page_text
stringlengths 0
4.47k
| title
stringclasses 91
values | idiom
stringclasses 6
values |
|---|---|---|
Cecilia : oh Tomy (da ün bütsch) e uossa laschans far viva (da a Tomy e Marta
ün magöl prosecco) Viva
Marta :
che esa cun tai (sü per Cecilia), hoz est tuot misteriusa
Cecilia : (sü per la mamma) chi sa, forsa hast radschun ?
Marta :
uossa quinta tantüna, che novitats chi dà
Cecilia : nu voust sezzer giò mamma ?
Marta :
esa uschè mal ?
Cecilia : a l’incuntrari mamma, id es seguaint … Tomy ed eu vain l’intenziun da
maridar..
Marta :
bel (sezza giò)
Cecilia : (dà ün bütsch a Tomy / blackout / melodia / fabrichar intuorn il palc,
ün di d’inviern aint illa stüva da Cecilia, tuots duos stan giò per cuotscha. Tomy
scriva alch sün ün block) Che scrivast vairamaing?
Tomy :
surpraisa
Cecilia : (voul strar il block our da man) uossa nö far il curius, muossa !
Tomy :
tü est sco ün kindel
Cecilia : perche ?
Tomy :
Kindels nu sun neir na buns da spettar, schi dà üna surpraisa. Il plü
jent paquettessna oura il regal avant ch`el saja paquettà aint.
Cecilia : (prouva cullas bunas, bod ün pa flirtond) Quai es tuot alch oter, tü
nun hast ün paquettin, dimpersè be ün fögl. Eu laiva be savair che cha tü
scrivast uschè misterius. Hast forsa alch da zoppantar?
Tomy :
sgüra nüglia, spetta tantüna fin ch’eu n’ha scrit a fin
Cecilia : (sta sü e va pro la fanestra) i naiva darcheu…
Tomy :
eu sa sco chi han dit aint il radio haja dat daspö il 1959 na plü tanta
naiv. E lura as doda mincha tant temp darcheu cha’l clima mundial vain plü
chod, che nardats. Plüchöntsch chi vain darcheu il temp da glatsch.
|
L-WIL 1-6_A mezdi - tuot es stat a fin_(vl) y
|
rm-vallader
|
Cecilia : Sgüra nüglia, quai disch be perche cha tü hast adüna fraid
Tomy :
nardats, eu nu resaint fraid, id es nempe uschè. Causa ch’eu d’eira in
mia prüma vita avant quista ün innuit, perquai n’haja bler plü jent uossa il
chod.
Cecilia : hast uossa giò ün chantun ?
Tomy :
fini
Cecilia : (sezza pro el) possa verer
Tomy :
be scha tü nu riast
Cecilia : Eu nun ha amo mai ris sur da tai. (Tomy da il fögl, ella legia) üna
poesia ?
Tomy :
na propa…
Cecilia : che esa lura ?
Tomy :
guarda bain, il toc ha ün refrain. Id es üna chanzun
Cecilia : üna chanzun, tü hast scrit üna chanzun, ma tü nu sast gnanca
chantar.
Tomy :
cur cha no giain in baselgia dist ch’eu chanta bain
Cecilia : hai, eu sa (legia) quist es üna chanzun d’amur
Tomy :
per tia, quista chanzun n’haja scrit per tai
Cecilia : meis char, (brancla, e da bütschs, ha bod las larmas aint ils ögls dal
dalet) Amo mai nun haja tschüf ün regal uschè bel. Eu t’am da tuot cour..
Tomy :
Eir eu at n’ha gugent. Minchadi sainza tai es ün di pers
Cecilia : (davo ün pezzina lascha ella ir a Tomy e ca pro la fanestra e da ün
suspür) char ?
Tomy :
schi ?
Cecilia : (deprimi) id es …. fingià bod prümavaira
Tomy :
schi nu vess da rivar amo il nouv temp da glatsch
|
L-WIL 1-6_A mezdi - tuot es stat a fin_(vl) y
|
rm-vallader
|
Cecilia : ma na far stucs
Tomy :
eu nu fetsch stucs, eir Peter Maffay ha dechantà il nouv temp da
glatsch
Cecilia : eu sa, schi vain uossa la prümavaira….dimena eu n’ha pensà
(tschercha il pled adatta) causa ch’eu at n’ha gugent … nu vögl eu chi pudess
succeder alch … eu n’ha simplamaing temma scha tü…
Tomy :
(interrumpa a Cecilia) cur ch’eu sun in viadi cun meis töf
Cecilia : precis (guarda amo adüna our da fanestra.posa)
Tomy :
(sta sü, da üna branclada davo aint e da ün bütsch sül culöz) Cecilia,
meis anguel, eir eu less discuorrer cun tai sur da quista chosa
Cecilia : ma nö cha tü inclegiast suotsura, eu nu less mai scumandar dad ir cul
töf a tai, ma…
Tomy :
a mai nu capita dal sgüra nöglia, nos destin es cha no toccain
insembel. (posa) Eu vegn be amo quista stà, e davo esa a fin cul töf.
Cecilia : sgüra ?
Tomy :
eu impromet
Cecilia : (as volva pro el, e crida dal plaschair) Tomy, eu sun fich furtünada
(Tomy tilla piglia aint in seis bratsch, melodia valser del bosco, di da prümavaira
pro l’aualin aint il god, lö dal prüm date. Cecilia sezza sün bankin e spetta a
Tomy. Ella guarda adüna darcheu sün l’ura, dvainta vi e plü nervusa davo ün
mumaint piglia ella il telefonin e dà aint ün nomer) Piglia giò tantüna il telefonin
(sta sü) Oh, Tomy, ingio est tü…. (chamina intuorn e scriva ün sms) fa il bain e
scriva inavo (prova darcheu da telefonar) nöglia ! (Cuort freeze, lura vers il
public) in quist mumaint esa stat tuot cler per mai. Tuot in üna jada m’es gnü
consciaint, ch’eu nu vezzarà mai plü a meis Tomy. Eu d’eira sco paralisada, eu
nu savaiva plü che tour a man. In d’üna jada n’haja vis co ch’el es stais sün
l’autostrada e sto murir. (Freeze / ella va giò dal palc / tuot la scena po dürar ün
pa cha la glieud bada cha Cecilia ha spettà lönch a Tomy/blackout, müdar palc,
musica valser del bosco, nouva scena a chasa pro Cecilia e Marta, Max e Silvia,
Cecilia cuorra aint)
|
L-WIL 1-6_A mezdi - tuot es stat a fin_(vl) y
|
rm-vallader
|
Marta :
Cecilia ? Che esa be ma success?
Cecilia : alch esa capità, sgürischem cha alch esa capità
Marta :
(tegna a Cecilia) che esa capità, schi quieta’t tantüna, esa alch cun
Tomy ?
Cecilia : schi ….. na…… eu nu sa. No ans laivan chattar hoz davomezdi pro’l
aualin a l’ur dal god…. mo el nun es gnü
Max :
forsa ha’l gnü amo alch impegn ?
Cecilia : Tomy es fidà, sch’el disch ch’el vegna, lura vala quai, eu n’ha eir provà
sgüra 10 jada da til telefonar, ma nüglia e tuot meis SMS sainza resposta…
Marta :
mo figlia, forsa daja ün motiv fich simpel per tuot quist.
Silvia :
hai, chi sa, l‘ultim es ruot il telefonin
Max :
o ch’el til ha pers
Cecilia : (tuot isteric) na ….. el es mort, eu bad …. (plü debel) el es mort…
Marta :
sezza giò (fa sezzer tanter Max e Silvia chi tilla cuffortan, Marta dà
alch dabaiver) baiva, quai at farà bain.
Cecilia : (baiva, laschar crodar il cheu sülla bratscha) Tuot es a fin…
Marta :
(piglia il telefon e telefona) Chau Saskia. Quia es la mamma da Cecilia.
Pudessast gnir subit ? Eu craj chi’d es capità alch tremend (blackout / musica
valser del bosco / Saskia e Tatjana sezzan pro Cecilia e tilla cuffortan. Max e
Silvia sezzan ün pa da la vart. Marta sta in pè cul telefon in man)
Saskia :
voust provar amo üna jada da telefonar ?
Cecilia : quai nun ha ingün scopo
Tatjana : (cun Marta) ha’la pudü chattar oura alch, duonna Wenger ?
Marta :
na, eu n’ha telefonà in tuot ils ospidals da la regiun, mo n’inglur nun
es ün Tomy Hofer.
Tatjana : e Reto, nu sa el nüglia da nouv ?
|
L-WIL 1-6_A mezdi - tuot es stat a fin_(vl) y
|
rm-vallader
|
Cecilia : Eu n’ha provà da telefonar a Reto, ed eir a Raymond ed a Leonie
plüssas jadas, mo ingün nu dà resposta. (Freeze /( Musica valser del bosco,
laschar la musica ün pezza/ sclingia vi da la porta chasa, Marta riva, Reto,
Raymond e Leonie vegnan aint, cridan, disperats. Cecilia sta sü sco aint illa sön)
Che esa cun Tomy, che esa capità ?
Reto :
(va pro Cecilia segui da Raymond e Leonie) Cecilia (tilla piglia aint il
bratsch) i’m displascha, im displascha fich…
Cecilia : (amo adüna sco aint in trance) Che esa success ?
Raymond : (discuorra per Reto chi be crida) Ün accidaint cul töf süll’autostrada
….. (be da bassin) el es stat…subit mort.
Cecilia : Na !! (planet Blackout i va la chanzun valser del bosco , tuot las
culissas davent, Cecilia va vers l’ur dal palc, aint illa mità disch ella be per sai)
che sen ha tuot quist, … eu nun inclegiarà mai. (Intant cha Cecilia va a l’ur dal
palc, vain fat glüm be mez ferm evtl. a l’ur Tomy vain planet eir a l’ur dal palc
mo da tschella vart, discuorra sco in trance.) eu n’ha adüna darcheu dit cha
quai saja privlus, mo tü nu’m hast vuglü tadlar.
Tomy :
Quel cun seis auto sportiv ha vuglü provochar, lura n’haja dit
dapermai, quai cha tü sast, quai saj’eir eu.
Cecilia : perche güsta üna dumengia ?
Tomy :
perche chi’d es capità, nu saja. Tuot in üna jada n’haja pers la
controlla sur dal töf. Id es i tuot uschè svelt. In ün batterdögl es passada tuot
mia vita sper mai via e l’unic ch’eu n’ha pensà es stat ….. Cecilia, Cecilia …
Cecilia : Da viver sainza tai es impussibel
Tomy :
E per quai est quia pro mai …
Cecilia : Eu nu tgnaiva plü oura, inclegiast ?
Tomy :
Cecilia
Cecilia : Tomy
(musica adagio fin, cumanzamaint nozzas sü Tschlin adüna plü debel)
tenda
|
L-WIL 1-6_A mezdi - tuot es stat a fin_(vl) y
|
rm-vallader
|
L-WIL 1-6_A mezdi - tuot es stat a fin_(vl) y
|
rm-vallader
|
|
1
L-WILL 1-4
Oscar Wilde
Bunbury
O
Sur da l’importanza dad esser üna persuna seriusa e dad avair nom
Ernest
Üna cumedgia triviala per glieud seriusa
Missa in rumantsch vallader da Jachen Curdin Arquint
Versiun dal cumanzamaint da settember 2004
davo avair repassà il text cun Anita Cadonau e Leta Derungs
(p.pl. büttar las duos prümas versiuns)
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
2
PERSUNAS
JOHN WORTHING, güdisch da pasch
ALGERNON MONCRIEFF
PLAVAN CHASUBLE, dr. theol.
MERRIMAN, butler
LANE, servitur
LADY BRACKNELL
L’ONURABLA GWENDOLEN FAIRFAX
CECILY CARDEW
MISS PRISM, guvernanta
LÖ DA L’ACZIUN
Prüm act: l’abitaziun dad Algernon Moncrieff a la Half Moon Street, Londra W
Seguond act: Il curtin dal Manor House, Woolton, Hertfordshire.
Terz act: Salon dal Manor House, Woolton.
TEMP
Preschaint (intuorn il 1895). – Il toc es gnü rapreschantà per la prüma jada als 14 favrer dal
1895 al St.-James Theater a Londra.
Oscar Wilde til ha dedichà a seis ami Baldwin Ross
Titel inglais da la cumedgia: The Importance of Being Earnest
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
3
Prüm act
Stanza luxuriusa da l’abitaziun dad Algernon a la Half Moon Street a Londra. Id es inchün chi
suna il clavazin aint illa stanza daspera.
Lane es ch’el metta maisa pel tè da la davomezdi. La musica rafüda, Algernon vain aint in
stanza.
ALGERNON. Lane! – Ha’L dudi che ch’eu n’ha sunà?
LANE. Sir. – Eu n’ha gnü l’impreschiun chi saja plü dezaint ch’eu nu taidla.
ALGERNON. Puchà. Puchà per El, Lane. Eu nu soul sunar precis seguond las notas – sunar
precis seguond las notas, quai sa minchün – ma eu sun cun ün’expressività admirabla. Mia
forza cun sunar il clavazzin es il sentimaint. Eu retegn cha la scienza sia la vita.
LANE. S’inclegia, Sir.
ALGERNON. E, per quai chi reguarda la scienza, suna fats ils sandwiches cun cucumers per
Lady Bracknell?
LANE. S’inclegia, Sir. (El preschainta il plateau culs sandwiches cun cucumers)
ALGERNON. (tils examinescha, piglia duos e’s metta a sezzer sül canapè.) Oh ... Ch’El
taidla, Lane, in Seis cudesch d’economia ha’l notà chi saja gnü bavü ot butiglias da
Champagne (pronunzchar a la francesa e na dir Schampagner) in gövgia saira, cur cha’l Lord
Shoreham e Mr. Worthing sun stats al dinner qua pro no.
LANE. Per esser precis. Ot butiglias interas ed üna mezza.
ALGERNON. Co es quai cha’ls serviturs in ün’economia d’ün hom sulet – i’s pudess eir dir
cun main respet – d’ün giuven vegl - as laschan gustar il Champagne uschè chi nu resta bod
plü nüglia? Eu dumond be per esser infuormà.
LANE. Sir. - A meis parair es quai üna dumonda da la qualità. Eu n’ha constatà chi nu’s
chatta bod ingüns Champagnes da qualità aint in - economias da maridats
ALGERNON. Dieu perchüra e dosta. Es la vita dals maridats propcha uschè demoralisanta?
LANE. Sir. Eu pens cha la vita da maridà possa esser üna situaziun plaschaivla. Ma eu nu sun
experimentà avuonda in quist sectur. Fin uossa suna stat maridà be üna jada. E quai, in
conseguenza d’üna malincletta tanter mai ed üna persuna giuvna.
ALGERNON (ün pa malpazchaint ). Eu tem cha Sia vita matrimoniala nu m’interessa
fichun.
LANE. S‘inclegia, Sir. Quai propcha nun es ün tema interessant. Eu svess nu pens mai
landervia.
ALGERNON. Eu n’ha plaina incletta per quai. - Bun, Lane, grazcha fich, per intant.
LANE. Grazcha fich, Sir. (Lane va.)
ALGERNON. Curius. L’opiniun cha Lane ha da la lai e da la vita dals maridats am para
magari strafotenta. Scha la glieud simpla, voul dir, la classa sociala bassa nu dà in quist
reguard ün bun exaimpel, schi perche è’la vairamaing amo qua? Eu cumainz ad avair
l’impreschiun cha quista classa sociala nun haja ingün sen per quai chi’s nomna
„respunsabiltà morala“. (Lane cumpara.)
LANE. Mr. Ernst Worthing.
(Jack cumpara. Lane va.)
ALGERNON. E lura. Co vaja meis char Ernest (il nom sto gnir pronunzchà a l’inglaisa)?
Che motivs hast tü da gnir a Londra?
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
4
JACK. Che motivs? Che motivs. Eu am vögl divertir. Divertir. Che voust oter. E tü, Algy, est
darcheu cha tü mangiast, sco’l solit.
ALGERNON (seccà.) In circuls plü elevats esa üsità chi’s piglia il tè ed alchet da mangiar
intuorn las tschinch la davomezdi. Ingio est stat aint daspö gövgia passada?
JACK (sezza sül canapè.) Sül pajais.
ALGERNON. E che diavel hast pers, là, sül pajais?
JACK (tira oura sias manetschas.) In cità as diverta a sai svess e‘s staja leger svess. Sül
pajais as faja star leger a tschels. Üna lungurella, tuot insembel.
ALGERNON. E che glieud es quai cha tü fast star legra sül pajais?
JACK (sainza ponderar.) Ils vaschins. Ils vaschins.
ALGERNON. Hast buns vaschins, là in teis contuorns, a Shropshire?
JACK. Üna cumpagnia da tour e mütschir. Eu nu discuor e nun ha mai discurri cun ingün.
ALGERNON. Quai tils sto per forza far star legers! (El va pro la maisa e piglia ün sandwich
da cucumers.) Dal rest, tü abitast a Shropshire, nun esa?
JACK. Perche Shropshire? Ma schi, natüralmaing. Hallo, hallo!
Perche, tuot quistas tazzas?. Perche quists sandwiches da cucumers? Perche tuot quist
schmalajà luxus in teis giuvens dis? Chi vegn pel tè?
ALGERNON. Ah. – Be tanta Augusta e Gwendolen.
JACK. Ma quai es grondius.
ALGERNON. Quai es teis avis. Ma eu tem cha tanta Augusta nun haja güsta bler plaschair
da verer a tai.
JACK. Pudess eu forsa savair perche?
ALGERNON. Meis char banadi. Il möd co cha tü fast bella tschera e fast il flirt cun
Gwendolen es penibelischem, almain uschè penibel sco il möd da Gwendolen da far il flirt
cun tai.
JACK. Eu n’ha jent a Gwendolen. Eu sun gnü hoz a Londra per tilla dumandar da gnir mia
duonna.
ALGERNON. Tü vaivast bain dit cha tü sajast gnü a Londra per at divertir. Per mai nun es
quai cha tü fast uossa oter co ün viadi d’affars.
JACK. Co be mâ as poja esser uschè pac romantic.
ALGERNON. Eu nun incleg propcha brich che ch’üna dumonda da matrimoni ha da chefar
cun romantica. Id es fichun romantic dad esser inamurà. Ma üna dumonda da matrimoni,
definitiva, nun es propcha per nöglia alch romantic. Id es pussibel cha la dumonda vegna
acceptada. Uschea es quai pel solit, m’impaissa. E cun quai – es tuot la tensiun a fin.
L’essenzial da la romantica es l’intschertezza. Scha mâ ch’eu am vess da maridar, ün di, schi
vöglia provar da nu m’algordar da quist fat.
JACK. Quai craja jent, Algy. Il güdisch da divorzi es gnü inventà aposta per glieud chi‘d ha
üna memoria chi’d es fatta in ün möd uschè curius sco tia.
ALGERNON. Eu nu crai chi vala la spaisa da star a far chalenders sur da quai. Ils divorzis
vegnan decis in tschêl – (Jack es ch’el voul tour ün sandwich da cucumers, Algernon til
interrumpa be sech.) Fast il bain da laschar stara ils sandwiches da cucumers. Quels sun
exclusivmaing per tanta Augusta. (Algernon piglia ün sandwich per sai e til mangia. )
JACK. Ma taidla. Tü est cha tü mangiast tuotta pezza da quists sandwiches.
ALGERNON. Ma quai nun es il listess. Augusta es mia tanta. (Piglia ün plat da suot sü.)
Guarda qua. Piglia ün toast cun sü painch. Toasts cun sü painch, quai es per Gwendolen.
Gwendolen es be narra per toasts cun sü painch.
JACK (piglia üna.) I sun propcha buns e gustan stupend.
ALGERNON. Ma – be plan – be plan, meis char. Tü nu manglst güst schnattir tuots. Tü at
cumportast sco scha tü füssast fingià maridà cun ella. Tü nun est amo maridà per nüglia ed eu
nu crai chi vegna mai adaquella.
JACK. Che diavel manajast cun quai cha tü dist?
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
5
ALGERNON. Ma ... prüma nu maridan las duonnas mai als homens chi tillas plaschan per far
il flirt. Las duonnas pensan cha quai nu saja dezaint.
JACK. Che? Plufrarias.
ALGERNON. Ingünas plufrarias. La vardà es quai. Be uschea poust incleger chi dà ün tala
quantità dad homens chi vivan sulets. E seguonda: Eu nu ta dun meis acconsentimaint.
JACK. Teis acconsentimaint.
ALGERNON. Schi, propcha uschea, meis char. Gwendolen es mia cusdrina, üna cusdrina da
prüm grà, ed avant co ch’eu permetta cha tü tilla maridast am stoust tü declarar tuot l’istorgia
cun Cecily. (El sclingia.)
JACK. Cecily. Che diamper es quai? Che manajast cun „l’istorgia cun Cecily“. Eu nu
cugnuosch ad ingün chi ha nom Cecily. (Lane cumpara.)
ALGERNON. Ch’El am maina l’etui da cigarettas cha Mr. Worthing ha invlidà d’incuort aint
il salon.
LANE. Be ün mumaint. (Lane parta.)
JACK. Voul quai dir cha tü hajast meis etui da cigarettas - daspö quella jada. Quai am vessast
pudü dir ün pa plü bod. Daspö ün pêr dis sun eu ch’eu bombardesch Scotland Yard cun da
tuotta sorts chartas in quist connex. Bod ch’eu vess publichà ch’eu detta üna recumpensa
considerabla a chi chi’m restituischa meis etui.
ALGERNON. Quai, uschea am para, füss üna stupenda idea. Mia buorsa es pluchöntsch
flincha pel mumaint.
JACK. Ma uossa cha quist urdegn es darcheu avant man, nu vala plü la spaisa da render
public chi dess üna recumpensa. (Lane maina l’etui sün ün plateau. Algernon til piglia be
subit in man. Lane parta.)
ALGERNON. Per dir il vaira, Ernest (da pronunzchar a l’inglaisa!!), quist am para tuot
magari da pedant. (driva l’etui.) Ma da tschella vart nu giouva quai üna gronda rolla – uossa
ch’eu leg la gravüra vezza cha l’etui gnanca nun es teis.
JACK. Cler ch’el es meis. (va davo Algy.) Tü til hast vis fingià tschient jadas. E tü nun hast
propcha ingün dret da leger che chi’d es gravà. I nu’m para cha quai s’affetscha per ün
gentleman inglais da svutrar e sbuondriar in etuis da cigarettas privats.
ALGERNON. Ma taidla. Id es bain absurd da lair stabilir reglas chi dischan che chi’s po leger
e che brich. La cultura dal temp modern viva impustüt da lectüras chi füssan scumandadas.
JACK. Quai es eir per mai tuot cler ed eu nun ha l’intenziun da discuorrer cun tai sur da
cultura. La cultura nun es ün tema per üna discussiun privata. Eu nu vögl oter co avair inavo
meis etui da cigarettas.
ALGERNON. D’accord. Ma quist nun es gnanca teis etui da cigarettas. Quist etui es ün regal
d’inchün chi ha nom Cecily e tü hast dit be avant cha tü nu cugnuoschast ad ingün chi ha nom
uschea.
JACK. Mo bain. Scha tü voust propcha savair. Cecily es mia tanta.
ALGERNON. Mo di tü. Tia tanta.
JACK. Mia tanta. Dal rest, üna dama attempada, fich scharmanta. Ella abita a Tunbridge
Wells. Tscha, fa e dà nan quel etui, Algy.
ALGERNON. (va davo il canapè.) Ma perche as nomn’la lura „pitschna Cecily“, sch’ella es
tia tanta ed abita a Tunbritg Wells? (El legia.) „da la pitschna Cecily cun tuot
l’amuraivlezza“.
JACK (va vi pro’l canapè e sta in schnuoglias lasura). Ma taidla uossa tantüna. Che diavel at
para uschè straordinari. Tschertas tantas sun grondas, tschertas nu sun grondas. Da decider sur
da quai as stoja propcha surlaschar a las tantas svess. Probabelmaing hast tü l’impreschiun cha
tuot las tantas stopchan esser sco tia. Quai es absurd. Uossa fa e dà meis etui da cigarettas. (El
segua ad Algernon tras la stanza.)
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
6
ALGERNON. Ma perche at nomna tia tanta a tai Uncle? „Da la pitschna Cecily per seis char
Uncle Jack“. Eu nu vögl dafatta bricha contestar (=far star giò) ch’üna tanta possa esser
pitschna. Ma i nu’m
voul propcha na ir per testa perche ch’üna tanta - ch’ella sia pitschna o gronda – dia „Uncle“
a seis agen neiv. E, per finir, tü nun hast nom Jack, dimpersè Ernest.
JACK. Eu nun ha nom Ernest, dimpersè Jack.
ALGERNON. Quantas jadas cha tü m’hast dit cha tü hajast nom Ernest. Eu at n’ha eir adüna
preschantà sco Ernest. Schi’s cloma a tai, schi reagischast sül nom Ernest. Ed implü, tü
guardast propcha oura sco scha tü vessast nom Ernest. Il nom disch tuot.Tü guardast oura sco
l’hom il plü serius ch’eu n’ha mai inscuntrà. Id es plü co absurd scha tü pretendast cha teis
nom nu sia Ernest. Qua, guarda, eu at muoss la chosa per scrit: sün tias cartas da visita (el
piglia üna our da la curuna da cudeschs): „Mr. Ernest Worthing, B 4, The Albany, Londra“.
Eu possed dimena üna cumprouva incontestabla cha teis nom es Ernest, per cas cha tü vessast
da schnejar quai invers mai, invers Gwendolen o invers otras persunas. (el metta la carta da
visita in gialoffa.)
JACK. Insomma. In cità na’haja nom Ernest e sül pajais n’haja nom Jack. E l’etui da
cigarettas n’haja survgni sül pajais.
ALGERNON. Va bain. Va bain. Ma quai nu declera per nüglia il fat cha tia pitschna tanta
Cecily chi abita a Tunbritge Wells, at nomna „her dear Uncle“. Uossa taidla meis char, fa e vè
oura culla pomma.
JACK. Meis char Algy. Tü discuorrast precis sco meis daintist. Quai es fich brutal da
discuorrer sco ün daintist, schi nu s’es ün daintist. Quai tira oura l’ultim nerv.
ALGERNON. Quai tocca pro la professiun. Dai! Quinta uossa. Quinta tuot l’istorgia. Eu poss
bain manzunar, be sperapro, ch’eu at n’ha adüna resguardà sco ün Bunburyan taciturn e lavà
cun tuot las auas. E uossa suna sgür cha quai es uschea.
JACK: Bunburyan? Che diavel voust dir cun quai? Che voul quai dir?
ALGERNON. Eu at declerarà il sen da quista expressiun importanta, pür cur cha tü hast fat il
bain da’m spiegar perche cha tü hast nom Ernest in cità e Jack sül pajais.
JACK. Il prüm am dast tü meis etui da cigarettas.
ALGERNON. Cun plaschair. (til da l’etui.) Bun. Uossa schi cumainza cun tias spiegaziuns. E
tü nu manglast metter frain a tia fantasia. (as tschainta sün canapè.)
JACK. Meis char Algy. Mias spiegaziuns nun han da chefar zist segn culla fantasia. I’s tratta
d’ün’istorgia tuotttafat banala. Meis bap adoptiv, il vegl Mr. Thomas Cardew, ha stipulà in
seis testamaint ch’eu dessa esser l’avuà da sia abiadia Cecily Cardew. Cecily, chi disch a mai
„Uncle“ - e quai - tü sa nun est bun dad incleger quai - per spür respet – Cecily viva cun
Miss Prism, sia guvernanta, fich capabla dal rest, pro mai sül pajais.
ALGERNON. Ingio es quai precis?
JACK. Meis char, quai nu va pro a tai. Tü nu gnarast invidà .... I nu’s tratta da Shropshire.
ALGERNON. Meis char, quai vaiva pensà da lönch innan. A Shropshire suna nempe stat
duos jà in connex culla questiun da Bunbury. Quinta dimena inavant e di finalmaing perche
cha tü est Ernest in cità e Jack sül pajais?
JACK. Meis char Algy. Eu nu sa scha tü est propcha bun dad incleger meis motivs ils plü
profuonds, cun quai cha tü est probabelmaing massa superficial. Sast, schi’s vain tschernü sco
avuà, s’esa sforzà da güdichar tuot insembel d’ün püt da vista moral ün pa plü elevà.
I’s tratta da la dumonda schi’s fa seis dovair. E cun quai cha’l „far seis dovair“ nun es alch
chi promouva il bainstar corporal e spiertal – e per pudair ir da temp in temp a Londra n’haja
adüna pretais ch’eu n’haja a Londra ün frar plü giuven cun nom Ernest. E cha quel Ernest sia
ün chi va adüna ün pa sur la las lattas oura. Meis char Algy, quist es la simpla e püra e
s-chetta vardà.
ALGERNON. La vardà nun es mai püra e s-chetta e ... fich d’inrar simpla. La vita moderna
füss uschigliö bler massa lungurusa e la litteratura moderna gnanca nu pudess gnir scritta.
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
7
JACK. Tant meglder.
ALGERNON. Meis char. Da critica litterara nu t’inclegiast tü ün starnüd. Lascha las piclas da
la critica litterara. Quai nun es nüglia per glieud chi nun ha stübgià. Aint illas gazettas tuna
quai adüna terribelmaing scort. Sast, tü nun est oter co ün simpel Bunburyan. Eu vaiva plü co
radschun cun dir quai. Tü est perfin ün dals Bunburyans ils plü raffinats ch’eu cugnuosch.
JACK. Ma che diavel quintast?
ALGERNON. Taidla bain! Tü hast inventà ün frar plü giuven cun nom Ernest, fich
cumadaivel per cha tü possast ir per main da che a Londra. Eu n’ha inventà ad ün invalid cun
nom Bunbury, chi’m vala or, per ch’eu possa ir per main da che sül pajais. Sast. Bunbury es
vairamaing impajabel. Scha la sandà da Bunbury nu füss uschè fallatschusa, schi nu pudessa
gnir cun tai al dinner da quista saira al „Willis“. Perche ch’eu vaiva impromiss a tanta
Augusta da tilla far üna visita.
JACK. Eu nu m’algord ch’eu at vess giavüschà da gnir a mangiar cun mai quista saira.
ALGERNON. Eu sa bain. Tü pigliast ils invids adüna sülla spadla ligera. Quai am cufforta.
Ma pür cha tü spachast. I nu dà nüglia chi sparmala a la glieud daplü co schi nu tschüffan
invids.
JACK. Tü pür va pro tia tanta Augusta.
ALGERNON. Eu gnanca nu m’insömg dad ir. Prüma suna stat là fingià in lündeschdi passà.
E quai am basta cumplettamaing dad esser üna jada l’eivna pro paraints al dinner. Seguonda.
I’m trattan pro quists invids adüna sco ün commember da la famiglia. O ch’eu n’ha da chefar
a maisa cun duos damas chi sezzan dasper mai, o ch’eu nun ha ingünas damas dasper mai. E
terza. Eu sa precis sper chi ch’ella am fess sezzer quista saira. Ella am mettess probabel-
maing a sezzer sper Mary Farquhar. E quella nu fa oter co far il flirt (pron flööt) cun seis hom
chi sezza visavi. Quai es plü co dischagreabel. Na, quai es dafatta indezaint ... e pür cha tü
sapchast quist möd da’s cumportar impussibel chatta adüna daplü aderents. Id es ün s-chandel
a verer quantas duonnas chi fan il flirt culs agens homens a Londra. Quai fa ün’impreschiun
da tour e mütschir. Quai es simplamaing sco ... schi lavessan l’aigna biancaria in public. Ma
uossa ch’eu sa cha tü est propcha ün dret Bunburyan, am fessa grond plaschair da discuorrer
cun tai sur dal „bunburyiar“ . Eu at decleress jent las reglas dal gö.
JACK. Eu nu’m saint per nüglia sco Bunburyan. Scha Gwendolen am piglia sco hom, schi
lovaraja via a meis frar. Anzi. Eu crai ch’eu til coppa in mincha cas. Cecily ha cumanzà a
s’interessar ün pa massa intensivmaing per el. Quai dvainta bod insupportabel. Dimena. Eu
farà lovar via ad Ernest. Ed eu at racumond instantamaing da far il listess cun Mr. ... cun teis
ami invalid ed amalà cun quel nom absurd ... ch’ingün dianzer nun es bun da tgnair
adimmaint.
ALGERNON. Che t‘impaissast? Nüglia nu’m po separar da meis frar. E scha tü vessast da’t
maridar üna jà - quai chi’m para fichun improbabel - , schi füssast plü co cuntaint dad
imprender a cunguoscher a Bunbury. Chi chi’s marida sainza cugnuoscher a Bunbury, quel
varà üna lai be plain seccaturas.
JACK. Quai es plufrarias. Sch’eu marid ad ün esser uschè scharmant ed attractiv sco
Gwendolen – e Gwendolen es la prüma duonna in mia vita ch’eu less propcha maridar, schi
nu douvra propcha per nüglia a Bunbury.
ALGERNON. Lura til douvra tia duonna. Tü nu parast da lair incleger ch’ün „ménage à trois“
spordscha curturella e cha be in duos esa plü co lungurus.
JACK (docescha).Quist es la teoria corrupta cha’ls dramas frances propagheschan daspö ons
ed ons.
ALGERNON. E cha la società inglaisa ha miss in pratica immediatamaing e cun success.
JACK. Fa il bain e nu provar dad esser cinic. Nüglia nun es plü simpel co quai.
ALGERNON. Simpel nun es plü nüglia. La concurrenza es plü co düra hozindi. (I sclingia.)
Oh! Des. - Quai nu po esser ingün oter co tanta Augusta. Be paraints e credaders sclingian al
möd sco chi tuna la musica da Richard Wagner. Di’m svelt. Co es quai? Sch’eu absorbesch a
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
8
tanta Augusta per desch minuts, per cha tü possast declarar l’amur a Gwendolen e tilla
dumandar dad esser tia duonna – invidessast lura a mai al dinner al „Willis“?
JACK. Hai, hai. Scha tü voust propcha.
ALGERNON. Schi. Ma eu speresch cha tü manajast sül seri. Eu nu cumport a glieud chi nu
piglia sül seri il mangiar. Eu nu cumport superficialitats. (Lane cumpara.)
LANE. Lady Bracknell e Miss Fairfax. (Algernon va incunter ad ellas).
LADY BRACKNELL. Buna saira, meis char Algernon. Eu sper chi nu detta ingüns plonts
cunter tai.
ALGERNON. Ma eu nun ha propcha na da plondscher, tanta Augusta.
LADY BRACKNELL. Ma quai nun es il listess. Eu pens dafatta cha quai saja duos pêr
mongias. (Vezza a Jack e til salüda fraida sco’l glatsch).
ALGERNON (invers Gwedolen). Perdieu. Tü est vairamaing eleganta.
GWENDOLEN. Quai suna bain adüna. Nun es quai uschea, Mr. Worthing?
JACK. Natüralmaing. Ella as preschainta adüna in möd perfet.
GWENDOLEN. Eu speresch cha quai nu sia propcha uschea. Uschigliö nu vessa ingünas
pussibiltats da’m sviluppar. Eu fess quint da’m sviluppar, e quai in bleras direcziuns.
(Gwendolen e Jack as tschaintan in ün chantun.)
LADY BRACKNELL. No eschan ün pa in retard, Algernon. Ma eu n’ha stuvü far amo svelt
üna visita a Lady Harbury. Dapö chi’d es mort seis hom nu suna plü statta pro ella. Da star
stut co cha quella duonna s’ha müdada – bod na plü da cugnuoscher – ella guarda oura
vainch ons plü giuvna. Üna tazza tè am fess bain uossa. Forsa cun ün da quels stupends
sandwiches cun cucumers cha tü am vaivast impromiss.
ALGERNON. Ma s’inclegia tanta Augusta (va vi pro la maisa dal tè.)
LADY BRACKNELL. Gwendolen. Nu lessast gnir e sezzer ün pa dasper mai.
GWENDOLEN. Grazcha fich. Eu stun bain ingio ch’eu sun.
ALGERNON (consternà.) Per l’amur da Dieu, Lane. Perche nu vaina ingüns sandwiches cun
cucumers? Eu tils vaiva tantüna postats sco chi tocca.
LANE (seriusischem.) Hoz a bunura nu d’eira plü ingüns cucumers al marchà. Eu sun i duos
jadas a verer.
ALGERNON. Ingüns cucumers.
LANE. Gnanca a pajar in munaida bluotta
ALGERNON. Va bain, Lane, grazcha.
LANE. Grazcha, Sir. (parta.)
ALGERNON. Chara tanta Augusta. I’m displascha fich chi nu dà ingüns cucumers, gnanca a
pajar in munaida bluotta.
LADY BRACKNELL. Quai nun es uschè mal, Algernon. Eu n’ha be güst mangià strüzzels in
painch pro Lady Harbury. Povretta. I para ch’ella viva plü be pel plaschair dal mumaint.
ALGERNON. Para cha seis chavels sian gnüts blonds dal cordöli.
LADY BRACKNELL. I nun es ingün dubi cha la culur s’ha müdada. Ma che chi’d es il motiv
per quist müdmaint da culur, quai nu saja da dir. (Algernon tilla spordscha il tè.)
Grazcha. Algernon. Eu n’ha üna gronda surpraisa per tai, quista saira. Eu at mettarà a sezzer
sper Mary Farquhar. Quai es üna duonna agreabla e plü co attenta invers seis hom. Id es
delizius dad observar a quels duos.
ALGERNON. Eu tem, chara tanta Augusta, ch’eu am stopcha s-chüsar per quista saira.
LADY BRACKNELL. Eu nu speresch cha tü manajast sül seri. Quai metta suotsura tuot meis
uorden da sezzer a maisa. Teis pover barba stuvess mangiar in stanza. Per furtüna ch’el es
adüsà vi da quai.
ALGERNON. I m’es propcha fich penibel. Ed eu nu’t mangl gnanca dir cha quai es per mai
eir üna gronda dischillusiun. Ma be avant paca pezza n’haja surgni ün telegram chi fa assavair
cha meis ami Bunbury stetta darcheu fich mal. (El dà ün’ögliada a Jack). I’m giavüschan da
gnir plü svelt pussibel.
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
9
LADY BRACKNELL. Ün cas straordinari. Quist Mr. Bunbury para propcha dad avair üna
malatia fich rara.
ALGERNON. Propcha. El es vairamaing da cumplondscher.
LADY BRACKNELL. Eu stögl propcha dir, Algernon, i füss ura e temp cha quist Mr.
Bunbury as decida finalmaing sch’el voul viver o sch’el voul murir. Quist via e nan in quista
dumonda es simplamaing absurd. Eu neir nun ha ingün’incletta per la simpatia chi’d es uossa
moda dad avair pels invalids. Quai es morbid. Maladitschs nu meritan cumpaschiun. La
sandà, quai es l’essenzial pella vita. Dal rest dia quai adüna darcheu eir a teis pover barba, ma
quel nu piglia nota da quai ch’eu di ... in mincha cas nun esa gnü meglder cun sas mendas. Eu
füss dimena fich satisfatta, scha tü fessast il bain da drizzar oura a Mr. Bunbury, in meis nom,
ch’el dessa far il bain da nun avair darcheu üna recascada in sonda chi vain. Eu sun nempe
dependenta da tai per ün arrandschamaint musical. Quai es meis ultim retschaivimaint ed eu
n’ha nair dabsögn dad alch chi metta in movimaint la conversaziun. Id es la fin da la stagiun e
tuot chi ha dit e quai chi savaivan da dir. Per la gronda part es quai pac o nüglia.
ALGERNON. Eu discuorrarà cun Bunbury, sch’el nun es pers via. Ma eu m’impais ch’eu at
possa imprometter ch’el s’haja remiss fin sonda. Id es propcha greiv da tscherner ils drets
tocs da musica. Scha las cumposiziuns sun bunas, schi ingün nu taidla. Schi sun noschas, lura
nu discuorra plü ingün. Scha tü vainst ün mumaint cun mai vi la stanza da musica, schi
pudaina discutar il program ch’eu am vaiva laschà ir tras il cheu.
LADY BRACKNELL. Grazcha fich, Algernon. Tü est vairamaing fich attent. (Ella sta sü e
segua ad Algernon.) Il program sarà sainza dubi fascinant, cur cha no vain eliminà quai chi
sto gnir eliminà. Chansons francesas nu possa star oura. Tuot chi craja cha’ls texts sian
indezaints e lura püffna schoccats pel muond aint, quai chi’d es vulgar, o lura rian, quai chi’d
amo plü impussibel. Ma chanzuns tudais-chas - tudais-ch es üna lingua respettabla – quellas
sun sco chi tocca. Gwendolen, vainst eir tü?
GWENDOLEN. Subit. Mamma.
(Lady Bracknell ed Algernon van vi la stanza da musica. Gwendolen resta.)
JACK. Id es stat ün bel di hoz, Miss Fairfax.
GWEDOLEN. Per plaschair, ch’El nu discuorra cun mai sur da l’ora, Mr. Worthing. Cur
ch’inchün cumainza a discuorrer cun mai sur da l’ora, nu suna mai dal tuot sgüra ch’in fuond
manaja’l alch oter. E quai am fa gnir tuot nervusa.
JACK. Ella ha radschun. Eu manai propcha alch oter.
GWENDOLEN. Quai n’haja pensà. Vezza’l, eu n’ha adüna radschun.
JACK. Eu tilla less jent giavüschar da’m permetter da profitar da dal fat cha Lady Bracknell
es pel mumaint absainta ...
GWENDOLEN. Eu cussagl fich da far quai. Mia mamma ha nempe ün möd da capitar in ün
dandet e da‘s masdar in situaziuns propcha al mumaint chi nu’s tilla spetta. Eu tilla n‘ha stü
render attenta fingià diversas jadas a quist fat.
JACK (nervus). Miss Fairfax, daspö ch’eu Tilla n’ha inscuntrada la prüma jada, Tilla admir
eu daplü co tuot tschellas duonnas .... ch’eu n’ha vis fin uossa, daspö ch’eu n’ha inscuntrà ad
Ella....
GWENDOLEN. Schi, quai m’es fich consciaint. Ed eu vess giavüschà bleras jà ch’El vess
muossà quai plü manifestamaing eir in public. A mai m’ha’L adüna fascinada in ün möd
irresistibel. Fingià avant co ch’eu Til inscuntra am sentiva eu atratta dad El.
(Jack tilla guarda tuot stut.)
Mr. Worthing, eu speresch fich ch’El sapcha cha no vivain – eu speresch fich ch’El sapcha
quai Mr. Worthing, in ün temp dals ideals. Üna realtà chi vain adüna darcheu preschantada
aint ils schurnals da luxus per duonnas – e uossa cumainzna a dir quai eir giò da las chanzlas,
sül pajais. Meis ideal es adüna stat quel da m’inamurar in ün hom chi ha nom Ernest. Id es
alch in quel nom, alch tuottafat special, alch chi inspira üna fiduzcha illimitada. In quel
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
10
mumaint cha Algernon m’ha dit ch’el haja ün ami chi haja nom Ernest, n’haja savü chi sia
meis destin ch’eu m’inamura in El.
JACK. Ma, Gewendolen, m’ha’La propcha jent?
GWENDOLEN. Paschiunadamaing.
JACK. Darling. Tü nu sast quant furtünà cha tü’m fast esser.
GWENDOLEN. Meis charischem Ernest.
JACK. Ma tü nu larast bricha dir cha tü nu’m vessast jent, sch’eu nu vess nom Ernest?
GWENDOLEN. Ma tü hast nom Ernest.
JACK. Schi. Eu sa. Ma miss il cas chi füss otramaing. Tü nu manajast seriusamaing cha lura
nu’m vessast jent.
GWENDOLEN (svelta). Ma quist nun es cler e net nügl’oter co üna speculaziun metafisica. E
sco tuot las speculaziuns metafisicas nun ha’la ingün rapport culs fats dürs da la realtà dal
minchadi.
JACK. Ma, darling, persunalmaing – sch’eu am possa permetter dad esser sincer –
persunalmaing nu dun eu ün grond pais al nom Ernest.... Anzi, eu nu crai cha’l nom
s’affetscha cun mai.
GWENDOLEN. Al cuntrari. El s’affà perfettamaing. Quai es ün nom chi ha alch da divin. El
es sco musica. El prodüa vibraziuns.
JACK. Bain. Realisticamaing, Gwendolen, eu pens chi detta üna schurma da noms chi sun
bler plü bels. Eu n’ha, per exaimpel, l’impreschiun cha Jack sia ün nom cun scharm.
GWENDOLEN. Jack? .... Ma na. Il nom Jack nun es musical, anzi, el nun ha propcha ingüna
musica. El nun electrisescha. El nu prodüa ingünas vibraziuns.... eu n’ha cugnuschü divers
Jacks. Tuots insembel, sainza excepziuns, d’eiran terribelmaing lungurus ed insus. E lura.
Jack nun es oter co ün eufemissem per „John“. Eu n’ha üna malavituna cun tuot las duonnas
chi han maridà homens cun nom John. Quellas nu vegnan mai assavair che sublim
divertimaint cha quai es da pudair giodair fin giò fuond dal cour il sentimaint dad esser
sulettas. Na, na. L’unic nom vairamaing sgür es Ernest.
JACK. Gwendolen. Eu am stögl far battiar be subit – eu manai, no ans stain maridar be subit.
Plü svelt pussibel.
GWENDOLEN. Ha’L propcha dit „maridar“, Mr. Worthing.
JACK (stut). Ma. ... Dal sgür. Ella sa bain ch’eu Tilla n’ha jent ed Ella m’ha eir dat d’incleger
ch’eu nu sun dal tuot indifferent per Ella.
GWENDOLEN. Eu Tilla aduresch. Ma El nu m’ha dumandada in tuotta fuorma. Maridar,
quai nun es mai stat in discussiun. Quel tema nu vaina gnanca toc.
JACK. Lura... Das-cha forsa am permetter da Tilla dumandar uossa in tuotta fuorma.
GWENDOLEN. Eu n’ha l’impreschiun cha l’occasiun sia plü co buna. Per evitar mincha
dischillusiun da Sia vart , Mr. Worthing, Til vöglia dir cler e net e francamaing ch’eu sun
fermamaing decisa dad acceptar Sia dumonda.
JACK. Gwendolen.
GWENDOLEN. Schi. Mr. Worthing che ha’L da dir a mai?
JACK. Ma Ella sa bainischem che ch’eu n’ha da dir.
GWENDOLEN. Schi. Ma El nu disch.
JACK. Gwendolen. Voul Ella maridar a mai? (as metta in schnuoglias.)
GWENDOLEN. Ma s’inclegia ch’eu vögl, darling. Ma dürà haja lönchezzas. Eu tem cha tü
hajast fich paca experienza per quai chi reguarda propostas da marida.
JACK. Ma, darling, in tuot mia vita nun haja mai gnü jent ad inchün oter co a tai.
GWENDOLEN. D’accord. Ma ils homens fan qua o là propostas da marida be per trenar ün
pa. Per exaimpel meis mez frar Gerald. Tuot mias amias dischan ch’eu n’haja radschun. - Che
bels ögls blaus cha tü hast Ernest. I sun propcha fich blaus. – eu sper cha tü am guardast
adüna uschea sco uossa, eir schi’d es d’intuorn glieud estra.
(Lady Bracknell cumpara.)
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
11
LADY BRACKNELL. Mr. Worthing ch’El fetscha e stetta sü, ch’El schmetta cun quista posa
acrobatica da l’impussibel. El nu sa che chi’d es dezaint.
GWENDOLEN. Mamma!
(Jack prouva da star sü, ma Gwendolen til impedischa.) Eu at stögl giavüschar da ir our da
stanza. Tü vainst propcha al fos mumaint. Mr. Worthing nun ha amo fini.
LADY BRACKNELL. Nun ha amo fini? Cun che? Sch’eu das-ch dumandar.
GWENDOLEN. Eu m’ha güsta fat spusa cun Mr. Worthing. (Tuots duos as drizzan sü.)
LADY BRACKNELL. S-chüsa. Ma tü nun est spusa cun ingün. Cur cha tü at fast spusa, quai
at annuzcharaja eu - o lura teis bap - scha la sandà til permetta quai. Ün spusalizi, quai sto
esser üna surpraisa per üna duonna giuvna, üna surpraisa agreabla o dischagreabla, tuot tenor.
Quai nun es sgür brich üna chosa chi po gnir surlaschada al bainplaschair d’üna persuna
giuvna. ... E uossa Mr. Worthing n’haja il bsögn da til far ün pêr dumondas. Ed intant ch’eu
fetsch quistas dumondas, Gwendolen, spettarast tü cagiò aint illa charrozza.
GWENDOLEN (cun tun da rimprover). Mamma.
LADY BRACKNELL. Aint illa charrozza, Gwendolen.
GWENDOLEN. Bain. Mamma. (Ella sorta, lapro es sia ögliada drizzada sün Jack.)
LADY BRACKNELL (sezza giò). El po eir tour plazza, Mr. Worthing (tschercha ün taquint
ed ün rispli in sia tas-cha.)
JACK. Grazcha, Lady Bracknell, eu stun jent in pè.
LADY BRACKNELL (cun taquint e rispli.) I’m displascha da Til stuvair comunichar ch’El
nu figüra sün mia glista dals homens giuvens chi sun acceptabels e quai eir sch’eu n‘ha la
listessa glista sco la stimada Duchesse of Bolton. No lavurain nempe insembel, per dir il
vaira. Ma eu sun sainz’oter pronta d’agiundscher Seis nom, per cas cha Sias respostas as
cunfan cun las pretaisas d‘üna mamma vairamaing amuraivla. Füma’L?
JACK. In princip schi. Eu stögl conceder. Eu füm.
LADY BRACKNELL. Quai am fa plaschair. Ün hom stuvess adüna avair ün’occupaziun. I dà
bler massa blers homens chi nu fan nüglia a Londra. Che età ha’L?
JACK. Vainchanouv ons.
LADY BRACKNELL. Ün età ideala per as maridar. Eu sun adüna statta da l’avis ch’ün hom
chi’s voul maridar stopcha savair tuot o nüglia. Che sa’L El?
JACK (ün pa in duidas). Eu nu sa nüglia, Lady Bracknell.
LADY BRACKNELL. I’m fa fich plaschair da dudir cha quai es uschea. Eu nu poss acceptar
chi’s tschavatta vi da l’ignoranza, datta da la natüra. L’ignoranza es sco ün früt exotic delicat.
Apaina chi’s tilla tocca, perd’la sia glüschur. Tuot las teorias modernas sur da l’educaziun sun
in sai malsanas. Per furtüna cha l’educaziun es sainza ingün effet. Almain in Ingalterra es quai
uschea. Scha quai füss oter, füss l’educaziun ün grond privel per las classas socialas plü otas
ed i pudess dafatta capitar chi dess demonstraziuns ed acts da violenza al Grosvenor Square.
Quant ot es Seis guadogn?
JACK. Tanter set ed otmilli pounds l’on.
LADY BRACKNELL. Titels da valur o immobilias?
JACK. Impustüt titels da valur.
LADY BRACKNELL. Quai am quieta. Las impostas e las taxas chi sun da pajar süllas
immobilias intant chi’s viva e cur chi’s moura han l’effet cha las immobilias nu sun plü ni ün
profit ni ün plaschair. I sun la basa per üna posiziun sociala, d’accord, ma id impedischan eir
chi‘s possa mantgnair la posiziun sociala chi s’ha ragiunt. Quist es tuot quai chi’s po dir sur
da quist tema.
JACK. Eu n’ha eir üna chasa sül pajais, e natüralmaing cun be daspera, ün cuntegn da terrain
da 1500 acres (pron.: eikes), quai es var 6 080 500m2. Schi, circa quai. Quai sarà güst. Ma per
mias entradas, nun ha quai ingüna importanza. Per dir la püra vardà: per quai ch’eu incleg han
be ils froduladers ün tschert avantag dal terrain.
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
12
LADY BRACKNELL. Üna chasa sül pajais. Quantas stanzas? Va bain, quist dumonda
pudaina discuter plü tard. Ma eu speresch fich ch’El haja eir üna chasa a Londra. I nu’s po
tantüna na pretender ch’üna duonna giuvna sco Gwendolen passainta sia vita in üna chasa sül
pajais.
JACK. Ma. Eu n’ha üna chasa al Belgrave Square a Londra. Ma quella duna a fit d’on in on a
Lady Bloxham. S’inclegia ch’eu poss desdir la chasa subit ch’eu tilla douvr, il temp da
desditta es ün mez on.
LADY BRACKNELL. Lady Bloxham. Incuntschainta.
JACK. Eu poss incleger. Ella as muossa pac in società. Lady Bloxham es üna duonna fich
attempada.
LADY BRACKNELL. Ma hoz nu’s poja plü dir cha esser attempà vöglia dir a listess temp eir
chi’s sia da bun caracter. Che numer dal Belgrave Square?
JACK. 149
LADY BRACKNELL (dond dal cheu). Quai es la vart a la veglia. Eu savaiva cha alch nu
tuorna. Ma quai as lascha correger sainza problems.
JACK. Manaj’La? La vart da la via, o il möd a la veglia.
LADY BRACKNELL (severa). Tuots duos problems, schi fa dabsögn. Mr. Worthing. Che es
seis püt da vista per quai chi reguarda la politica?
JACK. Ma politicamaing nun haja ingün püt da vista. Eu sun liberal.
LADY BRACKNELL. Ah. Quels sun da quintar pro’ls conservativs. I vegnan al dinner pro
no, o chi vegnan davo mangià. E uossa, las chosas main importantas. Seis genituors, vivna
amo?
JACK. I sun morts tuots duos.
LADY BRACKNELL. Tuots duos? Perder ün dals genituors, quai po esser üna disgrazcha.
Ma perder tuots duos – quai guarda oura sco schi nu’s füss attent avuonda. Chi d’eira Seis
bap?
I para cha quai d’eira tantüna ün hom cun üna tscherta facultà. Co es quai?.Deriva’l da
l’aristocrazia dals raps – sco chi‘s soula dir – o è’l da sang blau?
JACK. Eu tem ch’eu nu sapcha quai. Lady Bracknell. Id es nempe uschea. Eu n’ha dit ch’eu
n’haja pers meis genituors. Plü güst füssa forsa sch’eu vess dit o sch‘eu dschess cha meis
genituors hajan pers a mai... eu nu sa nempe dingionder ch’eu deriv, eu nu sa propcha nüglia
da mia genealogia. Eu sun gnü .... eu sun gnü chattà.
LADY BRACKNELL. Chattà?
JACK. Mr. Thomas Cardew, barmör, ün gentleman attempà, benefactur, bainvugliaint ed
amiaivel, m’ha chattà e m’ha dat il nom da Worthing, cun quai ch’el vaiva in gialoffa ün
bigliet da prüma classa per Worthing, cur ch’el m’ha chattà. Worthing es ün lö da cura da stà
in Sussex.
LADY BRACKNELL. Ed ingio Til ha chattà quist gentleman-benefactur chi vaiva in gialoffa
ün bigliet da prüma classa per quist lö da cura?
JACK (fich serius). In üna tas-cha da viadi.
LADY BRACKNELL. In üna tas-cha da viadi?
JACK (fich serius). Schi. Lady Bracknell. Eu d’eira lovà in üna tas-cha da viadi, cur ch’el
m’ha chattà. In üna tas-cha da viadi da chürom, magari gronda, naira, cun magnems sco
staffas – in sai üna tas-cha da viadi tuot normala.
LADY BRACKNELL. Ed in che lö es quist Mr. James o Thomas Cardew intivà in vicinanza
da quista tas-cha?
JACK. Pro’l deposit dal bagagl da la Victoria Station. Alch sto esser gnü sbarattà.
LADY BRACKNELL. Al deposit dal bagagl da la Vicoria Station?
JACK. Schi. Sül perron ingio partan ils trens per Brigton.
LADY BRACKNELL. Il perron. Quai nun es important, Mr. Worthing. Eu stögl però
constatar ch’eu sun schoccada da quai ch’el m’ha be güst quintà. Da nascher o da gnir trat sü
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
13
in üna tas-cha da viadi - cha quella haja magnems sco staffas o na – quai am para tantüna ün
möd chi demuossa ün spredsch fatal per quai chi’d es üsità in connex culla vita da famiglia,
quai es ün möd chi algorda als plü terribels excess da la revoluziun francesa. Ed eu presüm
ch’el sapcha che effets cha quel evenimaint disgrazchà ha gnü. Uossa, per quai chi reguarda il
lö particular ingio cha la tas-cha es gnüda chattada: il deposit da bagagl d’üna staziun pudess
forsa eir esser ün mez per zoppantar üna indiscreziun sociala - probabelmaing sun tals lös
gnüts dovrats per main da che in quista maniera – ma in mincha cas nu po ün tal lö gnir
reguardà sco basa per gnir ad avair üna posiziun arcugnuschüda aint illa società plü elevada.
JACK. Ma. Das-cha dumandar che ch’Ella am cusgliess da far? Eu nu mangl sgür na dir ad
Ella ch’eu farà propcha tuot il pussibel per render furtünada a Gwendolen.
LADY BRACKNELL. Ma Mr. Worthing. Eu Til cussagl instantanamaing da metter in trais-
cha tuot las relaziuns ch’El ha e da’s sforzar da gnir nanpro cun almain ün dals genituors, cha
quai sia ün exemplar masculin o feminin quai es listess, e quai amo avant co cha la stagiun sia
a fin.
JACK. Bain. Ma, neir culla megldra vöglia nu saja co metter ad ir alch uschea. La tas-cha da
viadi, quella bain, quella es avant man. Quella es aint illa stanza da la büschmainta. Eu pens
cha quai Tilla stess bastair, Lady Bracknell.
LADY BRACKNELL. Stess bastair, Sir. Che ha quella tas-cha da chefar cun mai?
El nu pensarà sül seri ch‘eu e Lord Bracknell ans pudessan eir be imaginar da permetter cha
nossa figlia - cha no vain educà cun gronda chüra - as marida in üna famiglia chi deriva d’ün
deposit da bagagl e ch’ella as lia cun ün toc dal bagagl. Good morning, Mr. Worthing.
(Lady Bracknell svanischa cun üna fotta majestusa.)
JACK. Good morning.
(Algernon, aint illa stanza da musica, cumainza a sunar la marcha da nozzas. Jack, mez our
d’sai da la rabgia, va vers l’üsch.)
Cha‘l diamper porta, Algy, rafüda cun quista terribla musica. Tü est nar da liar. (La musica
rafüda. Algernon cumpara, tuot cuntaint.)
ALGERNON. Oh! Meis bun. Nun haja funcziunà? Tü nu dscharast cha Gwendolen t’haja dat
ün chavogn? Eu sa. Ella dà chavogns, per main da che. Quai nun es ün far fich amiaivel.
JACK. Che nardats. Cun Gwendolen es tuot sco chi tocca. Per quai chi dependa dad ella
eschna spus. Ma sia mamma, quella es insupportabla. Quai es ün dragun. Üna Gorgona ... Eu
nu sa precis co cha quistas femnatschas s-chiffusas da la mitologia greca guardan oura, ma eu
sun sgürischem cha Lady Bracknell es üna. In mincha cas è’la ün monster, malavita na be ün
mitologic, e quai es ün’infamità .... Ma s-chüsa Algy. In tia preschentscha nu stessa schmuor-
var a tia tanta in tala maniera (dir dal mal da tia tanta in tala maniera).
ALGERNON. Al cuntrari, meis char. I’m fa grond plaschair da tadlar, cur ch’inchün disch dal
mal da meis paraints. Quai es propcha quai chi tils fa esser supportabels. Ils paraints, quai es
üna bagascha seccanta chi nun ha ingün’idea co chi’s dess viver e chi nun ha ingüna sensibiltà
cur chi’s moura.
JACK. Plufrarias.
ALGERNON. Popcha na.
JACK. Pervi da mai. Eu nu vögl discutar sur da quai. Cun tai esa adüna il listess. Tü voust
adüna discutar sur da tuot las chosas pussiblas ed impussiblas.
ALGERNON. Ma percis per quai suna qua las chosas.
JACK. Sch’eu pensess uschea, lura am tressa ün tun....
(Üna posa). Taidla Algy. Tü nu crajarast cha Gwendolen vegna ad esser sco sia mamma,
dschain, in var 150 ons. Che pensast?
ALGERNON. Las figlia vegnan tuottas sco lur mammas. Quai es lur tragedia. Ils homens na.
E quai es lur tragedia.
JACK. Vess quist dad esser spiritus?
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
14
ALGERNON. Quai es formulà non plus ultra. E per quai chi reguarda la vardà cha la frasa
cuntegna, correspuond’la cumplettamaing a quai chi’s po spettar d’ün möd da discuorrer
cultivà.
JACK. Eu sun stuf e saz da quists möds da discuorrer uschè dits spiritus. Hozindi es minchün
spiritus. I nu’s po ir ininglur sainza inscuntrar a glieud spiritusa. Quai es ün don public.
Eu giavüsch per main da che chi detta amo ün bun pa glieud plufra sün quist muond.
ALGERNON. Da quella esa avuonda.
JACK. Eu vess ün schmalajà gust dad inscuntrar da quella glieud. Sur che discuorrarà quella
glieud?
ALGERNON. La glieud plufra? Ma s’inclegia sur da la glieud spiritusa.
JACK. Propcha. Glieud plufra.
ALGERNON. A propos. Hast tü dit a Gwendolen cha tü hajast nom Ernest a Londra ed a
chasa Jack?
JACK (da suringiò). Meis bun. La vardà nun es alch adequat per üna duonna giuvna, bella be
da magliar, e bain educada. Tü hast vairamaing ideas stranas sur dal möd co chi’d es da’s
cumportar invers las duonnas.
ALGERNON. L’unic möd da’s cumportar bain invers üna duonna es quel da tilla surmanar,
sch’ella es bella, o da laschar ch’ella stetta, sch’ella es trida.
JACK. Plufrarias.
ALGERNON. E teis frar? Co esa cun teis frar schlaschà?
JACK. Ingün problem. In ün’eivna è’l liquidà. Eu dscharà ch’el haja tschüf ün cuolp, a Paris.
Id es bain uschea chi dà adüna darcheu persunas chi tschüffan ün cuolp.
ALGERNON. Ma attenziun, meis bun. Quai es ün problem d’eredità. Quai es üna malatia
chi’d es caracteristica per interas famiglias. Tü fessast meglder da dir: ün grond dafraid.
JACK. Est tü sgür ch’ün grond dafraid nun ha da chefar cull’eredità o cun alch simil?
ALGERNON. S’inclegia.
JACK. Dimena. Meis char banadi frar Ernest tschüffa, a Paris, inaspettadamaing, ün grond
dafraid e moura. E cun quai es il problem evas.
ALGERNON. Ma tü hast bain quintà cha .... Miss Cardew vaiva cumanzà a s’interessar ün pa
damassa per teis pover frar Ernest. Nu sarà quai üna nouva ün pa düra per ella?
JACK. Na. All right. Cecily nun es üna plufretta romantica, per furtüna. Ella ha ün appetit sco
ün scudader, fa gitas e spassegiadas lungas e nun ha ingün interess per sias lezchas.
ALGERNON. Eu vess gust da far üna jà sia cugnuschentscha.
JACK. Eu farà tuot meis pussibel cha quai nu capita. Ella es schmalajà bella ed ha apaina
cumpli deschdot ons.
ALGERNON. Dal rest. Hast tü dit a Gwendolen cha tü hajast üna avuadada schmalajà bella
chi ha apaina cumpli deschdot ons?
JACK. Ma taidla. Alch uschea nu’s picha sül sain grond. Cecily e Gwendolen saran bainbod
ün corp ed ün’orma. Eu scumet meis cheu cha, fingià davo üna mezz’ura, minchüna tratta a
tschella sco üna sour.
ALGERNON. Las duonnas fan quai pür davo chi s’han trattadas, avant, in milli oters möds.
Dimena, meis bun, scha no lain avair üna maisa inandret al „Willis“ staina far ed ir a’ns
müdar.
* Id es fingià bod las set. Temp pel dinner.
JACK (seccà). Ooo. Praticamaing es adüna bod las set.
ALGERNON. Ma eu n’ha fom.
JACK. Tü hast adüna fom.
ALGERNON. E che faina davo mangià? Giaina a teater?
JACK. O dulur. Star a tadlar, per mai es quai ün pantizi.
ALGERNON. Bain. Lura giaina al club.
JACK. Na. Eu nu cumport quel discurröz.
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
15
ALGERNON. Bain. Lura. A las desch cumainza la show a l’Empire.
JACK. Star a verer, quai am dà sülla nerva. Quai es alch pluffer.
ALGERNON. Schi che faina lura?
JACK. Nüglia.
ALGERNON. Far nüglia, quai es ün affar dal tonder. Ün sforz. I nu’m fa oura nüglia da far
ün sforz, ma eu nun ha jent chi’s pretenda da mai ch’eu fetscha ün sforz. (Lane cumpara.) *
(La part tanter las duos stailas po evtl. gnir strichada).
LANE. Miss Fairfax.
(Gwendolen cumpara, Lane sorta.)
ALGERNON. Gwendolen. In buna fai...
GWENDOLEN. Algy. Volva‘t, per plaschair. Eu stögl dir alch tuot special a Mr. Worthing.
ALGERNON. Propcha, in buna fai, Gwendolen, eu nu sa sch’eu at poss permetter quai.
GWENDOLEN. Algy. Tü hast adüna ün möd fich immoral da reagir invers la vita Tü nun est
amo vegl avuonda per reagir uschea.
(Algernon as retira vers il chamin.)
JACK. Oh. My one darling.
GWENDOLEN. Forsa nu’ns pudarana mai maridar. L’expressiun da la fatscha da mia
mamma d’eira uschea ch’eu pens cha no nu‘ns pudaran mai maridar. Be pacs genituors
piglian resguard sün quai cha lur uffants dischan. Il respet per la glieud giuvna va s’perdond.
Sch’eu n’ha mai gnü influenza sün ma mamma, schi cun trais ons tilla n’haja persa. Ma eir
sch’ella ans impedischa da gnir ad esser hom e duonna, eir sch’eu marid ad ün oter, a plüs
oters, quai nu pudarà mai müdar alch vi da mia eterna affecziun per tai.
JACK. Chara Gwendolen.
GWEDOLEN. L’istorgia da tia derivanza romantica - cha mia mamma m’ha quintà cun
commentars plain tössi – quell’istorgia m’ha commossa profuondamaing. Teis nom, Ernest,
ha üna fascinaziun irresistibla. La simplicità da teis caracter at renda exquisitamaing
inexplichabel.
Co es tia adressa sül pajais?
JACK. The Manor House, Woolton, Hertfordshire.
(Algernon ha tadlà cun attenziun e nota l’adressa, riond, sülla mandschetta. Lura piglia‘l
pro l’urari e til consultescha.)
GWENDOLEN. La colliaziun tras posta es buna, quai suppuona. I pudess esser necessari da
far ün pass disperà. Quai dumonda natüralmaing ponderaziuns fich seriusas. Eu at scrivarà
mincha di.
JACK. Chara Gwendolen.
GWENDOLEN. Quant lönch stast a Londra?
JACK. Fin lündeschdi.
GWENDOLEN. Bun, Algy. Tü at poust volver, uossa.
ALGERNON. Grazcha. Eu m’ha fingià vout.
GWENDOLEN. Tü poust eir sclingir pel servitur.
JACK. Darling. Eu at das-ch bain cumpagnar fin pro la charrozza.
GWENDOLEN. Fich jent.
JACK (vers Lane chi cumpara güst). Eu cumpogn a Miss Fairfax fin pro la charrozza.
LANE. Yes, Sir.
(Jack e Gwendolen partan. Lane preschainta ad Algernon ün plateau cun chartas,
probabelmaing quints, perche Algernon guarda be las bustas e tilla s-charpa lura sainza
divrir).
ALGERNON. Ün magöl sherry, Lane?
LANE. Yes, Sir.
ALGERNON. Daman vegna a bunburyrisar.
LANE. Yes, Sir.
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
16
ALGERNON. I po esser ch’eu tuorna pür lündeschdi. El po preparar tuot ils büschmaints
bels, il frac e tuot la guargiamainta da Bunbury...
LANE. Yes, Sir (til spordscha il sherry.)
ALGERNON. Spranza chi sia bell’ora daman.
LANE. Fich pac probabel, Sir.
ALGERNON. Lane. El es propcha ün terribel pessimist
LANE. Eu fetsch il meglder per Til satisfar, Sir.
(I cumpara Jack, Lane va oura.)
JACK. Che duonna sensibla e scolada. L‘unica duonna chi m‘ha impreschiunà in tuot mia
vita.
(Algernon ria da schloppar.)
Das-cha forsa savair che chi’t para uschè da rier.
ALGERNON. Eu sun be ün zich in pissers pervi da Bunbury.
JACK. Scha tü nu stast attent, schi poja capitar cha teis ami Bunbury at fa greivas difficultats,
ün bel di.
ALGERNON. Difficultats, eir greivas, quai am plascha. Quai es l’unic chi fa cha la vita nu sia
adüna be seriusa.
JACK. Plufrarias. Tü quintast adüna be plufrarias.
ALGERNON. Tuot chi fa quai, Na be eu.
(Jack til guarda da grit e parta. Algernon impizza üna cigaretta, legia l‘adressa ch’el ha scrit
sülla mandschetta e surria.)
Tenda
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
17
Seguond act
Curtin dal Manor House, Woolton, Hertfordshire. Üna s-chala da crap grischa maina pro la
chasa . Il curtin es a la veglia, plain rösas. Stagiun: lügl. Suot ün taisch, pultrunas da strom
ed üna maisa plain cudeschs.
(Miss Prism sezza a maisa. Cecily es davovart ch’ella bogna las fluors.)
MISS PRISM (dadot). Cecily, Cecily. Üna lavur uschè solita sco dar aua a las fluors, quai es
plüchöntsch l’incumbenza da Moulton co Sia. Impustüt uossa chi Tilla spettan plaschairs
intellectuals. Sia grammatica tudais-cha es sün maisa. Ch’Ella driva Seis cudesch a la pagina
quindesch. No repetin amo üna jada la lecziun dad her.
CECILY (vain nanpro manifestamaing plan). Eu nun ha jent tudais-ch. Quai nun es üna
lingua dezainta ed agreabla. Eu sa precis. Davo üna lecziun da tudais-ch guard eu oura tuot
sfatta.
MISS PRISM. Chara matta. Ella sa bain cha Seis avuà dà grond pais al fat ch’Ella survegna
ün’educaziun vasta e multifaria. Her, avant co ch’el parta per Londra, ha’l discurri da Seis
tudais-ch. Schi, in fuond esa uschea ch’el discuorra adüna cun grond pisser da Seis tudais-ch,
cur ch’el parta per Londra.
CECILY. Meis char Uncle Jack es adüna terribelmaing serius. Minchatant è’l uschè serius
ch’eu am dumond sch’el nun es forsa dal tuot frisch.
MISS PRISM (as drizza sü). Seis avuà es frisch e san e gioda sandà. E sia distincziun e
seriusità sun fich remarchablas, cun quai ch’el es amo relativmaing giuven. Eu nu cugnuosch
ad ingün chi fa seis dovair cun ün sen da respunsabiltà plü grond co el.
CECILY. Eu suppuon cha perquai fetscha’l üna tschera uschè lungurusa cur cha no trais
eschan insembel.
MISS PRISM. Cecily. Ella am fa star stutta. Mr. Worthing es confruntà cun bleras adversitats
in sia vita. Superficialitats e trivialitats nu toccan pro seis möd da conversar. Ella nu das-cha
invlidar il pisser continuant ch’el ha dad avair per quel pover disfurtünà chi‘d es seis frar.
CECILY. Be cha Uncle Jack invidess qua o là a quel pover disfurtünà chi’d es seis frar da
gnir qua pro no. Forsa cha no vessan üna buna influenza sün el, Miss Prism. Eu sun sgüra ch‘
Ella nu vess la minima difficultà. Ella sa tudais-ch e geologia e quellas robas fan impreschiun
als homens. (As metta vi da seis diari.)
MISS PRISM (dond dal cheu). Eu tem cha neir eu nu füss buna dad avair üna buna influenza.
Quai es difficil cun quel caracter debel e fallatschus. Eu gnanca nu sun sgüra sch’eu vess il
giavüsch da til influenzar e megldrar. Eu sun absolutamaing cunter la mania moderna da lair
far our da glieud noscha in ün hui glieud buna. Quai ch’ün uman semna dess el eir racoglier.
Ch’Ella metta uossa d’üna vart Seis diari, Cecily. Eu nun incleg propcha brich perche ch’Ella
maina ün diari.
CECILY. Eu main ün diari per notar las müravgliusas secretezzas da mia vita. Eu tillas stögl
metter in scrit, uschigliö invlidessa forsa tuot.
MISS PRISM. Mia chara Cecily. La memoria es il diari cha no portain cun no mincha di.
CECILY. Ma pel solit registresch’la chosas chi nu sun mai capitadas o chi nu pudessan mai
capitar. Eu sun da l’avis cha la memoria sia la cuolpa per tuot quels romans in trais toms cha
Mudie ans trametta.
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
18
MISS PRISM. Ch’Ella nu discuorra cun ün tal spredsch dals romans da trais toms, Cecily. Eu
svess n’ha eir scrit ün in meis giuvens dis.
CECILY. Es quai propcha uschea, Miss Prism. Ella es propcha admirabelmaing intelligiainta.
Spranza cha seis roman nun haja ün happy-end. Romans cun happy-end am deprimischan.
MISS PRISM. Ils buns finischan bain. Ils noschs mal. Quai vala per acziuns fictivas.
CECILY. Quai po esser. Ma quai am para listess fich ingüst. Es Seis roman gnü stampà?
MISS PRISM. Malavita brich. Il manuscrit es i a perder. (Cecily muossa stupefacziun.)
Eu douvr il pled „i a perder“ cul sen da „i in invlidanza“. Tscha. Ans mettain vi da la lavur!
Quistas speculaziuns nu servan a nüglia.
CECILY (riantada). Eu vez güsta al dr. Chasuble gnond vers nossa chasa.
MISS PRISM (sta sü e til va incunter). Dr. Chasuble. Quai am fa plaschair. (Il plavan
Chasuble cumpara.)
CHASUBLE. E co es Seis stadi da sandà Miss Prism? Eu speresch ch’Ella as sainta bain.
CECILY. Miss Prisme s’ha güsta plonta ch’Ella haja ün zich mal il cheu. Eu crai ch’üna
pitschna spassegiada cun El aint in nos curtin tilla pudess far bain.
MISS PRISM. Cun permiss. Cecily. Eu nun ha dit gnanc’ün pled sur da mal il cheu.
CECILY. Schi. Eu sa. Chara Miss Prism. Ma eu n’ha m’inaccorta instinctivmaing ch’Ella
vaiva mal il cheu. Eu nun ha pensà vi da l’ura da tudais-ch, ma vi da Seis mal il cheu, cur
ch’eu n’ha vis a gnir al sar plavan.
CHASUBLE. Eu sper, Cecily, ch’Ella nu sia distratta.
CECILY. Schi. Quai suna.
CHASUBLE. Curius. Sch’eu vess la furtüna dad esser il scolar da Miss Prism, eu crai ch’eu
spettess cun brama sün mincha pled chi vain fuormà da seis lefs.
(Miss Prism fa ögliuns.) Eu n’ha dovrà ün purtret, eu n‘ha discurri in möd metaforic. La
metafra vain da l’apicultura (el dà üna sbussiada.) Mr. Worthing nun es amo tuornà da
Londra, suppuona.
MISS PRISM. No til spettain il plü bod per lündeschdi davomezdi.
CHASUBLE. Natüralmaing. El passainta la dumengia plü co jent a Londra. El nu tocca pro
quels umans chi nun han ün oter böt co quel co da’s divertir. Da quai ch’eu n‘ha pudü gnir a
savair tocca quel esser disfurtünà chi’d es il frar da Mr. Worthing pro quella spezcha dad
umans. Ma uossa nu das-cha disturbar plü a la lunga ad Egeria ed a sia scolara.
MISS PRISM. Egeria? Eu n’ha nom Laetitia.
CHASUBLE (cun ün inclin). Quai nun es stat oter co üna allusiun classica. Ella deriva dals
auturs pajans. Eu tillas vezzarà sgüra a tuottas duos in occasiun dal cult divin da quista saira.
MISS PRISM. Eu pens, char sar plavan, ch’eu vegna listess a far amo duos pass cun El. Eu
constatesch ch’eu n’ha propcha mal il cheu. Üna spassegiada es forsa il meglder remeidi.
CHASUBLE. Cun plaschair, Miss Prism, cun grond plaschair. Forsa pudaina ir fin pro las
scoulas e tuornar.
MISS PRISM. Quai füss üna delizcha. Cecily, ch’Ella legia intant las passadas cha no trattain
aint il cudesch sur da l‘economia publica. Ella po laschar oura la part sur da la svalütaziun da
la rupia. Quai tilla pudess schoccar. Eir ils problems monetars pon avair ün effet tragic-
melodramatic. (Ella va cul dr. Chasuble tras il curtin per ir a spass.)
CECILY. Cha’l diavel e l‘economia publica! Geografia dal tonder! Schmaladi tudais-ch!
(Merriman cumpara cun üna carta da visita sül plateau.)
MERRIMAN. Mr. Ernest Worthing vain directamaing da la staziun. El ha cun sai tuot seis
bagagl.
CECILY (piglia in man la carta da visita e legia). „Mr. Ernest Worthing, B.4 The Albany,
London“. Il frar dad Uncle Jack. Ha’L dit ad el cha Mr. Worthing es amo a Londra.
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
19
MERRIMAN. S’inclegia, Miss. El paraiva fich dischillus. Eu til n’ha comunichà ch’Ella e
Miss Prism sun our in curtin. El ha dit ch’el Tilla less verer absolutamaing ün mumaint, be
suletta.
CECILY. Ch’El giavüscha a Mr. Worthing da gnir nan a qua. Forsa stuvess El güst far pront
üna stanza.
MERRIMAN. S’inclegia, Miss (Merriman va aint in chasa).
CECILY. In tuot mia vita nun haja amo mai gnü da chefar cun ün uman nosch. Eu n’ha
propcha la pel giallina. La trücha. Co guardarà’l oura? Guardarà’l oura sco tuot tschels?
(Algernon cumpara, da buna glüna ed amiaivel).
Propcha.
ALGERNON (doza seis chapè). Ella es dimena mia pitschna cusdrina Cecily, nun esa?
CECILY. Curius. El as sbaglia magari da gröss. Eu nu sun pitschna. Al cuntrari. Eu crai
ch’eu sia extraordinariamaing gronda per mia età.
(Algernon es magari stut.)
Ma eu sun propcha sia cusdrina Cecily. Ed El es – sco chi resorta da Sia carta da visita - il frar
da meis Uncle Jack, dimena meis cusdrin Ernest - meis cusdrin Ernest, schlaschà e corrupt.
ALGERNON. Ma na. Per var da Dieu. Eu nu sun ni schlaschà ni corrupt. Chara cusdrina
Cecily, Ella nu sto crajer ch’eu sia ün nosch.
CECILY. Sch’El nun es ün nosch, schi ans ha’L listess ingionats, a no tuots, in ün möd
absolutamaing impardunabel. Eu sper fich ch’El nu maina üna vita dubla e ch’El fetscha be
uschea sco sch’El füss schlaschà e corrupt, intant ch’El, in realtà, es ün uman absolutamaing
paschaivel. Quai nu füss oter co far straverer, ün far d‘ün simuladur e d‘ün ipocrit.
ALGERNON (tilla guarda da quai stut). Ooo. Eu sun natüralmaing stat ün pa malponderà.
CECILY. Interessant da dudir.
ALGERNON. Per esser sincer, sch’Ella manzuna quist tema, in meis möd modest, sun eu
stat magari schlaschà.
CECILY. Eu nu crai ch’El stuvess esser massa superbi da quai, eir scha quai sto dal sgür esser
stat magari divertent.
ALGERNON. Qua pro Ella esa bler plü divertent.
CECILY. Eu nu sun buna d’incleger co ch’El po insomma esser qua. Uncle Jack riva pür in
lündeschdi davomezdi.
ALGERNON. Quai es vairamaing üna gronda dischillusiun. Lündeschdi a bunura stögl eu
nempe tuornar a Londra cul prüm tren. Eu n’ha ün termin d’affars ch’eu stögl verer da nu
manch... da nu resguardar.
CECILY. Nu pudess El eir uschigliö verer da nu resguardar.
ALGERNON. Na. Il termin es a Londra.
CECILY. D’accord. Eu sa natüralmaing quant important chi’d es da nu resguardar termins
d’affars, schi’s voul mantegner il sen per las varts bellas da la vita. Ma eu sun listess da l’avis
ch’El stess restar fin cha Uncle Jack tuorna. El laiva nempe discuorrer cun El pervi ch’El, sco
chi para, giarà our pajais.
ALGERNON. Pervi da che?
CECLILY. Pervi ch’El emigrescha. Uncle Jack es nempe i a Londra per roba ch’El varà
dabsögn, sch’El parta per l’ester.
ALGERNON. Ma eu nu vögl gnanca pel diamper cha Jack cumpra alch per mai. Jack nun ha
ingün gust per cravattas.
CECILY. Ma eu nu crai ch’El douvra cravattas, là ingio ch’El va. Uncle Jack Til trametta
nempe in Australia.
ALGERNON. In Australia. Plü jent murissa.
CECILY. Schi. Uncle Jack ha manzunà quai in marcurdi passà al dinner. El sto tscherner
tanter quist muond, tschel muond e l’Australia.
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
20
ALGERNON. O dulur. Las infuormaziuns ch’eu n’ha da l’Australia e da tschel muond nu sun
uschea chi’m dan curaschi. Quist muond es bun avuonda per mai, chara cusdrina.
CECILY. La dumonda es sch’El es bun avuonda per quist muond.
ALGERNON. Eu tem da na. Perquai lessa ch’Ella am megldrescha. Quai pudess esser la
missiun da Sia vita, sch’Ella nun ha nüglia incunter, chara cusdrina.
CECILY. I’m displascha ch’eu nun ha temp hoz davomezdi.
ALGERNON. Ma Ella sgüra nu vess nüglia incunter sch’eu tscherch svess da’m megldrar hoz
davomezdi?
CECILY. Quai para magari exotic. Ma ch‘El prouva.
ALGERNON. Eu provarà. Eu m’inaccordsch fingià ch’eu sun landervia a‘m megldrar.
CECILY. Ma, al cuntrari, el guarda oura plü mal.
ALGERNON. Ma quai es be pervi ch’eu n’ha fom.
CECILY. Che plufra ch’eu sun. Co n’haja be pudü invlidar chi’s sto avair regularmaing pasts
buns e nudritivs, cur chi’s cumainza üna vita nouva. Nu laina ir aint in chasa?
ALGERNON. Grazcha fich. Ma possa forsa avair il prüm üna flur per metter vi dal revers.
Sch’eu nun ha üna rösa vi dal revers, nu gioda il mangiar.
CECILY. Üna Maréchal Niel? (Piglia la forsch in man.)
ALGERNON. Plü jent üna rösa da culur pink.
CECILY. Perche? (taglia üna rösa da culur pink.)
ALGERNON. Perche ch’Ella es üna rösa da culur pink, chara cusdrina.
CECILY. Eu nu crai cha quai sia dezaint ch’El discuorra uschea cun mai. Miss Prism nu’m
dschess mai alch simil.
ALGERNON. Lura es Miss Prisme üna dama attempada chi nu vezza plü bain.
(Cecily til metta la rösa aint illa foura da buttun dal revers.)
Ella es la plü bella duonna giuvna ch’eu n’ha vis fin uossa.
CECILY. Miss Prism disch cha la bellezza sia üna trapla.
ALGERNON. Üna trapla chi plascha a minch’hom ün pa intelligiaint.
CECILY. Eu nu crai ch’eu less tschüffer ad ün hom intelligiaint, cun til metter in trapla. Eu
nu savess che discuorrer cun el. (I van aint in chasa . Miss Prism ed il dr Chasuble tuornan.)
MISS PRISM. El es bler massa bler sulet, char sar dr. Chasuble. El as stess maridar. Eu poss
incleger chi‘s spredscha als umans e chi’s sia misantrop – ma chi’s spredscha las duonnas,
quai nun inclegia.
CHASUBLE (culla sgrischur d’ün scienzià). Pür ch’Ella am craja. Eu nu merit da gnir
qualifichà uschea. La Baselgia, in seis prüms ons d’existenza, d’eira absolutamaing cuntraria
a la lai, teoreticamaing e praticamaing.
MISS PRISM (docescha). Ma quai sarà eir il motiv cha quel möd d‘organsaziun da la
baselgia es i a ballins. Ed El, char sar dr. Chasuble, nu para d’esser in cleras ch’ün hom chi’s
dosta ostinadamaing da’s maridar, ch’ün hom nubil po gnir ad esser ün privel public, üna
tentaziun publica. Ils homens stessan esser plü prudaints. Güst il celibat po manar al sex
feminin sün noschs impissamaints.
CHASUBLE. Ma ün hom maridà, nun es quel almain uschè attractiv?
MISS PRISM. Na. Ün hom maridà nun es attractiv oter co be per sia aigna duonna.
CHASUBLE. E suvent gnanca per quella.
MISS PRISM. Ma quai dependa da las simpatias intellectualas da la duonna. I’s po as fidar da
l’experienza. I’s po as fidar d’üna duonna madüra. Las duonnas giuvnas sun amo verdas.
(Il dr. Chasuble reagischa.)
Eu discuor al möd d’ün giardinier. Mia metafra ha da chefar culla frütta. Ma ingio es Cecily?
CHASUBLE. Forsa è’la gnüda davo no fin pro las scoulas.
(Jack cumpara davovart e vain planet tras il curtin. El es trat a aint nair, cravatta naira ed
ha üna mascha naira vi da seis chapè, segn ch’el es in led. Ella porta manetschas nairas.)
MISS PRISM. Mr. Worthing!
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
21
CHASUBLE. Mr. Worhting.
MISS PRISM. Quist es üna vaira surpraisa. No til spettaivan pür in lündeschdi davomezdi.
JACK (dà il man a Miss Prism cun ün gest tragic). Eu sun tuornà plü bod co quai ch’eu
pensaiva. Sar dr. Chasuble, eu speresch ch’El stetta bain.
CHASUBLE. Char Mr. Worthing ed eu sper cha la büschmainta ch’El porta nun exprima
qualche disgrazcha
JACK. Meis frar.
MISS PRISM. Aha. Darcheu debits e malfats?
CHASUBLE. Maina’l amo adüna üna vita schlaschada.
JACK (dond dal cheu). Mort.
CHASUBLE. Seis frar Ernest. Mort?
JACK. Propcha mort.
MISS PRISM. Che lecziun per el. Eu sper ch’el tira las consequenzas.
CHASUBLE. Mr. Worthing. Eu Til condolesch sincermaing. Ma El as po consolar culla
persvasiun ch’El es adüna stat il frar il plü generus ed il plü indulgiaint chi’s po be s’imaginar.
JACK. Pover Ernest. El vaiva blers defets, ma id es listess ün greiv cuolp ch’el nun es plü.
CHASUBLE. Ün greiv cuolp. E’L stat pro cur ch’el es sparti?
JACK. Na. El es mort a l’ester. A Paris, per dir la vardà. Her saira n’haja survgni ün telegram
dal directer dal Grand Hôtel.
CHASUBLE. E la causa da la mort?
JACK. Ün ferm dafraid, sco chi para.
MISS PRISM. Quai cha l’uman semna, quai dess el racoglier.
CHASUBLE (dozond il man). Misericordia, chara Miss Prism, misericordia. Ingün uman nun
es perfet. Eu svess sun allergic invers l’ajer curraint. Il funaral, varà‘l lö quia?
JACK. Na. I para ch’el haja giavüschà da gnir sepuli a Paris.
CHASUBLE. A Paris? (dà dal cheu.) Eu tem cha giò da tuot nu’s possa conclüder sün ün
stadi d’anim plü serius vers la fin da sia vita. Eu pens chi Til stetta a cour ch’eu manzuna in
dumengia il cas tragic capità in sia famiglia.
(Jack piglia il man da Chasuble e til tegna clos.)
Mia predgia sur da l’importanza dal manna aint il desert po gnir adattada a bod mincha
occasiun, a cas allegraivels, o sco preschaintamaing, a cas plü trists.
(Tuots suspüran.)
Eu n’ha tgnü quella predgia in occasiun da las festas da la racolta, in occasiun da battaisems,
confirmaziuns, in occasiun da festas d’ingrazchamaint e da penitenza. L’ultima jada tilla
n’haja tgnüda aint illa catedrala, sco predgia da beneficenza a favur da la Società cunter la
malcuntantezza aint illa classa elevada. L’ovais-ch d’eira preschaint ed es stat fich stut da
diversas da mias metafras.
JACK. A. Schi. Uossa am vegna adimmaint. El ha güst discurri dal battiar, sch’eu nu’m sbagl,
sar dr. Chasuble. Eu poss persümer ch’El sapcha co chi’s battaja.
(Il dr. Chasuble es plü co stut.)
Schi. S’inclegia. El sarà per main da che ch’el battaja.
MISS PRISM. Battiar es malavita üna da las funcziuns principalas dal plavan in quista plaiv.
Eu n’ha fingià discurri bleras jadas cun rapreschantants da las classas bassas sur da quist
tema. Ma eu pens cha la classa bassa nun inclegiarà mai che chi voul dir ‚economia‘.
CHASUBLE. Ma, Mr. Worthing, as tratta d’ün uffant special chi til sta a cour. Seis frar,
sch’eu nu‘m, sbagl, nu d’eira maridà.
JACK. Na, na.
MISS PRISM (cun tun amar). Glieud chi pensa be vi dal giodair la vita es pel solit na
maridada.
JACK. Ma i nu’s tratta d’ün uffant, char sar plavan. Eir sch’eu n’ha fich jent ad uffants. Na, id
es uschea ch’eu svess less gnir battià, amo hoz davomezdi, sch’El nun ha nüglia incunter.
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
22
CHASUBLE. Ma, Mr. Worthing, El es sgüra fingià battià.
JACK. Na ch‘eu m’algorda. Eu nu sa nüglia da meis battaisem.
CHASUBLE. Ha’L lura dubis güstifichats?
JACK. E co! – Natüralmaing nu saja scha quista chosa nu Til es ün pa dischagreabla e sch’El
pensa ch’eu sia fingià ün pa massa vegl per quai.
CHASUBLE. Ma per nüglia. I basta da bognar, ma i’s po eir far ir al candidat dal tuot aint
ill’aua.
Tuots duos proceders han üna buna tradiziun canonica.
JACK. Ir dal tuot aint ill’aua.
CHASUBLE. Ch’El nun haja pissers. I basta da bognar, o plü precis: a meis avis es quai eir
plü cusgliabel. L’ora es uschè variabla qua pro no. Da che uras dess avair lö la ceremonia?
JACK. Eu am pudess drizzar per las tschinch, scha quai va per El.
CHASUBLE. Perche brich, perche brich. Per quellas uras n’haja previs duos ceremonias
sumgliaintas. Ün cas cun dschimblins, chi’d es capità d’incuort sün Seis cuntegn. Quel pover
vittürin Jenkins es plü co diligiaint.
JACK. Ma eu nun ha ingüna vöglia da gnir battià insembel cun oters poppins. Quai füss da
kindel. Co füssa intuorn las tschinch e mez?
CHASUBLE. Stupend. Stupend (piglia si’ura our da gialoffa.) E uossa, char Mr. Worthing,
nu lessa plü essser ün chalch in quista chasa in led. Eu Til giavüsch da nu’s laschar chalchar
da la tristezza. Quai chi’ns para üna greiva chargia es suvent üna beneficenza davart dal
Creatur.
MISS PRISM. Quai chi’d es capità am para üna beneficenza plü co manifesta.
(Cecily vain our da chasa.)
CECILY. Uncle Jack! Eu sun plü co cuntainta cha tü est fingià da retuorn. Ma che terribel
vesti cha tü hast aint. Va e’t müda plü svelt pussibel.
MISS PRISM. Cecily.
CHASUBLE. Chara matta! Chara matta!
(Cecily va vers Jack; el tilla bütscha sül frunt in ün möd melancolic.)
CECILY. Che es be mâ capità, Uncle Jack. Che tschera fast? Tü guardast oura sco scha tü
vessast mal ils daints ed eu n’ha üna supraisa per tai. Chi pensast chi sia in nossa stüva da
mangiar? Teis frar.
JACK. Chi?
CECILY. Teis frar Ernest. El es rivà chi sarà üna mezz’ura.
JACK. Che nardats. Eu nun ha ingün frar.
CECILY. Ma na, quai nu das-chast dir. Eir sch’el s’ha cumportà in ün möd da l’impussibel, el
es tantüna teis frar. Nun esser sainza cour, tü nu til poust schnear. Eu til di ch’el dess gnir
oura. E tü til dast il man, nun esa? (Ella tuorna aint in chasa.)
CHASUBLE. Ma quist es uossa propcha üna buna nouva.
MISS PRISM. Uossa cha no tuots ans vaivan adüsats ch’el nu füss plü am para seis retuorn
inaspettà alch magari dolurus.
JACK. Meis frar aint in stanza da mangiar? Eu nu poss incleger, eu nu sa co cha quai es
pussibel. Quai es absurd.
(Algernon e Cecily vegnan man in man our da chasa. I van planet vers Jack.)
JACK. Dieu perchüra e pau pau (cun gests fa’l segn ad Algernon ch’el dessa far ed ir.)
ALGERNON. Char Jack. Eu sun gnü da Londra per ta dir quant chi’m displascha ch’eu at
n’ha fat uschè blers pissers e ch’eu n’haja la ferma intenziun da manar da quinderinvia üna
vita inandret.
(Jack püffa per el aint e nu reagischa sül man cha Algernon spordscha.)
CECILY. Uncle Jack. Tü nu refüsarast il man sport da teis agen frar.
JACK. Nüglia nu’m pudarà persvader da dar il man a quist campiun. Id es üna varguogna
ch’el es gnü qua in chasa. El sa precis perche.
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
23
CECILY. Ma Uncle Jack. Siast tantüna radschunaivel. Mincha uman ha sias bunas varts.
Ernest m’ha güsta quintà da seis ami, Mr. Bunbury chi’d es uschè amalà. Eu sun plü co sgüra
chi sto esser alch bun in ün uman chi va a far visita ad ün amalà e chi - our da spür‘
amuraivlezza - desista da’s divertir a Londra e sta paziaintamaing sper il let da l’ami chi sta
mal.
JACK. Che! Uschea. Lura bain. T’ha’l propcha quintà da Bunbury. Propcha?
CECILY. El m’ha quintà tuot sur da quel pover Mr. Bunbury e da sia sandà uschè labila.
JACK. Bunbury! Che! El nun ha da discuorrer cun tai ni sur da Bunbury ni sur dad alch oter.
ALGERNON. Eu dun pro ch’eu sun la cuolpa. Ma eu stögl dir cha la dürezza da meis frar
Jack am fa mal. Eu vess spettà ch’el am retschaiva plü cordialmaing, impustüt pervi ch’eu sun
qua per la prüma jada.
CECILY. Uncle Jack. Scha tü nu dast il man ad Ernest, schi nu’t pardunaraja quai mai plü.
JACK. Che. Pardunar a mai!
CECILY. Mai! Mai! Mai!
JACK. Mo bain. Quai es l’ultima jada in mia vita, l’ultima (el dà il man ad Algernon e til
guarda culla fotta).
CHASUBLE. Quant dalettaivel cha quai es, nevaira, da pudair assister ad üna reconciliaziun
uschè perfetta. Forsa cha no stessan laschar als duos frars sulets, per ün mumaint.
MISS PRISM. Cecily, ch’Ella vegna.
CECILY. Ma fich jent. Eu n’ha contribui mia part per chi vegnan da s’abinar.
CHASUBLE. Ella, chara Cecily, ha propcha fat hoz üna bun’ouvra.
MISS PRISM. Attenziun cun lodar massa bod.
CECILY. Eu sun plü co cuntainta.
(Tuots partan, i restan Jack ed Algernon.)
JACK. Algy, figüra suos-cha cha tü est, fa e svanischa plü svelt pussibel. Quia nu vain
bunburysà.
(I cumpara Merriman.)
MERRIMAN. Sir. Eu n’ha manà il bagagl da Mr. Ernest sülla stanza be sper Sia. Eu suppuon
cha quai sia in uorden.
JACK. Che?
MERRIMAN. Sir. Il bagagl da Mr. Ernest. Eu n’ha spaquettà tuot e lovà aint illa stanza be
sper Sia.
JACK. Che! Seis Bagagl.
MERRIMAN. Sir. Schi. Trais valischs plü pitschnas, üna tas-chetta pels ogets da tualetta,
duos troclas da chapels ed üna gronda chavogna per la marenda.
ALGERNON. Eu tem ch’eu possa star be ün’eivna, quista jada.
JACK. Merriman ch’El fetscha metter suot ils chavals. Mr. Ernest es gnü clomà
dandettamaing a Londra.
MERRIMAN. Dalunga, Sir. (Tuorna aint in chasa.)
ALGERNON. Che miserabel manzneder cha tü est, Jack. I nu tuorna ch’eu sun gnü clomà
dandettamaing a Londra.
JACK. Epür. Quai es il cas.
ALGERNON. Eu nun ha dudi a clomar ad ingün.
JACK. Teis dovair sco gentleman at cloma.
ALGERNON. Meis dovair sco gentleman nu m’ha amo mai disturbà, cur ch’eu am laiva
divertir.
JACK. Quai nu’m fa star stut.
ALGERNON. Cecily es propcha be da magliar.
JACK. Nu discuorrer in tala maniera da Miss Cardew. Quai nu’m plascha.
ALGERNON. Quai chi nu plascha a mai, quai es teis vesti. Id es ridicul co cha tü est trat aint.
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
24
Perche nu vast a’t müdar plü svelt pussibel. Tü fast rier da schloppar cun portar led per inchün
chi sarà in visita pro tai per ün’eivna intera ed intratta.
JACK. Tü nu starast qua ün’eivna, ni sco giast ni sco alch oter. Tü partast e quai cul tren da
las quatter e tschinch.
ALGERNON. Scha tü crajast ch’eu at lascha sulet, intant cha tü est in led. Quai less dir ch’eu
füss ün pac bun cumpogn. Sch’eu vess da cumplondscher ün mortori, schi restessast tü pro
mai, sco ch’eu suppuon. In mincha cas at resentiss eu sco sainza cour, scha tü nu restessast.
JACK. Bain. Sch’eu vegn a’m müdar, partast lura dal sgür?
ALGERNON. Schi. Scha quai nu düra massa lönch. Eu nu cugnuosch ad ingün chi douvra
uschè bler temp sco tü per as trar aint e chi ha lura uschè pac success.
JACK. In mincha cas sun eu trat aint plü discret co tü chi’d es adüna fat sü sco il chan dal
junker.
ALGERNON. I po esser ch’eu sia qua o là trat aint in ün möd chi dà in ögl. Ma da tschella
vart. Eu cumpensesch quai tras quai ch’eu sun adüna fich cultivà.
JACK. Tü est van cha tü fast rier. Tü at cumportast chi’d es üna varguogna e tia preschentscha
quia pro mai es absurda. Ma che stuna a m’agitar? Tü partast cul tren da las quatter e
tschinch. Ed eu at giavüsch ün bun retuorn a Londra. Teis staif bunburysar est stat ün fiasco,
quista jada.
(Jack va aint in chasa.)
ALGERNON. Eu crai cha quist sia stat ün grond success. Eu sun inamurà in Cecily e quai es
quai chi quinta.
(Cecily cumpara aint il fuond dal curtin. Ella piglia ün sbrinzel e cumainza a dar aua a las
fluors.)
Eu stögl discuorrer cun Ella, avant co ch’eu parta per fixar il prossem bunbury cun ella. Ma
ella es qua.
CECILY. Ooo. Eu sun tuornada be per dar aua a las rösas. Eu n’ha pensà ch’el sia ch’el
discuorra cun Uncle Jack.
ARLGERNON. El es be güst i a verer d’üna charrozza per mai.
CECILY. Lura bain. Laivat far insembel ün gir in charrozza.
ALGERNON. Na. El am voul spedir.
CECILY. Lura staina dimena tour cumgià.
ALGERNON. Malavita bain. Quai es ün cumgià chi chalcha.
CECILY. I chalcha adüna da tour cumgià da glieud chi s’ha apaina imprais a cugnuoscher.
Scha amis chi’s cugnuoscha da lönch innan van o sun davent, schi’s cumporta quai sainz’oter.
Ma dad esser separà, eir be per cuort temp, dad üna persuna chi s’ha be imprais a cugnuoscher
ed a stimar, quai es bod insupportabel.
ALGERNON. Eu Tilla ingrazch.
(Merriman cumpara.)
MERRIMAN. Sia charrozza es pronta davant porta. (Algernon guarda rovond sü per Cecily.)
CECILY. Quella po spettar, amo ... amo tschinch minuts.
MERRIMAN. Perfettamaing, Miss (Merriman parta.)
ALGERNON. Eu speresch fich da nu Tilla offender, Cecily, sch’eu Tilla di in tuotta avertezza
e sincerità ch’Ella am para in tuottas manieras la persunificaziun visibla da la perfecziun
absoluta.
CECILY. Eu pens cha Sia sincerità discuorra fich a favur da Seis caracter. Sch’El nun ha
nüglia incunter, schi am permetta da notar sias remarchas aint in meis diari. (Va vers la maisa
e piglia pro seis diari.)
ALGERNON. Es quai propcha uschea ch’Ella scriva ün diari? Eu dess schmalajà jent ün cuc.
Permett’La?
CECILY. Na. Quai nu va. (Ella metta seis man lasura.) El sto savair quai sun be notondas
d’üna matta fich giuvna sur da seis impissamaints e sur da sias impreschiuns. Eu n’ha pensà
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
25
da far stampar quai. Scha meis diari cumpara sco cudesch, schi sperescha fich ch’el posta ün
exemplar. Ma, Ernest, ch’El discuorra inavant. Il plü jent scriva, sch’inchün dicta. Eu sun
rivada fin „la perfecziun absoluta“. Ch’El dia co chi’d es i inavant. Eu sun pronta.
ALGERNON (ün pa stut). Ma. Mmh....
CECILY. Ma Ernest, na tussir. Cur chi’s dicta as stoja discuorrer curraintamaing e sainza
sbussiar. Eu nu sa neir co ch’eu dess far per notar cur cha tü sbussajast. (Scriva intant cha
Algernon discuorra.)
ALGERNON (discuorra fich svelt.) Cecily, fingià la prüma jada ch’eu n’ha vis Sia bellezza,
stupenda ed incumparabla, n’haja gnü il curaschi da Tilla amar, sulvadiamaing, paschiunada-
maing, cun ardur, sainza spranza.
CECILY. Eu nu crai ch’el stuvess dir, sulvadiamaing, paschiunadamaing, cun ardur, sainza
spranza. Sainza spranza, quai nu tuorna, quai es sbaglià. Nun esa?
ALGERNON. Cecily.
(I cumpara Merriman.)
MERRIMAN. Sir, la charrozza spetta.
ALGERNON. Ch’ella tuorna l’eivna chi vain a listess ura.
MERRIMAN (drizza l’ögliada sün Cecily, chi nu reagischa). In uorden, Sir.
(Merriman parta.)
CECILY. Uncle Jack füss fich grit sch’el savess ch’El resta fin l’eivna chi vain a listess’ura.
ALGERNON. Jack nu m’importa zist segn. Nüglia nu m’importa sün quist muond, be tü ...
Eu at n’ha jent, eu t’am Cecily, am lessast tü maridar?
CECILY. Ma s’inclegia, meis char. No eschan tantüna spus daspö trais mais.
ALGERNON. Ma co mâ ans vaina fats spus?
CECILY. Ma ... daspö cha Uncle Jack ans ha quintà ch’el haja ün frar plü giuven chi’d es
magari schlaschà e nosch, hast tü cumanzà ad esser il tema principal da la conversaziun tanter
mai e Miss Prism. Id es bain cler ch’ün hom chi dà bler da discuorrer es adüna fichun
attractiv. I’s tschüffa l’impreschiun ch’el stopcha esser alch tuottafat special. Forsa es quai
stat pluffer da mai, ma eu m’ha inamurada in tai, Ernest.
ALGERNON. Darling. E cura ans vaina lura fats spus.
CECILY. Als 14 favrer. Eu d’eira tuot disperada cun quai cha tü nu vaivast ingün’idea da mia
existenza ch’eu n’ha decis da schoglier il problem a meis möd. Davo üna lunga cumbatta
interna n’haja acceptà tia dumonda, quia suot quist bös-ch. Il di davo n’haja cumprà in teis
nom quist anè e quist bratschulet – quai sun ils pegns da l’amur - ed eu n’ha impromiss da tils
portar adüna.
ALGERNON. E quai at vess eu da t’avair datta? Fich bels tuots duos, nun esa?
CECILY. Schi. Tü hast ün gust tuot ourdvart, Ernest. Teis möd da viver schlaschà n’haja
adüna s-chüsà uschea. Guarda. Quist es la chaschetta ingio ch’eu tegn in salv tuot tias charas
chartas. (Ella as metta in schnuoglias pro la mais,a driva la chaschetta e piglia oura chartas
chi sun liadas insembel cun ün bindel blau.)
ALGERNON. Mias chartas. Ma, mia chara banadida Cecily. In tuot mia vita nu’t n’haja mai
scrit.
CECILY. Tü nu’m stessast trar adimmaint quai, Ernest. Eu sa bain avuonda ch’eu sun statta
sforzada da scriver svess quistas chartas per tai. Eu n’ha scrit trais jadas l’eivna, minchatant
eir daplü.
ALGERNON. Ma, Cecily, quellas chartas am stoust laschar leger.
CECILY. O dulur. Na. Exclus. Davo avair let füssast tü bler massa superbi e gronder. (Louva
la chaschetta darcheu ingio ch’ella d’eira.) Las trais chartas cha tü m’hast scrit davo cha nos
spusalizi es i in duas, quellas sun uschè bellas ed ortograficamaing uschè impussiblas chi’m
vegn hoz amo las larmas, sch’eu am met a tillas leger.
ALGERNON. Ma. Di’m. Es nos spusalizi lura gnü scholt?
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
26
CECILIY. Ma. S’inclegia. Als 22 marz. Guarda qua: (Muossa seis diari.) „Hoz n’haja scholt
meis spusalizi cun Ernest. Eu crai chi sia meglder uschea. L’ora es continuantamaing bella“.
ALGERNON. Ma che diamper t’ha lura indütta da schoglier il spusalizi? Che stramgezzas
n’haja lura fat? Propcha nüglia da mal. Quai am fa mal il cour da dudir cha tü hast scholt il
spusalizi. Impustüt scha l’ora d’eira continuantamaing bella.
CECILY. Quai nu füss stat ün spusalizi da tour sül seri, sch’el nu füss gnü scholt almain üna
jada. Ma davo ün’eivna at vaiva pardunà tuot.
ALGERNON (va vers ella e s’inschnuoglia). Cecily, tü est propcha ün anguel.
CECILY. Ooo. Meis char giuvnot romantic. (El tilla bütscha e ella til glischa la chavlüra.)
Tias marüschlas saran bain natüralas, spera.
ALGERNON. S’inclegia. Cun be ün zichin artificialità.
CECILY. Eu sun vairamaing cuntainta.
ALGERNON. Nun esa, Cecily. Tü nu schogliarast mai plü nos spusalizi.
CECILY. Eu crai ch’eu nu sia plü buna da til schoglier, davo ch’eu at n’ha inscuntrà uschea
sco cha tü est cun corp ed orma. E lura. Id es, natüralmaing, eir teis nom.
ALGERNON (nervus). S’inclegia.
CECILY. Tü nu das-chast far schnöss, darling, ma da giuvna m’haja insömgiada tantas jadas
da m’inamurar üna jada in ün hom cun nom Ernest. (Algernon sta sü, Cecily eir.) Quel nom
ha alch chi fa nascher üna fiduzcha absoluta. A mai fa malavita mincha povra duonna
maridada chi nun ha ün hom cun nom Ernest.
ALGERNON. Ma Cecily. Che voust tü dir cun quai? Voust tü dir cha tü nu’m vessast jent
sch’eu nu vess nom Ernest.
CECILY. Ma che oter nom per exaimpel?
ALGERNON. Ma ün nom qualunque – Algernon, per exaimpel....
CECILY. Algernon. Quai nu’m plascha.
ALGERNON. Ma, meis char banadi anguel, eu nu sa propcha na da m’imaginar che chi’t
pudess disturbar vi dal nom Algernon. Quai nun es ün mal nom. A verer precis è’l particular-
maing aristocratic. La mità da quels chi ston annunzchar lur bancaruotta han nom Algernon.
Ma uossa tuot seriusamaing, Cecily, (va vers ella.) sch’eu vess nom Algy, am vessast tü
listess jent?
CECILY (as drizzond sü). Eu pudess avair respet invers tai. Eu pudess admirar teis caracter.
Ma eu ma tem ch’eu nu füss buna da‘t dedichar mia cumpletta attenziun.
ALGERNON. (sbussiond) Hm. Hm. Cecily! (El piglia seis chapè.) Vos plavan es qua, eu
pens ch’el haja blera experienza cun tuot ils ritus e cun tuot las ceremonias da la baselgia
anglicana.
CECILY. Sainza dubi. Il dr. Chasuble es ün hom fich scort. Fin uossa nun ha’l amo scrit
gnanc’ün cudesch. Tü at poust dimena imaginar quanta pruna ch’el sa amo.
ALGERNON. Eu stögl discuorrer cun el be subit pervi d’ün battaisem fich important – quai
voul dir, pervi d’ün affar fich important.
CECILY. Ooo.
ALGERNON. In üna mezz’ura suna darcheu qua.
CECILY. Considerond il fat cha no eschan spus fingià daspö ils 14 favrer e ch’eu at n’ha
inscuntrà hoz per la prüma jada, esa magari dür per mai cha tü am voust laschar suletta per
ün’intera mezz’ura. Nu pudessast tuornar in vainch minuts?
ALGERNON. Eu sun subit da retuorn. (El tilla dà ün bütsch e svanischa in prescha.)
CECILY. Che giuvnot impetuus ch’el es. O co ch’eu n’ha jent seis chavels. Eu stögl be notar
sia proposta da marida in meis diari.
(Merriman cumpara.)
MERRIMAN. Id es güst rivà üna Miss Fairfax chi less discuorrer cun Mr. Worthing. Chi’s
tratta d’üna chosa fichun urgiainta, ha dit Miss Fairfax.
CECILY. Ma nun è’l in sia stanza da lavur, Mr. Worthing?
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
27
MERRIMAN. Mr. Worthing m’ha dit ch’el giaja in chà da pravenda, avant ün pêr minuts.
CECILY. Ch’El cumpogna a la dama nan a qua. Id es uschè agreabel, quia in curtin. Mr.
Worthing tuornarà bainbod. El po servir il tè.
MERRIMAN. Jent, Miss. (Parta.)
CECILY. Miss Fairfax. Probabel ün da quellas bleras damas attempadas chi s’occupan da la
beneficenza e chi güdan ad Uncle Jack in sias acziuns filantropicas. Eu nun ha bler’idea da
quistas damas chi s’interessan per acziuns filantropicas. I sun adüna fich molestusas.
(Merriman cumpara.)
MERRIMAN. Miss Fairfax.
(Gwendolen cumpara, Merriman parta.)
CECILY (tilla va incunter) . Am das-cha preschantar. Eu sun Cecily Cardew.
GWEDOLEN. Cecily Cardew? (Tilla va incunter e tilla dà il man.) Che bel nom ch’Ella ha.
Alch in mai am disch cha no saran bunas amias. Eu Tilla stim fingià uossa daplü co quai
ch’eu sun buna dir. Mia prüm’impreschiun nu m’ha amo mai ingionada.
CECILY. Quai es fich char dad Ella d’avair tanta simpatia per mai, apaina ch’ella ha fat mia
cugnuschentscha. Ch’Ella piglia plazza.
GWENDOLEN (amo adüna in pè). Eu Tilla poss bain dir Cecily, nun esa?
CECILY. Ma jent.
GWENDOLEN. Ed Ella am dscharà adüna Gwendolen, nun esa?
CECILY. Sch’Ella giavüscha.
GWENDOLEN. Quai vala, nun esa?
CECILY. Pervi da mai.
GWENDOLEN. Eu less profitar da quist‘occasiun per Tilla dir chi ch’eu sun. Meis bap es
Lord Bracknell. Eu suppuon ch’Ella nu varà mai dudi alch dad el.
CECILY. Na ch’eu sapcha.
GWENDOLEN. Dadour famiglia es meis bap praticamaing incuntschaint. Eu constatesch
quai cun plaschair. A meis avis es quai eir in uorden uschea. La chasa para a mai dad esser la
dretta sfera d’actività per l’hom. I nun es ingün dubi. Apaina ch’ün hom cumainza a negliger
seis dovairs da chasa, vain el terribelmaing feminin, nun esa? E quai nu cumporta. Quai ha
l‘effet cha’ls homens vegnan massa attractivs. Cecily, mia mamma chi’d ha opiniuns
remarchabelmaing strictas per quai chi reguarda l’educaziun, m’ha indütta ad esser
extremamaing da cuorta vista. Quai es üna part da seis sistem. Ella nun ha dimena sgüra
nüglia incunter, sch’eu Tilla observ ün pa cun agüd da meis ögliers.
CECILY. O na, na. Brichafat, Gwendolen. Eu n’ha sten jent sch’eu vegn observada.
GWENDOLEN (davo ch’ella ha observà minuziusamaing a Cecily tras sia lorgnetta). Eu
suppuon ch’Ella sia quia per üna cuorta visita.
CECILY. Ma na, na. Eu sun qua da chasa.
GWENDOLEN (seriusa). Propcha uschea. Lura saraja sainza dubi uschea cha Sia mamma o
üna parainta plü attempada viva in chasa cun Ella.
CECILY. Ma na, na. Eu nun ha ni mamma, ni otra parantella.
GWENDOLEN. Propcha.
CECILY. Meis char avuà ha la greiva incumbenza da verer da mai. El fa quai cun agüd da
Miss Prism.
GWENDOLEN. Seis avuà?
CECILY. Schi. Eu sun l’avuadada da Mr. Worthing.
GWENDOLEN. Oo. Che curius. El nu m’ha mai dit ch’el haja ün‘ avuadada. Perche varà‘l
taschantà quai? El vain vieplü interessant. Eu sun però sgüra, Cecily, cha quista nouva
m’inspira sentimaints da spür plaschair. (Sta sü e va vers Cecily.) Eu Tilla n’ha vairamaing
jent, Cecily. Eu n’ha gnü simpatia per Ella dal prüm mumaint davent. Ma eu stögl listess dir:
Uossa ch’eu sa ch’Ella es l’avuadada da Mr. Worthing nu possa far oter co da’m giavüschar
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
28
ch’Ella füss – ün pa plü veglia co quai ch’Ella para dad esser – e ch’Ella nu vess
ün‘apparentscha uschè attractiva e surmanaivla. Schi, sch’eu das-ch esser sincera –
CECILY. Pür ch’Ella dia. Eu sun da l‘avis cha, schi s’ha da dir alch malamiaivel, schi chi‘s
dess dir quai avertamaing.
GWENDOLEN. Bain, Per esser averta e sincera, Cecily, eu giavüschess ch’Ella vess almain
quarantaduos ons e ch’Ella füss abssolutamaing inattractiva per Sia età. Ernest ha ün caracter
gualiv e ferm. El es ün hom d’onur e sincer fin al fuond da seis cour. L’infideltà es pro el
almain uschè pac probabla sco l’ingion. Ma dafatta homens cun ün sen moral fich express
reagischan cun sensibltà extrema invers la fascinaziun da la bellezza coporala feminina.
L’istorgia moderna e l’istorgia classica dan perdütta da quai cun numerus exaimpels dolurus.
Sainza quists fats füssan ils cudeschs d’istorgia insupportabels.
CECILY. Ch’Ella s-chüsa, Gwendolen, eu n’ha bain dudi inandret, Ella ha dit Ernest.
GWENDOLEN. Schi.
CECILY. Ma meis avuà nun es Mr. Ernest Worthing, dimpersè seis frar – seis far plü vegl.
GWENDOLEN (piglia darcheu plazza). Ernest nun ha mai manzunà ch’el haja ün frar.
CECILY. Malavita esa da constatar chi nu sun in bunas, daspö ons.
GWENDOLEN. Ma. Quai declera tuot. E uossa, sch’eu ponderesch ün pa, eu nun ha mai dudi
ch’ün hom manzuna a seis frar. La gronda part dals homens nun paran dad avair simpatia per
quel tema. Cecily, quai m’ha schligeri il cour. Eu d’eira plain anguoscha. Quai füss stat
schnuaivel sch’ün destin s-chür e somber füss stat bun da disturbar nossa amicizcha. Ella es
dimena plü co sgüra cha Mr. Ernest Worthing nun es Seis avuà.
CECILY. Plü co sgüra. Sgürischma (Üna posa.) Per dir la vardà. Eu sarà bainbod la sia.
GWENDOLEN (be buonder). Co es quai d’incleger.
CECILY. Mia charischma Gwendolen I nu dà ingün motiv per zoppantar quai invers Ella. La
gazetta locala comunicharà la müstà l’eivna chi vain. Mr. Ernest Worthing ed eu ans vain fats
spus e fain quint da’ns maridar.
GWENDOLEN (stond sü). Mia chara banadida Cecily. Eu crai chi’s tratta d’ün pitschen
sbagl. Mr. Ernest Worthing s’ha fat spus cun mai. L’annunzcha da la müstà cumpara il plü
tard sonda saira aint illa „Morning Post“.
CECILY (fich amiaivla, stond sü). Eu tem ch’Ella as sbaglia. Ernest m’ha fat üna proposta da
marida avant circa precis desch minuts. (Muossa seis diari.)
GWENDOLEN (stübgia il diari cun tuotta chüra tras sia lorgnetta). Quist es plü co stran.
Her davomezdi a las tschinch e mez m’ha’l giavüschà da gnir sia duonna. Sch’Ella ha la buntà
da’s persvader dal fat, per plaschair. (Muossa seis diari.) Eu nu viag mai sainza meis diari.
Aint il tren as stoja adüna avair üna lectüra plain tensiun. I‘m displascha fich, chara Cecily,
scha quai füss per Ella üna dischillusiun, ma meis dret sülla marida es plü vegl.
CECILY. Quai am conturbless daplü co quai ch’eu sun buna da dir, scha quai tilla causess
turmaints fisics o psichics. Ma listess am saint eu in dovair da Tilla render attenta cha Ernest
ha evidaintamaing müdà idea davo la proposta da marida ch’el ha fat ad Ella.
GWENDOLEN (pensiva.) Scha quel pover hom giuven s’ha laschà surmanar da far sa eu che
impromischiuns, schi am chat eu in dovair da til salvar e quai cun man ferm.
CECILY (pensiva e trista). Scha meis char vess dad esser intivà in scumpigls d’amur, schi nu
til faraja mai imbüttamaints davo cha no eschan maridats.
GWENDOLEN. Miss Cardew, manaj’La forsa a mai culs „scumpigls d’amur“? Eu resguard
quai sco üna impertinenza. In ün tal mumaint resaint eu il dovair moral da dir cler e net quai
ch’eu pens. Quai es ün divertimaint.
CECILY. Miss Fairfax, voul Ella forsa far valair ch’eu vess sforzà ad Ernest da’s far spus?
Che Tilla vain be adimmaint. Quist es il mumaint da laschar crodar la mascra dal simuladur.
Sch’eu vez ün pal, schi nomn eu quai ün pal.
GWENDOLEN (cun schnöss). Eu sun fich furtünada da pudair dir ch’eu nun amo mai vis ün
pal in mia vita. Id es evidaint cha no derivain da classas socialas totalmaing differentas.
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
29
(Merriman cumpara, segui d’ün servitur. El porta ün plateau, üna tuaglia da maisa e plats.
Cecily tegna inavo sia resposta. La preschentscha dals duos serviturs sforza a las duos
duonnas da’s retgnair. Tuottas duos patischan.)
MERRIMAN. Dess eu servir il tè sco adüna, Miss?
CECILY (severa, cun vusch controllada). Schi. Sco adüna.
(Merriman cumainza a rumir la maisa e metta sü la tuaglia. Üna lunga posa. Cecily e
Gwendolen as guardan culla fotta.)
GWENDOLEN. Miss Cardew, as poja far bellas spassegiadas quia aint ils contuorns?
CECILY. Schi, schi. Fich bellas. In ün lö be qua daspera as vezza tschinch cuntadis.
GWENDOLEN. Tschinch cuntadis. Quai nu’m plascharà. Eu nu poss star oura schi s’es ün
massa daspera a tschel.
CECILY (dutscha sco il meil). Eu incleg. Perquai ha’La tschernü da star a Londra.
(Gwendolen morda sül lef suot e clocca cul parasur da sulai cunter il pè.)
GWENDOLEN (guardond intuorn). Na mal cultivà, quist curtin, Miss Cardew.
CECILY. I’m fa plaschair ch’el Tilla plascha, Miss Fairfax.
GWENDOLEN. Eu nu savaiva chi dess tantas fluors sül pajais.
CECILY. Ah. Sa‘La fluors sun quia alch uschè solit sco la quantità da glieud a Londra.
GWENDOLEN. Ad esser sincera. Eu nu poss incleger co ch‘inchün po viver sül pajais.
Insomma, eu crai chi nu detta ingün da la classa plü ota chi viva sül pajais..Eu, in mincha cas,
gniss müffa.
CECILY. Quai sarà quai cha las gazettas nomnan crisa agrara. I’m para cha l’aristocrazia
patischa da quai il plü da tuot. Cha quai sia sco ün’epidemia, dischna. Tilla possa offrir üna
tazza tè?
GWENDOLEN (bler massa amiaivla). Jent. Grazcha. (Da la vart.) Che persuna s-chiffusa.
Ma üna tazza tè stöglia avair.
CECILY (dutscha sco il meil.) Cun zücher?
GWENDOLEN (da suringio). Na grazcha. Zücher aint il tè, quai nun es plü da moda.
(Cecily tilla guarda culla fotta, piglia la zanga dal zücher e bütta quatter quaders zücher aint
illa tazza.)
CECILY (severa). Cake o tosts cun sü painch?
GWENDOLEN. Tosts. Hoz nu’s serva plü cakes aint illas classas plü elevadas.
CECILY (taglia ün schnetter toc cake e til metta sül plateau). Ch’El detta quist a Miss
Fairfax.
(Merriman fa quai e va in chasa insembel cul servitur. Gwendolen prouva il tè e fa üna
grimassa. Ella metta giò la cuppina e tendscha il man per tour ün tost, ma vezza chi’d es ün
toc cake. Ella sta sü indegnada.)
GWENDOLEN. Ella ha impli meis tè cun üna pruna zücher ed eir sch’eu vaiva dit cler e net
da’m dar tost cun sü painch, schi m’ha’La servi ün toc cake. Eu sun cuntschainta per meis
esser ourdvart paschaivel ed amiaivel, ma eu Tilla avertisch, Miss Cardew, ch’Ella nu
surpassa ils cunfins.
CECILY (stond sü). Per proteger a meis pover giuven hom plain confidenza da las intrigas da
minch’otra duonna nu daja cunfins ch’eu nu surpassess.
GWENDOLEN. Da bella prüma nu m’haja fidada dad Ella. Eu n’ha m’inaccorta be subit
ch’Ella es fosa, perfida e maligna. Eu n’ha ün sentimaint tuot ourdvart per simlas chosas. Mia
prüm’impreschiun nu m’ha amo mai ingionada.
CECILY. I’m para, Miss Fairfax ch’eu manchainta Seis temp sur masüra. Eu nu dubitesch
ch’Ella varà da far amo otras simlas visitas aint ils contuorns.
(Jack cumpara.)
GWENDOLEN (til vezza). Ernest. Meis char Ernest.
JACK. Gwendolen. Darling. (Tilla voul dar ün bütsch.)
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
30
GWENDOLEN (as retira). Ün mumaint. Das-cha forsa dumandar scha tü est spus cun quista
giuvna dama? (Muossa sün Cecily.)
JACK (riond). Culla chara pitschna Cecily. Ma sgür bricha. Co poja be capitar ch’üna tala
idea as fua in ün cheu uschè bel?
GWENDOLEN. Grazcha fich. Uossa poust... (Tegna nan la massella.)
CECILY (fich amiaivla). Eu savaiva cha quai staiva esser üna malincletta, Miss Fairfax.
L’hom chi Tilla strendscha cun seis bratsch es meis avuà. Mr. John Worthing.
GWEDOLEN. Che? Sch’eu das-ch savair?
CECILY. Quai es Uncle Jack.
GWENDOLEN (as retrond). Jack. Ooo.
(I cumpara Algernon.)
CECILY. Quist es Ernest.
ALGERNON (va directamaing vers Cecily sainza dar bada a tschels). Mia chara. (Tilla voul
dar ün bütsch.)
CECILY (as retira). Ün mumaint, Ernest. At das-cha dumandar – est tü spus cun quella
giuvna dama?
ALGERNON (guarda intuorn). Cun chenüna giuvna dama? O dolur. Gwendolen.
CECILY. Schi. Cun „O dolur“ manai eu a Gwendolen.
ALGERNON (riond). Ma sgür bricha. Co poja be capitar ch’üna tala idea as fua aint in ün
cheu uschè bel.
CECILY. Grazcha fich. (Tegna nan la massella). Uossa poust... (Algernon tilla bütscha.)
GWENDOLEN. Eu n’ha m’inaccorta subit chi’s trattaiva d’üna pitschna malincletta, Miss
Cardew. L’hom chi Tilla strendscha cun seis bratsch es meis cusdrin, Mr. Algernon Moncrieff
CECILY (as fa libra dad Algernon). Algernon Moncrieff. Ooo. (Las duos duonnas van üna
incunter a tschella e’s branclan, sco per as proteger.)
CECILY. Hast tü propcha nom Algernon?
ALGERNON. Schi. Eu nu poss schnear.
CECILY. Oooo.
GWENDOLEN. Hast tü propcha nom John.
JACK (in üna posa magari superbgia). Eu pudess schnear, sch’eu less. Eu pudess schnear
tuot, sch’eu less. Ma meis nom es sainza dubi John. Eu sun stat John per ons ed ons.
CECILY (vers Gwendolen). No eschan gnüdas ingionadas da gröss.
GWENDOLEN. Mia povra Cecliy chi’d es statta blessada.
CECILY. Mia chara Gwendolen chi’d es statta ingionada.
GWENDOLEN (discurrind plan e fich seriusa). Eu sun tia sour da quinderinavant. (I’s
branclan. Jack ed Algernon va dschemond sü e giò).
CECILY (astutta). Id es amo üna dumonda ch’eu fess schmalajà jent a meis avuà.
GWENDOLEN. Ün’idea admirabla. Mr. Worthing. Id es amo üna dumonda ch’eu vess jent
da Til far. Ingio es Seis frar Ernest? No tuottas duos eschan spusas cun Seis frar Ernest.
Dimena nun es quai üna chosa da pitschna importanza da savair ingio cha Seis frar Ernest as
rechatta in quist mumaint.
JACK (plan e stond a stübgiar). Gwendolen – Cecily – id es fich penibel per mai dad esser
sforzà da dir la vardà. Quai es la prüma jada in mia vita ch’eu sun intivà in üna situaziun
uschè fatala. Eu nun ha propcha ingüna experienza in quistas chosas. Adonta da quai as vöglia
dir sincermaing ed avertamaing: eu nun ha ingün frar cun nom Ernest. Eu nun ha neir
uschigliö ingün frar. In tuot mia vita nun haja mai gnü ün frar ed eu nun ha neir la minima
intenziun da survgnir ün in avegnir.
CECILY (stutta). Ingün frar.
JACK (schligeri e cuntaint). Na
GWENDOLEN. El nun ha propcha mai gnü ün frar, da che sort cha quai sia.
JACK (amiaivel). Mai. Da che sort cha quai sia.
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
31
GWENDOLEN. I’m displascha. Id es plü co cler cha ingüna da no duos nun es spusa cun
ingün.
CECILY. Üna chosa na güst agreabla per üna duonna giuvna dad esser tuot in ün dandet in
üna tala situaziun.
GWENDOLEN. Vè cha no giain aint in chasa. I nu gnaran davo eir els.
CECILY. Na. Ils homens sun schogns e meskins.
(I van in chasa guardond cun sdegn sü pels homens.)
JACK. Quista situaziun infernalmaing dischagreabla e penibla es probabelmaing quai cha
tünomnast bunburyarr?
ALGERNON. Quai es propcha ün bunbury da prüma qualità. Il plü bel bunbury da tuot mia
vita.
JACK. Ma tü nun hast ingün dret da bunburysar qua pro mai.
ALGERNON. Che? Quai es absurd. Minchün ha il dret da bunburyar ingio chi til plascha.
Mincha bunburyiunz serius sa quai.
JACK. Ün bunuryiunz serius. O dolur.
ALGERNON. Ma. Per avair plaschair da la vita as stoja far üna o tschella chosa cun
seriusità.. Eu, per mia part, pigl il branburyar fich sül seri. Da che cha tü t’occupast
seriusamaing, quai propcha nu saja. Probabelmaing pigliast tü tuot sül seri. Tü est ün pover
crastian trivial.
JACK. L’unica pitschna satisfacziun ch’eu n‘ha da tuot quista fatschenda dal tonder es cha tü
hast strapatschà malamaing a teis ami Bunbury. Tü, char Algy, nu pudarast plü ir per main da
che sül pajais, sco plü bod. Propcha ün grond progress.
ALGERNON. Teis frar, char Jack, nun es neir plü il listess. Tü nu pudarast plü svantar a
Londra be sco chi’t plascha e sco chi d’eira teis vizi. Propcha, da progress nu’s poja
discuorrer.
JACK. Per quai chi reguarda teis cumportamaint invers Miss Cardew, schi stöglia dir, cha teis
möd da surmanar ad üna duonna giuvna uschè dutscha, uschè simpla ed uschè innoziainta es
tuottafat impardunabel. E quai sainza ch’eu piglia in consideraziun ch’ella es mia avuadada.
ALGERNON. Ed eu nu sun bun da m’imaginar üna güstificaziun per teis möd da surmanar ad
üna duonna giuvna briglianta, scorta ed intelligiainta, sco Miss Fairfax. E quai sainza ch’eu
piglia in consideraziun ch’ella es mia cusdrina.
JACK. Eu am laiva far spus cun Gwendolen, quai es tuot. Eu tilla n’ha jent.
ALGERNON. Ed eu am laiva far spus cun Cecily. Eu tilla aduresch.
JACK. Id es tuottafat exclus cha tü maridast a Miss Cardew.
ALGERNON. Eu crai chi nu sia fich probabel cha tü e Miss Fairfax dvaintat ün pêr.
JACK. Tü fast meglder da t’occupar da teis affars.
ALGERNON. Per plaschair. Nu discuorrer dad affars. (El cumainza a mangiar tosts.) Quai
am para absolutamaing vulgar da discuorrer dals agens affars. Be ils stockbrokers
fan quai e quai adüna la saira pro’l dinner.
JACK. Co cha tü poust sezzer qua in tuotta calma e mangiar tosts cun sü painch intant cha no
eschan in üna situaziun dal diavel turbulenta, quai nu suna propcha na bun da chapir. I’m para
cha tü hajast ün cour da crap.
ALGERNON. Taidla. Eu nu sun bun da stranglar giò tosts in tuotta prescha. Id es fich
probabel cha lura fessa maclas sün mias mandschettas. Tosts cun sü painch as stuvessa adüna
mangiar in tuotta quietezza. Quai es l’unic möd da tils giodair.
JACK. Quai ch’eu laiva dir es chi’m para absolutamaing dür da cour da tia vart cha tü t’hast
insomma miss a mangiar tosts in vista a nossa situaziun plü co disperada.
ALGERNON. Cur ch’eu sun aint illas strettas, schi es il mangiar l’unic chi’m po consolar. E,
cur ch’eu sun in difficultats propcha insurmuntablas lura – quai ch’eu di uossa po confermar
minchün chi’m cugnuoscha ün pa plü bain – lura refüsa tuot, cun excepziun dal baiver e dal
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
32
mangiar. Uossa, in quist mumaint, mangia tosts, pervi ch’eu sun disfurtünà. E dal rest, tosts
cun painch, quai n’haja schmalajà jent. (Sta sü.)
JACK (sta sü). Tuot in uorden. Ma quai nun es amo ingün motiv per schnattir güst tuot ils
tosts chi sün sül tableau (til piglia davent il tableau culs tosts).
ALGERNON (til offra cakes). I füss meglder, scha tü mangessast cakes. Eu svess nun ha jent
cakes.
JACK. Ma in che muond eschna? I sarà tantüna amo permiss da magiar seis agens toasts in
seis agen curtin.
ALGERNON. E tü hast be fini da dir chi sia absolutamaing dür da cour da mangiar toasts.
JACK. Schi. Eu n’ha dit chi sia absolutamaing dür da cour in quistas circunstanzas. Quai nun
es absolutamaing na il listess.
ALGERNON. Quai po esser. Ma i’s tratta amo adüna dals listess tosts cun sü painch (El til
piglia davent il plateau culs toasts.)
JACK. Algy, eu at supplich, fa e va uossa.
ALGERNON. Ma tü nu’m poust spedir sainza m’invidar al dinner. Quai es tantüna absurd. Eu
nu vegn mai avant il dinner. Gnanc’orma nu fa alch uschea, forsa be ils vegetarians o da
quella sort glieud. Implü n’haja fat giò ün termin cul dr. Chasuble e quel am battiarà ün quart
da las ses sül nom Ernest.
JACK. Meis bun. Quista nardà poust invlidar plü svelt pussibel. Fingià hoz a bunura n’haja
fixà ün termin cul dr. Chasuble. Ed el am battiarà a las 17.30, natüralmaing cul nom Ernest.
Gwendolen giavüscha quai uschea. No nu pudain tantüna gnir battiats tuots duos cul nom
Ernest. Quai füss absurd. E dal rest n’haja il dret da’m far battiar cur chi plascha a mai. I nu
dà ingünischmas cumprouvas ch’eu sia fingià gnü battià üna jada da che plavan cha quai sia.
A mais avis es quai anzi fich pac probabel ed il dr. Chasuble pensa sco eu. Teis cas es
tuottafat different. Tü es fingià stat battià.
ALGERNON. Schi. Ma id es ons ed ons ch’eu nu sun plü gnü battià.
JACK. Schi, Ma tü est battià. E quai es quai chi decida.
ALGERNON. D’accord. Perquai saja eir ch’eu, cun mia constituziun, cumport üna tala
procedura. Scha tü nun est dal tuot sgür scha tü est gnü battià, schi’m para quai magari privlus
dad ir aint ün tal ris-ch. Quai pudess ir suotsura. Tü nu varast bricha invlidà ch’inchün chi
d’eira fich lià cun tai es mort a Paris pervi d’ün grond dafraid.
JACK. Schi. Ma tü hast dit svess ch’ün grond dafraid nun es alch chi haja da chefar cun
malatias iertaivlas.
ALGERNON. Plü bod in mincha cas brich. Ma hoz ... forsa bain. La scienza fa gronds
progress e megldrescha tuot in ün möd admirabel.
JACK (piglia il plateau culs tosts aint in man). Ma che. Quai es plufrarias. Tü quintast adüna
inavant be plufrarias.
ALGERNON. Jack. Uossa voust fingià darcheu mangiar tosts. Quai nu stuvesst tü far. Id es
plü be duos. (El tils piglia.) Eu at n’ha tantüna dit ch’eu n’haja schmalajà jent tosts cun sü
painch.
JACK. Ma eu n’ha jent cakes.
ALGERNON. Schi perche mâ fast servir cakes a teis giasts? Che curiusas ideas cha tü hast
sur da l’ospitalità.
JACK. Algernon. Eu at n’ha dit e repeti cha tü dessast far ed ir. Eu nu vögl cha tü stettast.
Perche nu pigliast e vast?
ALGERNON. Lascha ch’eu possa almain baiver oura meis tè. Oo! Qua es amo ün tost.
Tenda
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
33
Terz act
Salon dal Manor House
(Gwendolen e Cecily sun sün fnestra e guardan sül curtin.)
GWEDOLEN. Il fat chi nu sun gnüts subit davo no – minch’oter vess fat quai – para da
cumprovar chi han almain amo ün zich sen da turpchentscha.
CECILY. Id han mangià toasts da bel cuntin. Quai demuossa turpchentscha.
GWENDOLEN (davo üna posa) .I nu para chi’ns vezzan. Nu pudessast dar ün pêr tuoss.
CECILY. Ma co voust ch’eu fetscha. Eu nun ha la tuoss.
GWENDOLEN. Uossa guardna vers no. Che sfruntadezza
CECILY. I vegnan plü daspera. Che impertinenza.
GWENDOLEN. No mantgnain ün degn silenzi.
CECILY. D’accord. No nu vain otras pussibiltats.
(Jack cumpara. Davo el Algernon. I tschüblan la melodia da qualche terribla operetta
inglaisa.)
GWENDOLEN. Noss degn silenzi para d’avair ün effet dischagreabel.
CECILY. In mincha cas: ün effet sainza gust.
GWENDOLEN. Ma no nu pigliaran in mincha cas na il pled sco prümas.
CELILY. In mincha cas brich.
GWENDOLEN. Mr. Worthing, eu Til stögl far üna dumonda ourdvart delicata. I dependa
bler da sia resposta.
CECILY. Gwendolen. Tü est geniala. Mr. Moncrieff, fess El il bain da respuonder a la
seguainta dumonda. Perche ha El fat finta dad esser il frar da meis avuà?
ALGERNON. Per avair l’occasiun da Tilla imprender a cugnuoscher.
CECILY (vers Gwendolen). Quist para dad esser sainza dubi üna resposta chi cuntainta, che
manajast?
GWENDOLEN. Sgüra, mia chara, scha tü til poust crajer.
CECILY. Eu nu crai gnanc’ün pled. Ma quai nu müda nüglia vi da l‘eleganza da sia resposta.
GWENDOLEN. D’accord. In dumondas existenzialas es l’eleganza quai chi quinta, na la
sincerità. Mr. Worthing co po El declerar ch’El ha pretais dad avair ün frar? Per avair
ün’occasiun da gnir a Londra e per am verer il plü suvent pussibel?
JACK. Po’La dubitar da quai, Miss Fairfax?
GWENDOLEN. Eu n’ha dubis fich fich serius. Ma eu tils vögl s-chatschar. Quist nun es il
mumaint per quai chi’s nomna „ deutsche Gründlichkeit“. (Va vers Cecily). Lur spiegaziuns
am paran magari satisfacentas, impustüt quellas da Mr. Worthing. I’m para cha quai sia la
dretta e püra vardà.
CECILY. Eu sun plü co cuntainta da quai cha Mr. Moncrieff ha dit. Fingià il cling da sia
vusch fa ch’eu resaint plaina fiduzcha.
GWENDOLEN. Tü es dimena da l’avis cha no tils dessan pardunar.
CECILY. Schi. Quai voul dir: na.
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
34
GWENDOLEN. Tü hast radschun. Quai vaiva tuot invlidà. I’s tratta da dumondas da princip
chi nu’s po negliger. Chi da no duos surpiglia da dir quai? Quai es üna fatschenda pac
agreabla.
CECILY. Nu pudessna discuorrer tuottas duos a listess temp?
GWENDOLEN. Üna stupend’idea. Eu discuor bod adüna a listess temp sco tschella glieud.
Dess eu dar aint il tact?
CECILY. Va bain.
(Gwendolen dà aint il tact cul daint muossader).
GWENDOLEN e CECILY (insembel). Voss noms sun amo adüna ün impedimaint
insuperabel. Quai es tuot.
JACK ed ALGERNON (insembel). Noss noms. Es quai tuot? Ma no gnin battiats hoz
davomezdi.
GWENDOLEN (a Jack). Pervi da mai est tü pront da tour sün tai quista terribla procedura.
JACK. Schi.
CECILY (ad Algernon). Per plaschair a mai est tü pront da’t suottametter a quista tortura?
ALGERNON. Schi.
GWENDOLEN. Quant absurd cha quai es da discuorrer da l’equivalenza dals sexs. Cur chi va
per dumondas da sacrifizi sun ils homens infinitamaing plü ferms co no.
JACK. Quai es propcha uschea. (Dà il man ad Algernon.)
CECILY. Schi. Ils homens han mumaints da curaschi corporal chi nu sun avant man pro las
duonnas.
GWENDOLEN (a Jack). Meis char.
ALGERNON (a Cecily). Mia chara (I’s branclan.)
(Merriman cumpara. In vista a la situaziun fa’l ün sbussiöz.)
MERRIMAN. Hm. Hm. Lady Bracknell.
JACK. O dolur.
(Lady Bracknell cumpara. Ils pêrs as laschan. Merriman parta.)
LADY BRACKNELL. Gwendolen. Che voul quai dir?
GWENDOLEN. Be ch’eu m’ha fatta spusa cun Mr. Worthing, mamma.
LADY BRACKNELL. Vè nan a qua. Piglia plazza. Fa e piglia plazza, subit. Nu’s savair
decider, esitaziuns, quai es ün segn da decadenza mentala pro la glieud giuvna, da deblezza
corporala pro la glieud veglia.
(As drizza a Jack.) Sir, infuormada da la fügia dandetta da mia figlia suna gnüda tras Sia
fidela serviainta - sia fiduzcha n’haja cumprà cun ün pêr bluozchers – lura suna gnüda fin qua
cun ün tren da marchanzia. Seis disfurtünà bap ha per furtüna l’impreschiun cha sia figlia sia
ida a tadlar ün referat lunghezzas – i’s tratta d’ün referat chi fa part d’ün cuors da la saira chi
tratta l’influenza cha entradas sgüras e regularas pon avair sül pensar da l’uman. Eu nun ha la
mindra intenziun da til tour l’illusiun cha sia figlia frequainta tals cuors. Per dir il vaira, eu
mai nun ha desdrüt ingünas illusiuns. Quai füss amoral. Ma El inclegiarà sainza dubi cha da
uossa davent sto gnir sisti mincha contact tanter El e mia figlia. In quist sen suna sainza
remischiun - sco ch’eu sun sainza remischiun in tuot ils sens.
JACK. Eu sun spus cun Gwendolen, Lady Bracknell.
LADY BRACKNELL. Che? El nun es zist segn ..., Sir. E uossa, per quai chi reguarda
Algernon. ... Algernon.
ALGERNON. Schi tanta Augusta.
LADY BRACKNELL. Am possa permetter da dumandar scha quist es la chasa ingio abita
Teis pover ami Bunbury.
ALGERNON (charnajond). Ooo. Na ..., na. Bunbury nun abita qua. Pel mumaint è’l utrò.
Per esser precis. Bunbury es mort.
LADY BRACKNELL. Mort. Ma cura è’l lura mort? El sto esser mort d’üna mort subitana.
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
35
ALGERNON (a la ligera). Ooo. Eu til n’ha lovà via hoz davomezdi. Quai voul dir: el es mort
hoz davomezdi.
LADY BRACKNELL. E che es stat la causa da sia mort?
ALGERNON. Bunbury. El, el es ... explodi.
LADY BRACKNELL. Explodi. Ma co? E’l stat la victima da qualche attacha
revoluziunaria? Eu nu savaiva cha Bunbury as vaiva ingaschà uschè ferm per dumondas
socialas. Scha quai es stat uschea, schi è’l gnü chastià toccantamaing per sia decadenza.
ALGERNON. Ma chara tanta Augusta. Eu n’ha simplamaing vuglü dir chi’d es gnü a glüm
chi ch’el d’eira. Voul dir: ils meidis han chattà oura cha Bunbury nu pudaiva plü viver e lura
è’l mort.
LADY BRACKNELL. El para dad avair gnü gronda fiduzcha in las diagnosas dals meidis.
Ma eu sun satisfatta ch’el ha trat üna decisiun per finir e ch’el s’ha laschà cusgliar da
specialists da la medicina. E uossa cha no eschan libers da quist Mr. Bunbury, am permetta da
dumandar chi chi'd es la persuna giuvna cha meis neiv Algernon tegna pel man, in möd dal
rest, chi’m para absolutamaing inadequat.
JACK. Quella dama là via es Miss Cecily Cardew, mia avuadada.
(Lady Bracknell salüda a Cecily in ün möd distant e fraid).
ALGERNON. Tanta Augusta. Eu sun spus cun Cecily.
LADY BRACKNELL. Che manajast?
CECILY. Mr. Moncrieff ed eu eschan spus ed ans lessan maridar, Lady Bracknell.
LADY BRACKNELL (as sgrischa, va vi pro’l canapè e piglia plazza). Eu nu sa scha l’ajer
quia aint ils contuorns da Hertfordshire ha alch chi stimulescha in möd tuot ourdvart, ma il
numer dals spusalizis chi vegnan annunzchats quia am para listess dad esser plü ot co la
media cha la statistica indicha sco valur dezainta. Eu pens ch’üna retschercha ün pa plü
precisa da mia vart füss a seis lö. Mr. Worthing, ch’El am dia, es Miss Cardew in alch
maniera parainta cun üna da las staziuns plü grondas a Londra. Eu dumond our da spür
interess. Fin her nu vaiva amo ingün’idea chi dess famiglias o persunas chi derivan dad üna
staziun a la fin d’üna lingia d’üna viafier. (Jack guarda intuorn culla fotta, ma mantegna la
controlla.)
JACK (cun vusch fraida, ma clera). Miss Cardew es l’abiadia da Mr. Thomas Cardew,
barmör, Behrave Square 149, London S.W.; Gervase Park, Dorking, Surrey; e Sporran,
Fifeshire, in Scozia.
LADY BRACKNELL. Quai nu tuna mal. Trais adressas inspiran confidenza, dafatta pro
homens d’affars. Ma che cumprouvas n’haja cha quai correspuonda a la realtà?
JACK. Eu n‘ha miss in salv la Guida da la Cuort reala, l’ediziun actuala. Là po‘La verifichar
las indicaziuns ch’eu n’ha fat.
LADY BRACKNELL (mordenta). In quella publicaziun n’haja fingià chatttà curius fals da
stampa.
JACK. Ils advocats da famiglia da Miss Cardew sun Markby, Markby and Markby.
LADY BRACKNELL. Markby, Markby and Markby – üna chanzlia da bunischem nom chi
ha üna posiziun fich ota sül chomp professiunal. Eu n’ha perfin dudi cha ün dals Markbys es
stat preschaint a dinner parties. Eu poss dir: eu sun satisfatta.
JACK (fich seccà). Ella es vairamaing fichun gentila, Lady Bracknell. Implü n’haja diversa
documainta in meis possess - eir da quai pigliarà Ella cugnuschentscha cun plaschair – :
l’attest da naschentscha, la charta da battaisem, ün‘attestaziun pervi da la tuoss chanina,
l’attestat dal prüm on da scoula, l’extrat da las vaccinaziuns, il documaint sur da la
confirmaziun, e l’attestaziun pervi dal viruos-chel in sia varianta tudais-cha ed inglaisa.
LADY BRACKNELL. Ooo. Üna vita cun bleras aventüras sco ch’eu vez, forsa dafatta ün pa
massa turbulenta per üna duonna giuvna. Eu nu sun ün’amia dad experienzas massa
tamprivas.
(Ella sta sü e guarda süll’ura.) Gwendolen. Id es uossa bod ura cha no partan. No nu da-
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
36
s-chain perder temp. Ma listess. Be per amur da la buna fuorma, Mr. Worthing, ch’El am
permetta da dumandar scha Miss Cardew dispuona da chapitals.
JACK. Moo. Var 130‘000 pounds in valurs statalas. Quai es tuot. Ch’Ella stetta bain Lady
Bracknell. I m’ha fat fich plaschair.
LADY BRACKNELL (piglia darcheu plazza). Be ün mumaint, Mr. Worthing. 130‘000
pounds. E quai in valurs statalas. Miss Cardew am para dad esser üna duonna giuvna fich
attractiva, uossa ch’eu tilla observ ün pa plü precis. Be pacas duonnas giuvnas possedan
hozindi valurs, chi düran e chi s‘augmaintan. Malavita vivaina in ün temp fichun superficial
(A Cecily.) Ch’Ella vegna nan pro mai, chara matta.
(Cecily va vi pro ella.)
Üna matta scharmanta. Seis vesti es d’üna simplicità deprimanta e seis chavels dan l’impre-
schiun dad esser ün product natüral. Ma quai as lascha müdar. Üna serviainta francesa ün pa
svouta es buna da far miraculs in pac temp. Eu m’algord ch’eu n‘ha racumandà üna tala
serviainta a Lady Lancing. Davo trais mais, gnanca seis hom nu tilla cugnuschaiva plü.
JACK. E davo ses mais nu tilla cugnuschaiva plü ingün.
LADY BRACKNELL (püffa ün ter mumaints per Jack aint, lura as volv’la cun ün surrier
vers Cecily.)
Ch’Ella as volva, chara matta.
(Cecily as volva dal tuot.)
Na, eu tilla less verer da profil.
(Cecily muossa seis profil.)
Schi, precis sco ch’eu n’ha spettà. In Seis profil as muossan distintas pussibiltats socialas. Ils
duos puncts debels da nossa società sun la mancanza da princips e la mancanza da profil. Il
mintun ün pa plü ot, chara matta. Il stil d’üna persuna dependa impustüt dal möd co cha’l
mintun vain portà. Actualmaing as porta il mintun fich ot. Algernon.
ALGERNON. Schi, tanta Augusta.
LADY BRACKNELL. Il profil da Miss Cardew muossa segns clers da bunas pussibiltats
socialas.
ALGERNON. Cecily es la duonna la plü scharmanta, la plü chara e la plü bella da tuot il
muond. Eu m’instrafot da la pussibiltats socialas.
LADY BRACKNELL. Algernon, nu discuorrer sainza respet da la società. Be la glieud chi nu
chatta l’access pro la società fa quai. (Vers Cecily.) Chara Cecily, Ella sa natüralmaing cha
Algernon nu posseda oter co debits. Eu nu stim per nüglia las maridas da raps. Cur ch’eu n’ha
maridà a Lord Bracknell nu vaiva ingüns chapitals. Ma eu nu’m vess gnanca insömgiada da’m
laschar barricadar la via tras quai. Dimena, eu stuvarà dar meis acconsentimaint.
ALGERNON. Grazcha fich, tanta Augusta.
LADY BRACKNELL. Cecily, tü am das-chast dar ün bütsch.
CECILY (tilla dà ün bütsch). Grazcha fich. Lady Bracknell.
LADY BRACKNELL. In avegnir am poust tü dir tanta Augusta.
CECILY. Grazcha, tanta Augusta.
LADY BRACKNELL. Las nozzas stuvessan avair lö bain svelt.
ALGERNON. Grazcha, tanta Augusta.
CECILY. Grazcha, tanta Augusta.
LADY BRACKNELL. Per dir il vaira. Eu sun cunter temps da spus massa lungs. Quai dà la
pussibiltà a minchün dals duos dad imprender a cugnuoscher il caracter da tschel fingià avant
la marida. E quai nun es racumandabel, a meis avis.
JACK. Ch’Ella s-chüsa, sch’eu Tilla interrump Lady Bracknell, ma cun quists duos nu daja
ingüna müstà. Eu sun l’avuà da Miss Cardew ed ella nu’s po maridar sainza meis acconsenti-
maint fin ch’ella nun es magiurenna. Meis acconsentimaint refüs eu categoricamaing.
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
37
LADY BRACKNELL. Che motivs ha’L, sch’eu das-ch dumandar. Algernon es ün candidat
sten acceptabel, eu less dir extremamaing acceptabel. El nun ha nüglia e fa l’impreschiun dad
avair tuot. As poja pretender daplü?
JACK. Lady Bracknell, id es per mai fich penibel da stuvair discuorrer avertamaing cun Ella
sur da seis neiv. I’s tratta dal fat ch’eu nu poss approvar tuot per quai chi reguarda seis
cumportamaint moral. Eu n’ha il suspet ch’el sia dischonest.
(Algernon e Cecily as guardan indegnats.)
LADY BRACKNELL. Dischonest? Meis neiv Algernon. Exclus. El ha stübgià ad Oxford.
JACK. Eu tem chi nu detta ingüns dubis in quist reguard. Hoz davomezdi, intant ch’eu d’eira
passagermaing absaint a Londra pervi d’ün importanta questiun d’amur, s’ha’l ardüt in mia
chasa fond valair ch’el sia meis frar. Indichond ün fos nom ha’l bavü – güst uossa suna gnü a
savair quai tras meis butler – üna intera butiglia da meis Perrier-Jouet, brut, dal 89 ed eu vaiva
reservà quist Champagne per mai svess. Quai nun es tuot. El ha cuntinuà cun seis ingion
svarguognus. Dürant la davomezdi til esa gratià da semnar disfiduzcha aint illa relaziun
tanter mai e mia unica avuadada. Lura è’l restà pel tè ed ha schnatti mincha singul dals tosts
cun sü painch chi d’eiran sül plateau. E quai chi fa esser seis cumportamaint amo plü sfruntà
es il fat ch’eu nun ha ingün frar, ch’eu mai nun ha gnü ün frar e ch’eu neir nun ha l’intenziun
da survgnir ün frar, da che sort cha quai sia. Quai til n’haja dit her davomezdi in tuotta
fuorma.
LADY BRACKNELL. Hm. Mr. Worthing, davo avair ponderà manüdamaing n’haja decis da
nu tour cugnuschentscha dal cumportamaint da meis neiv invers El.
JACK. Quai es fich generus da Sia vart, Lady Bracknell. Mia decisiun es però inalterabla.
Eu refüs da dar meis acconsentimaint.
LADY BRACKNELL (vers Cecily). Vè nan, mia chara.
(Cecily va vi pro ella.)
Quants ons hast, chara?
CECILY. Mo. In realtà n’haja pür deschdot ons, ma pro las evening parties dia adüna ch’eu
n’haja vainch.
LADY BRACKNELL. Tü hast tuotta radschun da far quistas pitschna correctura. Sast, üna
duonna nu stess mai indichar sia età massa exactamaing. Quai fa l’impreschiun dad esser
calculà .... (Ella ponderescha.) Deschdot, pro las evening parties - vainch. Ma, tuot in tuot, in
nu giarà plü lönch, schi est tü magiurenna e libra da tuot las restricziuns da l’avuadia. Eu sun
da l’avis cha l’acconsentimaint da teis avuà nu giouva ingüna rolla.
JACK. Ch’Ella s-chüsa, Lady Bracknell, ch’eu Tilla stögl darcheu interrumper. Ma i nun es
oter co „fair“ ch’eu Tilla dia cha las disposiziuns dal testamaint da seis bazegner tunan uschea
cha Miss Cardew sarà magiurenna pür cun trentatschinch ons.
LADY BRACKNELL. Quist am para üna objecziun importanta. Trentatschinch ons, quai es
ün’età ourdvart attractiva. La società londinaisa es be grusch da duonnas da las megldras
famiglias chi, da libra voluntà, han daspö ons ed ons trentatschinch ons. Lady Dumbleton es
la megldra instanza in quist reguard. Seguond meis savair è’la restada trentatschinch daspö
ch’ella ha cumpli quaranta e daspö là es passà ün bun temp. Eu nu vez ingün motiv per cha
Cecily nu sia amo bler plü attractiva co uossa, cur ch’ella ha l’età ch’El manzuna.
CECILY. Algy, nu pudessast tü spettar fin ch’eu n’ha trentatschinch ons?
ALGERNON. S’inclegia ch’eu pudess. Quai sast tü be precis.
CECILY. Schi. Eu sa quai in möd instinctiv. Ma eu, per mia part, eu nu pudess spettar uschè
lönch. Per mai es quai ün pantizi da stuvair spettar, eir be tschnich minuts. Eu vegn tuot
nervusa. Eu svessa nu sun punctuala, quai saja, ma eu spet da tschels chi sian punctuals, e
spettar, güst cun far nozzas, quai nu vegn in dumonda.
ALGERNON. Schi che laina far, Cecily?
CECILY. Eu nu sa, Mr. Moncrieff.
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
38
LADY BRACKNELL. Meis char Mr. Worthing, cun quai cha Miss Cardew declera cun
resolutezza ch’ella nu possa spettar fin ch’ella ha trentatschinch ons - ün fat chi demuossa
ün caracter ün pa malpazchaint - schi Til lessa giavüschar da reponderar sia decisiun.
JACK. Ma, mia chara Lady Bracknell, il cas es cumplettamaing in seis mans. Al mumaint
ch’Ella dà Seis acconsentimaint per mia marida cun Gwendolen, schi permettaraja plü co jent
a Seis neiv, da‘s colliar cun mia avuadada.
LADY BRACKNELL (as drizza sü in tuot sia grondezza). El sa svessa be massa bain cha
quai ch’el propuona es absolutamaing exclus.
JACK. Lura nu daja ün oter avegnir per no duos co quel d‘ün celibat paschiunà.
LADY BRACKNELL. Quai nun es il destin ch’eu m’ha imaginada per Gwendolen.
Algernon, quai es cler, El po decider svess. (Ella piglia pro si’ura.) Vè, ma chara.
(Gwendolen sta sü.)
No vain fingià pers tschinch o ses trens. Scha no suspendain amo üna jada, cumainzna a
discuorrer da no a la staziun.
(I cumpara il dr. Chasuble.)
CHASUBLE. Tuot es pront pels battaisems.
LADY BRACKNELL. Battaisems, Sir? Nun es quai ün pa massa bod?
CHASUBLE (fa üna fatscha ün pa imbarazzada e fa segn vers Jack ed Algernon). Quist duos
signurs han express il giavüsch da gnir battiats immediatamaing.
LADY BRACKNELL. In lur età? Quist idea es grotesca ed irreligiusa. Algernon, eu at
scumond da’t laschar battiar. Eu nu patisch tals excess. Lord Bracknell as s-chandalisess,
sch’el dudiss co cha tü sguazzast teis temp e teis raps.
CHASUBLE. Voul quai dir cha hoz davomezdi nun hajan lö ingüns battaisems.
JACK. Char dr. Chasuble, in vista a la situaziun sco ch’ella es uossa, nu craja cha las
ceremonias vessan üna valur pratica per no.
CHASUBLE. Quai am displascha fich da dudir talas opiniuns da sia vart, Mr. Worthing. Quai
tuna sco sch’El acceptess las opiniuns dals eretics, dals anabaptists. Quellas opiniuns n’haja
critichà e sbüttà in bleras da mias predgias na amo publichadas. Ma cun quai ch’eu n’ha
l’impreschiun ch’El sia pel mumaint in üna fasa plüchöntsch mundana, vögl eu tuornar subit
in baselgia. Il caluoster m’ha güsta fat a savair cha Miss Prism am spetta daspö ün’ura e mez
aint illa sacristia.
LADY BRACKNELL (reagischa cun fervenza). Miss Prism. El nu varà manzunà üna: Miss
Prism?
CHASUBLE. Ma schi, Lady Bracknell. In paca pezza tilla vezzaraja.
LADY BRACKNELL. Ch’El permetta ch’eu Til trategna amo ün mumaint. La chosa pudess
avair ün’importanza fich gronda per Lord Bracknell e per mai. Ch’El dia: es quista Miss
Prism üna persuna d’ün aspet chi fa temma e chi s’occupa – aint il sen il plü vast – da
l’educaziun??
CHASUBLE (magari seccà). Ella persunifichescha il purtret d‘üna duonna scolada ed es in
tuots reguards respettabla.
LADY BRACKNELL. I’s tratta dimena da la listessa persuna. Das-ch eu dumandar che
posiziun ch’Ella ha in sia famiglia.
CHASUBLE (sever). Eu viv da celibatari, Lady Bracknell.
JACK (pigliond il pled). Lady Bracknell, Miss Prism es daspö ons la stimada guvernanta e la
cumpogna da Miss Cardew.
LADY BRACKNELL. Cun tuot quai ch’eu n‘ha dudi sur dad ella, tilla stöglia verer
immediatamaing. Ch’El tilla fetscha clomar.
CHASUBLE (guarda da la vart). Ella s‘approsma. Ella vegn.
(Miss Prism cumpara in prescha.)
MISS PRISM. I m’han dit ch’El am spetta in sacristia, char sar plavan. Id es uossa bod ün’ura
e trais quarts ch’eu spet. (Ella vezza a Lady Bracknell, chi tilla fixa cun ün’ögliada
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
39
petrifichanta. Miss Prism vain sblacha e trembla. Ella guarda intuorn cun temma, sco
sch’ella less mütschar.)
LADY BRACKNELL (cun vusch severa, sco ün güdisch). Prism!
(Miss Prism sbassa il cheu cun varguogna.)
Nan a qua, Prism.
(Miss Prism vain daspera cul cheu bass.)
Prism. Ingio es il pop?
(Imbarraz general. Il plavan as retira anguoschià. Algernon e Jack fan sco schi vessan da
preservar a Cecily ed a Gwendolen dals detagls d’ün terribel scandal public.)
Id es uossa vainchot ons, Miss Prism, ch’Ella es ida davent da la Chasa da Lord Bracknell, nr.
104, Grosvenor Square, e quai cun üna charrozzina d’uffants ed aint in quel d’eira ün uffantet
masculin. Ella nun es mai plü tuornada. Ün pêr eivnas plü tard s’haja chattà la charrozzina
d’uffants, grazcha a las investigaziuns da la pulizia londinaisa. La charrozzina d’eira suletta
ed abandunada in ün chantun da Baywater. Aint illa charrozza s’haja chattà ün roman da trais
toms, ün roman d’üna sentimentalità stramantusa.
(Miss Prism reagischa sainza lair cun indegnaziun.)
Ma il poppin nu d’eira aint illa charrozza.
(Tuots chi guardan sü per Miss Prism.)
Prism. Ingioa es il pop?
(Üna posa.)
MISS PRISM. Lady Bracknell, eu am svarguogn ed admet: eu nu sa. Eu füss plü co
furtünada, sch’eu savess. Quai es stat uschea. La bunura dal di ch’Ella manzuna, ün di, dal
rest, chi restarà impress in mia memoria, m’haja sco adüna fatta pronta per ir a spass cul pop
aint illa charrozza. Eu vaiva cun mai eir üna tas-cha da chürom, ün pa veglia, ma gronda. Aint
in quella faiva eu quint da metter il manuscrit da l’ouvra litterara ch’eu vaiva scrit in meis
s-chars temp liber. In ün mumaint da distracziun - eu nu’m pardunarà mai dad esser statta
uschè distratta – n’haja miss il poppin aint illa tas-cha da viadi ed il manuscrit aint illa
charrozzina.
JACK (chi vaiva tadlà cun attenziun). Ed ingio ha‘la laschà la tas-cha da viadi?
MISS PRISM. Ch’El nu’m dumonda simlas chosas.
JACK. Miss Prism, per mai es quai alch d’üna grondischma importanza. Eu stögl insister e
dumond amo üna jada ingio ch’Ella ha laschà la tas-cha da viadi cul pop?
MISS PRISM. Eu tilla n’ha laschada al deposit da bagagl d’üna gronda staziun londinaisa.
JACK. In che staziun?
MISS PRISM (Tuot desdrütta). Victoria. Il perron da Brighton. (Ellas as lascha crodar sün
üna sopcha.)
JACK. Eu stögl ir per üna pezza sül plan sura, sün mia chombra. Gwendolen, spetta ün
mumaint.
GWENDOLEN. Scha tü nu’m fast spettar massa lönch, schi spetta quia per tuot mia vita.
(Jack parta in gronda agitaziun.)
CHASUBLE. Che pens’La cha tuot quist vöglia dir, Lady Bracknell.
LADY BRACKNELL. Eu nun ha gnanca il curaschi dad exprimer qualche supposiziun, sar
dr. Chasuble. I nu fa dabsögn ch’eu Til dia chi dà tschertas casualitats chi nu stuvessan gnir
avant in famiglias d’ota posiziun. Coincidenzas chi nu’s cunfan.
(Canera da suringio, sco scha qualchün stress intuorn üna valisch. Tuots guardan insü.)
CECILY. Uncle Jack am para magari nervus.
CHASUBLE. Seis avuà es üna persuna cun bler sentimaint.
LADY BRACKNELL. Quista canera es fich dischagreabla. Quai tuna sco üna demonstraziun.
Eu nu cumport demonstraziuns, da che gener chi sian. I sun adüna vulgaras e suvent
persvadna.
CHASUBLE (guardond insü). Uossa esa fini. (La canera es il dubel plü ferma.)
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
40
LADY BRACKNELL. Eu giavüschess ch’el vegna ad üna fin.
GWENDOLEN. La tensiun es bod insupportabla. Eu sper ch’ella düra.
(Jack cumpara. In man ha‘l üna tas-cha da viadi da chürom nair).
JACK (va be directamaing vers Miss Prism). Es quist la tas-cha da viadi, Miss Prism?
Ch’Ella tilla examinescha precis avant co respuonder. La furtüna da plü d’ün singul uman
dependa da quai ch’Ella respuonda.
MISS PRISM (quieta). Ella para dad esser mia. Schi quia es quel sgraffel ch’ella ha tschüf, in
seis giuvens dis, quella jada ch’ün omnibus es cupichà a la Gower Street. Quia es la flacha
sülla floudra fatta d‘üna bavronda analcolica chi’d es explodida a Leamington. E quia sülla
serradüra sun mias inizialas. Eu vaiva tuot invlidà ch’eu tillas vaiva fattas gravar ün di ch’eu
vaiva üna glüna ün pa extravaganta. Quist es sainza dubi mia tas-cha. Quant cuntainta ch’eu
sun da tilla survgnir inavo. Quai es stat dür da stuvair desister da la tas-cha per ons ed
annorums.
JACK (cun vusch patetica). Miss Prism, Ella survain inavo daplü co be quista tas-cha. Il pop
chi d’eira aint illa tas-cha, quai d’eira eu.
MISS PRISM (stutta). El?
JACK (tilla brancla). Schi .... Mamma.
MISS PRISM (as retira indegnada). Mr. Worthing. Eu nu sun maridada.
JACK. Na maridada. Eu nu poss schnear, quist es ün cuolp serius. Ma listess. Chi ha il dret da
trar il prüm crap sün üna persuna chi ha pati? Nu po la rüclentscha s-chassar l’effet d’üna
acziun malponderada? Perche vess da valair ün oter dret per las duonnas co pels homens?
Mamma, eu at pardun (El prouva darcheu da tilla branclar.)
MISS PRISM (mez our d’sai). Mr. Worthing el as sbaglia. (Ella tschögna vers Lady Brack-
nell.) Là es la dama chi Til po dir chi ch’El es.
JACK (davo üna posa). Lady Bracknell, eu nu sun jent petulant. Ma fess Ella forsa il bain
da’m dir chi ch’eu sun.
LADY BRACKNELL. I’m displascha. Ma la nouva ch’eu Til poss dar, nu sarà per El dal tuot
agreabla. El es il figl da mia povra sour, Mrs. Moncrieff e tras quai il frar plü vegl dad
Algernon.
JACK. Il frar plü vegl dad Algy. Lura n’haja dimena listess ün frar. Eu savaiva ch’eu vess ün
frar. Eu n’ha adüna dit ch’eu n’haja ün frar. Cecily, co hast tü be pudü dubitar ch’eu n’haja ün
frar? (Tschüffa ad Algernon.) Sar dr. Chasuble, meis frar disfurtünà, Miss Prism, meis frar
disfurtünà, Gwendolen, meis frar disfurtünà. Algy, tü mat sfarfat, in avegnir am stuvarast tü
trattar cun daplü respet. Dürant tuot tia vita nu t’hast tü mai cumportà invers mai sco ün dret
frar.
ALGERNON. Cun excepziun dad hoz, meis bun, quai duna pro. Però, eu crai d’avair fat il
meglder pussibel, eir schi’m mancaiva ün pa la pratica. (Dà il man a Jack.)
GWENDOLEN (vers Jack). Meis il plü char. Co es quai uossa cun tai, meis il plü char? Che
nom hast tü uossa cha tü est ün oter?
JACK. O dolur. Quai vaiva tuot invlidà. Eu pens cha tü nun hajast müdà idea per quai chi
reguarda meis nom.
GWENDOLEN. Eu nu’m müd mai. Quai chi’s po müdar, quai sun meis sentimaints.
CECILY. Che caracter nöbel cha tü hast, Gwendolen.
JACK. Lura sto la fatschenda gnir sclerida be subit. Tanta Augusta, ün mumaint. Cur cha
Miss Prism m’ha laschà al deposit da bagagl aint in sia tas-cha, d’eira eu là fingià battià?
LADY BRACKNELL. Cun tuot il luxus pussibel. Quai chi’s pudaiva cumprar es gnü cumprà.
Sguazzers sco chi d’eiran t’han teis genituors fat üna festa da battaisem absolutamaing
grondiusa.
JACK. Quai voul dir ch’eu sun stat battià. In uorden uschea. E che nom m’hana dat, meis
genituors? Eu stögl far quint cun tuot las eventualitats.
LADY BRACKNELL. Sco figl il plü vegl est tü natüralmaing gnü battià cul nom da teis bap.
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
41
JACK (irrità). Schi. Ma che nom vaiva lura meis bap?
LADY BRACKNELL (stübgiond). Pel mumaint propcha nu‘m vegna adimmaint che nom
cha‘l general vaiva. Ma ün nom vaiva’l dal sgür. El d’eira ün curius schani, quai tuorna.
Excentric. Ma impustüt in seis vegls dis. E quai vaiva da chefar cul clima in India, culla
marida, culs disturbis da digestiun e cun otras causas sumgliaintas.
JACK. Algy. Sast tü forsa da t’algordar che nom cha teis bap vaiva?
ALGERNON. Ma, meis char. No nu vain mai discurri ün pled insembel. El es mort avant co
ch’eu n’haja cumpli ün on.
JACK. Ma seis nom figüra tuntüna aint ils registers da l’armada da quel temp, nun esa, tanta
Augusta.
LADY BRACKNELL. Il general d’eira in fuond ün hom da la pasch, be na in sia vita da
famiglia. Ma i nun es ingün dubi. Seis nom stuvess figürar in mincha register da l’armada.
JACK. Ils registers da l’armada dals ultims quaranta ons sun là sülla curuna da cudeschs. Insai
vess eu stuvü stübgiar constantamaing quists registers (Va pro la curuna e stira oura ils
cudeschs cun tuotta prescha.) M, generals.... Mallam, Maxbohm, Magley - che cunoms da
l’impussibel - Markby, Migsby, Mobbs, Moncrieff. Tenent dal 1840, davo chapitani, prüm
colonel, colonel, general 1869, Noms: Ernest John. (Metta dvart il cudesch cun tuotta calma
e disch lura.) Eu at n’ha adüna dit Gwendolen, cha meis nom sia Ernest, nun esa,
Gwendolen? El es propcha Ernest. El es Ernest da natüra, e sül seri - Ernest.
LADY BRACKNELL. Schi, uossa am vegna adimmaint. Il general vaiva nom Ernest. Eu
savaiva ch’eu vess ün motiv fich precis da nu pudair star oura quel nom.
GWENDOLEN. Ernest. Meis char Ernest. Eu n’ha m’inaccorta da prüma innan cha tü nu
pudessast avair ün oter nom.
JACK. Id es üna fatschenda dal trenta per ün hom da chattar oura in ün dandet ch’el, in tuot
sia vita, nun ha mai dit alch oter co la vardà. Am poust tü pardunar?
GWENDOLEN. Ma s’inclegia. Ma meis sentimaint am disch cha tü at müdarast dal sgüra.
JACK. Meis anguel.
CHASUBLE (vers Miss Prism). Laetitia (Tilla brancla.)
MISS PRISM (cun entusiassem.) Frederick. Finalmaing.
ALGERNON Cecily (Tilla brancla.) Finalmaing.
JACK. Gwendolen (Tilla brancla.) Finalmaing.
LADY BRACKNELL. Char neiv. Tü muossast trats chi’m paran trivials.
JACK. Al cuntrari, tanta Augusta, pür uossa n’haja inclet quant important chi’d es dad esser
serius e dad avair nom Ernest.
Tenda
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
42
Cuortas indicaziuns per quai chi reguarda la pronunzcha dals noms e da las
expressiuns inglaisas dal toc da da Wilde
Seguenza sco chi figüran aint il toc.
In inglais han ils pleds pel solit l’accent sülla prüma silba. La silba finala es indeblida. L’ö (eu
vess eir pudü scriver ün e) scrit vain pronunzchà be ligerin, ün pa sco in rumantsch la silba
finala in pleds sco cotschen, debel, vender, s-chalpen.
L’ng final sco (p.ex. dal nom Worthing) vain pronunzchà sco cha’ls d’Ardez pronunzchaivan
(o pronunzchan) il n final dal nom dal cumün da Ftan.
Ernest
Öönöst
John Worthing
Dschon uöziin
Algernon Moncrieff
Äälgänon Monkkrif
Chasuble
Tschäsiuböl
Merriman
Määrimän
Lane
Lein
Lady Bracknell
Leidi Bräknell
Gwendolen Fairfax
Guendolin Färfäx
Cecily Crdew
Sesili Kaadiu
Miss Prisme
Miss Prismä
Half Moon Street
Haaf Muun Striit
Manor House Woolton
Mänär Hous Uultön
Lord Shoreham
Lood Schoohäm
Algy
Aäldschi
Shropshire
Schropschä
Augusta
Ogustä
Scotland Yard
Skotländ Yaad
Tunbridg Wells
Tanbritsch Ueels
Uncle
Anköl
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
43
Mr.
Mistö
B 4
Bi foo
The Albany
Zi Äälbani
Her dear uncle
höö dia anköl
Thomas Cardew
Tomäs Kaadiu
Bunbury
Banbary
Willis
Uillis
Mary Farquhar
Märi Fääkiuhä
Lady Hatbury
Leidi Haabori
Darling
daalin
Gerald
Dschörald
Worthing
Uöörzing
Duchesse of Bolton
Datschess og Boltan
Pounds
paunds
Belgrave Square
Belgreiv Skuär
Lady Bloxham
Bloxhäm
Victoria Station
Vistoria Steischan
Brigton
Braitän
Good Morning
Gud mooning
Happy end
häppi änd
Egeria
Idschiiria
Laetitia
Lätischa
The Albany
Zi Älbany
Morning Post
Mooning Poust
Stockbroker
Stokbroukär
Cakes
Keiks
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
44
Toast
Toust
Behrave Square
Bireiv Skuär
London SW
Londn Sauz uest
Gervase Parl
Dschööveis Paak
Dorking Surrey
Dookin Sary
Sporran Fifershire
Sporan Faischär
Marby
Maakbi
Lady Lancing
Lansing
Lady Dumbleton
Dambelton
Baywater
Beiuota
Mallam
Määlam
Maxbohm
Mäxbam
Magley
Määgli
Markby
Maakby
Migsby
Mksbi
Mobbs
Mobbs
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
45
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
46
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
47
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
48
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
49
|
L-WILL 1-4_Ernest_(vl)
|
rm-vallader
|
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.