[ത രുത്തുക] പ ര നു പ ന്ന ല്
അൽ-ഖുദ്ദ ഗ ത്രതലവന യ രുന്ന ജ ദ്ദ ഇബ്നു ഹലവ ന് അല് ഖുദ്ദയുട അഭ പ്ര യത്ത ൽ ഈ പട്ടണത്ത നു ജ ദ്ദ എന്ന പ ര് വന്നത ന കുറ ച്ച് രണ്ടു തരത്ത ലുള്ള വ ശദ കരണങ്ങള് ന ല ന ല്‍ക്കുന്നുണ്ട്. മുത്തശ്ശ എന്നര്‍ത്ഥ വരുന്ന അറബ പദമ യ ജദ്ദ (jaddah) എന്ന വ ക്ക ല് ന ന്നു ആണ് ഈ പ ര് വന്നത് എന്ന ണ് അത ല ന്ന്. ആദ്യമനുഷ്യ സ്ത്ര യ ന്ന് വ ശ്വസ ക്കപ്പ ടുന്ന ഹവ്വയുട ശവകുട ര ഇവ ട യുണ്ട് എന്നവ ശ്വ സത്ത ൽ ന ന്ന ണ ത്.
ആഫ്ര ക്കന് സഞ്ച ര യ യ രുന്ന ഇബ്നു ബത്തൂത്ത ല കസഞ്ച രത്ത ന ടയ ല് ജ ദ്ദയ ല് വന്നപ്പ ള് അദ്ദ ഹത്ത ന്‍റ ഡയറ യ ല് ജുദ്ദ (juddah) എന്ന ണു ര ഖപ്പ ടുത്ത യ രുന്നത് ബ്ര ട്ട ഷ് നയതന്ത്ര ക ര്യ ലയങ്ങളു മറ്റു പഴയ അക്ഷരവ ന്യ സമ യ “Jedda“ എന്ന ണു ഉപയ ഗ ച്ച രുന്നത്. പ ന്ന ട് 2007 ല് അവര് പുത യ രൂപമ യ “Jeddah“ എന്ന ക്ക മ റ്റ . .
[ത രുത്തുക] ചര ത്ര
ജ ദ്ദയ ല പുര തനനഗരഭ ഗമ യ അൽ ബല ദ ൽ നടത്ത യ പുര വസ്തുഗവ ഷണങ്ങള ൽ ന ന്ന്, ബ .സ .ഇ. 500-ന ടടുത്ത്, ഒരു മത്സ്യബന്ധനഗ്ര മ എന്ന ന ലയ ല ണ് ജ ദ്ദ സ്ഥ പ ക്കപ്പ ട്ടത്. എ.ഡ 647-ൽ മൂന്ന ഖല ഫ ഉസ്മ നുബ്നു അഫ്ഫ ന്റ ക ലത്ത് ഹജ്ജ നു വരുന്നവര്‍ക്ക് വ ണ്ട ഒരു തുറമുഖമ ക്ക മ റ്റ യത ടു കൂട യ ണ് ജ ദ്ദ നഗര പ്ര ധ ന്യ ക വര ക്കുന്നത് .
[ത രുത്തുക] ഇസ്ല മ ന് മുമ്പ്
പുര വസ്തു ശ സ്ത്രജ്ഞര് ഖനന നടത്ത യത് പ്രക ര യ മന ല മഅര ബ് അണക്ക ട്ട ന്റ തകര്‍ച്ചയ തുടര്‍ന്ന് മധ്യ യ മന ല് ന ന്നു മക്കയ ല ക്ക് കുട യ റ പ ര്‍ത്ത ഖുവ ദ വ ഭ ഗ ആണ് ജ ദ്ദയ ല ച റ യ മത്സ്യ ബന്ധന ഗ്ര മ ന ര്‍മ്മ ച്ചത് എന്ന ണ്.
മറ്റ രു പുര വസ്തു പഠന പ്രക ര , നഗരത്ത ല പട ഞ്ഞ റ് ഭ ഗത്തുള്ള വ ദ ബുറയ്മ ന്, വടക്ക്-പട ഞ്ഞ റ് ഭ ഗത്തുള്ള വ ദ ബ വ ബ് എന്ന സ്ഥലങ്ങള ല് ന ന്നു കുഴ ച്ച ടുത്ത തമുദ ല പ പ്രക ര ആദ മ ശ ല യുഗത്ത ല മനുഷ്യര ണ് ഈ പ്രദ ശ വ സ തുടങ്ങ യത് എന്ന ണ്. ബ .സ 323 നു 356 നു ഇടയ്ക്കു അലക്സ ണ്ടര് ചക്രവര്‍ത്ത ഇവ ട സന്ദര്‍ശന നടത്ത യത യു ഈ ല പ കള ല് ര ഖപ്പ ടുത്ത യ ട്ടുണ്ട് .
[ത രുത്തുക] ഖ ലഫ ഉര്‍റ ഷ ദൂന് ക ലഘട്ട
ജ ദ്ദയുട ആദ്യത്ത പ്രമുഖ ന ട്ട മുസ്ല കളുട മൂന്ന ഖല ഫയ യ ഉസ്മ ന് ഇബ്നു അഫ്ഫ ന് മക്കയ ല ക്കുള്ള ഹജ്ജ് ത ര്‍ത്ഥ ടകര്‍ക്ക് വ ണ്ട ച റ യ തുറമുഖ ന ര്‍മ ച്ചത ണ്. പ ന്ന ട് ജ ദ്ദയ ല ചര ത്ര പ്രദ ശമ യ ഹ ജ സ് ന ര്‍മ ക്കുകയു ത ര്‍ഥ ടകര് കടല് മ ര്‍ഗ്ഗ ഹജ്ജ നു വന്നു തുടങ്ങ യ ജ ദ്ദ തുറമുഖ വ കസ പ്പ ക്കുകയു ച യ്തു. ച ങ്കടൽ ത രത്ത ഒരു തുറമുഖ എന്ന ന ലയ ലു മക്കയ ല ക്കുള്ള കവ ട എന്ന ന ലയ ലുമുള്ള ജ ദ്ദയുട തന്ത്രപ്രധ നമ യ സ്ഥ ന മൂല പ ൽക്ക ലത്ത് ന രവധ പ ർക്ക് ഇവ ട ക ഴടക്ക ൻ പ്ര രകമ യ .
[ത രുത്തുക] ഫ ത്വ മ ഖ ല ഫത്ത് ക ലഘട്ട
അള്‍ജ ര യയ ല് ന ന്നുള്ള ഫ ത്വ മ ഖല ഫ ഈജ പ്ത ല ഇഖ്ശ ദ ദ് ര ജഭരണപ്രദ ശ മുതല് ജ ദ്ദയ ല ഇജ സ് മ ഖലയുട ചുറ്റുപ ടുമുള്ള സ്ഥലങ്ങള് വര സ്വന്ത ന യന്ത്രണത്ത ല ക്ക . പ ന്ന ട് അദ്ദ ഹ തന്റ വ്യ പ ര ശൃ ഖല മ ഡ റ്ററ ന യന്, ഇന്ത്യന് മഹ സമുദ്ര തുടങ്ങ ച ങ്കടല് വഴ യു വ പുലമ ക്ക . പ ന്നട് അവരുട വ്യ പ ര ശൃ ഖലയു നയതന്ത്ര മ ഖലയു ച നയ ല സ ണ്ഗ് ര ജകുല വഴ വ പുല കര ച്ചു .
[ത രുത്തുക] അയ്യുബ ക ലഘട്ട
ജ റുസല മ ല് സല ഹുദ്ദ ന്റ വ ജയത്ത ന് ശ ഷ 1171 ല് അദ്ദ ഹ ഈജ പ്ത ല ര ജ വ യ സ്വയ അവര ധ തന യ . അല് - അദ ദ് ര ജ വ ന്റ മരണ ശ ഷ ഫ ത്വ മ ഭരണ അവസ ന പ്പ ച്ചു ക ണ്ട് ജ ദ്ദ അടക്കമുള്ള ഹ ജ സ് മ ഖലയുട ഭരണ അയ്യുബ സ മ്ര ജ്യത്ത നു ക ഴ ല് ക ണ്ട് വന്നു. 1177 വര യുള്ള ഭരണ അയ്യുബ സ മ്ര ജ്യത്ത ല് പ ട്ട അബ്ദുല് ഹ ഷ അല്-തലബ ന്റ (1094-1201) ക ഴ ല് ആയ രുന്നു. അദ്ദ ഹത്ത ന്റ തുടര്‍ച്ചക്ക ര യ ഭരണ ധ ക ര കള് ഈ പ്രദ ശത്ത സ മ്പത്ത ക പുര ഗത , അട സ്ഥ ന സ കര്യ വ കസന തുടങ്ങ യ മ ഖലകള ല് ക ര്യമ യ സ ഭ വനകള് നല്‍ക . തുടര്‍ന്ന് സുന്ന മുസ്ല കളുട ക ഴ ല് പ്രധ ന പട്ടണങ്ങള ല ല്ല ന രവധ മദ്രസകള് (ഇസ്ല മ ക പ ഠശ ലകള് ) സ്ഥ പ ച്ചു.
[ത രുത്തുക] മ ലൂക്ക് സുല്‍ത്ത ന റ്റ്
1254 ല് ക റ യ ല് തുടര്‍ച്ചയ യ നടന്ന ആക്രമണങ്ങള ല് അയ്യുബ സ മ്ര ജ്യ വ ഘട ച്ചത ന തുടര്‍ന്ന് ഹ ജ സ് പ്രവ ശ്യ മ ലൂക്ക് സുല്‍ത്ത ന റ്റ ന്റ ഭ ഗമ യ മ റ . 1497 ല് ക പ്പ് ചുറ്റ യുള്ള വ സ്ക ഡ ഗ മയുട ഇന്ത്യ യ ത്രക്ക ടയ ല് ഇന്ത്യയ ല് ന ന്നു ച ങ്കടല ല ക്ക് ചരക്കു മുസ്ല ത ര്‍ത്ഥ ടകര യു വഹ ച്ചുക ണ്ടുള്ള കപ്പലുകള് ആക്രമ ക്കുകയു അറബ ക്കടല ല് ഭ ത വ തക്കുകയു ച യ്തു. ഇത ന ത്തുടര്‍ന്ന് അന്നത്ത ഗുജറ ത്ത്, യ മന് ഭരണ ധ ക ര കള് മ ലൂക്ക് ഭരണ ധ ക ര കള ട് സഹ യ ഭ്യര്‍ത്ഥന നടത്ത . തുടര്‍ന്ന് മ ലൂക്ക് സുല്‍ത്ത ന് ജ ദ്ദയ ല് സ ന ക വ ന്യ സ ശക്തമ ക്കുകയു പ ര്‍ച്ചുഗ സുക ര ല് ന ന്നു രക്ഷ ന ടുന്നത നുള്ള ഒരു അഭയക ന്ദ്രമ യ ജ ദ്ദ പര ണമ ക്കുകയു ച യ്തു.
[ത രുത്തുക] ഉസ്മ ന ഖ ല ഫത്ത് (ഓട്ട മ ന് സ മ്ര ജ്യ )
1517 ല് ഒട്ട മ ന് തുര്‍ക്ക കള് ഈജ പ്ത ല യു , സ റ യയ ല യു മ ലൂക്ക് സുല്‍ത്ത ന റ്റ ന ക ഴടക്ക ഭരണ പ ട ച്ച ടുത്തു. . തുടര്‍ന്ന് മ ലൂക്ക് സുല്‍ത്ത ന റ്റ ന്റ പ്ര ദ ശ ക സ ന കക ന്ദ്രമ യ രുന്ന മക്കയു ജ ദ്ദയുമടങ്ങ യ ഹ ജ സ് മ ഖല ഒട്ട മ ന് സ മ്ര ജ്യത്ത ന്റ അധ നതയ ല യ . തുടര്‍ന്ന് 1525 ല് ഒട്ട മ ന് സ ന, പ ർച്ചുഗ സ് കപ്പ ത്ത ന യ രുന്ന അല്‍ബര്‍ഗ ര യയുട പടക്കപ്പല് സ നയുമ യുള്ള പ ര ട്ടത്ത ല് വ ജയ ക്കുകയു അത ല് തകര്‍ന്ന ക ട്ടകള് പുനര്‍ന ര്‍മ ക്കുകയു ച യ്തു. പുത യ ആറു കവ ടങ്ങളടങ്ങ യ ന ര ക്ഷണഗ പുരങ്ങള് ന ര്‍മ ച്ചു. പ ര്‍ച്ചുഗ സ് സ നയുട ആക്രമണങ്ങള പ്രത ര ധ ക്ക ന് വ ണ്ട ന ര്‍മ ച്ച ഈ ക ട്ടകള് ഇവയ യ രുന്നു. ക ഴക്ക് - മക്ക കവ ട , പട ഞ്ഞ റ് ഭ ഗത്ത് ത രത്ത ട് അഭ മുഖമ യ അല് മഗ്ര ബ കവ ട , ത ക്ക് - ഷ ര ഫ് കവ ട , വടക്ക് - മദ ന കവ ട , അല് - ബണ്ട് കവ ട , അല് ശ കവ ട (അല് ഷറഫ് കവ ട എന്ന പ ര ലു അറ യപ ട്ട രുന്നു) . കൂട ത നഗരത്ത ലുള്ള സ ന കര്‍ക്ക യ ഒരു ച റ യ ക ട്ടയു തുര്‍ക്ക ഭരണ ധ ക ര കള് പണ തു. അത് കൂട ത പത്ത മ്പത നൂറ്റ ണ്ട ല് ഭ മമ യ കവ ടങ്ങള ട് കൂട യ 4 വന് ക ട്ടകള് കൂട ന ര്‍മ ച്ചു.
[ത രുത്തുക] 1813-ല ജ ദ്ദ യുദ്ധ
1802-ൽ ന ജ്‌ദ സ ന, ഓട്ട മൻ തുർക്ക കള ൽ ന ന്നു ജ ദ്ദയു മക്കയു പ ട ച്ച ടുത്തു.
എന്ന ൽ 1813-ല് ഈജ പ്ത ല ഓട്ട മൻ തുർക്ക കളുട ക ഴ ലുള്ള ഭരണകർത്ത വ യ രുന്ന മുഹമ്മദ് അല പ ഷയുട സ ന്യവു മദ നയ ല് ന ന്നു അദ്ദ ഹത്ത ന്റ മകന യ തുസുന് പ ഷയുട സ നയു ഒരുമ ച്ചു ജ ദ്ദയ ല് പ്രവ ശ ക്കുകയു പ ട്ട ന്ന് തന്ന നഗര പ ട ച്ചടക്കുകയു ച യ്തു.
തുടര്‍ന്ന് ജ ദ്ദയ ല് ഭരണ നടത്ത യ രുന്ന ശര ഫ് ഹുസ ന ഇസ്ത ബൂള ല് ക ണ്ടു പ യ തടവ ല ക്ക . കുറച്ചു ദ വസങ്ങള്‍ക്കു ശ ഷ ഈ സ ന്യ മക്കയ ല് പ്രവ ശ ച്ചു മഹ്മൂദ് രണ്ട മ ന ല് ന ന്നു ഭരണ പ ട ച്ച ടുത്ത ശ ഷ ഷ ര ഫ് ഓഫ് ഹ ജ സ് എന്ന പ ര ല് ഗ ല ബ് അഫന്ദ യ അവ ടുത്ത പുത യ ഭരണ ധ ക ര യ ക്ക ന യമ ച്ചു .
[ത രുത്തുക] 1925-ല ജ ദ്ദ യുദ്ധ
1925 ഡ സ ബറ ല ണ് ആധുന ക സ ദ അറ ബ്യന് ഭരണത്ത നു തുടക്ക കുറ ക്കുന്നത ന് മുന്ന ട യ യ 1925-ല ജ ദ്ദ യുദ്ധ നടന്നത്. അല ബ ന് ഹുസ ന് ര ജ വ ന്റ സ ന്യ ജ ദ്ദയ ല് വന്നു നജദ സ നക്ക ത ര ഏറ്റു മുട്ട വ ജയ ക വര ച്ചു. യുദ്ദത്ത ല് ശ ഷ ച്ച അല ബ ന് ഹുസ ന്റ സ ന്യ നഗരത്ത നു ചുറ്റു സ രക്ഷണ വലയ ത ര്‍ത്തു ക ണ്ടു ഈ മ ഖല സ്വന്ത അധ നതയ ല ക്ക . തുടര്‍ന്ന് അയല് പ്രദ ശങ്ങള യ ട്ര ന്‍സ് ജ ര്‍ദ ന് (അബ്ദുള്ള ര ജ വ്), ഇറ ഖു (ഫ സല് ര ജ വ് ) തുടങ്ങ യ പ്രവ ശ്യകള ല ഭരണ ധ ക ര കള ല് ന ന്നു സ ന ക സഹ യ ത ട യ അല കൂടുതല് സ ന്യവുമ യ തന്റ ഭരണ ക ര്യക്ഷമമ ക്ക . തന്റ കയ്യ ലുണ്ട യ രുന്ന പഴയ രണ്ടു യുദ്ദ വ മ നങ്ങള് ത കയ ത വന്നപ്പ ള് അദ്ദ ഹ ഇറ്റല യ ല് ന ന്നു അഞ്ചു പുത യ യുദ്ദ വ മ ന ങ്ങളു ജ ര്‍മന യ ല് ന ന്നു കൂടുതല് യുദ്ദ ട ങ്കുകളു വ ങ്ങ തന്റ സ ന്യത്ത കൂടുതല് ശക്തര ക്ക . പക്ഷ , അദ്ദ ഹത്ത നു കൂടുതല് ക ല ഭരണത്ത ല് തുടര ന് കഴ ഞ്ഞ ല്ല. 1926 ജനുവര യ ല് തന്ന ഹ ജ സ്, നജദ് എന്ന പ്രദ ശങ്ങള് കൂട്ട ച്ച ര്‍ത്തു ക ണ്ട് ജ ദ്ദയടക്കമുള്ള ആധുന ക സ ദ യുട എല്ല പ്രദ ശങ്ങള ലു അബ്ദുല് അസ സ് ര ജ വ ന്റ പുത യ ഭരണത്ത ന് ക ഴ ല യ . അത ട അല ര ജ വ് ബ ഗ്ദ ദ ല ക്ക് രക്ഷപ ട്ടു.
[ത രുത്തുക] ആധുന ക ര ജഭരണ
1926 ജനുവര 8 നു അബ്ദുല് അസ സ് ഇബ്ന് സ ദ് ആധുന ക സ ദ അറ ബ്യയുട ര ജ വ യ അധ ക രമ റ്റു. പ ന്ന ട് ഇദ്ദ ഹത്ത ന്റ കുടു ബ പരമ്പരയ ല് ന ന്നുള്ളവര ണ് ര ജ കന്മ ര യ തുടര്‍ന്ന് പ ന്നത് .
ആധുന ക സ ദ ര ജ വ ശത്ത ല ര ജ ക്കന്മ ര്�:
[ത രുത്തുക] പ്രവ ശ്യ ഭരണ

മക്ക ആസ്ഥ നമ യ പ്രവര്‍ത്ത ക്കുന്ന മക്ക പ്രവ ശ്യയ ല ണ് ജ ദ്ദ നഗരത്ത ന്റ സ്ഥ ന . ഫ സല് ര ജ വ ന്റ മകന യ ഖ ല ദ് അല്-ഫ സല് ര ജകുമ രന് ആണ് സ ദ അറ ബ്യയ ല പ്രധ ന പ്രവ ശ്യയ യ മക്ക പ്രവ ശ്യ ഗവര്‍ണര്. ഈ പ്രവ ശ്യയ ല വല യ നഗര ജ ദ്ദയ ണ് .
[ത രുത്തുക] നഗര ഭരണ
ആദ ല് മുഹമ്മദ് ഫഖ ഹ് ജ ദ്ദ നഗരസഭയുട മ യറു ഖ ല ദ് ബ ന് ഫദല് അഖ ല് ഡ പ്യൂട്ട മ യറുമ ണ്. . കൂട ത വ്യത്യസ്തത വകുപ്പുകള്‍ക്ക ല്ല പ്രത്യ കമ യ ഉപ വ ഭ ഗങ്ങളു ന ലവ ലുണ്ട് . നഗരത്ത ന്റ വ കസന പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളു പര പ ലനവു പൂര്‍ണമ യു നഗരസഭയുട ഭരണത്ത നു ക ഴ ല ണ്. നഗരത്ത ന്റ ഭ വ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള് ന ര ക്ഷ ച്ചു ക ണ്ട് പ്രവര്‍ത്ത ക്കുന്ന ജ ദ്ദ അര്‍ബന് ഒബ്സര്‍വ റ്ററ (JUO)എന്ന സ ങ്ക ത ക വകുപ്പു 2006 മുതല് നഗര ഭരണത്ത നു ക ഴ ല് പ്രവര്‍ത്ത ക്കുന്നുണ്ട്.
[ത രുത്തുക] ജനജ വ ത
[ത രുത്തുക] ജ വ തര ത
സ ദ അറ ബ്യയ ല മറ്റു പട്ടണങ്ങളുമ യ ത രതമ്യപ ടുത്തുമ്പ ള് വളര വ്യതസ്തമ യ ജ വ ത ര ത യ ണ് ജ ദ്ദയ ല ത്. മറ്റു പ്രദ ശങ്ങള ല് ന ന്നു വ്യത്യസ്തമ യ ഇവ ടുത്ത ക ല വസ്ഥയു വ ശ ലമ യ ബ ച്ചു അത നു ഒരു ക രണ കൂട യ ണ്. ചൂട് ക ലങ്ങള ല് വ കുന്ന രത്ത ട കുടു ബങ്ങള ട് കൂട ബ ച്ചുകള ല് വരുന്നവരു മറ്റു പുലര്‍ച്ച വര ക ണ . വ ര ന്ത അവധ ദ വസങ്ങള ല് ര ത്ര ക ലങ്ങള ല് ബ ച്ച ന്റ പല ഭ ഗങ്ങള ലു ചൂണ്ടയ ട്ടു മ ന് പ ട ക്കുന്നവര് ധ ര ളമ യ ഉണ്ട ക റുണ്ട്.
[ത രുത്തുക] വ ശ്വ സ
സ ദ അറ ബ്യയുട ഔദ്യ ഗ ക മത ഇസ്ല മതമ ണ്. ജ ദ്ദയ ല് ഭൂര ഭ ഗ ജനങ്ങളു മുസ്ല ങ്ങള ണ്. അത ല് തന്ന കൂടുതല് സുന്ന മുസ്ല ങ്ങളു ച റ യ വ ഭ ഗ ഷ യ മുസ്ല ങ്ങളു . കൂട ത ഏഷ്യന്, പ ശ്ച ത്യ, അറബ് ക്ര സ്ത്യ ന കളു വസ ക്കുന്നുണ്ട്. ജ ദ്ദയ ല് 1300 ലധ ക മുസ്ല പള്ള കളുണ്ട്. മറ്റു മതസ്ഥരുട ആര ധന ലയങ്ങള് ഒന്നു തന്ന ഇല്ല. എഴ നൂറ്റ ണ്ടു മുതല് ല കര ഷ്ട്രങ്ങള ല് ന ന്നുള്ള ഹജ്ജ് ത ര്‍ത്ഥ ടകര് ജ ദ്ദയ ല് വന്നു തുടങ്ങ യത് മുതല് ഇവ ടുത്ത സ മ്പത്ത ക,മത ക ര്യ ര ഗങ്ങള ല് വല യ പുര ഗത ക വന്നു. മദ്യ , മയക്കുമരുന്ന് തുടങ്ങ യവയുട വ്യ പ രവു ഉപയ ഗവു കര്‍ശനമ യ ന ര ധ ച്ച ട്ടുണ്ട്. ഇത്തര വസ്തുക്കള് വ ദ ശങ്ങള ല് ന ന്ന് കടത്തുന്നത് ത ള വ് സഹ ത പ ട ക്കപ ട്ട ല് ഇവ ടുത്ത ഇസ്ല മ ക ശര അത്ത് ന യമ പ്രക ര പരമ വധ ശ ക്ഷയ യ വധശ ക്ഷ വര ലഭ ക്ക ന് സ ധ്യതയുണ്ട്. വ്യവസ യ സ്ഥ പനങ്ങളു , കച്ചവട സ്ഥ പനങ്ങളു ദ വസത്ത ല അഞ്ചു ന രങ്ങള ല യുള്ള നമസ്ക ര സമയങ്ങള ല് അടച്ച ടുന്നത ണ്. ഇവ ടുത്ത ക ടത ന യമങ്ങള് ഇസ്ല മ ക ശര അത്ത് ന മയത്ത നു ക ഴ ല ണ് തയ്യ റ ക്കപ്പ ട്ട ര ക്കുന്നത്. ഇസ്ല മ ക ന യമങ്ങള് കര്‍ശനമ യ പ ല ക്കുന്ന ജ ദ്ദയടക്കമുള്ള സ ദ യുട എല്ല ഭ ഗങ്ങള ലു സ്ത്ര കളുട വ ഹനമ ട ക്കുന്നത നു ,സ ന മ ശ ലകള്,മദ്യ ശ ലകള് എന്ന വ പ്രവര്‍ത്ത ക്കുന്നത നു ന ര ധമ ര്‍പ്പ ടുത്ത യ ട്ടുണ്ട്.
പഴയ ജ ദ്ദയുട പ്രദ ശമ യ അല്-ബലദ ല അല് -മസ്ലൂ , അല്-ശ , ഗ്ര ന്‍ഡ് സൂക്ക്, അല്-നൂര യ്യ എന്ന വ ടങ്ങള ല് ന രവധ പഴയ പള്ള കള് ഇന്നു ന ല ന ല്‍ക്കുന്നുണ്ട്. അല്-ഷ ഫ ഈ മസ്ജ ദ്, ഒക്ക ഷ മസ്ജ ദ്, അല് -മ മ ര് മസ്ജ ദ്, അല് ഹനഫ മസ്ജ ദ്, അല് -പ ഷ, ഉസ്മ ന് ബ ന് അഫ്ഫ ന് മസ്ജ ദ് എന്ന വ അവയ ല് ച ലത ണ്. കൂട ത എല്ല പ്രദ ശങ്ങള ലു കൂട നൂറു കണക്ക ന് ആധുന ക ര ത യ ലുള്ള പള്ള കളു ഉണ്ട് .
ജ ദ്ദയ ല് ന ന്നു 70 ക ല മ റ്റര് ദൂരത്തു ക ഴക്ക് ഭ ഗത്ത യ ണ് മുസ്ല കളുട വ ശുദ്ധ ക ന്ദ്രമ യ മക്ക സ്ഥ ത ച യ്യുന്നത്. ദ വ കല്പന പ്രക ര 4000 വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കു മുമ്പ് ഇബ്ര ഹ നബ ന ര്‍മ ച്ച കഅബ സ്ഥ ത ച യ്യുന്നത് വ ശുദ്ധ മക്കയ ല ണ്. ല ക മുസ്ല കള് അഞ്ചു ന ര ദ വത്ത ട് പ്ര ര്‍ത്ഥ ക്കുന്നത് ഈ കഅബക്ക് അഭ മുഖമ യ ന ന്ന് ക ണ്ട ണ്. കൂട ത ല കത്തുള്ള മുസ്ല കള് ഹജ്ജ്, ഉ മ്ര ത ര്‍ത്ഥ ടനത്ത ന് ഒരുമ ച്ചു കൂടുന്നതു മക്കയ ല ണ്.
പ്രവ ചകന് മുഹമ്മദ ന്റ പള്ള ന ല ക ള്ളുന്ന മദ ന, ജ ദ്ദയ ല് ന ന്നു 424 ക ല മ റ്റര് വടക്ക് ഭ ഗത്ത ണ്. മുഹമ്മദ് നബ യുട ഭ ത ക ശര ര മറവു ച യ്ത ട്ടുള്ള ഇവ ട നബ പരമ്പരയ ല് പ ട്ട മറ്റന ക പ രുട ഖബറ ടങ്ങളു ഉണ്ട്. മക്കയ ല് വരുന്ന വ ശ്വ സ കള് മദ ന സന്ദര്‍ശനവു നടത്ത യത നു ശ ഷ ആണ് മടങ്ങുന്നത്. ത ര്‍ത്ഥ ടകര്‍ക്ക് മ ത്രമ യ ഒരു വ മ നത്ത വളവു മദ നയ ല് ഉണ്ട്.
ത ര്‍ത്ഥ ടകര്‍ക്ക് മ ച്ചപ്പ ട്ട സ വനങ്ങള് നല്‍കുന്നത നു വ ണ്ട സ ദ അറ ബ്യന് സര്‍ക്ക ര് മക്ക,മദ ന എന്ന രണ്ടു വ ശുദ്ധ നഗരങ്ങള ലു വന് ത ത ലുള്ള വ കസന പ്രക്ര യകള ണ് നടത്ത ക ണ്ട ര ക്കുന്നത്. സ ദ ര ജ ക്കന്മ ര്‍ക്ക് നല്‍കുന്ന ഇരു ഹറമുകളുട യു സ രക്ഷകന് (costodian of the two holy mosques) എന്ന പ്രത്യ ക പദവ യുള്ളത ന ല് ര ജ വ ന്റ ന ര ട്ടുള്ള മ ല്‍ന ട്ടത്ത ല് തന്ന യ ണ് വ കസന പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള് നടത്തുന്നത് .ഈ പ്രവര്‍ത്തന അഭ്യന്തര, വ ദ ശ ത ര്‍ത്ഥ ടകര്‍ക്ക് ഇപ്പ ള് നല്‍ക വരുന്ന ഹജ്ജ് ക്വ ട്ട പത ന്‍മടങ്ങ് വര്‍ദ്ധന വരുത്ത ന് സഹ യകമ കു . ഇപ്പ ഴുള്ള ഇരുപത്ത അഞ്ചു ലക്ഷ ഹജ്ജ് ത ര്‍ത്ഥ ടകര്‍ക്ക് പകര അഞ്ചു വര്‍ഷത്ത നു ശ ഷ ഒരു ക ട ത ര്‍ത്ഥ ടകര ഒരുമ ച്ചു ഉള്‍ക ള്ള ന് പ കത്ത നുള്ള വന് വ കസനമ ണ് നടന്നു ക ണ്ട ര ക്കുന്നത്. ഇത് ജ ദ്ദ,മക്ക,മദ ന എന്ന വ ടങ്ങള ല വ്യ പ ര,ടൂറ സ ര ഗങ്ങള ല് നല്ല ര ത യ ലുള്ള മുന്ന റ്റ ഉണ്ട ക ന് സഹ യകമ കു .
[ത രുത്തുക] ആച രങ്ങള്
[ത രുത്തുക] വ വ ഹ
ജ ദ്ദയ ല് വ വ ഹങ്ങള് (വ വ ഹ സല്‍ക്ക ര ) ര ത്ര യ ല് 11 മണ മുതല് പുലര്‍ച്ച 4 മണ വര ആണ് കൂടുതലു നടക്കുന്നത്. 11:30 ഓടു കൂട സ്വ കരണ ഹ ള ല ക്ക് വരുന്ന വധൂ വ ന്മ ര് 12 മണ മുതല് അത ഥ കള സ്വ കര ച്ചു തുടങ്ങുന്നു. തുടര്‍ന്ന് നടക്കുന്ന സ ഗ ത വ രുന്ന നു പരമ്പര ഗത സ ഗ ത ഇനങ്ങള യ ദഫ്, ട ര് എന്ന ഇനങ്ങള് പ്രത്യ ക ഗ യക സ ഘത്ത ന്റ ക ഴ ല് നടക്കു . 12 മണ മുതല് 2-30 വര വധൂ വരന്മ രുട യു അത ഥ കളുട യു സ ന ദ്ധ്യത്ത ല് നടക്കുന്ന ഈ സ ഗ ത വ രുന്ന ന ടയ ല് നടക്കുന്ന പരമ്പര ഗതമ യ ഡ ന്സ ന്റ അവസ നത്ത ല് സദസ്യര്‍ക്ക് പുറമ വധുവു വരനു കൂട പങ്ക ടുക്കുന്നു. പുലര്‍ച്ച 3 - 30 ഓടു കൂട ബുഫ എന്ന പ ര ല് അറ യപ്പ ടുന്ന സദ്യയ ട് കൂട വ വ ഹ സല്‍ക്ക ര അവസ ന ക്കുന്നു .
[ത രുത്തുക] വസ്ത്രധ രണ
പുരുഷന്മ രുട പരമ്പര ഗതമ യ വ ഷ കഴുത്ത് മുതല് ത ഴ ട്ടു ക ല് പ ദ വര യുള്ള വ ളുത്ത ന റത്ത ലുള്ള വസ്ത്രമ ണ്. ത ബ് എന്ന പ ര ലറ യപ്പ ടുന്ന ഈ വസ്ത്രത്ത ന് കൂട തലയ ല് കറുത്ത ന റത്ത ലുള്ള വട്ടക്ക ട്ട ട് കൂട യ ഒരു തുണ യു ധര ക്ക റുണ്ട്. സ്ത്ര കള് യ ത്രക്കു ഷ പ്പ ങ്ങ നു മറ്റു വ ട്ട ല് ന ന്നു പുറത്ത റങ്ങുമ്പ ള് ശര രമ സകല മറയുന്ന അബ യ എന്ന പ ര ല് അറ യപ്പ ടുന്ന കറുത്ത ന റത്ത ലുള്ള വസ്ത്ര ധര ക്കല് ന ര്‍ബന്ധമ ണ് . പുരുഷന്മ ര് തമ്മ ല് കണ്ടു മുട്ടുമ്പ ളു സ്ത്ര കള് തമ്മ ല് കണ്ടു മുട്ടുമ്പ ളു പരസ്പര ക കുലുക്ക മൂന്നു തവണ കവ ളുകള് പരസ്പര തട്ട ച്ചു ക ണ്ടുള്ള പരമ്പര ഗതമ യ ര ത യു ന ലവ ലുണ്ട് .
[ത രുത്തുക] ആഹ ര ര ത
വ വ ധ ര ജ്യക്ക രുട യു ഗ ത്രക്കരുട യു സ ഗമ സ്ഥലമ ണ് ജ ദ്ദ. പ്രധ ന ഭക്ഷണ മ ദ ക ണ്ട് തയ്യ റ ക്കുന്ന ഖുബ്സ് എന്ന പ ര ലുള്ള റ ട്ട യ ണ്. സ ദ അറ ബ്യയ ല മറ്റു പട്ടണങ്ങള പ ല തന്ന പ്രസ ദ്ധമ ണ് ജ ദ്ദയ ല ബസ്മത അര യു ക ഴ യ റച്ച യു ക ണ്ട് തയ റ ക്കുന്ന നജ്ദ കബ്സ. കൂട ത യ മന മന്ത യു ജ ദ്ദയ ല ഉച്ച ഭക്ഷണത്ത ന്റ പ്രമുഖ വ ഭവമ ണ്. ഷവര്‍മ, ക ഫ്ത, കബ ബ്, സ ന്‍ഡ്‌വ ച്ച് , ബര്‍ഗര് തുടങ്ങ യ ഇറച്ച യ ല് വ വ ച്ച ഫ സ്റ്റ് ഫുഡ് ഇനങ്ങളു വ പണ യ ല് മുന്ന ട്ടു ന ല്‍ക്കുന്നു. ലബന സ്, തുര്‍ക ഷ്, സ റ യന് ഹ ട്ടലുകള ല് ലഭ ക്കുന്ന റമള ന് സമൂസ, ഫൂല്-തമ്മ സ് തുടങ്ങ യ ഇനങ്ങള് വ കുന്ന രത്ത ഭക്ഷണ ഇനങ്ങള ണ് .
അന്ത ര ഷ്ട്ര ഭക്ഷണ ഇനങ്ങളു ജ ദ്ദയ ല് പ്രശസ്തമ ണ്. അമ ര ക്കന് ശൃ ഖലകള യ മ ക് ഡ ന ള്‍ഡ്, ബര്‍ഗര് ക ഗ്, ട മ ന സ് പ സ, ക എഫ് സ , ച ല സ് എന്ന വയുട ബ്ര ഞ്ചുകളു ച ന സ്, ഇന്ത്യന്, ഇറ ന യന് തുടങ്ങ യ ഏഷ്യന് ഭക്ഷണ ശ ലകളു സജ വമ ണ് . ജ ദ്ദ ക ന്ദ്രമ യ പ്രവര്‍ത്ത ക്കുന്ന പ്രധ ന പ്ര ദ ശ ക ഫ സ്റ്റ് ഫുഡ് ശൃ ഖലയ ണ് അല് ബ ക്ക് ബ്ര സ്റ്റ്. കൂട ത ക രള യ ഭക്ഷണ ശ ലകള് എല്ല പ്രദ ശങ്ങള ലു ഉണ്ട്. ബൂഫ യ എന്ന പ ര ല് അറ യപ്പ ടുന്ന ലഘു ഭക്ഷണ ശ ലകള ണ് സ ധ രണക്ക ര് കൂടുതല യ ആശ്രയ ക്കുന്നത്. ബര്‍ണ സ് , ജ ഫറ സ്, സ്റ്റ ര് ബക്ക്സ് തുടങ്ങ യവയ ണ് ജ ദ്ദയ ല പ്രധ ന ക ഫ ഷ പ്പുകള്.
[ത രുത്തുക] ഉച്ച രണ
ജ ദ്ദയ ല ഉച്ച രണ ര ത പ്ര ദ ശ ക മ തൃകയ യ ഹ ജ സ ഭ ഷയ ണ്. മക്ക, മദ ന, യ മ്പു, ത യ ഫ് തുടങ്ങ യ ജ ദ്ദയുട അടുത്ത പ്രദ ശങ്ങള ലു ഈ ഉച്ച രണ ര ത യ ണ് ഉപയ ഗ ക്കുന്നത് . മറ്റു ഗള്‍ഫ് പ്ര ദ ശ ക ഭ ഷകള ല് ന ന്നു വ്യസ്തമ ണ് ഹ ജ സ ഉച്ച രണ ര ത എങ്ക ലു ഈജ പ്ഷ്യന്, ലവന്റ ന് പ്ര ദ ശ ക അറബ ഉച്ച രണ ര ത കളടക്ക മറ്റ ല്ല അറബ ക് മ ഴ കളുമ യു കുറ യ ക്ക പ രുത്തപ്പ ട്ടു പ കുന്നത ണ് ഈ ഉച്ച രണ ര ത .
ച ല പ്രധ ന ഹ ജ സ ഉച്ച രണ മ ഴ കള്:
[ത രുത്തുക] പ്രധ ന ആകര്‍ഷണങ്ങള്
[ത രുത്തുക] ക ഗ് ഫഹദ് ജലധ ര
ജ ദ്ദയ ല അല് ഹമ്രയ ല് ച ങ്കടല ല് ത രത്ത ട് ച ര്‍ന്ന് സ്ഥ ത ച യ്യുന്ന ക ഗ് ഫഹദ് ജലധ ര ല കത്ത ല ഏറ്റവു വല യ ജലധ രയ ണ്. ഗ ന്നസ് ബുക്ക ല് സ്ഥ ന പ ട ച്ച ഈ ജലധ ര 1985 ല ണ് പ്രവര്‍ത്തന തുടങ്ങ യത്. അന്നത്ത സ ദ ര ജ വ യ രുന്ന ഫഹദ് ര ജ വ് ജ ദ്ദക്ക് വ ണ്ട ദ ന ച യ്ത ഈ ജലധ ര അദ്ദ ഹത്ത ന്റ ന മത്ത ല് ആണ് അറ യപ്പ ടുന്നത് .ച ങ്കടല ല് ന ന്നു 260 മ റ്റര് ഉയരത്ത ല് ഉള്ള ജലധ ര ജ ദ്ദയ ല പല പ്രദ ശങ്ങള ല് ന ന്നു ക ണ ന് സ ധ ക്കു . ര ത്ര യ ല് പ്രക ശ പ്പ ക്കുന്ന ജലധ ര ജ ദ്ദയ ല പ്രധ ന ആകര്‍ഷണമ ണ്. 2010 ഫ ബ്രുവര 17 നു അമ ര ക്കയ ല റ ഡ് ബുള് എയര് ഫ ര്‍സ ല സ്ക ജമ്പര് ആയ ഓത ര് ല റ ന്‍സ് എന്ന മുപ്പത്ത യഞ്ചുക രന് ക ഗ് ഫഹദ് ജലധ രക്ക് മുകള ലൂട ഡ വ് ച യ്തു ക ണ്ട് അന്ത ര ഷ്‌ട്ര ബഹുമത സ്വന്തമ ക്ക . .
[ത രുത്തുക] മ ല് ഹ ടവര്
ല കത്ത ല തന്ന എറ്റവു  ന ള  കൂട യ ടവറ ണ് ജ ദ്ദയ ൽ വര ന് പ കുന്ന മ ല് ഹ ടവര് (അറബ : برج الميل). മ ല് ഹ ടവര് പ്ര ജക്റ്റ ന്റ പൂർണ്ണ ചുമതല ദുബ യ ല അ ബരചുമ്പ യ യ ബുര്‍ജ് ഖല ഫ (890 മ റ്റർ) ന ര്‍മ ച്ച ഇമ ർ കമ്പന യ ണ് ഏറ്റ ടുത്ത ര ക്കുന്നത്. ക ഗ്ഡ  ടവറു ക ഗ്ഡ  സ റ്റ യു അടങ്ങ യ 100 ബ ല്യൺ സ ദ റ യ ല ($26.7 ബ ല്യൺ)-ന്റ പ്ര ജക്റ്റ ണ് ഇത്. . 1600 മ റ്റർ (5,250 അട ) ഉയരമുള്ള ഈ ടവർ ബുര്‍ജ് ഖല ഫയ പ ന്ന ല ക്ക ല കത്ത ല ഏറ്റവു വല യ ടവറ യ മ റു . .
[ത രുത്തുക] ക ഗ് അബ്ദുള്ള സ മ്പത്ത ക നഗര
ജ ദ്ദ നഗര ഹൃദയത്ത ല് ന ന്നു നൂറു ക ല മ റ്റര് ദൂര ആണ് അത്യ ധുന ക ര ത യ ല് ന ര്‍മ ണ പൂര്‍ത്ത യ യ ക ണ്ട ര ക്കുന്ന ക ഗ് അബ്ദുള്ള സ മ്പത്ത ക നഗര (King Abdullah Economic City). 2005 ല് ന ര്‍മ ണ തുടങ്ങ യ ഈ വന് പദ്ധത ക്ക് സ ദ ര ജ വ യ അബ്ദുള്ള ബ ന് അബ്ദുല് അസ സ് അല് സ ദ് ആണ് തറക്കല്ല ട്ടത്. ജ ദ്ദ ആസ്ഥ നമ യ മക്ക മ ഖലയ ല് പ ടുന്ന ഈ സ മ്പത്ത ക നഗരത്ത നു പുത യ ജ ദ്ദ നഗര (new jeddah city) എന്ന പ ര ലു അറ യപ്പ ടുന്നു. 173 ക ല മ റ്റര് (66.8 sq mi) വ സ്തൃത യ ലുള്ള ഈ നഗര ജ ദ്ദയുട വടക്ക് ഭ ഗത്ത് കടല് ത രത്ത ട് ച ര്‍ന്ന് റ ബ ഗ് പട്ടണത്ത നടുത്ത് ആണ്. ഇരുപതു ലക്ഷത്ത ല് കൂ‌തല് ആളുകള ഉള്‍ക ള്ള വുന്ന 300 ബ ല്യന് ($ 80 ബ ല്യന്) റ യ ല ന്റ ഈ പദ്ധത പൂര്‍ത്ത യ കുന്നത ട പത്തു ലക്ഷത്ത നു മുകള ല് ത ഴ ല് അവസരങ്ങള് സൃഷ്ട ക്കപ്പ ടു . ആദ്യ ഘട്ട ന ര്‍മ ണ 2010 ല് പൂര്‍ത്ത കര ച്ചു തുറക്കുന്ന ഈ സ മ്പത്ത ക നഗര പൂര്‍ണ്ണ മ യു പ്രവര്‍ത്തന സജ്ജമ വുക 2020 ല് ന ര്‍മ്മ ണ പൂര്‍ത്ത യ കുന്നത ട യ ണ് . 2.5 മ ല്യണ് ചതുരശ്ര മ റ്റര് വല പ്പമുള്ള ഇവ ടുത്ത തുറമുഖ വര്‍ഷ ത റു 300,000 ത ര്‍ഥ ടകര ലക്‌ഷ്യ വ ക്കുന്നു.
[ത രുത്തുക] ഹവ്വ ഖബറ ട
ആദ മ സൃഷ്ട കള യ ആദ -ഹവ്വ ദമ്പത കള ല ഹവ്വയ മറവു ച യ്ത ര ക്കുന്നതു ജ ദ്ദ നഗര മധ്യത്ത ല ബ ബ് മക്കയ ല ണ്. മക്ക മദ ന ത ര്‍ഥ ടകരുട പ്രധ ന സന്ദര്‍ശന സ്ഥല കൂട യ ണ് മനുഷ്യ കുലത്ത ന്റ മുത്തശ്ശ എന്നറ യപ്പ ടുന്ന ഹവ്വയുട ഖബറ ട . മുത്തശ്ശ എന്ന് അര്‍ത്ഥ വരുന്ന അറബ വ ക്ക യ ജ ദ്ദ ഇത ല് ന ന്നു ഉടല ടുത്തത ണ് എന്നത ന ല് ജ ദ്ദ ചര ത്രത്ത ല് പ്രധ ന സ്ഥ നമുള്ള ഹവ്വ ഖബറ ട ജ ദ്ദ എന്ന പ രുമ യു ബന്ധമുണ്ട് .
[ത രുത്തുക] ജ ദ്ദ ബ ച്ച്
ഒബൂര് മുതല് ജലധ ര വര യുള്ള നൂറു ക ല മ റ്ററ ലധ ക ന ളമുള്ള ജ ദ്ദ ബ ച്ച് ല കത്ത ല ഏറ്റവു ന ള കൂട യ ബ ച്ചുകള ല ന്ന ണ്. മുപ്പത ല് കൂടുതല് പ ര്‍ക്കുകളു , അന ക റ സ ര്‍ട്ടുകളു കൂട ത ദുരത് അല് അറൂസ് അടക്കമുള്ള സ്വക ര്യ ബ ച്ചുകളു ഇത ല് ഉള്‍പ്പ ടുന്നു. .മന ഹരമ യ കടല് ത രവു അന ക റ സ ര്‍ട്ടുകളു അടങ്ങ യ പ്രദ ശമ യ ജ ദ്ദയുട വടക്ക് ഭ ഗത്തുള്ള ഒബൂര്,അല് ബ ല ദ് ബ ച്ച് , അല് നഖ ല്, ബ്ലൂ ബ ച്ച്, ദ പ ന്നക്ല സ് , ഒബൂര് ക്ര ക്ക് , അന്ദലുസ് മറ ന, ബ്ര ക്ക ന് ഡക്ക്, ന ര്‍ത്ത് ക ര്‍ണ ഷ്, സ ത്ത് ക ര്‍ണ ഷ്, റ ബ ഗ് എന്ന ങ്ങന വ വ ധ പ രുകള ലുള്ള വ ശ ലമ യ പ്രദ ശമ ണ് ജ ദ്ദ ബ ച്ച്. ല കത്ത പ്രമുഖ ഹ ട്ടലുകള ല്ല ഈ ബ ച്ച ന ട് ച ര്‍ന്ന് പ്രവര്‍ത്ത ക്കുന്നുണ്ട് .
[ത രുത്തുക] മ്യൂസ യ
ജ ദ്ദയ ല് ന ലവ ലുള്ള ക ഴ്ച ബ ഗ്ല വുകളു ശ ഖരണങ്ങളു പഠന ര്‍ഹമ യ ന രവധ സ ഭ വനകള് നല്‍കുന്നുണ്ട് .
അല്-ബലദ ലുള്ള ഹ സ്റ്റ റ ക്കല് ഏര യയ ല ണ് പഴയ ക ല വ സ്തു ശ ല്പ കലയ ലുള്ള നസ ഫ് ഹ സ്. ജ ദ്ദയ ല പഴയ ക ല വ്യ പ ര യ യ രുന്ന ഷ യ്ഖ് ഉമര് അഫന്ത നസ ഫ് എന്ന വ്യക്ത യുട വ ട ണ് പ ന്ന ട് നസ ഫ് ഹ സ് എന്ന പ ര ല് മ്യൂസ യമ ക്ക മ റ്റ യത്.
ജ ദ്ദയ ല വല യ മ്യൂസ യങ്ങള ല് ഒന്ന യ അല് -തയ്ബത് സ റ്റ മ്യൂസ യ പഠന ര്‍ഹമ യ വ്യത്യസ്ത സ സ്ക രങ്ങളുട സ ഗമ ക ന്ദ്രമ ണ്. ജ ദ്ദയ ല സ ത്ത ന് സ്ട്ര റ്റ ല്10 ,000 ചതുരശ്ര മ റ്ററ ല് പ്രദ ശത്ത് 12 ക ട്ട ടങ്ങള ല് ന റയ സജ്ജമ ക്ക യ ര ക്കുന്ന ശ സ്ത്ര യ ല ബ്രറ യു തട , ചുണ്ണ മ്പ് , കല്ല് എന്ന വയ ല് ത ര്‍ത്ത ജ ദ്ദയുട പഴയ ക ല വ സ്തു കലകളുട പ്രത ഫലനവു അടങ്ങ യ വ ശ ലമ യ മ്യൂസ യമ ണ് അല് -തയ്ബത് സ റ്റ മ്യൂസ യ .
വ ന ദവു പഠനവു സമന്വയ പ്പ ച്ച് ക ണ്ടുള്ള ആധുന ക ര ത യ ല ല്ല ശ സ്ത്ര യവു സ സ്ക ര കവുമ യ ക ന്ദ്രമ ണ് ജ ദ്ദ സയന്‍സ് ആന്‍ഡ് ട ക്ന ളജ മ്യൂസ യ . രണ്ട യ രത്ത ല കണക്കനുസര ച്ച് 170 ,000 കൂടുതല് സന്ദര്‍ശകര് വര്ഷ ത റു ഈ മ്യൂസ യ സന്ദര്‍ശ ക്കുന്നുണ്ട്.
ജ വനുള്ള മ നുകളു മ നുകളുട ഫ സ ലുകളു അടങ്ങ യ പ്രദര്‍ശന ക ന്ദ്രമ ണ് മറ ന് സയന്‍സ് ക ള ജ് മ്യൂസ യ .
രണ്ടു ന ലകള യ യ ല ബ്രറ യു പഴയ സ ദ അറ ബ്യന് വ സ്തു ശ ല്പ ശ ഖരണവു അടങ്ങ യത ണ് ആര്‍ട്സ് ഹ ര റ്റ ജ് മ്യുസ യ
പ്ല സ്റ്റ ക് കല ച ത്രങ്ങളുട ശ ഖരങ്ങള ണ് അബ്ദുല് ഹ ല രദവ മ്യൂസ യത്ത ല് ഉള്ളത്. അറബ കവ ആയ രുന്ന അബ്ദുല് ഹ ല രദവയുട 3500 ല് കൂടുതല് ച ത്രങ്ങള ണ് ഇവ ട യുള്ളത്.
എന്പതു വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കു മുമ്പ് അബ്ദുല് അസ സ് ര ജ വ് ന ര്‍മ ച്ച ഈ ക ട്ട രത്ത ല് ഇപ്പ ള് ആദ്യത്ത മുസ്ല ഖല ഫയ യ രുന്ന അബൂബക്കര് സ ദ്ദ ക്ക്(റ) ഉപയ ഗ ച്ച രുന്ന വസ്തുക്കളുട പ്രദര്‍ശനമ ണ് ഉള്ളത്. ഇത് മ്യൂസ യമ യ മ റ്റുന്നത ന് മുമ്പ് സ ദ് ര ജ വ് അദ്ദ ഹത്ത ന്റ ഭരണ ക ര്യങ്ങള്‍ക്ക് വ ണ്ട യുള്ള ഓഫ സ് ആയ ഉപയ ഗ ച്ച രുന്നു. ദ വസവു ര വ ല ഇവ ട യ്ക്ക് സന്ദര്‍ശകര്‍ക്ക് പ്രവ ശന നല്‍കുന്നു. കൂട ത സ്ത്ര കള്‍ക്കു വ ദ്യ ര്ത ന കള്‍ക്കു വ കുന്ന ര അഞ്ചു മണ മുതല് ഏഴു മണ വര പ്രത്യ കമ യ സന്ദര്‍ശന സ കര്യവു ഒരുക്ക യ ട്ടുണ്ട്.
സ ദ അറ ബ്യന് പ രമ്പര്യവു പൂര്‍വ ക സമ്പത്തുകളു സ രക്ഷണ നല്‍കുന്ന ഇവ ട പ്ല സ്റ്റ ക് കല ച ത്രങ്ങളുട വ പുലമ യ ശ ഖരണങ്ങളു ഉണ്ട്.
1997 ല് തുടങ്ങ യ ഹ ആര്‍ട്സ് മ്യൂസ യത്ത ല് പുര തന വ ടുകള ല് ഉപയ ഗ ച്ച രുന്ന വസ്തുക്കളുട വ പുലമ യ പ്രദര്‍ശന ഉണ്ട്.
[ത രുത്തുക] മൃഗശ ല
ജ ദ്ദ-മക്ക റ ഡ ല് ക ല 10 എന്ന സ്ഥലത്ത ണ് ജ ദ്ദ നഗരസഭയുട ക ഴ ലുള്ള മൃഗശ ല. 106 തരത്ത ലുള്ള ആയ രത്ത ലധ ക പക്ഷ മൃഗ വര്‍ഗങ്ങള് ഉള്ള ഇവ ട പുരുഷന്മ ര്, കുടു ബങ്ങള്, കുട്ട കള് എന്ന ര ത യ ല് സന്ദര്‍ശന സമയ ക്രമ കര ച്ച ട്ടുണ്ട് .
[ത രുത്തുക] ത യ ഫ്
ജ ദ്ദ പട്ടണത്ത ല് ന ന്നു രണ്ടു മണ ക്കൂര് ക ര് യ ത്ര ച യ്‌ത ല് എത്ത വുന്ന ത യ ഫ്, കുന്നുകളു മലകളു ന റഞ്ഞ പ്രദ ശമ ണ്. സമുദ്ര ന രപ്പ ല് ന ന്നു 1,879 m (6,160 ft) ഉയരത്ത ല് സ്ഥ ത ച യ്യുന്ന ത യ ഫ്, സ ദ അറ ബ്യയുട ക ര്‍ഷ ക മ ഖല കൂട യ ണ്. കൂട ത വ ര്‍ഡ് ത യ ഫ (ത യ ഫ് റ സ പ്പൂ), ല വണ്ട ര് എന്ന വയവടക്ക പൂകൃഷ യു ധ ര ളമ യ ഇവ ട യുണ്ട്. ജ ദ്ദ പട്ടണത്ത ല് ന ന്നു വ്യത്യസ്തമ യ , തണുത്ത ക ല വസ്ഥയു വര്‍ഷത്ത ല് ന രവധ തവണ ഇട യ ടു കൂട യ മഴയു ലഭ ക്കുന്ന പ്രദ ശമ ണ് ത യ ഫ്.
[ത രുത്തുക] മൂണ് പര്‍വത
മറ്റ രു വ ന ദ സഞ്ച ര ക ന്ദ്രമ യ മൂണ് പര്‍വതത്ത ല ക്ക് (moon mountain/ജബല് അല്-ഖമര്) ജ ദ്ദയ ല് ന ന്നു 45 മ ന ട്ടു ക ര് യ ത്ര ച യ്‌ത ല് എത്ത വുന്നത ണ് . വളര ഉയര ത ന്ന ക്കുന്ന ഈ പര്‍വതത്ത ല ക്ക് ച റ യ പര ശ്ര നടത്ത കയറ ന് സ ധ ക്കു .
[ത രുത്തുക] മദ ഇന് സ ല ഹ്
ജ ദ്ദയ ല് ന ന്നു 850 ക ല മ റ്റര് ദൂരത്തു ന ലക ള്ളുന്ന മദ ഇന് സ ല ഹ്, ഇപ്പ ഴു ന ലന ല്‍ക്കുന്ന ഥമൂദ് ഗ ത്രക്ക ര് പ റ വ ട്ട ത്തുരന്ന് ന ര്‍മ്മ ച്ച ഗുഹ ഭവനങ്ങള്‍ക്ക് പ്രസ ദ്ധമ ണ് . ഈ പ്രദ ശത്ത അഥ്ലബ് മലകള ല് ന ന്നു ഥമൂദ് ഗ ത്രക്ക രുട ശ ല ല ഖ തങ്ങളു ച ത്രങ്ങളു ലഭ ച്ച ട്ടുണ്ട് . ജ ദ്ദയ ല് ന ന്ന് ഇവ ട ക്കുള്ള യ ത്ര പഴയ ഹ ജ സ് റയ ല്‍വ യുട സമ പത്തു കൂട യ ണ്. മദ ന റൂട്ട ലൂട യുള്ള ഈ യ ത്രക്ക ടയ ല് സഞ്ച ര കള്‍ക്ക് ത മസ ക്ക നു ,വ ശ്രമ ക്ക നു വഴ മധ്യ മദ ന ശ ര ട്ടന് ഹ ട്ടല് ഉണ്ട്. തുര്‍ക്ക ഖല ഫയുട ന ര്‍ദ ശ പ്രക ര ന ര്‍മ ച്ച ഈ റ യ ല് പ ത പട ഞ്ഞ റന് അറ ബ്യയ ല ഒട്ട മ ന് സ മ്ര ജ്യത്ത ന്റ ചര ത്ര ശ ഷ പ്പ് കൂട യ ണ്. 1900 മുതല് 1908 വര എട്ടു വര്‍ഷമ ടുത്തു ന ര്‍മ ച്ച ഈ റ യ ല് പ ത സ റ യയ ല ദമ സ്കസ ല് ന ന്നു മദ നയ ല ക്കുള്ള ത ര്‍ത്ഥ ടനത്ത നു വ ണ്ട യ ണ് പ്രധ നമ യു ഉപയ ഗ ച്ച രുന്നത് .
[ത രുത്തുക] ശറഫ യ്യ
ജ ദ്ദയ ല മലയ ള കളുട ക ന്ദ്രമ യ അറ യപ്പ ടുന്ന ശറഫ യ്യ പ്രധ ന വ ണ ജ്യ ക ന്ദ്ര കൂട യ ണ്. ഒട്ടുമ ക്ക മലയ ള പ്രവ സ സ ഘടനകളുട യു ജ ദ്ദയ ല ആസ്ഥ ന ശരഫ യ്യയ ല ണ്. വ ര ന്ത്യ അവധ ദ വസങ്ങളു വ ശ ഷ ദ വസങ്ങള ലു മലയ ള കള് ഇവ ട ഒത്തു കൂട റുണ്ട്.
[ത രുത്തുക] ബ ബ് മക്ക (മക്ക ഗ റ്റ്)
നഗര ഹൃദയമ യ ബ ബ് മക്കയ ല ത രക്ക് കൂട യ വ ണ ജ്യ മ ഖലയ ല ണ് ചര ത്ര പ്രധ നമുള്ള മക്ക ഗ റ്റ് സ്ഥ ത ച യ്യുന്നത്. ജ ദ്ദ നഗരത്ത ന്റ എല്ല ഭ ഗങ്ങള ല ക്കു ഉള്ള ബസുകള് ഈ മക്ക ഗ റ്റ നടുത്തു ന ന്നു ആണ് പുറപ്പ ടുന്നത്. മക്ക ഗ റ്റ് എന്ന വ ക്ക ന്റ അറബ പദമ യ ബ ബ് മക്ക എന്ന പ ര ല് അറ യപ്പ ടുന്ന ഈ പ്രദ ശ ജ ദ്ദയ ല വ്യ പ ര സ്ഥ പങ്ങളുട മ ത്ത വ തരണ ക ന്ദ്ര കൂട യ ണ് .
[ത രുത്തുക] അല് ബലദ്
ജ ദ്ദയുട ചര ത്ര ശ ഷ പ്പുകള് അടങ്ങ യ പുര തന മ ഖലയ ണ് അല ബലദ്. 2500 വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കു മുമ്പ് മുക്കുവ ഗ്ര മ മ യ രുന്ന ഇവ ട ഇന്ന് ജ ദ്ദയ ല ഏറ്റവു വല യ ഷ പ്പ ഗ് ക ന്ദ്രമ ണ് . നഗര പര ഷ്കരണങ്ങള് നടത്ത യ ങ്ക ലു ഇവ ടുത്ത പുര തന ക ട്ട ടങ്ങള് ജ ദ്ദ നഗരസഭ പഴയ പട ന ല ന ര്‍ത്ത യ ട്ടുണ്ട് . ആധുന ക വ ണ ജ്യ സ്ഥ പങ്ങളു അല് ബലദ് മുതല് ബ ബ് മക്ക വര പറന്നു ക ടക്കുന്ന പരമ്പര ഗതമ യ കച്ചവട ക ന്ദ്രങ്ങളു അടങ്ങ യ പ്രദ ശമ ണ് അല് ബലദ്. ജ ദ്ദ തുറമുഖ ഇവ ട യ ണ്.
[ത രുത്തുക] തഹല യ ത രുവ്
ജ ദ്ദയ ല പ്രധ ന ഫ ഷന് വസ്ത്ര വ്യ പ ര ക ന്ദ്രമ യ തഹല യ ത രുവ് പ്ര ന്‍സ് മുഹമ്മദ് ബ ന് അബ്ദുല് അസ സ് സ്ട്ര റ്റ് എന്ന പ ര ലു അറ യപ്പ ടുന്നു. ല ക ത്തര ഫ ഷന് സ്ഥ പനങ്ങള ല് ന റഞ്ഞ സമ്പന്ന പ്രദ ശമ യ തഹല യ ത രുവ് പ ര സ ല ച സ് എല സ സ് സ്ട്ര റ്റ ന പ ല ത ന്ന പ്പ ക്കുന്ന പ്രദ ശമ ണ് .
[ത രുത്തുക] അല് റുവ സ്
ജ ദ്ദ പട്ടണത്ത ല പഴയ പ്രദ ശങ്ങള ല് ഒന്ന ണ് അല് റുവ സ്. ജ ദ്ദ നഗരത്ത സ ന്ദര്യ വല്ക്കര ക്കുന്നത ന്റ ഭ ഗമ യ പഴയ ക ട്ട ടങ്ങള് പ ള ച്ചു ന ക്ക പൂര്‍ണമ യു ആധുന കവല്‍ക്കര ച്ചു ക ണ്ട് റുവ സ് പ്രദ ശ പുനര് ന ര്‍മ ക്ക ന് ജ ദ്ദ നഗരസഭ പദ്ധത തയ്യ റ ക്ക യ ട്ടുണ്ട് . ജ ദ്ദയ ല് വ ച്ച് മരണപ്പ ട്ട മുന് ഉഗ ണ്ടന് ഭരണ ധ ക ര ഇദ അമ ന അടക്ക ച യ്ത ര ക്കുന്ന റുവ സ് ശ്മശ ന ഇവ ട യ ണ് . കൂട ത സ ന ക അട്ട മറ യ ലൂട പുറത്ത ക്കപ്പ ട്ട മുന് പ ക സ്ത ന് പ്രധ നമന്ത്ര നവ സ് ഷ ര ഫ നു സ ദ അറ ബ്യന് ഭരണകൂട അഭയ നല്‍ക ത മസ പ്പ ച്ച രുന്നത് അല് റുവ സ ല സുറൂര് പ ലസ ല് ആയ രുന്നു .
[ത രുത്തുക] ടൂ‌റ സ ഫ സ്റ്റ വല്
ജ ദ്ദയ ല പ്രധ ന വ ന ദ, വ സ്മയ പര പ ട യ ണ് വ നല്‍ക്ക ല ടൂ‌റ സ ഫ സ്റ്റ വല് (Jeddah Summer Tourism Festival). ജ ദ്ദ പട്ടണത്ത ല പഴയ ശ ഷ പ്പുകളു ആധുന ക ക ട്ട ടങ്ങളു ഷ പ്പ ഗ് സ ന്ററുകളു പ്രധ ന ആകര്‍ഷണങ്ങള് ആണ്. ജ ദ്ദ ടൂറ സ ഫ സ്റ്റ വല് തുടങ്ങ യത് 2000 മുതല ണ്. ജൂണ്-ജൂല മ സങ്ങള ല ണ് ഈ ഫ സ്റ്റ വല് സ ഘട പ്പ ക്കുന്നത്. ജ ദ്ദ ബ ച്ച ല് വര്‍ണ ഭമ യ കര മരുന്ന ന്റ അകമ്പട യ ട തുടങ്ങുന്ന ഫ സ്റ്റ വല ന് വ വ ധ വ ന ദ പര പ ട കളു സര്‍ക്കസ്, സ ഗ ത വ രുന്നുകള് , ഒട്ടക സവ ര എന്ന വയു ക ഴുപ്പ കു .
[ത രുത്തുക] അട സ്ഥ ന സ കര്യങ്ങള്
[ത രുത്തുക] ജലവ തരണ
ജ ദ്ദയ ല കുട വ ള്ള വ തരണ സ്വക ര്യ കമ്പന കള് ആണ് ന ര്‍വഹ ക്കുന്നത്. കുട വ ള്ളത്ത നു ശുദ്ദ ജല സ ഭരണ കള ക ണറുകള ഇല്ല ത്തത ന ല് സ്വക ര്യ കമ്പന കള് വ ള്ള ശുദ്ധ കര ച്ചു ബ ട്ട ലുകള ല് ന റച്ചു ആവശ്യക്ക ര്‍ക്ക് ന ര ട്ട് എത്ത ച്ചു ക ടുക്കുന്നു. കച്ചവട സ്ഥ പനങ്ങള ലു ഇത്തര ബ ട്ട ലുകള് ലഭ്യമ ണ്. മറ്റു ആവശ്യങ്ങള്‍ക്ക് വ ണ്ട യുള്ള വ ള്ള വ തരണ ച യ്യുന്നത് ന ഷണല് വ ട്ടര് കമ്പന എന്ന സ്വക ര്യ സ്ഥ പനമ ണ്. കടല് വ ള്ള തഹ്ല യയ ലുള്ള പ്ല ന്റ ല് വ ച്ച് ശുദ്ധ കര ച്ച ശ ഷ ഭുഗര്‍ഭ പ പ്പ് ല ന് വഴ യ ണ് നഗരത്ത ന്റ വ വ ധ ഭ ഗങ്ങള ല് എത്ത ക്കുന്നത്. എങ്ക ലു ഉയര്‍ന്നു വരുന്ന ജനസ ഖ്യയു പുത യ ക ട്ട ടങ്ങളു ജ ദ്ദയുട ഭൂര പക്ഷ സ്ഥലങ്ങള ലു ഇപ്പ ള് വ ള്ളത്ത ന് രൂക്ഷമ യ ക്ഷ മ അനുഭവപ്പ ടുന്നു. ഇത്തര അവസരങ്ങള ല് 24 മണ ക്കൂറു സ വന നടത്തുന്ന ന ഷണല് വ ട്ടര് കമ്പന യുട ട ങ്കര് ല റ കള് ലഭ്യമ ണ് .
[ത രുത്തുക] വ ദ്യുത
ജ ദ്ദയടക്ക സ ദ അറ ബ്യയ ല മറ്റ ല്ല സ്ഥലങ്ങള ലു സ ദ ഇലക്ട്ര സ റ്റ കമ്പന യ ണ് വ ദ്യുത വ തരണ നടത്തുന്നത്. പ ട്ര ള യ ഉല്പന്നങ്ങളുട ഉല്പ തന ക ന്ദ്രമ യ ഇവ ട ഡ സല് ന ലയങ്ങള ല് ന ന്നു വ ദ്യുത ന ര്‍മ ക്കുന്നത ന ല് വ ദ്യുത ക്ഷ മ അനുഭവപ്പ ടുന്ന ല്ല.
[ത രുത്തുക] ട ല ഫ ണ്
സ ദ ഗവണ്മ ന്റ നു ഓഹര പങ്ക ള ത്തമുള്ള സ ദ ട ല ക കമ്പന (STC) യ ണ് ജ ദ്ദയ ല യു പ്രധ ന ഇന്റര്‍ന റ്റ്, ട ല ഫ ണ് സ വന ദ ദ ക്കള്. കൂട ത യു. എ. ഇ കമ്പന യ യ ഇത്ത സ ല ത്ത് ഇന്റര് ന ഷണല ന്റ മ ബ ല , കുവ റ്റ് കമ്പന യ യ സ ന് എന്ന വയു ഇന്റര്‍ന റ്റ്, മ ബ ല് ട ല ഫ ണ് സ വന നല്‍കുന്നു . ല ക ന ലവ രത്ത ലുള്ള ഇന്റര്‍ന റ്റ്, മ ബ ല് സ വന നല്‍കുന്ന കമ്പന കള് 2006 മുതല് ത്ര ജ , ബ്ര ഡ് ബ ന്ഡ് സ കരങ്ങള ട പ്രവര്‍ത്ത ക്കുന്നു .
[ത രുത്തുക] ഗത ഗത
ല ക മുസ്ല കളുട ആര ധന ക ന്ദ്രങ്ങള യ മക്ക, മദ ന എന്ന വ ടങ്ങള ല ക്കുള്ള ത ര്‍ഥ ടകര് ജ ദ്ദ വ മ നത്ത വളവു തുറമുഖവു ആണ് പ്രധ നമ യു ഉപയ ഗ ക്കുന്നത്.
[ത രുത്തുക] ക ഗ് അബ്ദുല് അസ സ് വ മ നത്ത വള
ല കത്ത ത രക്ക് പ ട ച്ച വ മ നത്ത വളങ്ങള ല് ഒന്ന യ ജ ദ്ദയ ല അബ്ദുല് അസ സ് വ മ നത്ത വള ന ല് ട ര്‍മ നലുകള ല് വ ര് ത ര ച്ച ര ക്കുന്നു. വ ഐ പ കള്‍ക്കുള്ള റ യല് ട ര്‍മ നല്, വ ദ ശ വ മ ന സര്‍വ സുകള്‍ക്കുള്ള വ ദ ശ ട ര്‍മ നല്, ദ ശ യ വ മ ന കമ്പന യ യ സ ദ യ എയര്‍ല ന്‍സ നു മ ത്രമ യുള്ള സ ദ യ ട ര്‍മ നല്, ഒര സമയ 80,000 ത ര്‍ഥ ടകര ഉള്‍ക്ക ള്ള വുന്ന പ ല്‍ഗ്ര മ ജ് ട ര്‍മ നല് എന്ന വയ ണ് . ഒരു ക ട യ ലധ ക യ ത്രക്ക ര് ഓര വര്‍ഷവു ഈ വ മ നത്ത വളത്ത ലൂട യ ത്ര ച യ്യുന്നുണ്ട്.
[ത രുത്തുക] ഹജ്ജ് ട ര്‍മ നല്
ല കത്ത ല ന ല മത്ത വല യ ട ര്‍മ നല് ആയ ജ ദ്ദ ഹജ്ജ് ട ര്‍മ നല് അഞ്ചു മ ല്ല്യന് ചതുരശ്ര അട (465,000m²) വ സ്ത ര്‍ണമുണ്ട് . ഇരുഹറമുകള ല ക്കു വ മ നമ ര്‍ഗ്ഗമ ത്തുന്ന ത ര്‍ഥ ടകര സ്വ കര ക്കുന്നത ന് ഹജ്ജ് ട ര്‍മ നല ന്റ ന ര്‍മ ണ 1981ല ണ് പൂര്‍ത്ത യ യത്. എസ്.ഒ.എ (Skidmore, Owings & Merril) ഗ്രൂപ്പ് അത ന്റ ച ക്ക ഗ , ന്യൂയ ര്‍ക്ക് ഓഫ സുകള ല് വ ച്ച ണ് ഇത ന്റ പ്ല ന് തയ റ ക്ക യത്. 125 ഏക്കര് സ്ഥലത്ത് ക ഗ് അബ്ദുല് അസ സ് അന്ത ര ഷ്ട്ര വ മ നത്ത വളത്ത ന ട് ച ര്‍ന്നുന ല്‍ക്കുന്ന് ഹജ്ജ് ട ര്‍മ നല ല് ഒര സമയ 80,000 പ ര ഉള്‍ക്ക ള്ള ന വു . മക്കയ ല ഹജ്ജ ന്റ പ്രധ ന ക ന്ദ്ര കരണ സ്ഥലമ യ മ ന യ ല തമ്പുകളുട മ ല്‍ക്കൂരയുട മ തൃകയ ല് ന ര്‍മ ച്ച 100 ഏക്കറ ല് (405,000m²) കൂടുതല് വ ശ ലമ യ സ്ഥലവു ഇത ലടങ്ങ യ ര ക്കുന്നു . ഹജ്ജ് സ സണ ല് മൂന്നു മ സ മ ത്ര സജ വമ കുന്ന ഈ ട ര്‍മ നല് പ ന്ന ട് അടച്ച ടുന്നു. പര സ്ഥ ത സ ബന്ധമ യ എല്ല വശങ്ങളു പര ഗണ ച്ച്, ആകര്‍ഷവു മ കവ ര്‍ന്നതുമ യ ര ത യ ല് ന ര്‍മ ച്ച ഹജ്ജ് ട ര്‍മ നല ന്റ വ സ്തുശ ല്‍പ രൂപകല്‍പനക്ക് ന രവധ ദ ശ യ അന്ത ര ഷ്ട്ര അവ ര്‍ഡുകള് ലഭ ച്ച ട്ടുണ്ട്.
[ത രുത്തുക] ജ ദ്ദ ഇസ്ല മ ക തുറമുഖ
1300 വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കു മുമ്പ് പണ ത ജ ദ്ദയ ല ക ഗ് സ ദ് അന്ത ര ഷ്‌ട്ര തുറമുഖ ച ങ്കടല് ത രത്ത ഏറ്റവു പഴയ തുറമുഖമ ണ്. ഇവ ട ക്കുള്ള വ മ ന സര്‍വ സുകള് തുടങ്ങുന്നത നു മുമ്പ് ഇന്ത്യയ ല് ന ന്നടക്ക ത ര്‍ഥ ടകര് ആശ്രയ ച്ച രുന്ന ഈ തുറമുഖ ഇസ്ല മ ക തുറമുഖ എന്ന പ ര ല് ആണ് അറ യപ്പ ടുന്നത് . മുസ്ല കളുട മൂന്ന ഖല ഫയ യ ഉസ്മ ന് ബ ന് അഫ്ഫ ന് ന ര്‍മ ച്ച ജ ദ്ദ തുറമുഖ പ ന്ന ട് വല യ കപ്പലുകള് ഉള്‍ക്ക ള്ള വുന്ന ര ത യ ല് ആധുന കവല്‍ക്കര ച്ചു. തുറമുഖ നഗര എന്ന ന ലയ ല് മധ്യ പ രസ്ത്യ ദ ശത്ത് സൂയസ് കന ല ല ക്കുള്ള പ്രവ ശനത്ത ന് നങ്കൂരമ ട ന് കൂടുതല് സ കര്യ പ്രദമ യ സ്ഥലമ ണ് ജ ദ്ദ. സ ദ അറ ബ്യയ ല തുറമുഖങ്ങള ല് ഏറ്റവു വലുത ണ് ജ ദ്ദയ ല ഇസ്ല മ ക് തുറമുഖ (ജ .ഐ.സ ). 32 ലക്ഷ ട .ഇ.യു (ട്വന്റ ഫൂട്ട് ഇക്വ വലന്റ് യൂന റ്റ്സ്, കപ്പലുകളുട യു തുറമുഖങ്ങളുട യു കണ്ട യ്നര് ശ ഷ കണക്ക ക്കുന്ന ര ത ) ആണ് ജ ദ്ദ തുറമുഖത്ത ന്റ ശ ഷ . ര ജ്യത്ത കണ്ട യ്നര് ന ക്കത്ത ന്റ 72 ശതമ നവു ജ ദ്ദ വഴ യ ണ്. സുഡ ന്, ഡമ സ്കസ് (സ റ യ), ക റ (ഈജ പ്ത്), അമ്മ ന് (ജ ര്‍ദ ന്), യു.എ.ഇ., പ ര്‍ഷ്യന് ഗള്‍ഫ് മ ഖല എന്ന തുറമുഖങ്ങള ല ക്ക് ഇവ ട ന ന്നു എളുപ്പത്ത ല് എത്ത ന് സ ധ ക്കുകയു ച യ്യു .
[ത രുത്തുക] റ ഡ്
ജ ദ്ദയ ല മക്ക, മദ ന എക്സ്പ്രസ്സ് ഹ വ കള് ത രക്ക് കൂട യ പ തകള ണ്. ഹജ്ജ്, ഉമ്ര സമയത്ത് പട്ടണത്ത ലു ജ ദ്ദയ ല് ന ന്ന് വ ശുദ്ദ നഗരങ്ങള ല ക്കുള്ള പ തകള ലു ല കത്ത ന പല ക ണുകള ല് ന ന്നു ഉള്ള ത ര്‍ഥ ടകരുട വല യ ത ത ലുള്ള ത രക്ക് അനുഭവപ്പ ടുന്നു. ഇരുപത്ത ന ല് മണ ക്കൂറു നഗരത്ത ല് കറങ്ങ ക ണ്ട ര ക്കുന്ന ട ക്സ കളുട സ വനവു ഇവ ട യുണ്ട്. ജ ദ്ദ പട്ടണത്ത ല് ബ ബ്മക്ക( മക്കയ ല ക്കുള്ള കവ ട ) ക ന്ദ്ര കര ച്ച് രണ്ടു റ യ ല ന് സര്‍വ സ് നടത്തുന്ന ബസ്സുകള ണ് സ ധ രണക്ക ര് കൂടുതല യു ആശ്രയ ക്കുന്നത്. നഗരത്ത ല ത രക്ക് പ ട ച്ച പ തകള്‍ക്ക് കുറുക പൂര്‍ണമ യു തട ക ണ്ട് ന ര്‍മ ച്ച മ ല് പ ലങ്ങള് ജനങ്ങള്‍ക്ക് വളര പ്രയ ജനപ്പ ടുന്ന ഒന്ന ണ്. യു.എ.ഇ,ബഹ്‌റ ന്, ഒമ ന്, ഖത്തര്, ജ ര്‍ദ ന്, കുവ റ്റ്, ഇറ ഖ്, യ മന് എന്ന അയല് ര ജ്യങ്ങള ല ക്ക് ജ ദ്ദയ ല് ന ന്നു റ ഡ് മ ര്‍ഗ്ഗ ന ര ട്ടുള്ള ഗത ഗത സ കര്യ ലഭ്യമ ണ്. മക്ക മദ ന എന്ന വ ശുദ്ദ നഗരങ്ങള ല ക്കടക്ക സ ദ യ ല മറ്റ ല്ല പ്രദ ശങ്ങള ല ക്കു കൂട ത അയല് ര ജ്യങ്ങള ല ക്കു ജ ദ്ദയ ല് ന ന്നു ബസ് സര്‍വ സ് ഉണ്ട്. നഗര ക ന്ദ്രമ യ അല് ബലദ ല ണു സ ദ ട്ര ന്‍സ്പ ര്‍ട്ട് കമ്പന യ യ സ പ്റ്റ്‌ക യുട ബസ് ന ലയ . കൂട ത അന്‍പത ള മറ്റു ട്ര ന്‍സ്പ ര്‍ട്ട് കമ്പന കളു ജ ദ്ദയ ല് സര്‍വ സ് നടത്തുന്നുണ്ട്. ഗത ഗത ത രക്ക് മൂല വ ര്‍പ്പു മുട്ടുന്ന നഗരത്ത ല യ ത്ര സുഗമമ ക്കുന്നത ന് വ ണ്ട ന രവധ മ ല് പ ലങ്ങളുട ന ര്‍മ ണ നടന്നു ക ണ്ട ര ക്കുന്നു .
[ത രുത്തുക] റ യ ല്‍വ
[ത രുത്തുക] ഹറമ ന് അത വ ഗ റ യ ല്‍വ
വ ശുദ്ദ നഗരങ്ങള യ മക്കയ യു മദ നയ യു സ ദ അറ ബ്യയുട വ ണ ജ്യ തലസ്ഥ നമ യ ജ ദ്ദ വഴ ബന്ധ പ്പ ച്ചു ക ണ്ട് 2009 ഫ ബ്രുവര യ ല് ന ര്‍മ ണ തുടങ്ങ യ റ യ ല് പ തയ ണ് ഹറമ ന് അത വ ഗ റ യ ല്‍വ പദ്ധത . സ ദ റ യ ല്‍വ യുട ചര ത്രത്ത ല് സുപ്രധ ന ക ല്‍വ പ്പു ഹജ്ജ്, ഉ റ ത ര്‍ഥ ടകരുട യ ത്ര സ കര്യ വര്‍ദ്ധ പ്പ ക്കുന്ന ക ര്യത്ത ല് വന് കുത ച്ചു ച ട്ടവുമ ണ് ഹറമ ന് റ യ ല്‍വ പദ്ധത യ ലൂട യ ഥ ര്‍ഥ്യമ വുക. മണ ക്കൂറ ല് 360 ക ല മ റ്റര് വ ഗത്ത ല ടുന്ന വ ദ്യുത പ ത വരുന്നത ട ഈ വഴ യുള്ള യ ത്രയുട സ കര്യ കൂടുകയു ത ര്‍ഥ ടന ക ലങ്ങള ല് മക്ക-മദ ന റൂട്ട ലുള്ള ത രക്ക് ഗണ്യമ യ കുറയുകയു ച യ്യു . മക്കയ ല് ന ന്നു മദ നയ ല ക്കുള്ള ഈ റ യ ല് പ തയ ല് ജ ദ്ദ സ ന്‍ട്രല്, ജ ദ്ദ എയര്‍പ ര്‍ട്ട്, റ ബ ഗ് ക ഗ് അബ്ദുള്ള ഏകന മ ക് സ റ്റ എന്ന വ ടങ്ങള ല് സ്റ്റ ഷനുകള് ഉണ്ട കു .കൂട ത സ ദ അറ ബ്യയ ല മറ്റു പ്രധ ന നഗരങ്ങള യ റ യ ദ്, ദമ എന്ന വയടക്ക ന രവധ പ്രദ ശങ്ങളുമ യ ബന്ധ പ്പ ക്കുന്ന പദ്ധത യു പ്ര ര ഭ ഘട്ടത്ത ല ണ് .
[ത രുത്തുക] വ ദ്യ ശ സ്ത്ര ര ഗ
ജ ദ്ദയ ല വ ദ്യ ശ സ്ത്ര മ ഖലയ ല് മുന്ന ട്ടു ന ല്‍ക്കുന്ന സ്ഥ പനമ ണ് 1982 ല് തുടക്ക കുറ ച്ച ക ഗ് അബ്ദുല് അസ സ് മ ഡ ക്കല് സ റ്റ .സ ദ പ രന് മ ര്‍ക്കു വ ദ ശ കള്‍ക്കു ന ലവ ള ലുള്ള ന യമമനുസര ച്ച് ഇന്ഷുറന്സ് പ ള സ ന ര്‍ബന്ധമ ക്ക യ ട്ടുണ്ട്. മ ഡ ക്കല് ര ഗത്ത് ഗവ ഷണ നടത്തുന്ന ജ ദ്ദയ ല പ്രധ ന സ്ഥ പനമ ണ് ക ഗ് ഫ സല് ഹ സ്പ റ്റല് ആന്‍ഡ് റ സ ര്‍ച്ച് സ ന്റര് .ഇന്റര് ന ഷണല് മ ഡ ക്കല് സ ന്റര്, ബ റ്റര്‍ജ മ ഡ ക്കല് ക ള ജ് , മഗ്രബ മ ഡ ക്കല് ഗ്രൂപ്പ്, സ ദ ജര്‍മന് ഹ സ്പ റ്റല്, അബ്ദുല് ലത്ത ഫ് ജമ ല് ഹ സ്പ റ്റല് തുടങ്ങ യ മുന് ന ര സ്ഥ പനങ്ങളു ച റുതു വലുതുമ യ ന രവധ ആതുര ലയങ്ങളു ഇവ ട പ്രവര്‍ത്ത ക്കുന്നു
[ത രുത്തുക] നയതന്ത്ര
ആദ്യ ക ലത്ത് ജ ദ്ദയ ല യ രുന്ന ഇന്ത്യന് എ ബസ ആസ്ഥ ന പ ന്ന ട് റ യ ദ ല ക്ക് മ റ്റ പകര ജ ദ്ദയ ല് ക ണ്‍സുല റ്റ് സ്ഥ പ ച്ചു. സ ദ അറ ബ്യയ ല മൂന്നു അമ ര ക്കന് സ്ഥ നപത ക ര്യ ലയങ്ങള ല ന്ന് ന ല ക ള്ളുന്നത് ജ ദ്ദയ ല ണ്. അത വ സുരക്ഷ ക്രമ കരണങ്ങള ട ന ല ക ള്ളുന്ന യു. എസ്. ക ര്യ ലയ അല ഹമ്രയ ല ഫലസ്ത ന് സ്ട്ര റ്റ ല ണ് . ബ്ര ട്ടന്, ഫ്ര ന്‍സ്, ജര്‍മ്മന ,ഇന്ത്യ, ജപ്പ ന്, ഇറ്റല തുടങ്ങ മറ്റു 67 ക ണ്‍സുല റ്റുകളു ജ ദ്ദയ ലുണ്ട്. കൂട ത അറബ് ല ഗ് സ ഘടനയുട ക ര്യ ലയവു ഇവ ട യുണ്ട്.
[ത രുത്തുക] കുട യ റ്റ
1950 കള്‍ക്ക് ശ ഷ സ ദ യ ല് ഉണ്ട യ സ മ്പത്ത ക പുര ഗത യുട ഫലമ യ ഇന്ത്യ അടക്കമുള്ള വ ദ ശ ര ഷ്ട്രങ്ങള ല് ന ന്നു ത ഴ ല ന് വ ണ്ട ജനങ്ങള് വന്‍ത ത ല് വര ന് തുടങ്ങ . അഭ്യസ്ത വ ദ്യരല്ല ത്തവര്‍ക്കു ത ഴ ല് സ ധ്യതകള് വര്‍ദ്ധ ച്ചത ട ഈ ഒഴുക്ക ന് ശക്ത പ്ര പ ച്ചു. ഹജ്ജ്, ഉ മ്ര, സന്ദര്‍ശക വ സകള ല് വന്നു സ്വന്ത ര ജ്യത്ത ക്ക് മടങ്ങ പ ക ത ജ ദ്ദയ ല് തങ്ങ ജ ല ച യ്യുന്ന പ്രവണതയു വര്‍ദ്ധ ച്ചു. വ സ ക ല വധ കഴ ഞ്ഞു ജ ദ്ദയ ല് ന ന്നു പ ട ക്കപ ട്ട ല് ത ര്‍ഥ ടക വ സയ്ക്ക് വന്നു എന്നുള്ള ആനുകൂല്യ ഉള്ളത ന ല് കൂടുതല് ക ല ജയ ലുകള ല് കഴ യ ത പ ട്ട ന്ന് തന്ന സ്വന്ത ന ട്ട ല ക്ക് കയറ്റ അയക്കുന്നുണ്ട് . ഇത്തരത്ത ല് വന്നു സ്ഥ ര ത മസമ ക്ക യ ആഫ്ര ക്കന് വ ശജരു മറ്റു ഇവ ട പലവ ധ കുറ്റ കൃത്യങ്ങള ലു എര്‍പ്പ ടുന്നു. ജ ദ്ദയ ല കന്തറ, നുസുല എന്ന പ്രദ ശങ്ങള ല ഫ ്‌ള ഓവറുകള്‍ക്ക് ത ഴ യ ത രു ര ഖയുമ ല്ല ത്ത നൂറു കണക്ക ന് അനധ കൃത ത മസക്ക ര് അധ ക ര കളുട കന വ് ക ത്തു കഴ യുന്നത് സ്ഥ ര ക ഴ്ചയ ണ്. മലയ ള കള് ഉള്‍പ്പ ട യുള്ള ഇന്ത്യക്ക രു ഇവര്‍ക്ക് പുറമ ദക്ഷ ണ പൂര്‍വ ഷ്യന് ര ജ്യക്ക രു വന്ന ത്തുന്നത് കന്തറയ ല് ആണ്. മറ്റ രു പ്രദ ശമ യ നുസുലയ ല് അറബ് വ ശജര ണ് അധ കവു തമ്പട ക്കുന്നത്. ഇവ ട ത ത്ക്ക ല ക കുട ലുകളു തമ്പുകളു ക ട്ട യ ണ് പലരു തങ്ങുന്നത് . ഇവ ട ന ന്നു അത തു ര ജ്യങ്ങള ല ക ണ്‍സുല റ്റ് ഉദ്യ ഗസ്ഥരു ജ ദ്ദയ ല പ സ്പ ര്‍ട്ട് വ ഭ ഗ ഉദ്യ ഗസ്ഥരു വന്നു ഡ പ ര്‍ട്ട ഷന് സ ന്റര ല ക്ക് മ റ്റുകയു വ രലടയ ള പര ശ ധന നടത്ത സ്വന്ത ര ജ്യങ്ങള ല ക്ക് കയറ്റ അയക്കുകയു ച യ്യുന്നു. ഇവര്‍ക്ക് പ ന്ന ട് അഞ്ചു വര്‍ഷ സ ദ അറ ബ യയ ല ക്കു വരുന്നത നു വ ലക്ക ര്‍പ്പ ടുത്ത യ ട്ടുണ്ട്. വ രലടയ ള പര ശ ധന കര്‍ശനമ ക്ക യത ട , അനധ കൃതമ യ തങ്ങ യ ത ര്‍ഥ ടകന ണ ന്നു ചൂണ്ട ക്ക ട്ട ജ ദ്ദ വഴ ന ട്ട ല ക്കു കടക്ക ന് ത ഴ ല് വ സയ ല് എത്ത യവര്‍ക്കു സ ധ ക്ക ല്ല. വ രലടയ ള പര ശ ധനയ ല് ത ഴ ല് വ സക്ക ര ണ ന്നു കണ്ട ത്തുന്നവര ജ ദ്ദയ ല്‍ന ന്നു സ്പ ണ്‍സര് ഉള്ള പ്രവ ശ്യയ ല ന ടുകടത്തല് ക ന്ദ്രങ്ങള ല ക്ക് അയയ്ക്കുകയ ണു പത വ്. പ ന്ന ട് അന്വ ഷണ പൂര്‍ത്ത യ ക്ക കുറ്റവ ള യല്ല ന്ന് ഉറപ്പു വരുത്ത യ ശ ഷമ ന ടു കടത്തൂ.
[ത രുത്തുക] ഇന്ത്യന് സമൂഹ
ല കത്ത് ഏറ്റവു കൂടുതല് വ ദ ശ ഇന്ത്യക്ക രുള്ള ര ജ്യമ യ സ ദ അറ ബ്യയ ല് 18 ലക്ഷത്ത ലധ ക ഇന്ത്യക്ക രുണ്ട്. ഇത ല് ഏഴു ലക്ഷത്ത ല് കൂടുതല് ഇന്ത്യക്ക ര് ജ ദ്ദയ ല ഇന്ത്യന് ക ണ്സുല റ്റ ന്റ പര ധ യ ല ണ്. ഇവര ല് പകുത യ ല റ ആളുകള് മലയ ള കള ണ് . ഇത ല് കൂടുതല് പ രു സ ധ രണ ത ഴ ല ള കള ണ്. ഇന്ത്യന് ഹജ്ജ് ത ര്‍ഥ ടകരുട സ വനവു മറ്റു ജ ദ്ദയ ല ഇന്ത്യന് ക ണ്സുല റ്റ നു ക ഴ ലുള്ള ഹജ്ജ് വ ഭ ഗ ആണ് ന ര്‍വഹ ക്കുന്നത്. വര്ഷ ത റു ഒന്നര ലക്ഷത്ത നു മുകള ല് ത ര്ത ടകര ന് ഇന്ത്യയ ല് ന ന്നു ഹജ്ജ് ന ര്‍വഹ ക്ക ന് വരുന്നത്. ഇവ ട ന ന്നു പുത യ പ സ്പ ര്‍ട്ട് എടുക്കുന്നതു ക ല വധ ത ര്‍ന്നവ പുതുക്കുന്നതു ആയ സ വനങ്ങള് 2008 മുതല് പുറത്തു ന ന്നുള്ള ഏജന്‍സ കള ണ് നടത്തുന്നത് .
[ത രുത്തുക] വ സ
ജ .സ .സ ര ഷ്ട്രങ്ങള ല് ന ന്നു പുറത്തു ന ന്നുള്ളവര് സന്ദര്‍ശക ,കുടു ബ, ത ഴ ല് വ സ ലഭ ക്കുന്നത നു വ ണ്ട സ ദ അറ ബ്യയ ല് അ ഗ കൃത കമ്പന യുട യ അല്ല ങ്ക ല് ഏത ങ്ക ലു ഒരു സ ദ പ രന്റ യ ക ഴ ല് നല്‍കുന്ന വ സ അത തു ര ജ്യത്ത സ ദ നയതന്ത്ര സ്ഥ പനങ്ങള ല് ആര ഗ്യ സ ക്ഷ്യ പത്ര ക സഹ ത മുദ്ര ച യ്യണ . തുടര്‍ന്ന് മൂന്ന് മ സത്ത വ സ ക ല വധ ക്കുള്ള ല് സ ദ അറ ബ്യയ ല് പ്രവ ശ ക്കണ . ഹജ്ജ്, ഉ മ്ര ത ര്‍ത്ഥ ടനത്ത നു വരുന്നവര്‍ക്ക് ട്ര വല് ഏജന്‍സ കള്‍ക്ക് നല്‍ക യ ട്ടുള്ള ക്വ ട്ടയ ല് ന ന്നു വ സയ്ക്ക് അപ ക്ഷ ക്ക . കൂട ത ഒരു ര ജ്യത്ത് ന ന്നു മറ്റ രു ര ജ്യത്ത ക്ക് പ കുന്ന മുസ്ല യ ത്രക്ക ര്‍ക്ക് (ഉദ ; യൂറ പ്പ ല് ന ന്നു ക ഴക്കന് ര ജ്യങ്ങള ല ക്ക മറ്റ ത ങ്ക ലു മധ്യ പ രസ്ത്യ (മ ഡ ല് ഈസ്റ്റ്) ര ജ്യങ്ങള ല ക്ക യ ത്ര ച യ്യുന്നവര്) ജ ദ്ദ വ മ നത്ത വളത്ത ല് ഇറങ്ങ ജ ദ്ദയ കൂട ത വ ശുദ്ദ നഗരങ്ങള യ മക്ക, മദ ന എന്ന പ്രദ ശങ്ങള ല ക്ക് 72 മണ ക്കൂര് ന രത്ത സന്ദര്‍ശന നുമത ലഭ ക്കുന്നത ണ്. ഇത്തര യ ത്രക ര് മുന്‍കൂട്ട തന്ന അ ഗ കൃത സ ദ ഏജന്‍സ കള ല് ന ന്നു ഉള്ള സന്ദര്‍ശന നുമത വ ങ്ങണ , കൂട ത തുടര്‍ന്നുള്ള യ ത്രക്ക് വ മ ന ട ക്കറ്റു ജ ദ്ദയ ല് ഇറങ്ങുമ്പ ള് ന ര്‍ബന്ധമ ണ്.
[ത രുത്തുക] സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ
സ ദ അറ ബ്യയ ല രണ്ട മത്ത വല യ നഗരമ യ ജ ദ്ദ മ ഡ ല് ഈസ്റ്റ്,വടക്കന് ആഫ്ര ക്കന് ര ജ്യങ്ങളുട തലസ്ഥ ന നഗരങ്ങള ല് ന ന്ന് രണ്ടു മണ ക്കൂര് വ മ ന യ ത്ര ച യ്‌ത ല് എത്ത വുന്ന ദൂരമ ണ് ഉള്ളത്. സ ദ അറ ബ്യയ ല് റ യ ദ നു ശ ഷ രണ്ട മത്ത വ ണ ജ്യ തലസ്ഥ നമ ണ് ജ ദ്ദ . കൂട ത റ യ ദ്, യ മ്പു, ജുബ ല് എന്ന നഗരങ്ങള്‍ക്ക് ശ ഷ സ ദ യ ല ന ല മത്ത വല യ വ്യ വസ യ ക നഗര കൂട യ ണ്.
ജ ദ്ദ ക ന്ദ്രമ ക്ക പ്രവര്‍ത്ത ക്കുന്ന പ്രധ ന സ മ്പത്ത ക, സ മൂഹ ക സ്ഥ പനങ്ങള്
സ ദ അറ ബ്യയുട പുര തന ശ ഷ പ്പുകള കുറ ച്ച് പഠന നടത്തുന്ന സ്ഥ പന .
സ ദ അറ ബ്യയുട ദ ശ യ വ മ ന കമ്പന യ ണ് 1945 ല് പ്രവത്തന ആര ഭ ച്ച സ ദ അറ ബ്യന് എയര്‍ല ന്‍സ്. അഭ്യന്തര സര്‍വ സുകള്‍ക്ക് പുറമ ഇന്ത്യയടക്ക ഏഷ്യ, മ ഡ ല് ഈസ്റ്റ്, ആഫ്ര ക്ക, യൂറ പ്പ് എന്ന വ ടങ്ങള ല എഴുപത ല് കൂടുതല് പ്രദ ശങ്ങള ല ക്ക് സ ദ എയര്‍ല ന്സ ന്റ സ വന ലഭ്യമ ണ്.
ഐക്യ ര ഷ്ട്ര സഭ കഴ ഞ്ഞ ല് ല കത്ത വല യ സ മൂഹ ക സ ഘടനയ ണ് ജ ദ്ദ ആസ്ഥ നമ യ പ്രവര്‍ത്ത ക്കുന്ന ഓര്‍ഗന സ ഷന് ഓഫ് ഇസ്ല മ ക് ക ണ്‍ഫറന്‍സ് (ഒ.ഐ.സ ). 57 ര ജ്യങ്ങള് അ ഗങ്ങള യ ഒ.ഐ.സ യ ല് അമ ര ക്കയടക്ക ന രവധ ര ജ്യങ്ങളുട പ്രത ന ധ കളു ഐക്യ ര ഷ്ട്ര സഭ പ ലുള്ള അന്ത ര ഷ്‌ട്ര സ ഘടനകളുട പ്രത്യ ക ന ര ക്ഷകരു ഉണ്ട് .
അന്ത ര ഷ്‌ട്ര തലത്ത ല് പ്രവര്‍ത്ത ക്കുന്ന ബഹുമുഖമ യ ധനക ര്യ സ്ഥ പനമ ണ് 1973 ല് ജ ദ്ദ ആസ്ഥ നമ യ തുടക്ക കുറ ച്ച ഇസ്ല മ ക് ഡ വലപ്മ ന്റ് ബ ങ്ക് (ഐ. ഡ . ബ ). ന ലവ ല് 56 ര ജ്യങ്ങള് അ ഗങ്ങള യ ഐ. ഡ . ബ അ ഗ ര ജ്യങ്ങളുട സ മ്പത്ത കവു സ മൂഹ കവുമ യ പുര ഗത ക്കു വ യ്പയടക്കമുള്ള സഹ യങ്ങള് നല്‍കുന്നു.
അന്ത ര ഷ്‌ട്ര, പ്ര ദ ശ ക തലങ്ങള ലുണ്ട കുന്ന സ മ്പത്ത ക സ മൂഹ ക മ റ്റങ്ങള് ന ര ക്ഷ ച്ചു പ്രവര്‍ത്ത ക്കുന്ന ധനക ര്യ സ്ഥ പനമ ണ് ജ ദ്ദ ച ബര് ഓഫ് ക മ ഴ്സ നു ക ഴ ല് പ്രവര്‍ത്ത ക്കുന്ന ജ ദ്ദ ഇക്കണ മ ക് ഫ റ .
സ ദ അറ ബ്യന് മനുഷ്യ വക ശ സ ഘടന.
1946 ല് തുടക്ക കുറ ച്ച സ ഘടന ജ ദ്ദയ ല വ്യ വസ യ ക പുര ഗത ക്കു വ ണ്ട പ്രവര്‍ത്ത ക്കുന്നു.
ജ ദ്ദ ച ബര് ഓഫ് ക മ ഴ്സ ന്റ ഭ ഗമ യ ജ ദ്ദ മ ര്‍ക്കറ്റ ഗ് ബ ര്‍ഡ് അന്ത ര ഷ്ട്ര വ്യ വസ യ ക സ ര ഭകര്‍ക്ക് ജ ദ്ദയ ല് ബ സ നസ് തുടങ്ങ ന് സഹ യ നല്‍കുന്നു.
ഓര്‍ഗന സ ഷന് ഓഫ് ഇസ്ല മ ക് ക ണ്‍ഫറന്‍സ ന്റ ക ഴ ലുള്ള ധനക ര്യ സ്ഥ പനമ ണ് ഇന്റര്‍ന ഷണല് അസ സ യ ഷന് ഓഫ് ഇസ്ല മ ക് ബ ങ്ക്
ജ ദ്ദ ആസ്ഥ നമ യ 1981 ല് തുടക്ക കുറ ച്ച സ ഘടനയ ണ് ഇസ്ല മ ക് ഷ പ് ഓണര്‍സ് അസ സ യ ഷന് (OISA)
ട വ , റ ഡ യ ച നലുകളുട ന യന്ത്രണങ്ങള് അടക്ക സ സ്ക ര ക, സ മൂഹ ക വ ഷയങ്ങള് ക ക ര്യ ച യ്യുന്ന സ ഘടനയ ണ് ഇസ്ല മ ക് സ്റ്റ റ്റ്‌സ് ബ്ര ട്ക സ്റ്റ ഗ് ഓര്‍ഗന സ ഷന്. കൂട ത ട വ , റ ഡ യ മ ഖലകള ല് അ ഗ ര ഷ്ടങ്ങള ലുള്ളവര്‍ക്ക് സ ങ്ക ത കമ യ പര ശ ലനവു നല്‍കുന്നു (ISBO) .
സ ദ അറ ബ്യയ ല ജ ദ്ദ ആസ്ഥ നമ യ 1953 ല് തുടങ്ങ യ ബ ങ്ക ണ് ന ഷണല് കമ ഴ്ഷ്യല് ബ ങ്ക് അഥവ അല്-അഹ്ല ബ ങ്ക്.
[ത രുത്തുക] വ ദ്യ ഭ്യ സ
ആധുന ക വ ദ്യ ഭ്യ സ, ശ സ്ത്ര യ ഗവ ഷണ മ ഖലകള ല് ന രവധ സ ഭ വനകള് നല്‍ക യ സ്ഥ പനമ ണ് ജ ദ്ദയ ല ക ഗ് അബ്ദുല് അസ സ് സര്‍വകല ശ ല. ആണ്‍കുട്ട കള്‍ക്കു പ ണ്ക്കുട്ട കള്‍ക്കു പ്രത്യ കമ യ ക്ല സുകള സ്കൂളുകള ആണ് ഇവ ട യുള്ളത്. 2005 ല കണക്കു പ്രക ര സ്വക ര്യ, പ തു മ ഖലയ ലടക്ക 849 ബ യ്സ് സ്കൂളുകളു 1179 ഗ ള്‍സ് സ്കൂളുകളു ആണ് ജ ദ്ദയ ല് ഉള്ളത്. . പ്ര ദ ശ ക ആബ ക് സ്കൂളുകള ല് അറബ ഭ ഷക്ക് പ്ര ധ ന്യ നല്‍കുമ്പ ള് ഇ ഗ്ല ഷ് രണ്ട ഭ ഷ എന്ന പര ഗണന നല്‍കുന്നു. മറ്റു ര ഷ്ട്രങ്ങളുട സ്കൂളുകള ലു അന്ത ര ഷ്ട്ര ന ലവ രമുള്ള അറബ ക് സ്കൂളുകള ലു ഇ ഗ്ല ഷ് പ്രധ ന ഭ ഷയ ണ്. ജ ദ്ദയ ല യു അടുത്ത പ്രദ ശങ്ങള ല യു ഇന്ത്യക്ക ര യ വ ദ്യ ര്‍ത്ഥ കള് കൂടുതല യു ആശ്രയ ക്കുന്നത് ഇവ ടുത്ത അന്ത ര ഷ്ട്ര ഇന്ത്യന് സ്കൂളുകള യ ണ്. കൂട ത അന ക സ്വക ര്യ ഇന്ത്യന് സ്കൂളുകളു ഉണ്ട്.
ജ ദ്ദയ ല സര്‍വകല ശ ലകളുട യു പ്രധ ന ക ള ജുകളുട യു പട്ട ക
[ത രുത്തുക] ക യ ക ര ഗ
ജ ദ്ദയ ല പ്രധ ന ക യ ക മത്സര പന്ത്കള ആണ്. സ ദ അറ ബ്യയ ല ആദ്യത്ത ക്ലബ് ആയ അല് ഇത്ത ഹ ദ് 1928 ല് ജ ദ്ദയ ല് സ്ഥ പ ച്ചു. അല്-ഇത്ത ഹ ദ്, അല്-അഹ്ല എന്ന വ ജ ദ്ദയ ല അറ യപ്പ ടുന്ന ക്ലബ്ബുകള ണ് .9 മ ല്യണ് ചതുരശ്ര മ റ്റര് വ സ്തൃത യ ല് അത്യ ധുന ക സ കര്യങ്ങള ട ജ ദ്ദയ ല കടല് ത രത്ത് ന ര്‍മ ക്കുന്ന സ്പ ര്‍ട്സ് സ റ്റ പൂര്‍ത്ത യ കുന്നത ട ക യ ക ര ഗത്ത് ജ ദ്ദ സ ദ യുട ആസ്ഥ നമ യ മ റു . ഒരു ലക്ഷ പ ര്‍ക്ക ര ക്ക വുന്ന മ ഡ ല് ഈസ്റ്റ ല ഏറ്റവു വല യ സ്റ്റ ഡ യവു ഈ മ ഡ ക്കല് സ റ്റ യ ല് അടങ്ങ യ ട്ടുണ്ട്.
[ത രുത്തുക] ജ ദ്ദയ ല കള ക്കളങ്ങള്
[ത രുത്തുക] മ ധ്യമ ര ഗ
[ത രുത്തുക] പത്ര
ജ ദ്ദയ ല് പരക്ക പ്രച രമുള്ള ഇ ഗ്ല ഷ് പത്രങ്ങള് അറബ് ന്യൂസ് (Arab News ), സ ദ ഗസറ്റ് (Saudi Gazette) എന്ന വയു അറബ പത്രങ്ങള് അശ്ശര്‍ഖ് അല്-ഔസത്ത് (Asharq Al-Awsat),അല് മദ ന (Al-Madina),അല് ബ ല ദ് (Al-Bilad),അല് ഹയ ത് (Al Hayat),ഒക സ് (Okaz) എന്ന വയുമ ണ് . കൂട ത മലയ ള പത്രങ്ങള യ ഗള്‍ഫ് മ ധ്യമവു , ജ ദ്ദയ ല് ന ന്നു പ്രസ ദ്ധ കര ക്കുന്ന പ്ര ദ ശ ക മലയ ള പത്രമ യ മലയ ള ന്യൂസ് എന്ന പത്രവു കൂടുതല് പ്രച രമുള്ള പത്രങ്ങള ണ്. മറ്റു മലയ ള പത്രങ്ങളു ആനുക ല കങ്ങളു ഇവ ട ലഭ്യമ ണ്.
[ത രുത്തുക] ദൃശ്യ മ ധ്യമ ര ഗ
സ ദ അറ ബ്യയുട ഔദ്യ ഗ ക ട ല വ ഷന് ച നലുകള യ ച നല് ഒന്ന്,ച നല് രണ്ട്,സ ദ ട .വ . സ്പ ര്‍ട്സ് സ്വക ര്യ ച നലുകള യ അല് ഇഖ്ബ ര യ (Al-Ekhbariya),ആര്‍ട്ട് ( ART )ച നല് ശ്രു ഖല എന്ന വയ ണ് പ്രധ ന ട ല വ ഷന് ച നലുകള്. കൂട ത ഒട്ടുമ ക്ക മലയ ള ച നലുകളു ഇവ ട ലഭ്യമ ണ്. ജ ദ്ദയ ല വല യ ടവറുകള ല ന്ന യ ട വ ടവര് 250 മ റ്റര് (820 അട ) ഉയരമുണ്ട് . ജ ദ്ദയ ല ട ല വ ഷന് പ്രക്ഷ പണ ര ഗത്ത് നൂതന സ ങ്ക ത ക വ ദ്യകള് സ ഭ വന നല്‍കുന്ന ഈ ക ട്ട ട 2007 ല് ആണ് പ്രവര്‍ത്തനമ ര ഭ ച്ചത്.
[ത രുത്തുക] ക ല വസ്ഥ
ഒക്ട ബര് മുതല് ഏപ്ര ല് വര യുള്ള 6 മ സ ക ലയളവ ല് അര്‍ദ്ധര ത്ര മുതല് വ കുന്ന ര വര ഊഷ്മളമ യ ത പന ലയ ണ വ ട അനുഭവപ്പ ടുന്നത്. സ പ്റ്റ ബര് മുതല് മ യ് വര വളര ഉയര്‍ന്ന ത പന ല അനുഭവപ്പ ടുന്നു. വര്‍ഷത്ത ല് രണ്ട മൂന്ന മഴ മ ത്ര ആണ് ജ ദ്ദയ ല് ലഭ ക്കുന്നത്. ഈ അവസരങ്ങള ല് റ ഡുകള ല് വ ള്ള ക ട്ട ന ല്‍ക്കുന്ന അവസ്ഥ ഉണ്ട ക റുണ്ട ങ്ക ലു മഴയ വളര ഊഷ്മളതയ ട യ ണ് ജ ദ്ദ ന വ സ കള് വരവ ല്‍ക്കുന്നത് എന്ന് ക ണ . ചൂട് ക ലത്ത് കൂടുതല് ആളുകളു ജ ദ്ദയ ല ബ ച്ച ലു മറ്റു പ ര്‍ക്കുകള ലു കൂടുതല് സമയ ച ലവഴ ക്കുകയു സ ദ അറ ബ്യയ ല തന്ന ചൂട് കുറഞ്ഞ പ്രദ ശങ്ങള യ അസ ര്, ത യ ഫ് തുടങ്ങ യ പ്രദ ശങ്ങള ല ക്കു മ ഖലകള ല ക്കു പ കുന്നു.
[ത രുത്തുക] പര സ്ഥ ത മല ന കരണ
ച ല സമയങ്ങള ല്, പ്രത്യ ക ച്ചു ചൂട് ക ലത്ത് പ ട ക്ക റ്റു തുടര്‍ന്ന് അന്തര ക്ഷത്ത ല് പ ട പടലങ്ങള് ക ണ്ട് മൂടുന്ന അവസ്ഥയു ഉണ്ട കുന്നു. ഉഷ്ണ ക ലത്ത് ഉണ്ട ക റുള്ള വന് ത പ ടുത്തവു വ യു മല ന കനത്ത നു ക രണമ കുന്നു. ജ ദ്ദ പട്ടണത്ത ന്റ ത ക്ക് ഭ ഗത്തു വടക്ക് ഭ ഗത്തു ഉള്ള രണ്ടു വ്യ വസ യ ക മ ഖലകള ല് ന ന്നു പുറന്തള്ളുന്നതു കൂട ത വ ള്ള ശുദ്ധ കരണ ശ ല, തുറമുഖ തുടങ്ങ യ സ്ഥലങ്ങള ല് ന ന്നു ഉള്ള മല ക രണവു ഉണ്ട്. ക ഗ് അബ്ദുല് അസ സ് സര്‍വകല ശ ലയ ല മറ ന് ബയ ളജ വ ഭ ഗ 1997ല് പ്രസ ദ്ധ കര ച്ച കണക്കു പ്രക ര 100,000 ഖന മ റ്റര് മല ന ജല ദ വസവു ത ക്കന് ജ ദ്ദയ ല് കടല ല ക്ക് തള്ളുന്നു . എങ്ക ലു നഗരത്ത ല് വ്യ പകമ യ വളര്‍ത്ത നല്ല ന ലയ ല് പര പ ല ക്കുന്ന മരങ്ങളു ച ട കളു ജ ദ്ദ നഗരസഭയുട ക ഴ ലുള്ള നൂറു കണക്ക ന് ശുച കരണ ത ഴ ല ള കളു കൂട ഒരു പര ധ വര ഈ നഗരത്ത പര സ്ഥ ത മല ന കരണത്ത ല് ന ന്നു സ രക്ഷ ക്കുന്നുണ്ട് .
[ത രുത്തുക] മസ്ക് മല ന ജല തട ക
ജ ദ്ദയുട ക ഴക്കുഭ ഗത്ത ണ് നഗരത്ത ല സ പ്ട ക് മ ല ന്യങ്ങള് തള്ളുന്ന മസ്ക് മല ന ജല തട ക . ജ ദ്ദയ ല ബുറ മ ന് പ ലത്ത ല്‍ന ന്ന് 17 ക ല മ റ്റര് അകല അല് സ മ ര്, അല് റബ അ, അല് അജ്വ ദ് ഡ സ്ട്ര കള ട് ച ര്ന്നു സ്ഥ ത ച യ്യുന്ന മസ്ക് മല നജല തട കത്ത ന്റ ന ള 1,300 മ റ്ററ ണ്. 18 മ റ്റര് വ ത യു 10 മ റ്റര് ആഴവുമുണ്ട്. ഈ തട കത്ത ന് ക ണ്‍ക്ര റ്റുക ണ്ടുള്ള ഭ ത്ത കള്‍ക്കു പകര പ്രകൃത ദത്തമ യ അത രുകള ണു ഉണ്ട യ രുന്നത്. 2009 നവ ബറ ല് ജ ദ്ദ നഗരത്ത ല് പ യ്ത ശക്തമ യ മഴയ തുടര്‍ന്നുണ്ട യ പ്രളയത്ത ല് ഈ തട കത്ത നു വ ള്ളലുണ്ട യ . അത ട ഏതുസമയത്തു വല യ കരുത്ത ല്ല ത്ത ഭ ത്ത പ ട്ട എന്ന അവസ്ഥഉണ്ട കുകയു ജ ദ്ദ വ മ നത്ത വളമടക്ക ക ഴക്കന് മ ഖലകള് അത ല് മുങ്ങ പ കു എന്ന ആശങ്കയു പടര്‍ന്നു . തട കത്ത ന്റ ഭ ത്ത കള് തകര ന് സ ധ്യത വര്‍ദ്ധ ച്ചത ന തുടര്‍ന്ന് യുദ്ധക ല ട സ്ഥ നത്ത ല് ചുറ്റു ഭ ഗവു ശക്തമ യ ഭ ത്ത ന ര്‍മ ച്ചു . . ദ വസവു 1,200ല റ ട ങ്കറുകള ണ് ഇവ ട യ ത്ത മല നജല ന ക്ഷ പ ക്കുന്നത്. ഇവ ടുത്ത മല ന ജല പ ന്ന ട് പ പ്പ് ല ന് വഴ ശുദ്ധ കരണ ശ ലയ ല് എത്ത ക്കു . ദ വസവു 96,000 ക്യുബ ക് മ റ്റര് ശുദ്ധ കര ക്ക ന് സ ധ ക്കു . ഇത നുപുറമ 30,000 ക്യുബ ക് മ റ്റര് ജല ഉള്‍ക്ക ള്ള ന് ശ ഷ യുള്ള പ പ്പ് ഉപയ ഗ ച്ച് ത ക്കന് ജ ദ്ദയ ല ഡ്ര യ ന ജ് സ വ ധ നവുമ യ തട കത്ത ബന്ധപ്പ ടുത്ത യ ട്ടുമുണ്ട്. ഈ വ ള്ള അല്‍ജ മ അ വ ള്ളച്ച ല ല ക്ക് ത ര ച്ചുവ ട്ട് കടല ല ക്ക് എത്ത ക്കു .
[ത രുത്തുക] 2009-ല ജ ദ്ദ പ്രളയ
2009 നവ ബര് 25 നു പകല് സമയത്ത് പ യ്ത മഴയ തുടര്‍ന്ന് ജ ദ്ദയ ലുണ്ട യ വ ള്ളപ്പ ക്കത്ത ല് വല യ ത ത ല് ആള് ന ശവു ധന നഷ്ടവു ഉണ്ട യ . പ ട്ട ന്നുണ്ട യ മഴയ ല് നൂറു കണക്ക ന് വ ഹനങ്ങളു അത ല് യ ത്ര ച യ്തവരു ഒഴുക പ്പ കുകയു ച യ്തു . ജ ദ്ദയ ല ക ഗ് അബ്ദുല് അസ സ് സര്‍വകല ശ ലക്കടുത്തുള്ള പ്രദ ശമ യ ജ മ അ ഖുവ സ ല ണ് പ്രളയത്ത ല് ഏറ്റവു കൂടുതല് ന ശനഷ്ടമുണ്ട യത്. പഴയ മക്ക റ ഡ്, ക ഗ് അബ്ദുള്ള റ ഡ്, മക്ക എക്സ്പ്രസ്സ് ഹ വ എന്ന വ ടങ്ങള ലു ക ര്യമ യ വ ള്ളപ്പ ക്ക ന ശ വ തച്ചു. വ ള്ളപ്പ ച്ച ല ല് ആയ രക്കണക്ക ന് ക റുകള് ഒഴുക പ്പ യ . കൂറ്റന് ട്രക്കുകള് പ ലു ഒഴുക്ക ല്‍പ ട്ടു . ജ ദ്ദ ഇന്ത്യന് ക ണ്‍സുല റ്റ ല് വ ള്ള കയറ പല സുപ്രധ ന ര ഖകളു നശ ച്ചു. വല യ പ രുന്ന ള് തല ന്നുണ്ട യ ഈ ദുരന്തത്ത ല് മലയ ള കളുട തടക്ക നൂറുകണക്ക ന് വ്യ പ ര സ്ഥ പനങ്ങള ണ് വ ള്ളത്ത ല് മുങ്ങ യത് . ഈ ദുരന്തത്ത ല് മരണപ്പ ട്ടവര ല് രണ്ടു മലയ ള യള കളു കൂട ത സ ദ അറ ബ്യ, ഈജ പ്ത്, ജ ര്‍ദ ന്, യമന്, ന ജ ര യ, ച ഡ്, അമ ര ക്ക, ഇന്ത്യ, പ ക സ്ത ന്, ബ ഗ്ല ദ ശ്, ബര്‍മ, എത്യ പ്യ എന്ന ര ജ്യങ്ങള ല പ രന്മ രു ഉള്‍പ്പ ടുന്നു
[ത രുത്തുക] സഹ ദര നഗരങ്ങള്
ജ ദ്ദയുട സ മ്പത്ത ക, സ സ്ക ര ക, ര ഷ്ട്ര യ അട സ്ഥ നത്ത ല് ത രഞ്ഞ ടുത്ത 24 സഹ ദര നഗരങ്ങള്

Summary: ച ങ്കടല ന്റ ത രത്ത യ സ്ഥ ത ച യ്യുന്ന ഒരു സ ദ അറ ബ്യൻ നഗരമ ണ് ജ ദ്ദ (അറബ : جدّة). സ ദ യുട പട ഞ്ഞ റ് ഭ ഗത്ത ണ് ചര ത്രമുറങ്ങുന്ന ഈ നഗര സ്ഥ ത ച യ്യുന്നത്. മക്ക പ്രവ ശ്യയ ല ഏറ്റവു വല യ നഗരവു റ യ ദ നു ശ ഷ ര ജ്യത്ത ഏറ്റവു വല യ പട്ടണവുമ ണ് ജ ദ്ദ. സ ധ്യമ ങ്ക ൽ ജ വ തത്ത ല ര ക്കല ങ്ക ലു സന്ദര്‍ശ ക്ക ണ്ട നഗരമ ന്ന് മുസ്‌ല ങ്ങൾ വ ശ്വസ ക്കുന്ന മക്കയ ല ക്കുള്ള പ്രധ ന വഴ യ ല ണ് ജ ദ്ദയുട സ്ഥ ന . സ ദ യുട വ ണ ജ്യ തലസ്ഥ നവു മധ്യപൂർവ്വദ ശത്ത ഒരു സമ്പന്നനഗരവുമ ണ് ജ ദ്ദ. ജ ദ്ദയുട കടല്‍ത രത്ത് സ്ഥ ത ച യ്യുന്ന ജലധ ര, പട്ടണത്ത ല ഒരു പ്രധ ന ആകര്‍ഷണമ ണ്. പട ഞ്ഞ റ് ഭ ഗത്ത് ച ങ്കടല്, ക ഴക്ക് ഭ ഗത്ത് അല്-സര വത് പര്‍വത , ത ക്ക് ഭ ഗത്ത് ഒബൂര്, വടക്ക് ഗള്‍ഫ് ഓഫ് സല്‍മ ന് എന്ന വയ ണ് ജ ദ്ദയുട അത ര്‍ത്ത കള്. 34 ലക്ഷത്ത ലധ ക ജനസ ഖ്യയുള്ള ജ ദ്ദയ ല ന വ സ കൾ "ജ ദ്ദന്‍സ്" എന്ന് അറ യപ്പ ടുന്നു.


[ത രുത്തുക] വ ക്ക ന്റ ഉദ്ഭവ
മ ര്‍പ്പ പ്പ എന്നത് പര ശുദ്ധ പ പ്പ അഥവ പര ശുദ്ധ പ ത വ് എന്ന അര്‍ത്ഥത്ത ല് മ ര്, പ പ്പ എന്ന പദങ്ങളുട സ യ ജ തരൂപമ ണ്. മ ര് എന്ന പദ സുറ യ ന യ ല്‍ന ന്ന് ഉദ്ഭവ ച്ചത ണ്. പ പ്പ എന്ന പദ പ ത വ്, ആച ര്യന് എന്ന ക്ക അര്‍ത്ഥമുള്ള ലത്ത ന് പ പ്പ(papa) എന്ന പദത്ത ല്‍ന ന്ന് ഉദ്ഭവ ച്ചത ണ്. പ്രസ്തുത ലത്ത ന് പദ , പ പ സ്(papas) എന്ന ഗ്ര ക്ക് പദത്ത ല്‍ന ന്നുദ്ഭവ ച്ച ക്ല സ ക് ലത്ത ന് പ പ്പ സ്(pappas) എന്ന പദത്ത ല്‍ന ന്നുദ്ഭവ ച്ചത ണ്.
[ത രുത്തുക] പത്ര സ നു ലഭ ച്ച ദ വ ക ധ ക രവു തുടര്‍ച്ചയു
യ ശുക്ര സ്തു സഭയുട ന തൃത്വ അപ്പസ്ത ലന യ പത്ര സ ന യ ണ് ഏല്‍പ്പ ച്ചത ന്നു ഈ അപ്പസ്ത ലന യ പത്ര സ ല്‍ന ന്ന് സഭ ന തൃത്വ വക ശ ക വയ്പുവഴ പ ന്തുടരുന്നവര ണ് മ ര്‍പ്പ പ്പമ ര് എന്നു റ മന് കത്ത ല ക്കര് വ ശ്വസ ക്കുന്നു. ഈ വ ശ്വ സമ ണ് മ ര്‍പ്പ പ്പയുട അധ ക രത്ത ന്റ മ ലുള്ള വ ശ്വ സത്ത ന് ആധ ര . മറ്റു ക്ര സ്ത്യ ന കള കട്ട കത്ത ല ക്ക സഭ അവക ശപ്പ ടുന്ന പ ന്തുടര്‍ച്ചയ മ ത്രമല്ല പത്ര സ ന്റ അപ്പസ്ത ല ക ന തൃത്വ വക ശത്ത ത്തന്ന യു ച ദ്യ ച യ്യുന്നു.
പത്ര സ ന്റ സഭ ന തൃത്വ വക ശത്ത ന് ബ ബ ള ല രണ്ടു ഖണ്ഡ കകള ണ് ആധ ര . മത്ത യ 16:17-19 ഉ യ ഹന്ന ന് 21:15-17 ഉ .
യ ഹന്ന ന്റ സുവ ശ ഷത്ത ല് യ ശു ശ മയ ന് പത്ര സ ന ട് മൂന്നുവട്ട പറയുന്നു:
പത്ന റ നൂറ്റ ണ്ട ല നവ കരണക ലഘട്ട വര മത്ത യ യുട സുവ ശ ഷത്ത ല വ ക്യങ്ങള് പത്ര സ ന്റ അവക ശ വ്യക്തമ ക്കുന്നുവ ന്നത ന് എത രഭ പ്ര യമ ല്ല യ രുന്നു. എന്ന ല് അത നുശ ഷ പ്ര ട്ടസ്റ്റന്റ് വ ഭ ഗക്ക ര് വ്യത്യസ്ത വ ശദ കരണങ്ങളുമ യ മുന്ന ട്ടുവന്നു. ആ ഗ്ല ക്കന് സഭയുട വ ശദ കരണ പത്ര സ് സഭയുട ആര ഭത്ത ല് വഹ ക്ക ന് സ ധ ച്ച പ്രമുഖസ്ഥ ന മ ത്രമ ണ് ഈ വ ക്യങ്ങള ലൂട വ്യക്തമ ക്കുന്നത് എന്നു പത്ര സ ന "ന തൃത്വ " ഏല്‍പ്പ ച്ച രുന്ന ല്ല എന്നുമ ണ്. കത്ത ല ക്ക സഭയ കട്ട പ്രസ്തുത പ്ര ട്ടസ്റ്റന്റ് വ ദങ്ങള് ശക്തമല്ല എന്നു വ ദ ക്കുന്നു. യ ഹന്ന ന്റ സുവ ശ ഷത്ത ല വ ചകത്ത ല് ക്ര സ്തു പ സ്റ്ററല് പരമ ധ ക ര പത്ര സ നു നല്‍കുന്നത യ പല പ്ര ട്ടസ്റ്റന്റ് സഭകളു സമ്മത ക്കുന്നു. എന്ന ല് അലക്സ ണ്ഡ്ര യയ ല വ ശുദ്ധ സ റ ള ന്റ അഭ പ്ര യത്ത ല് മൂന്നുവട്ട ക്ര സ്തുവ ന തള്ള പ്പറഞ്ഞത ലൂട നഷ്ടമ യ അപ്പസ്ത ല ക പരമ ധ ക ര പത്ര സ ന്റ രണ്ട വ ശ്വ സപ്രഖ്യ പനത്ത ലൂട ക്ര സ്തു ത ര ച്ചുനല്‍കുകയ യ രുന്നു എന്ന ണ്. എന്ന ല് അപ്പസ്ത ല ക ന തൃത്വ ധ ക ര പത്ര സ് എന്ന ങ്ക ലു നഷ്ടമ ക്ക എന്ന വ ദത്ത ന് വ ശുദ്ധ ഗ്രന്ഥങ്ങള ല പ രമ്പര്യത്ത ല അവല ബമ ല്ല എന്ന ക രണ ചൂണ്ട ക്ക ട്ട കത്ത ല ക്ക സഭ തള്ള ക്കളയുന്നു.
പത്ര സ നുശ ഷ റ മ സഭ ന തൃത്വ ഏറ്റ ടുത്തവരു എല്ല ക്ര സ്ത യ സഭകള്‍ക്കു തന്ന സമ്മതരുമ യ വ ശുദ്ധ സ പ്ര യ ന്, ക ല്ല സ്റ്റസ്, സ്റ്റ ഫന് എന്ന വര് പത്ര സ ന്റ സ ഹ സനത്ത യു , പത്ര സ ന്റ അധ ക രത്ത യു , പത്ര സ ല്‍ന ന്നു തങ്ങള്‍ക്ക് ലഭ ച്ച പ ന്തുടര്‍ച്ച വക ശത്ത യു പറ്റ ക്ര സ്ത്യ ന കള ഉദ്ബ ധ പ്പ ച്ചത ന്റ ര ഖകള് മ ര്‍പ്പ പ്പ പത്ര സ ന്റ ക്ര സ്തവസഭ മ ലദ്ധ്യക്ഷസ്ഥ നത്ത ന്റ പ ന്തുടര്‍ച്ച വക ശ യ ണ ന്നത ന്റ ത ള വുകള യ കത്ത ല ക്ക സഭ ന രത്തുന്നു. എന്ന ല് സത്യമ യ ക്ര സ്തവവ ശ്വ സത്ത ന്റ പ ന്തുടര്‍ച്ച തങ്ങളുട ത ണ ന്ന വ ദത്ത ല് കത്ത ല ക്ക സഭയു മറ്റു സഭകളു ഉറച്ചുന ല്‍ക്കുന്നതുപ ല തന്ന പത്ര സ ന്റ അപ്പസ്ത ല കന തൃത്വ വക ശത്ത ന്റ യഥ ര്‍ത്ഥ പ ന്തുടര്‍ച്ച വക ശവു കത്ത ല ക്ക സഭയുട തല്ല ന്ന് ഇതര സഭകള് വ ദ ക്കുന്നു. എന്ന രുന്ന ലു മ ര്‍പ്പ പ്പ എന്ന ആച ര്യസ്ഥ നത്ത ന്റ ആത്മ യവു ഭ ത കവുമ യ പരമ ധ ക രത്ത ന്റ അട സ്ഥ ന പത്ര സ ന്റ അപ്പസ്ത ല ക ന തൃത്വ ധ ക രവു റ മ ബ ഷപ്പുമ ര്‍ക്ക് ലഭ ച്ച അത ന്റ പ ന്തുടര്‍ച്ച വക ശവുമ ണ ന്ന് കത്ത ല ക്ക സഭ വ ശ്വസ ക്കുകയു പഠ പ്പ ക്കുകയു ച യ്യുന്നു.
[ത രുത്തുക] മ ര്‍പ്പ പ്പ മ രുട പരമ ധ ക ര ചര ത്ര
ക്ര സ്തവസഭയുട ആദ്യക ലഘട്ടത്ത ല് ല കമ ട്ടുക്കുള്ള ക്ര സ്തവസഭയുട പരമ ധ ക രസ്ഥ ന റ മ ന പ്പ മറ്റു നഗരങ്ങളു അവക ശപ്പ ട്ട രുന്നു. "ന ത മ ന യ യ ക്ക ബ്" എന്നറ യപ്പ ട്ട രുന്ന യ ക്ക ബ് ജറൂസല മ ല സഭയുട അധ പന യ രുന്നു. ഓര്‍ത്തഡ ക്സ് പ രമ്പര്യത്ത ല് ഇന്നു ജറുസല മ ല സഭയ മ തൃസഭയ യ പര ഗണ ക്കുന്നു.
എന്ന ല് ക്ര സ്തു സഭയുട അധ ക രമ ല്പ്പ ച്ചത് പത്ര സ് അപ്പസ്ത ലന യ യ രുന്നുവ ന്നു സഭ ദ്ധ്യക്ഷന് ശ്ല ഹന്മ രുട അദ്ധ്യക്ഷന യ പത്ര സ ന്റ പ ന്‍ഗ മ യ ണ ന്നുള്ള (അത യതു് പത്ര സ ന്റ ശ്ല ഹ ക സ ഹ സനത്ത ന്റ അട സ്ഥ നത്ത ല് ആരൂഢന ണ ന്നുള്ള ) സഭ ശ സ്ത്രത്ത ന്റ അട സ്ഥ നത്ത ല് റ മ മ ര്‍പ പ്പ മ ര പത്ര സ ന്റ  പ ന്‍ഗ മ കള യ റ മ സഭ ക ണുന്നു. പത്ര സ് അപ്പ സ്തലന് അവസ നക ലത്ത് ക്ര . വ. 64-ല 66-67ല റ മ യ ല് വന്നുവ ന്നു ക്ര . വ. 67ല് പ ല സ് അപ്പ സ്തലന ട പ്പമ അല്ല ത യ രക്തസ ക്ഷ മരണ പ്ര പ ച്ചുവ ന്നുമ ണ് പ രമ്പര്യ . അങ്ങന , റ മ സഭ ആദ്യ ബ ഷപ്പ യ പത്ര സ ന്റ യു വ ജ ത യ അപ്പസ്ത ലന യ പ ല സ ന്റ യു സഭയ യ അറ യപ്പ ട്ട രുന്നു. ക്ര .വ. 451-ല കല്‍ക്ക ദ ന്‍് സുന്നഹദ സ് വര റ മ സ മ്ര ജ്യത്ത ല സഭയുട മൂന്നു് പ ത്ര യര്‍ക്ക സുമ ര ല് ഒര ള യ രുന്നു റ മ പ ത്ര യര്‍ക്ക സ്. അലക്സ ന്ത്ര യ മ ര്‍പ പ്പയു അന്ത്യ ക്യ പ ത്ര യര്‍ക്ക സുമ യ രുന്നു മറ്റു് രണ്ടുപ ര് (451-ല കല്‍ക്ക ദ ന്‍് സുന്നഹദ സ ട ക ണ്‍സ്റ്റ ന്റ ന പ്പ ള് പ ത്ര യര്‍ക്ക സന പ്ര ബല്യത്ത ല യ ).
[ത രുത്തുക] ക്ര സ്തവസഭയുട ആദ്യക ലഘട്ട (ക്ര .വ. 30 മുതല് 325 വര )
ക്ര സ്തവസഭയുട ആദ്യനൂറ്റ ണ്ട ല് (ക്ര .വ. 30 മുതല് 130 വര ), റ മന് തലസ്ഥ ന അത വ പ്ര ധ ന്യമുള്ള ക്ര സ്ത യ ക ന്ദ്രമ യ അ ഗ കര ക്കപ്പ ട്ട രുന്നു എങ്ക ലു റ മന് സ ഹ സനത്ത ന്‍റ പരമ ധ ക ര പുറ ന ടുകള ല് അ ഗ കര ക്കപ്പ ട്ട രുന്നുവ ന്ന ന്നത ന് വളര കുറച്ചു ര ഖകള ന ലവ ലുള്ളൂ.
പ ന്ന ട് രണ്ട നൂറ്റ ണ്ട ല് റ മന് സ ഹ സന റ മ നുപുറത്ത് അധ ക ര വ ന യ ഗ ക്കുന്നത ന്‍റ ര ഖകള് സ്പഷ്ടമ ണ്. ക്ര .വ. 189-ല് ലയ ണ്‍സ ല ഐറ ന യസ് തന്‍റ Against Heresies എന്ന പുസ്തകത്ത ല് തന്റ അപ്പസ്ത ല ക പ ന്തുടര്‍ച്ച വക ശ അധ ക ര സുവ്യക്തമ ക്കുന്നു. പ ന്ന ട് ക്ര .വ. 195-ല് പ പ്പ് വ ക്ടര് ഒന്ന മന് ജൂത പ രമ്പര്യമനുസര ച്ച് ന സ ന് 14ആ ന് പ സഹ ദ നത്ത ല് ഈസ്റ്റര് ആഘ ഷ ക്കുന്നവര പുറത്ത ക്ക യത ല്‍ന ന്ന് പ്രസ്തുത അധ ക രവ ന യ ഗ കൂടുതല് സ്പഷ്ടമ ണ്.
ആദ്യക ല മ ര്‍പ്പ പ്പമ ര് ക്ര സ്തുമത പ്രചര പ്പ ക്കുന്നത ലു ദ വശ സ്ത്രപരമ യ തര്‍ക്കങ്ങള് പര ഹര ക്കുന്നത ലു സഹ യ ച്ചുപ ന്നു.
[ത രുത്തുക] ന ഖ്യ സൂനഹദ സ് മുതല് വല യ ഭ ന്ന പ്പ് വര (ക്ര .വ. 325 മുതല് 1054 വര )
റ മ ചക്രവര്‍ത്ത യ യ ക ണ്‍സ്റ്റന്‍റ ന്‍റ ക്ര സ്തുമതത്ത ല ക്കുള്ള പര വര്‍ത്തനവു ന ഖ്യ സൂനഹദ സു ക്ര സ്തവരുട വ്യ പക ഐക്യവു റ മ ന്‍റ പരമ ധ ക ര അരക്ക ട്ടുറപ്പ ച്ചു. റ മ സ മ്ര ജ്യത്ത ന്‍റ തലസ്ഥ ന ക്ര .വ. 330ല് ക ണ്‍സ്റ്റ ന്‍റ ന പ്പ ള ല ക്കു മ റ്റ യത ടുകൂട പ രസ്ത്യ സഭകള്, പ്രത്യ ക ച്ച് ക ണ്‍സ്റ്റ ന്‍റ ന പ്പ ള് മ ത്ര ന് ര ജക യ സ്ഥ നത്ത ന്‍റ ബലത്ത ല് തന്‍റ ശ്ര ഷ്ഠത ഉറപ്പ ക്ക ന് ശ്രമ ച്ചുപ ന്നു.
ക്ര .വ. 381-ല ഒന്ന ക ണ്‍സ്റ്റ ന്‍റ ന പ്പ ള് സൂനഹദ സ് റ മന് പ്രഥമത്വ പണ്ട ഉറപ്പ ച്ചത യ സമര്‍ത്ഥ ച്ചു. പ്രസ്തുത വ ഷയത്ത ലുള്ള വ വ ദ മൂല പ പ്പ റ മ നുപകര ക ഴക്കന് റ മ ല് നടന്ന ഈ എക്യുമ ന ക്കല് ക ണ്‍സ ല ല് സ ബന്ധ ച്ച രുന്ന ല്ല എന്നതു ശ്രദ്ധ യമ യ ക ര്യമ ണ്. പ ന്ന ട് ക്ര .വ. 440-ല് മ ത്രമ ണ് ശ്ര ഷ്ഠന യ ല യ സുവ്യക്തമ യ പത്ര സ ന്‍റ പ ന്‍ഗ മ യ ന്ന ന ലയ ല് ക്ര സ്തുവ ല്‍ന ന്നു ലഭ ച്ച തന്‍റ പ പ്പല് പരമ ധ ക ര ഒരു അനുശ സനമ ന്നവണ്ണ പ ല ക്ക ന് വ ള ബര ച യ്യുകയു ക ണ്‍സ ലുകള ല് ആവശ്യപ്പ ടുകയു ച യ്തത്. അത നുശ ഷ ക്ര .വ. 451-ല കല്‍ക്ക ദ ന് സൂനഹദ സ ല് ല യ ത ന് പത്ര സ ന്‍റ ശബ്ദത്ത ല ണ് സ സ ര ക്കുന്നത ന്ന് പ്രഖ്യ പ ക്കുകയുണ്ട യ . അത ക ണ്‍സ ല ല്‍ത്തന്ന "ക ണ്‍സ്റ്റ ന്റ ന പ്പ ല് പുത യ റ മ യ ര ക്കക്ക ണ്ട്" ക ണ്‍സ്റ്റ ന്‍റ ന പ്പ ള് ബ ഷപ്പ ന് റ മ ബ ഷപ്പ ന് തുല്യമ യ ശ്ര ഷ്ഠതയു കല്‍പ ച്ചുനല്‍ക .
പ പ്പ ആയ സ്വയ അവര ധ ച്ച ആദ്യ റ മന് മ ത്ര ന് ന ല നൂറ്റ ണ്ട ന്‍റ അവസ ന വ ണ സ റ ഷ്യസ് മ ര്‍പ്പ പ്പയ യ രുന്നു. അത നു മുമ്പ് ക്ര .വ. 232-ല് ഹ റ ക്ല സ് പ പ്പയ ല്‍ന ന്ന് തുടങ്ങ അലക്സ ണ്ട്ര യന് പ ത്ര യര്‍ക്ക സുമ ര യ രുന്നു "പ പ്പ" എന്ന സ്ഥ നപ്പ ര് സ്വ കര ച്ചുപ ന്ന രുന്നത്.
പ ശ്ച ത്യ റ മ സ മ്ര ജ്യത്ത ന്‍റ പതനത്ത നു ശ ഷ സഭ അറ വ ന്‍റ യു അധ ക രത്ത ന്‍റ പ ന്തുടര്‍ച്ചയുട യു ക ന്ദ്രമ യ വര്‍ത്ത ച്ചു. ചക്രവര്‍ത്ത മ രുട ക്ര ര ടധ രണവു കലഹങ്ങള് പര ഹര ക്കലു പ പ്പ മ രുട ചുമതലയ യ . റ മ മ ത്ര ന് 8ആ നൂറ്റ ണ്ടുവര ബ സന്‍റ ന് സ മ്ര ജ്യത്ത ന്‍റ ഭരണസ വ ധ നവുമ യ ഐക്യപ്പ ട്ടുപ ന്നു. തഥവസരത്ത ല് പ പ്പ ന് ന രത്ത തന്ന മ ര്‍പ്പ പ്പയുട ക ഴ ല യ രുന്ന റ മു അത ന്‍റ ചുറ്റുമുള്ള പ്രദ ശങ്ങളു മ ര്‍പ്പ പ്പ യുട തന്ന ര ഷ്ട്ര യമ യ ഭരണത്ത ന്‍ക ഴ ല ക്ക പ പ്പല് സ്റ്റ റ്റുകള് രൂപവത്കര ച്ചു. ഈ ഭരണസ വ ധ ന 1870 വര തുടര്‍ന്നുപ ന്നു. ഇത ട പ്പ , നൂറ്റ ണ്ടുകള ള , വ്യ ജമ യ ചമയ്ക്കപ്പ ട്ട ക ണ്‍സ്റ്റന്‍റ ന്‍റ സ ഭ വനയ ന്ന ര ഖയുട ബലത്ത ല് പ പ്പത്വ മുഴുവന് പ ശ്ച ത്യ റ മ സ മ്ര ജ്യത്ത ന്‍റ യു ര ഷ്ട്ര യ പരമ ധ ക ര അവക ശപ്പ ട്ട രുന്നു.
[ത രുത്തുക] വല യ ഭ ന്ന പ്പ് മുതല് നവ കരണക ലഘട്ട വര (ക്ര .വ. 1054 മുതല് 1517 വര )
മധ്യക ലഘട്ടങ്ങള ല് പ പ്പ മ ര് ര ജ ക്കന്മ രുമ യ വ്യ പകമ യ അധ ക രസമരത്ത ല ര്‍പ്പ ട്ട രുന്നു. ക ണ്‍സ ലുകള ല് പ പ്പ യുട മ ല് തങ്ങളുട അധ ക ര സ്ഥ പ ക്ക ന് ശ്രമ ച്ച കര്‍ദ്ദ ന ളന്മ രുമ യു പ പ്പ മ ര് മല്ല ട്ട രുന്നു. 1378 മുതല് 1417 വര ന ലന ലന ന്ന രുന്ന പ ശ്ച ത്യ ഭ ന്ന പ്പ ന്റ അവസരത്ത ല് പല മറുപ്പ പ്പ മ രു റ മന് പ പ്പ യുട അധ ക ര ച ദ്യ ച യ്തു.
[ത രുത്തുക] നവ കരണക ലഘട്ട മുതല് ഇന്നുവര (1517 മുതല് ഇന്നുവര )
പ്ര ട്ടസ്റ്റന്‍റ് നവ കര്‍ത്ത ക്കള് പ പ്പസ യ അഴ മത ന റഞ്ഞത ന്ന് വ മര്‍ശ ക്കുകയു ക്ര സ്തവവ രുദ്ധമ ന്ന് ആക്ഷ പ ക്കുകയു ച യ്ത രുന്നു. പ്ര ട്ടസ്റ്റന്‍റ് നവ കരണത്ത ന്‍റ വ ല്ലുവ ള കള് ന ര ട ന് 1560-നു 1648-നു ഇടയ ല് പ പ്പ മ ര് കത്ത ല ക്ക നവ കരണവു മറ്റു ആന്തര ക പര വര്‍ത്തനങ്ങളു നടപ്പ ല ക്ക . ക്രമ ണ ര ഷ്ട്ര യ അധ ക രങ്ങള് ക വ ട ന് ന ര്‍ബന്ധ തര യ പ പ്പ മ ര് ആത്മ യ ക ര്യങ്ങള ല് ശ്രദ്ധ പത പ്പ ച്ചുപ ന്നു.
പ പ്പ യുട ആത്മ യ പരമ ധ ക ര വക ശവ ദ ആദ്യ നൂറ്റ ണ്‍ടുകള്‍ക്കുശ ഷ എന്നത്ത ത ല്‍ന ന്നുമുപര യ യ സ്പഷ്ടമ യ സൂച പ്പ ക്കപ്പ ട്ടു. 19ആ നൂറ്റ ണ്ട ല് സഭ ആത്മ യ ക ര്യങ്ങള ക്കുറ ച്ച് പ പ്പ അപൂര്‍വമ യ ex cathedra (വ ച്യ ര്‍ത്ഥത്ത ല് "(പത്ര സ ന്‍റ ) സ ഹ സനത്ത ല്‍ന ന്ന്") എന്നവണ്ണ പഠ പ്പ ക്കുമ്പ ള് മ ര്‍പ്പ പ്പയുട ത രുമ നങ്ങള്‍ക്ക് അപ്രമ ദ ത്യ (infallibility) ഉണ്ട് എന്ന് വ ള ബര ച യ്തു. പ്രസ്തുത അവക ശവ ള ബരത്ത നുശ ഷ ഒര ക്കല്‍മ ത്ര , അതു 1950-ല് മ ത വ ന്‍റ സ്വര്‍ഗ്ഗ ര പണ വ ശ്വ സസത്യമ യ പ്രഘ ഷ ക്ക ന് മ ത്രമ പ പ്പ ഈ അപ്രമ ദ ത്യ ധ ക ര ഉപയ ഗ ച്ചു പ്രബ ധന നല്‍ക യ ട്ടുള്ളൂ.
ഇന്ന്, റ മ പ പ്പയുട പ്രഥമത്വ (പ പ്പല് പ്ര മസ ) എന്ന അവക ശവ ദ പ ശ്ച ത്യ-പ രസ്ത്യ സഭകള തമ്മ ല് ഒന്ന പ്പ ക്കുന്നത ല്‍ന ന്നു പ്ര ട്ടസ്റ്റന്‍റ് വ ഭ ഗക്ക ര റ മ ല്‍ന ന്ന് അകറ്റുന്നത നു ക രണമ യ ന ലക ള്ളുന്നു. ക്ര സ്തു സ്ഥ പ ച്ച സഭ,റ മന് കത്ത ല ക്ക സഭയ ല് പൂര്‍ണ്ണമ ണ ന്നു ആ സഭയുട പരമ ദ്ധ്യക്ഷന ന്ന ന ലയ ല് റ മ സഭ ദ്ധ്യക്ഷന് ആദ മസഭയുട മ ലദ്ധ്യക്ഷന്മ ര ല് ഒന്ന മന യ പത്ര സ ന്‍റ പ ന്‍ഗ മ യ ണ് എന്ന റ മ ന ലപ ട് യഥ ര്‍ത്ഥത്ത ല് റ മ പ പ്പ ക്ര സ്തവ സഭയുട പ തുമ ലദ്ധ്യക്ഷന ണ ന്ന അവക ശവ ദമ യ മറ്റ് സഭകള് ഭയക്കുന്നു. അത ന ല് റ മ സഭയുമ യ സമ്പൂര്‍ണ്ണ കൂട്ട യ്മയ ല വുക എന്ന ല് റ മ സഭയുട പ്രഥമത്വ അ ഗ കര യ്ക്കുക എന്നത ണ ന്നത് സഭ ന്തര സ വ ദങ്ങള ല യു സഭ ഐക്യ പ്രശ്നത്ത ല യു പ്രധ ന വ വ ദ വ ഷയങ്ങള ല ന്ന ണ്.
[ത രുത്തുക] പ പ്പ യുട ത രഞ്ഞ ടുപ്പ്, മരണ അല്ല ങ്ക ല് ര ജ
[ത രുത്തുക] ത രഞ്ഞ ടുപ്പ്
ആദ്യക ലങ്ങള ല് റ മ നടുത്തുള്ള മുത ര്‍ന്ന വ ദ കര യ രുന്നു മ ര്‍പ്പ പ്പയ ത രഞ്ഞ ടുത്ത രുന്നത്. 1059-ല് സമ്മത ദ ന വക ശ പര ശുദ്ധ റ മ സഭയ ല കര്‍ദ്ദ ന ളന്മ ര്‍ക്ക യ ന ജപ്പ ടുത്ത . 1179-ല് എല്ല കര്‍ദ്ദ ന ളന്മ രുട യു വ ട്ട ന്റ മൂല്യ തുല്യമ ക്ക . ക ന ന് ന യമമനുസര ച്ച് ഏത രു ക്ര സ്ത്യ ന യ യു മ ര്‍പ്പ പ്പയ യ ത രഞ്ഞ ടുക്ക , എന്ന ല് ത രഞ്ഞ ടുക്കപ്പ ടുന്ന പ്രസ്തുത വ്യക്ത യ കര്‍ദ്ദ ന ള് ത രുസ ഘ കര്‍ദ്ദ ന ള യ വ ഴ ക്ക ണ്ടത ണ്. 1378-ല് ത രഞ്ഞ ടുക്കപ്പ ട്ട ഊര്‍ബന് ആറ മന് മ ര്‍പ്പ പ്പയ ണ് കര്‍ദ്ദ ന ളല്ല ത ര ക്ക മ ര്‍പ്പ പ്പയ യ ത രഞ്ഞ ടുക്കപ്പ ട്ട അവസ ന വ്യക്ത . ന ലവ ലുള്ള ക ന ന് ന യമപ്രക ര 80 വയസ്സ ല് ത ഴ പ്ര യമുള്ള കര്‍ദ്ദ ന ളന്മ ര്‍ക്ക ണ് മ ര്‍പ്പ പ്പയ ത രഞ്ഞ ടുക്ക ന് അവക ശ .
പരമ്പര ഗതമ യ മ ര്‍പ്പ പ്പയ ത രഞ്ഞ ടുത്ത രുന്നത് ശബ്ദവ ട്ട ട യ , ഒരു കമ്മ റ്റ യുട ത രുമ നത്ത ലൂട യ അല്ല ങ്ക ല് പ്ല നറ വ ട്ട ലൂട യ ആയ രുന്നു. ശബ്ദവ ട്ട് അവസ ന മ യ ഉപയ ഗ ച്ചത് 1621-ല് ആയ രുന്നു. ജ ണ് പ ള് രണ്ട മന് മ ര്‍പ്പ പ്പ ശബ്ദവ ട്ടുവഴ യു കമ്മ റ്റ യുട ത രുമ ന വഴ യുമുള്ള ത രഞ്ഞ ടുപ്പുകള് ന ര്‍ത്തല ക്ക . തന്മൂല , വരുന്ന ത രഞ്ഞ ടുപ്പുകള ല്, കര്‍ദ്ദ ന ള് ത രുസ ഘ ബ ലറ്റ് വഴ മ ത്രമ മ ര്‍പ്പ പ്പയ ത രഞ്ഞ ടുക്കൂ.
മ ര്‍പ്പ പ്പയുട ത രഞ്ഞ ടുപ്പ് എല്ല യ പ്പ ഴു തന്ന സ സ്റ്റ ന് ച പ്പല നുള്ള ല് വച്ച് നടക്കുന്ന ക ണ്‍ക്ല വ് എന്നറ യപ്പ ടുന്ന സമ്മ ളനത്ത ല്‍വച്ച ണ്. ആദ്യ തന്ന മൂന്നു കര്‍ദ്ദ ന ളന്മ ര (ര ഗ മൂല ) ഹ ജര വ ന് പറ്റ ത രുന്ന കര്‍ദ്ദ ന ളന്മ രുട വ ട്ട് ശ ഖര ക്ക നു , മൂന്നു കര്‍ദ്ദ ന ളന്മ ര വ ട്ട ണ്ണ നു മൂന്നു കര്‍ദ്ദ ന ളന്മ ര വ ട്ടുകളുട എണ്ണ പര ശ ധ ക്ക നു ചുമതലപ്പ ടുത്തു . അത നുശ ഷ ബ ലറ്റുകള് വ തരണ ച യ്യുകയു കര്‍ദ്ദ ന ള യ ഓര സമ്മത ദ യകനു മ ര്‍പ്പ പ്പയ വുന്നത ന് തങ്ങള് പ്രഥമഗണന നല്‍ക യ കര്‍ദ്ദ ന ള ന്‍റ പ ര് അത ല് എഴുതുകയു ച യ്യുന്നു. "ദ വത്ത നുക ഴ ല് ത രഞ്ഞ ടുക്കപ്പ ട ണ്ടവന ന്ന് ഞ ന് വ ച ര ക്കുന്നവന്" ത ന് വ ട്ട് ച യ്യുന്നുവ ന്ന് ഉച്ചത്ത ല് പ്രത ജ്ഞ ച യ്തത നുശ ഷ ബ ലറ്റ് മടക്ക പ്രത്യ ക പ ത്രത്ത ല് ന ക്ഷ പ ക്കുന്നു. ബ ലറ്റ ല വ ട്ട് പര ശ ധ ക്കുന്നത ന് മുമ്പ് ബ ലറ്റുകളുട എണ്ണ പര ശ ധ ക്കു . എണ്ണ മ ത്ത സമ്മത ദ യകരുട എണ്ണത്ത ല്‍ന ന്ന് വ്യത്യസ്തമ യ ല് ബ ലറ്റുകള ന്നു തുറക്ക ത എല്ല ബ ലറ്റുകളു കത്ത ച്ചുകളയുകയു ഒരു പുത യ ത രഞ്ഞ ടുപ്പ് നടത്തുകയു ച യ്യു . എണ്ണ തുല്യമ യ ല് ഓര ബ ലറ്റു തുറക്കുകയു ഉച്ചത്ത ല് വ യ ക്കുകയു ച യ്യു . വ യ ച്ചശ ഷ , സത്യസന്ധതയു കൃത്യതയു ഉറപ്പുവരുത്ത ന യ ഓര ബ ലറ്റു സൂച ക ണ്ട് തുളച്ച് ഒരുമ ച്ചുതുന്ന ക്ക ട്ടുന്നു. ഒരു മ ര്‍പ്പ പ്പ മൂന്ന ല്‍രണ്ടു ഭൂര പക്ഷത്ത ട ത രഞ്ഞ ടുക്കപ്പ ടുന്നതുവര പലവട്ട ഈ ത രഞ്ഞ ടുപ്പ് പ്രക്ര യ ആവര്‍ത്ത ക്കുന്നു.
പ പ്പല് ത രഞ്ഞ ടുപ്പ ല പ്രസ ദ്ധമ യ ഒരു ഭ ഗ മ ര്‍പ്പ പ്പയ ത രഞ്ഞ ടുത്ത ഇല്ലയ എന്ന് അറ യ ക്കുന്ന ര ത യ ണ്. ബ ലറ്റുകള് എണ്ണ ത്ത ട്ടപ്പ ടുത്ത യശ ഷ അവ സ സ്റ്റ ന് ച പ്പല ല ഒരു പ്രത്യ ക സ്റ്റ വ ല് ഉച തമ യവണ്ണ ച ല പ്രത്യ ക ര സവസ്തുക്കള് കൂട്ട ക്കലര്‍ത്ത കത്ത ക്കുന്നു. ഈ സ്റ്റ വ ല്‍ന ന്നു പുക സ ന്‍റ് പ റ്റ ഴ്സ് സ്ക്വയറ ല്‍ന ന്ന് ക ണ വുന്ന ഒരു ച മ്മ ന യ ല്‍ക്കൂട പുറത്തുവരുന്നു. ത രുമ നമ ക ത്ത ഒരു ത രഞ്ഞ ടുപ്പ നു ശ ഷ ബ ലറ്റുകള് കത്ത ക്കുമ്പ ള് അത ല് ച ര്‍ക്കുന്ന ര സവസ്തുക്കളുട പ്രവര്‍ത്തനഫലമ യ കറുത്ത പുകയു ത രുമ നമ യ ത രഞ്ഞ ടുപ്പ നുശ ഷ കത്ത ക്കുമ്പ ള് വ ളുത്ത പുകയു ഈ ച മ്മ ന യ ല്‍ക്കൂട പുറത്തുവരു . പലപ്പ ഴു പുകയുട ന റ കറുത്തത വ ളുത്തത എന്നു സ ശയല ശമ ന്യ മനസ്സ ല ക്കുക പ്രയ സമ ണ്. അത ന ല് പുത യ രു ക ഴ്‌വഴക്കമ ന്ന ന ലയ ല് ബ നഡ ക്ട് പത ന റ മന് മ ര്‍പ്പ പ്പയുട ത രഞ്ഞ ടുപ്പ് സൂച പ്പ ക്ക ന് സ സ്റ്റ ന് ച പ്പല ല മണ കളു മുഴക്കുകയുണ്ട യ .
കര്‍ദ്ദ ന ള് ത രുസ ഘത്ത ന്‍റ ഡ ന് പുതുത യ ത രഞ്ഞ ടുക്കപ്പ ട്ട പ പ്പയ ട് രണ്ടു ച ദ്യങ്ങള് ച ദ ക്കു . "ത ങ്കള് ഈ ത രഞ്ഞ ടുപ്പ് സ്വ കര ക്കുന്നുവ ?" അത യ ന്ന ണ് ഉത്തരമ ങ്ക ല് അപ്പ ള് മുതല് പ പ്പ യുട ഭരണ ആര ഭ ച്ചത യ കണക്ക ക്കു .(അല്ല ത കുറ ദ വസങ്ങള്‍ക്കു ശ ഷ നടക്കുന്ന സ്ഥ ന ര ഹണച്ചടങ്ങുമുതല് അല്ല) അത നുശ ഷ "ത ങ്കള് ഏതു ന മത്ത ല് അറ യപ്പ ടണ ?" എന്നു ച ദ ക്കു . (ഡ ന് ആണ് പ പ്പയ യ ത രഞ്ഞ ടുക്കപ്പ ടുന്നത ങ്ക ല് വ സ്-ഡ ന് ഈ കടമ ന ര്‍വഹ ക്കു .)
പുത യ പ പ്പയ അത നുശ ഷ "കണ ര ന്‍റ വ ത ല ല്" കൂട വസ്ത്ര ധര ക്കുന്ന മുറ യ ല ക്ക് ആനയ ക്കുന്നു. അവ ട മൂന്നുതര പ പ്പല് വസ്ത്രങ്ങള് തയ്യ റ ക്ക വച്ച ര ക്കു : ച റുത്, ഇടത്തര , വലുത് എന്ന വല പ്പത്ത ലുള്ളവ. ഔദ്യ ഗ കവസ്ത്രങ്ങളണ ഞ്ഞ് പ പ്പ് സ സ്റ്റ ന് ച പ്പല ല ക്ക് ത ര ച്ച ത്തുമ്പ ള് ച മ്പര്‍ല യ ല് അദ്ദ ഹത്ത മുക്കുവന്‍റ മ ത ര അണ യ ക്കുന്നു. പുത യ പ പ്പ ച മ്പര്‍ല യ ന്‍റ സ്ഥ ന സ്ഥ ര കര ക്കുകയ പുത യ ര ള ന യമ ക്കുകയ ച യ്യുന്നു. അത നുശ ഷ ആദരണ യമ യ ഒരു സ്ഥ നത്ത് ഉപവ ഷ്ടന യ പ പ്പയുട സമ പത്ത് കര്‍ദ്ദ ന ളന്മ ര് ഓര രുത്തര യ അദ്ദ ഹത്ത ട് വ ധ യത്വ പ്രകട പ്പ ക്ക നു അദ്ദ ഹത്ത ന്‍റ ആശ ര്‍വ ദ വ ങ്ങ നു എത്തുന്നു.
സ ന യര് കര്‍ദ്ദ ന ള് ഡ ക്കന് അത നുശ ഷ സ ന്റ് പ റ്റഴ്സ് ചത്വരത്ത ന്‍റ ബ ല്‍ക്കണ യ ല്‍ന ന്ന് വ ള ബര ച യ്യുന്നു: Annuntio vobis gaudium magnum! Habemus Papam! ("അത വ സന്ത ഷത്ത ട ന ങ്ങള ഞ ന് അറ യ ക്കുന്നു! നമുക്ക് ഒരു പുത യ പ പ്പയ ലഭ ച്ച ര ക്കുന്നു"). അത നുശ ഷ അദ്ദ ഹ പുത യ പ പ്പയുട ക്ര സ്ത യ ന മവു അദ്ദ ഹ പ പ്പ യ യ സ്വ കര ച്ച ന മവു അറ യ ക്കുന്നു.
1978 വര പ പ്പയുട ത രഞ്ഞ ടുപ്പ നു കുറച്ചു ദ വസങ്ങള്‍ക്കു ശ ഷ പ പ്പല് ക ര ടധ രണച്ചടങ്ങു നടന്ന രുന്നു. പ്രസ്തുത ചടങ്ങ ല് ക ര ടധ രണച്ചടങ്ങ ന യ പുത യ പ പ്പയ പല്ലക്ക ല റ്റ സ സ്റ്റ ന് ച പ്പല ല്‍ന ന്ന് വ ശുദ്ധ പത്ര സ ന്‍റ ബസല ക്കയ ല ക്ക് ഗ ഭ രമ യ ഒരു പ്രദക്ഷ ണമ യ ആനയ ക്കുന്നു. അത നുശ ഷ പ പ്പയുട ന തൃത്വത്ത ല് പ പ്പല് കുര്‍ബ ന നടക്കുന്നു. പ ന്ന ട് ക ര ടധ രണവു പ പ്പയുട Urbi et Orbi ("റ മ നഗരത്ത നു ല കത്ത നു ") ആശ ര്‍വ ദവു . ക ര ടധ രണച്ചടങ്ങ ല ഒരു പ്രസ ദ്ധമ യ ഭ ഗ സ്വര്‍ണ്ണ പൂശ യ തൂണ ന്മ ല് ഒരു ക ട്ട് ചണ കത്ത ക്കുന്നത ണ്. ഇത് ഒരു ന മ ഷ ആള ക്കത്ത യശ ഷ Sic transit gloria mundi ("അങ്ങന ല കത്ത ന്‍റ മഹത്ത്വ കടന്നുപ കുന്നു") എന്ന ഉദ്ഘ ഷത്ത ട ക ട്ടുപ കുന്നു. പ പ്പല് അഹങ്ക രത്ത ന ത ര "Annos Petri non videbis" എന്ന ഗ രവത്ത ലുള്ള മുന്നറ യ പ്പു ഈ ചടങ്ങ ന്‍റ ഭ ഗമ യ രുന്നു. ഇത് പുത യ പ പ്പയ തന്‍റ ഭരണ 35 വര്‍ഷത്ത ള സഭയ ഭര ച്ച ന്നു വ ശ്വസ ക്കപ്പ ടുന്ന വ ശുദ്ധ പത്ര സ ന്‍റ ഭരണക ലത്ത ന്‍റ യത്രയു ന ണ്ട ഭരണ ക ണ ന് മ ത്ര പുത യ പ പ്പ ജ വ ച്ച ര ക്ക ല്ല എന്ന് ഓര്‍മ്മപ്പ ടുത്തുന്നു.
നൂറ്റണ്ടുകള ള ഇറ്റല ക്ക ര് മ ത്രമ യ രുന്നു പ പ്പമ ര്. 1978-ല് പ ള ഷ് കര്‍ദ്ദ ന ള യ കര ള് വ യ്റ്റ വ ജ ണ്‍പ ള് രണ്ട മന് മ ര്‍പ്പ പ്പയ യ ത രഞ്ഞ ടുക്കപ്പ ടുന്നത നുമുമ്പ് 1522-ല് അഡ്ര യ ന് ആറ മന് മ ര്‍പ്പ പ്പയ യ ത രഞ്ഞ ടുക്കപ്പ ട്ട ന തര്‍ലന്‍ഡുക രന് കര്‍ദ്ദ ന ള് മ ത്രമ യ രുന്നു ഇറ്റല ക്കു പുറത്തുന ന്നുള്ള പ പ്പ. ജ ണ് പ ള് രണ്ട മനുശ ഷ ജര്‍മന യ ല് ജന ച്ച ബ നഡ ക്ട് പത ന റ മന് പ പ്പ യ യത് പ പ്പത്വത്ത നു മ ലുള്ള ഇറ്റ ല യന് അധ ശത്വത്ത ന്‍റ അവസ നമ യ ച ലര് കണക്ക ക്കുന്നു.
[ത രുത്തുക] മരണ
ത രഞ്ഞ ടുക്കപ്പ ട്ട മ ര്‍പ്പ പ്പ സ്ഥ നമ ഴ യുന്നത് മരണത്ത ലൂട യ അല്ല ങ്ക ല് സ്വയ ര ജ വയ്ക്കുന്നത ലൂട യ മ ത്രമ ണ്. മ ര്‍പ്പ പ്പയുട അഭ വത്ത ല് ച മ്പര്‍ല യ ന്റ ന തൃത്വത്ത ലുള്ള കര്‍ദ്ദ ന ള് ത രുസ ഘ സഭയുട ദ ന ദ ന ഭരണക ര്യങ്ങള് ന ര്‍വഹ ക്കുന്നു. എന്ന ല് ഈ അവസരത്ത ല് സുപ്രധ നമ യ ത രുമ നങ്ങള് എടുക്കുന്നത ല്‍ന ന്ന് കര്‍ദ്ദ ന ളന്മ ര ക ന ന് ന യമ വ ലക്കുന്നു.
മ ര്‍പ്പ പ്പയുട മരണ ച മ്പര്‍ല യ ല് സ്ഥ ര കര ക്കുന്നത് പ പ്പയുട തലയ ല് മൂന്നുവട്ട വ ള്ള ചുറ്റ കക ണ്ട് മ ല്ല ക ട്ട ക്ക ണ്ട് അദ്ദ ഹത്ത ന്റ ജന്മപ്പ ര് വ ള ച്ചുന ക്ക യ ണ ന്ന് ഏറ ക്ക ലമ യ കരുതപ്പ ടുന്നു. പ്രസ്തുത ആച ര ന ലവ ലുണ്ട എന്നത് വത്ത ക്ക ന് സമ്മത ക്കുകയ ന ര കര ക്കുകയ ച യ്ത ട്ട ല്ല. കര്‍ദ്ദ ന ള് ച മ്പര്‍ല യ ല് മര ച്ച പ പ്പയുട വ രല ല്‍ന ന്ന് മുക്കുവന്റ മ ത ര ഊര യ ടുക്കുന്നു. അത നുശ ഷ ച മ്പര്‍ല യ ല് കര്‍ദ്ദ ന ളന്മ രുട മുമ്പ ല്‍വച്ച് ഈ മ ത ര രണ്ട യ പ ട്ട ക്കുന്നു. പ ന്ന ട് ദുരുപയ ഗ തടയ ന യ മര ച്ച പ പ്പയുട പ ര ലുള്ള മുദ്രകള് നശ പ്പ ക്കുകയു പ പ്പയുട സ്വക ര്യ അപ്പ ര്‍ട്ട്മ ന്റ് മുദ്രവയ്ക്കുകയു ച യ്യുന്നു. മ ര്‍പ്പ പ്പയുട ശര ര പ സ്റ്റുമ ര്‍ട്ട ച യ്യുന്ന പത വ് പരമ്പര ഗതമ യ ന ലവ ല ല്ല.
മര ച്ച പ പ്പയുട ശര ര ഏത ങ്ക ലു വല യ പള്ള യ ല കത്ത ഡ്രല ല സ സ്കര ക്കുന്നു. പ ന്ന ട് സഭ 9 ദ വസ ദു ഖ ചരണ നടത്തുന്നു.
[ത രുത്തുക] ര ജ
മ ര്‍പ്പ പ്പ ര ജ വയ്ക്കുന്നത ലൂട യു അദ്ദ ഹത്ത ന് സ്ഥ നമ ഴ യ . ക ന ന് ന യമപ്രക ര ഒരു മ ര്‍പ്പ പ്പയ്ക്ക് ര ജ വയ്ക്ക ന് ച യ്യ ണ്ടത് തന്റ ര ജ ത രുമ ന സ്വതന്ത്രമ യ ത രുമ നമ യ ര ക്കുകയു പ്രസ്തുത ര ജ പ്രഖ്യ പന സുവ്യക്തമ യ ര ക്കുകയു വ ണ . അല്ല ത പ്രസ്തുത ര ജ ആരു സ്വ കര ക്ക ണ്ടത ല്ല. ചര ത്രത്ത ല്, 1294-ല് സ ലസ്റ്റ ന് അഞ്ച മന് മ ര്‍പ്പ പ്പയു , പ ശ്ച ത്യ വ ഭ ഗ യത അവസ ന പ്പ ക്ക ന് 1409-ല് ഗ്ര ഗറ പന്ത്രണ്ട മന് മ ര്‍പ്പ പ്പയു മ ത്രമ പ പ്പ സ്ഥ ന ര ജ വച്ച ട്ടുള്ളൂ.
[ത രുത്തുക] ഔദ്യ ഗ കവസ്ത്രങ്ങളു ആദരസൂചനകളു
[ത രുത്തുക] റ്റ യ റ
ഒന്ന നുമ ല് ഒന്ന യ മൂന്നുതട്ടുള്ള ക ര ട അഥവ റ്റ യ റയുട ഉപയ ഗ മ ര്‍പ്പ പ്പയുട പ്രത്യ കതയ ണ്. മ ര്‍പ്പ പ്പ എന്നുമുതല ണ് ക ര ട ധര ക്ക ന് തുടങ്ങ യത് എന്നത് അജ്ഞ തമ ണ്. ത ര്‍ച്ചയ യു ഇത് ഒന്‍പത നൂറ്റ ണ്ട ന്റ തുടക്കത്ത ല് വ്യ ജമ യ ചമയ്ക്കപ്പ ട്ട ക ണ്‍സ്റ്റന്റ ന്റ സ ഭ വനയ ന്ന ര ഖയ്ക്കു മുമ്പ വണ . ക രണ പ പ്പ യുട ക ര ടധ രണത്ത പ്പറ്റ ഇത ല് പറയുന്നുണ്ട്. മൂന്നുതട്ടുള്ള ക ര ട അത നു വളര ശ ഷമ ണ് ഉപയ ഗ ച്ചുതുടങ്ങ യത്.
[ത രുത്തുക] കുര ശ്
മ ര്‍പ്പ പ്പ മറ്റു മ ത്ര ന്മ ര പ്പ ല വളഞ്ഞ അ ശവട ഉപയ ഗ ക്ക റ ല്ല, ന വര്‍ന്ന കുര ശ ണ് ഉപയ ഗ ക്ക റ്. ഈ ആച ര ഇന്നസ ന്റ് മൂന്ന മന്റ (1198-1216) ക ലത്ത നുമുമ്പ ണ് തുടങ്ങ യത്.
[ത രുത്തുക] പ ല്ല യ
വ ശ്വ സസ ബന്ധമ യ എല്ല ആച രങ്ങള ലു മ ര്‍പ്പ പ്പ പ ല്ല യ അണ യുന്നു. ചടങ്ങുകള് ഉപയ ഗ ക്കുന്നത ന് അദ്ദ ഹത്ത ന്റ ക ഴ ലുള്ള മ ത്ര പ്പ ല ത്ത മ ര്‍ക്ക് ഉള്ളത ലു കുറച്ച് പര മ ത കള ട യ ണ് മ ര്‍പ്പ പ്പ ഇത് ഉപയ ഗ ക്കുന്നത്.
[ത രുത്തുക] ചു ബന
മ ര്‍പ്പ പ്പയുട പ ദ ചു ബ ക്കുന്ന ര ത എട്ട നൂറ്റ ണ്ടുമുതല്‍ക്കുതന്ന ന ലവ ലുള്ള ഒരു ആച രമ ണ്. ക്ര സ്തുവ ന്റ വ ക ര യ യ പര ശുദ്ധ പ പ്പ യ ആദര ക്കുന്നത ണ് ഈ ര ത . ജസ്റ്റ ന യന് രണ്ട മന് ചക്രവര്‍ത്ത ക ണ്‍സ്റ്റന്റ ന് മ ര്‍പ്പ പ്പയുട പ ദ ചു ബ ക്കുന്നത യു ജസ്റ്റ ന് ചക്രവര്‍ത്ത ജ ണ് ഒന്ന മന് മ ര്‍പ്പ പ്പയ യു ജസ്റ്റ ന യന് ഒന്ന മന് അഗ പ റ്റസ് മ ര്‍പ്പ യ യു ഈ ര ത യ ല് ആദര ക്കുന്നത യു ചര ത്രര ഖകള ല് ക ണുന്നു.
[ത രുത്തുക] പ പ്പ വ രുദ്ധ പ പ്പ മ ര് (Antipopes)
പരമ്പര ഗതമ യ , ഒട്ടനവധ കര്‍ദ്ദ ന ളന്മ രുട യു വ ദ കരുട യു പ ന്തുണയുള്ളവര സൂച പ്പ ക്ക ന യ രുന്നു പ പ്പ വ രുദ്ധ പ പ്പ എന്ന പ ര് ഉപയ ഗ ച്ചു വന്ന രുന്നത്. ചര ത്രത്ത ല്, പ പ്പ യ യ ക ന ന കമ യ ത രഞ്ഞ ടുക്കപ്പ ട ത്ത ച ല വ്യക്ത കളുട (പ പ്പ വ രുദ്ധര യ പ പ്പ മ ര്‍ക്കു) ചുറ്റു സമൂഹങ്ങള് പലപ്പ ഴു രൂപപ്പ ട റുണ്ട യ രുന്നു. ശ ശ്മ മൂലമ , ആര ണ് ന യമപരമ യ പ പ്പ എന്നു വ്യക്തമല്ല ത്തതുമൂലമുള്ള വ ഭ ഗ യത മൂലമ ആണ് പ പ്പ വ രുദ്ധ പ പ്പമ ര് രൂപപ്പ ട്ട രുന്നത്. 1400കള ല് കുറച്ചു ക ലത്ത ക്ക് മൂന്ന ള പ പ്പ മ രു അവരുട പ ന്തുടര്‍ച്ച വക ശ കളു യഥ ര്‍ത്ഥ പ പ്പ മ ര് തങ്ങള ണ ന്ന് അവക ശപ്പ ട്ട രുന്നു. ച ല ചര ത്രവ്യക്ത കള്, പ പ്പയ ണ പ പ്പ വ രുദ്ധ പ പ്പയ ണ എന്ന ക ര്യത്ത ല് കത്ത ല ക്കരുട യ ടയ ലു പല അഭ പ്ര യങ്ങളുണ്ട്. ഒരുക ലത്ത് പ പ്പ വ രുദ്ധ മുന്ന റ്റങ്ങള് പ്ര മുഖ്യമ റ യ വ ഷയമ യ രുന്ന ങ്ക ലു ഇന്ന് അവ വളര അപ്രധ നമ യ ച റ യ ചര ത്രസ ഭവങ്ങള് മ ത്രമ ണ്.
[ത രുത്തുക] ഏറ്റവുമധ ക ക ല ഭര ച്ച മ ര്‍പ്പ പ്പമ ര്
പത്ര സ് അപ്പസ്ത ലന് മുപ്പത് വര്‍ഷത്ത നുമ ല് (ക്ര .വ. 29 - 64?/67?) ഭരണ നടത്ത യത യ കരുതപ്പ ടുന്ന ങ്ക ലു കൃത്യമ യ ദ ര്‍ഘ്യ സുന ശ്ച തമല്ല.
[ത രുത്തുക] ഏറ്റവു കുറച്ച് ക ല ഭര ച്ച മ ര്‍പ്പ പ്പമ ര്
ഒരു മ സത്ത ല്‍ത്ത ഴ മ ത്ര ഭര ച്ച മ ര്‍പ്പ പ്പമ ര് ഏറ യ ണ്. ത ഴ യുള്ള പട്ട കയ ല് കലണ്ടര് ദ നങ്ങള് അപൂര്‍ണ്ണ ദ നങ്ങളു കൂട ച ര്‍ത്ത ണ് കണക്ക ക്ക യ ര ക്കുന്നത്. അത യത് ഒരു പ പ്പ ഓഗസ്റ്റ് ഒന്ന ത യത ഭര ക്ക ന് ആര ഭ ച്ച് ഓഗസ്റ്റ് രണ്ട ത യത ക ല ച യ്ത ല് അദ്ദ ഹ രണ്ടു കലണ്ടര് ദ ന ഭര ച്ചത യ കണക്ക ക്കു .

Summary:
റ മന് കത്ത ല ക്ക സഭയുട ആത്മ യ ച ര്യനു സഭയുട യു വത്ത ക്ക ന് ര ഷ്ട്രത്ത ന്റ യു പരമ ധ ക ര യു റ മ  മ ത്ര നുമ യ കത്ത ല ക്ക വ ദ കന ണ് മ ര്‍പ്പ പ്പ. അപ്പസ്ത ല ക പ ന്തുടര്‍ച്ച പ്രക ര പത്ര സ ന്റ സ ഹ സനത്ത ന്റ അവക ശ യു അപ്രക ര ക്ര സ്തുവ ന്റ വ ക ര യുമ ണ് മ ര്‍പ്പ പ്പയ ന്ന് കത്ത ല ക്കര് വ ശ്വസ ക്കുന്നു. പ്രസ്തുത അവക ശ അകത്ത ല ക്കര് അ ഗ കര ക്കുന്ന ല്ല. റ മ ന്‍റ മ ത്ര നു യ ശുക്ര സ്തുവ ന്‍റ വ ക ര യു അപ്പസ്ത ലന്‍മ രുട ര ജകുമ രന്‍റ പ ന്‍ഗ മ യു ആഗ ള സഭയുട പരമ ന്നത വ ദ കനു ഇറ്റല യ ല റ മന് പ്രവ ശ്യയുട മ ത്ര പ്പ ല ത്തയു വത്ത ക്ക ന്‍റ ഭരണ ധ ക ര യു ദ വദ സന്‍മ രുട ദ സനു എന്ന ണ് മ ര്‍പ്പ പ്പയുട സമ്പൂര്‍ണ വ ശ ഷണ . ഇത് അപൂര്‍വമ യ ഉപയ ഗ ക്ക റുള്ളൂ. 2006 മ ര്‍ച്ച് ഒന്നു വര വ ശ ഷണങ്ങളുട പട്ട കയ ല് പട ഞ്ഞ റ ന്‍റ പ ത്ര യ ര്‍ക്ക സ് എന്നു ച ര്‍ത്ത രുന്നു. 642ല് ത യഡ ര് ഒന്ന മന് മ ര്‍പ്പ പ്പയ ണ് ഈ വ ശ ഷണ ആദ്യമ യ ഉപയ ഗ ച്ചത്. 1054നു ശ ഷ ഈ വ ശ ഷണ അപൂര്‍വമ യ ച ര്‍ത്ത രുന്നുള്ളൂ.
ക പ്റ്റ ക്ക് ഓര്‍ത്തഡ ക്സ് സഭയുട യു അലക്സ ണ്ഡ്ര യയ ല ഗ്ര ക്ക് ഓര്‍ത്തഡ ക്സ് സഭയുട യു പരമ ധ ക ര കള യു പ പ്പ എന്നഭ സ ബ ധന ച യ്യുന്നു. ജ സ്യൂട്ട് സഭയ്ക്ക് കത്ത ല ക്ക സഭയ ലുള്ള അധ ക രസ്വ ധ നത്ത ആക്ഷ പ ച്ചുക ണ്ട് കറുത്ത സന്യ സവസ്ത്രത്ത ടുകൂട യ കത്ത ല ക്ക സഭയ ല ജ സ്യൂട്ട് സന്യ സസഭ മ ലധ്യക്ഷന കറുത്ത പ പ്പ എന്ന് പറയ റുണ്ട്. അതുപ ല സുവ ശ ഷവത്കരണത്ത ന്റ ചുമതലയുള്ള കത്ത ല ക്ക സഭയ ല കര്‍ദ്ദ ന ള ന് മ ഷന് പ്രവര്‍ത്തനത്ത ന്റ മ ല്, പ്രത്യ ക ച്ച് ഏഷ്യയ ലു ആഫ്ര ക്കയ ലുമുള്ള മ ഷന്‍പ്രവര്‍ത്തനത്ത നുമ ല് പരമ ധ ക രമുള്ളത ന ലു ചുവന്ന ഔദ്യ ഗ കവസ്ത്രമുള്ള കര്‍ദ്ദ ന ള കയ ലു ചുവന്ന പ പ്പ എന്ന് അദ്ദ ഹത്ത ന്റ സ്ഥ നത്ത പറയ റുണ്ട്. .


[ത രുത്തുക] പശ്ച ത്തല
1971-ല ബ ഗ്ല ദ ശ് യുദ്ധത്ത നു ശ ഷ ഉണ്ട യ സ ല കര ര് ഇന്ത്യയു പ ക സ്ത നു തമ്മ ലുള്ള സ ഘര്‍ഷത്ത ന് അയവു വരുത്ത ന് സഹ യകരമ യ . ഈ കര ര് ആണ് ല ന് ഓഫ് കണ്ട്ര ള് (LOC) അഥവ ന യന്ത്രണ ര ഖ എന്ന സ്ഥ ത വ ശ ഷ ഉണ്ട ക്ക യ ടുത്തത്. ഇത് 1971 ഡ സ ബര് 17 ന് വ ട ന ര്‍ത്തല് പ്രഖ്യ പ ച്ച ന ള് ന യന്ത്രണത്ത ലുണ്ട യ രുന്ന പ്രദ ശങ്ങള് ഇരു ര ജ്യങ്ങളു ക വശ വക്ക നു ഒരു അത ര്‍ത്ത ര ഖക്ക് സമ നമ യ പ ന്ന ട് രൂപപ്പ ടുത്ത നു ക രണമ യ ത്ത ര്‍ന്നു. ഇരുര ജ്യങ്ങളു അന്നു മുതല് ഈ ര ഖക്ക രുവശവു സ ന കക ന്ദ്രങ്ങള് ന ര്‍മ്മ ക്കുകയു തങ്ങളുട പ്രദ ശ എത ര്‍കക്ഷ ക്ക് വ ട്ടുക ടുക്ക ത ര ക്ക ന് ശ്രമ ച്ചു ക ണ്ട ര ക്കുകയു ച യ്തു വരുന്നു. 1990-കള് മുതല് ക ശ്മ ര് വ ഘടനവ ദ കള് ഈ ര ഖക്ക പ്പുറത്ത ക്ക് നുഴഞ്ഞു കയറ ന് തുടങ്ങുകയു ഇന്ത്യയുട ക വശമ ര ക്കുന്ന ക ശ്മ ര ല് ത വ്രവ ദപ്രവര്‍ത്തന നടത്തുകയു ച യ്തു വന്നു. ഇത്തര ഒള പ്പ ര ട്ടങ്ങളു അതു പ ല തന്ന ഇരുര ജ്യങ്ങളു നടത്ത യ അണുപര ക്ഷണങ്ങളു 1998-ഓടു കൂട സ്ഥ ത ഗത കള് വ ണ്ടു സ ഘര്‍ഷ വസ്ഥയ ല ക്ക ത്ത ച്ചു. ഈ യുദ്ധസമ നമ യ അന്തര ക്ഷത്ത ലു ഇരു ര ജ്യങ്ങളു 1999 ഫ ബ്രുവര യ ല് ല ഹ ര് പ്രഖ്യ പന പ ലുള്ള സമ ധ ന ഉടമ്പട കള് ഒപ്പുവച്ച രുന്നു. എന്ന ല് അത സമയ പ ക സ്ത ന് കരസ ന, പ ക സ്ത ന് അര്‍ദ്ധസ ന ക വ ഭ ഗത്ത രഹസ്യമ യ പര ശ ല പ്പ ക്കുകയു ഇന്ത്യന് ഭ ഗത്ത ക്ക് അയക്കുകയു ച യ്തു. ക ശ്മ രു ലഡ ക്കു തമ്മ ലുള്ള ബന്ധ വ ച്ഛ ദ ക്കുവ നു അങ്ങന ഇന്ത്യന് പട്ട ളത്ത സ യ ച്ച ന് പ്രദ ശത്തു ന ന്ന് പ ന്‍വല ക്കുവ ന് ഇന്ത്യയ ന ര്‍ബന്ധ തമ ക്കുകയുമ യ രുന്നു ലക്ഷ്യ . അതുവഴ ഇന്ത്യയ ക ശ്മ ര് പ്രശ്നത്ത ല് ഒത്തുത ര്‍പ്പ നു സമ്മത പ്പ ക്ക എന്നു പ ക സ്ത ന് കരുത . പ്രദ ശത്തുണ്ട കുന്ന ഏത രു പ്രശ്നവു ക ശ്മ ര് പ്രശ്നത്ത ല കശ്രദ്ധയ ല് ക ണ്ടുവരുമ ന്നു , അങ്ങന വ ഗത്ത ല് പ്രശ്നപര ഹ ര സ ധ്യമ കുമ ന്നു അവര് കരുത . കൂട ത ഇന്ത്യയുട ക വശമുള്ള ക ശ്മ ര ല വ മതര്‍ക്ക് ഉത്ത ജന പകര നു ഇതുമൂല സ ധ ക്കുമ ന്ന് പ ക സ്ത ന് കരുത .
ഇന്ത്യന് കരസ ന മ ധ വ വ ദ് പ്രക ശ് മ ല ക്ക ന്റ യു മറ്റന ക യുദ്ധവ ദഗ്ദ്ധരുട യു അഭ പ്ര യത്ത ല് നുഴഞ്ഞുകയറ്റത്ത ന് “ഓപറ ഷന് ബ ദ്ര്” എന്ന യ രുന്നു പ ക്ക് രഹസ്യന മ . പദ്ധത ന ര്‍മ്മ ണ , പ തകളു ന ര്‍ണ്ണ യക വ തരണപഥങ്ങളുമടക്കമ ല്ല വളര മുമ്പുതന്ന ആസൂത്രണ ച യ്ത രുന്നു. പട്ട ള ഇത്തരമ രു പദ്ധത യുട പ്ര യ ഗ കത യ ക്കുറ ച്ച് ച ല പ ക സ്ത ന ന ത ക്കള്‍ക്ക് ന രത്ത തന്ന സൂചന നല്‍ക യ രുന്ന ങ്ക ലു (സ യ ഉള് ഹഖ്, ബ നസ ര് ഭൂട്ട ) ഇരു ര ജ്യങ്ങളു തമ്മ ല് തുറന്ന യുദ്ധമുണ്ട കുമ ന്ന ഭയത്ത ല് പദ്ധത പ്രയ ഗത്ത ല് വരുത്ത യ രുന്ന ല്ല. ച ല വ ശകലന വ ശ രദന്മ ര് വ ച ര ക്കുന്നത് പര്‍വ സ് മുഷ റഫ് പട്ട ളമ ധ വ ആയത ന ടു കൂട ആക്രമണത്ത ന്റ ര ഖ രൂപ സക്ര യമ ക്കുകയ യ രുന്നു എന്ന ണ്. മുഷ റഫ് സ ന കമ ധ വ ആകുന്നത് 1998 ഒക്റ്റ ബറ ല് ആണ്. അന്നത്ത പ ക സ്ത ന് പ്രധ നമന്ത്ര നവ സ് ഷ ര ഫ് പ ന്ന ട് ഒരു അഭ മുഖത്ത ല് വ്യക്തമ ക്ക യത്, അദ്ദ ഹത്ത ന് നുഴഞ്ഞുകയറ്റത്ത കുറ ച്ച് ഒന്നുമറ യ ല്ല യ രുന്നുവ ന്നു , ഇന്ത്യന് പ്രധ നമന്ത്ര അടല് ബ ഹ ര വ ജ്‌പ യ ഫ ണ ല് വ ള ച്ച ര ഞ്ഞപ്പ ള് മ ത്രമ ണ് അദ്ദ ഹ അറ ഞ്ഞത ന്നുമ ണ് . മുഷ റഫ നു രണ്ട മൂന്ന വ ശ്വസ്തര്‍ക്കു മ ത്രമ പദ്ധത യ കുറ ച്ചറ വുണ്ട യ രുന്നുള്ളു എന്നു ഷ ര ഫ് വ ദ ച്ചു . എന്ന ല് വ ജ്‌പ യ യുട ല ഹ ര് യ ത്രക്കു 15 ദ വസ മുമ്പുതന്ന ഇക്ക ര്യ പ്രധ നമന്ത്ര യ അറ യ ച്ച രുന്നുവ ന്ന ണ് മുഷ റഫ് ഇത ന കുറ ച്ച് പ്രത കര ച്ചത് .
[ത രുത്തുക] ക ര്‍ഗ ല്
1947-ല ഇന്ത്യ വ ഭജനത്ത നു മുമ്പ് ക ര്‍ഗ ല്, ഗ ല്‍ജ ത്-ബ ല സ്ത ന്റ ഭ ഗമ യ രുന്നു; വ വ ധ ഭ ഷ , വര്‍ണ്ണ, മത വ ഭ ഗങ്ങള യ രുന്നു ഇവ ട യുണ്ട യ രുന്നത്. ല കത്ത ല ഉയര്‍ന്ന മലന രകള ല് ചുറ്റപ്പ ട്ട ഈ പ്രദ ശത്ത് ഒറ്റപ്പ ട്ട ത ഴവരകള ണ് ഉള്ളത്. 1947-ല ഒന്ന കശ്മ ര് യുദ്ധത്ത ന്റ ഫലമ യ ക ര്‍ഗ ല ന്റ ഭൂര ഭ ഗവു ഇന്ത്യയുട പക്ഷത്ത യ , 1971-ല ഇന്ത്യ പ ക സ്ത ന് യുദ്ധ അവശ ഷ ക്കുന്ന ഭ ഗങ്ങള് തന്ത്രപ്രധ നമ യ പട്ട ളക ന്ദ്രങ്ങള് അടക്ക ഇന്ത്യയുട ക യ ല ക്ക . ലഡ ക്ക ല് മുസ്ല ഭൂര പക്ഷമുള്ള ഏകപ്രദ ശവു ക ര്‍ഗ ല ണ്. ക ര്‍ഗ ല് പട്ടണവു ജ ല്ലയു ഇന്ന് ജമ്മു-ക ശ്മ ര് സ സ്ഥ നത്ത ന്റ ഭ ഗമ ണ്. ക ര്‍ഗ ല് പട്ടണ ന യന്ത്രണര ഖയ ല് സ്ഥ ത ച യ്യുന്നു. ശ്ര നഗറ ല് ന ന്ന് 120 ക .മ അകല യുള്ള ക ര്‍ഗ ല് പ ക സ്ത ന്റ വടക്കന് പ്രദ ശത്ത നഭ മുഖമ യ ണ് ന ലക ള്ളുന്നത്. ഹ മ ലയത്ത ല മറ്റു പ്രദ ശങ്ങള പ ല തന്ന , ക ഠ ന്യമ റ യ ക ല വസ്ഥയ ണ് ക ര്‍ഗ ല ല തു . വ നല്‍ക്ക ലത്തു പ ലു തണുപ്പുള്ള ഈ പ്രദ ശത്ത ന ണ്ട തണുപ്പുക ലത്ത് അന്തര ക്ഷ ഷ്മ വ് -50°C വര ത ഴ റുണ്ട് . ശ്ര നഗറ ല് ന ന്ന് ല യ ല ക്കുള്ള ദ ശ യപ ത ക ര്‍ഗ ല് വഴ കടന്നു പ കുന്നു.
ന യന്ത്രണര ഖക്ക് സമ ന്തരമ യ 160 ക .മ . ന ളത്ത ലുള്ള ഇന്ത്യന് ഭ ഗത്തുള്ള പ്രദ ശമ ണ് നുഴഞ്ഞുകയറ്റത്ത നു പ ര ട്ടത്ത നു വ ദ യ യത് . ക ര്‍ഗ ല് ജ ല്ല ആസ്ഥ നത്തുന ന്നു അകല യ യ യുദ്ധമുന്നണ ദ്ര സ്, ബത ല ക് സ ക്റ്റര്, മുഷ്ക ത ഴ്‌വര തുടങ്ങ യ ന യന്ത്രണര ഖ പ്രദ ശത്ത ണുണ്ട യ രുന്നത്. പ്രദ ശത്ത പട്ട ള ക വല്‍തുറകള് (ച ക്ക് പ സ്റ്റ്) പ തുവ 5000 മ റ്റര് (16,000 അട ) ഉയരത്ത ല ണുള്ളത്, ച ലത കട്ട 5600 മ റ്റര് (18,000 അട ) വര ഉയരത്ത ലു . ഉയര മൂല ന ര്‍ണ്ണ യക സമയങ്ങള ല് അവ ച ര തങ്ങള യ ആക്രമണങ്ങള് നടത്ത ന് അനുയ ജ്യമ യ സ്ഥലമ ണ് ക ര്‍ഗ ല്. നുഴഞ്ഞുകയറ്റത്ത ന് ക ര്‍ഗ ല് ത രഞ്ഞ ടുക്ക ന് പ്രധ നക രണമ ത യ രുന്നു . ഉയരത്ത ല് ഇര ക്കുന്ന ശത്രുവ ന ത ഴ ന ന്ന് ആക്രമ ക്കുക എളുപ്പമല്ല. കൂട ത പ ക സ്ത ന പട്ടണമ യ സ്കര്‍ദുവ ല് ന ന്നു 173 ക .മ . മ ത്രമ ണ് ക ര്‍ഗ ല ല ക്കുള്ള ദൂര , ഇത് പ ര ള കള്‍ക്ക് ആവശ്യമ യ സഹ യങ്ങളു , വ ട ക്ക പ്പുകളു നല്‍ക ന് സഹ യ ക്കുമ യ രുന്നു. ഇത്തര സുപ്രധ ന ക ര്യങ്ങളു ക ര്‍ഗ ല ല മുസ്ല ഭൂര പക്ഷവുമ ണ് ക ര്‍ഗ ല ന യുദ്ധമുന്നണ യ യ ത രഞ്ഞ ടുക്ക ന് ക രണമ യത് എന്ന ണ് പ തുവ കരുതുന്നത്.
[ത രുത്തുക] യുദ്ധ
പ്രധ നമ യു മൂന്നു ഘട്ടങ്ങള യ രുന്നു ക ര്‍ഗ ല് യുദ്ധത്ത നുണ്ട യ രുന്നത്. ആദ്യ പ ക സ്ത ന് ഇന്ത്യന് പ്രദ ശത്ത സുപ്രധ നമ യ ഉന്നത ത വളങ്ങള് രഹസ്യമ യ പ ട ച്ച ടുത്തു. ഇന്ത്യ തന്ത്രപ്രധ നമ യ പ തകള് പ ട ച്ച ടുക്കുകയ ണ് ആദ്യ ച യ്തത്, പ ന്ന ട് ഇന്ത്യന് പട്ട ള പ ക സ്ത ന് പ ന്തുണയുള്ള പ ര ള കള സ വധ ന ന യന്ത്രണര ഖക്ക് പ ന്ന ല ക്കു തുരത്ത .
[ത രുത്തുക] പ ക സ്ത ന് അധ ന വ ശ
അത കഠ നമ യ ശ ത്യ മൂല ഇരു ര ജ്യങ്ങളു ക ശ്മ ര ല തങ്ങളുട ഏറ്റവു മുന്ന ല ക വല്‍തുറകള് ശ ത്യക ലത്ത് ഉപ ക്ഷ ക്കുകയു പ ന്ന ട് വസന്തക ലത്ത ട അവയ ല് ത ര ച്ച ത്തുകയു പത വ യ രുന്നു. ശ്വ സക ശത്ത ല് ന ര്‍ക്ക ട്ടുണ്ട വുന്നതു ഭക്ഷണസ ധനങ്ങള് എത്ത ക്ക നുള്ള ബുദ്ധ മുട്ടു മറ്റു മൂല അത ശ ത്യത്ത ല് അധ വ സ വളര യധ ക ദുഷ്കരമ കുന്നത ണ് ഇത നു ക രണ . എന്ന ല് തണുപ്പ് കുറയുന്നത ട ഇരു ര ജ്യങ്ങളു ത ര ക യ ത്തുകയു ച യ്യു .
എന്ന ല് 1999-ല് പ ക സ്ത ന് ന ശ്ചയ ക്കപ്പ ട്ട സമയത്ത നു മുമ്പ ഈ ത വളങ്ങള ല് എത്തുകയു ഏത ണ്ട് 1999 മ യ് തുടക്കത്ത ട 130-ഓള വരു ക ര്‍ഗ ല് ക വല്‍ത്തുറകള് പ ട ച്ച ടുക്ക നു അങ്ങന പ്രദ ശത്ത ന്റ ന യന്ത്രണ ക യ്യടക്ക നു ത രുമ ന ച്ചു. സ്പ ഷ്യല് സ ര്‍വ സ് ഗ്രൂപ്പ ന്റ റ്റ്റൂപ്പുകളു ന ര്‍ത്ത ണ് ല റ്റ് ഇന്‍ഫന്‍റ്റ്റ യുട (അക്ക ലത്ത് ന ര്‍ത്ത ണ് ല റ്റ് ഇന്‍ഫന്‍റ്റ്റ അര്‍ദ്ധസ ന ക വ ഭ ഗമ യ രുന്നു) ബറ്റ ല യനുകളു ക ശ്മ ര ഒള പ്പ ര ള കളുട യു അഫ്ഗ ന് കൂല പ്പടയ ള കളുട യു പ ന്തുണയ ട പൂര്‍ണ്ണമ യു ശ ത്യത്ത ല് ഒഴ വ ക്ക യ രുന്ന, ഇന്ത്യന് പ്രദ ശത്ത നു മ ല്‍ക്ക നല്‍ക യ രുന്ന പട്ട ളത്ത ത്തുറകള് രഹസ്യമ യ പ ട ച്ച ടുക്കുകയു അവര് അവരുട ത യ യുദ്ധസജ്ജ കരണങ്ങള് ച യ്ത് ത വളമ ക്ക മ റ്റുകയു ച യ്തു. ന യന്ത്രണര ഖക്ക് ദൂര ന ന്ന് ച റ യ പ രങ്ക കള ല് അങ്ങ ട്ടുമ ങ്ങ ട്ടു വ ട വക്കുക പത വ ണ്. ഈ സമയത്ത് പ ക സ്ത ന് ന യന്ത്ര ത കശ്മ ര ല പട്ട ളക്ക ര് സ മ ന്യ കനത്ത് ത ത ല് പ രങ്ക വ ട യുത ര്‍ക്കുകയു ച യ്തുക ണ്ട രുന്നു. ഇത് ഇന്ത്യക്ക ര്‍ക്ക് നുഴഞ്ഞു കയറ്റത്ത ക്കുറ ച്ച് അറ യ ത ര ക്ക നുള്ള ഒരു പുകമറ സൃഷ്ട ക്ക ന യ രുന്നു.
 പ്രത ക്ഷ ച്ചപ ല തന്ന ഇന്ത്യന് സ ന കര് ഈ നുഴഞ്ഞുകയറ്റ അറ ഞ്ഞത യ ല്ല. പക്ഷ മ യ് രണ്ട മത്ത ആഴ്ചയ ല് അവ ടത്ത ന ട്ടുക രന യ ഒരു ആട്ട ടയന് നല്‍ക യ വ വരമനുസര ച്ച് റ ന്തുചുറ്റ ന റങ്ങ യ ഒരു ഇന്ത്യന് സ ഘത്ത നു ന ര ഒള പ്പ ര് ആക്രമണമുണ്ട യത് നുഴഞ്ഞുകയറ്റത്ത കുറ ച്ചുള്ള വ വര വ ള വ ക്ക . ആദ്യ പ യ പട്റ ള് സ ഘത്ത അവര് ഒന്ന ഴ യ ത നശ ച്ച പ്പ ച്ചു കളഞ്ഞ രുന്നു. രണ്ട മത്ത പട്ര ള് സ ഘത്ത ല ഓഫ സറുട മന ധ ര്യ മൂലമ ണ് അവര്‍ക്ക് ത ര ച്ചു വന്ന് ക ര്യങ്ങള് വ്യക്തമ ക്ക ന യത്. എന്ന ല് അവരുട വ വരണത്ത ല് ന ന്ന് മറ്റുഭ ഗങ്ങള ല അധ ന വ ശത്ത ക്കുറ ച്ച് അപ്പ ഴു വ വര ലഭ ച്ച രുന്ന ല്ല. ഇന്ത്യന് സ ഘങ്ങള് ഏത നു ദ വസങ്ങള്‍ക്കുള്ള ല് തന്ന സ്വന്ത പ്രദ ശ ത ര ച്ചുപ ട ക്ക മ ന്ന് ആദ്യന ളുകള ല് വ രവ ദ മുഴക്ക യ രുന്നു എന്ന ല് നുഴഞ്ഞുകയറ്റ ന യന്ത്രണര ഖയ ലുടന ളമുണ്ട ന്ന വ വരങ്ങള് ആക്രമണ വളര വല യത ത ല ണ ന്നു വ ള വ ക്ക .
ഇന്ത്യന് ഭരണകൂട 200,000 സ ന ഗങ്ങള് ഉള്‍പ്പ ട്ട ഓപറ ഷന് വ ജയ് എന്ന പദ്ധത യ ലൂട യ ണ് പ്രത കര ച്ചത്. എങ്ക ലു ഭൂപ്രകൃത യുട പ്രത്യ കത ന മ ത്ത ഡ വ ഷനുകള ക റുകള ആയുള്ള ആക്രമണ സ ധ്യമല്ല യ രുന്നു, മ ക്ക ആക്രമണങ്ങളു റ ജ മ ന്റ് തലത്ത ല ബറ്റ ല യന് തലത്ത ല ആയ രുന്നു ക ക്ക ണ്ട രുന്നത്. ഇന്ത്യന് കരസ നയുട രണ്ട് ഡ വ ഷനുകളു (20,000 സ ന കര്) ആയ രക്കണക്ക നു ഇന്ത്യന് അര്‍ദ്ധസ ന കരു ഇന്ത്യന് വ യുസ നയു പ്രശ്നബ ധ ത പ്രദ ശത്ത് വ ന്യസ ക്കപ്പ ട്ടു. ക ര്‍ഗ ല്-ദ്ര സ്] പ്രദ ശത്ത് സ യുധപ ര ട്ടത്ത ല് ഏര്‍പ്പ ട്ട ആക ഇന്ത്യന് സ ന കരുട എണ്ണ 30,000 അടുത്ത യ രുന്നു. നുഴഞ്ഞുകയറ്റക്ക രു അവര സഹ യ ക്കുന്നവരു പ ക് അധ ന ക ശ്മ ര ല് ന ന്നു പ രങ്ക ആക്രമണ നടത്തുന്നവരുമ യ പ ക് അനുകൂല കളുട ആക എണ്ണ 5,000 വരുമ ന്ന ണ് കണക്കക്ക യ ര ക്കുന്നത് .
[ത രുത്തുക] ദ ശ യപ ത 1.എയുട സ രക്ഷണ
ഉയര കൂട യ പ്രദ ശങ്ങള യത ന ല് വ മ നങ്ങള് ഉപയ ഗ ച്ച് ചരക്കുകള് എത്ത ക്കുക എന്നത് അപ്ര യ ഗ കമ യ രുന്നു. അതുക ണ്ട് ലഡ ക് മ ഖലയ ല ക്ക് ചരക്ക ത്ത ക്ക നുള്ള എളുപ്പമ ര്‍ഗ്ഗമ ണ് ദ ശ യ പ ത 1.എ എന്നു പറയ . ല യ ല് ന ന്ന് ശ്ര നഗറ ല ക്കുള്ള പ തയ ണ ത്. പ ക സ്ത ന് ക യ്യടക്ക യ ന ര ക്ഷണന ലയങ്ങള ല് ന ന്ന് പ ത ക ണ നു അങ്ങന അവ ട ക്ക് പ രങ്ക ആക്രമണ നടത്ത നു കഴ യുമ യ രുന്നു. തന്ത്രപ്രധ നമ യ വ തരണ പ ത എന്ന ന ലയ ല് ഇന്ത്യന് കരസ നക്ക് ഇത് തലവ ദനയുണ്ട ക്ക . ഹ മ ചല് പ്രദ ശ ല് ന ന്നു ല യ ല ക്ക് ഒരു പ ത ഉണ്ട ങ്ക ലു അത ന് ന ളക്കൂടുതലുണ്ട്.
നുഴഞ്ഞുകയറ്റക്ക ര കട്ട ക യ്യ ല് ച റു ആയുധങ്ങളു , ഗ്രന ഡ് ല ഞ്ചറുകളു മറ്റുമ യ നുഴഞ്ഞുകയറുന്നവര ല് ന ന്നു വ്യത്യസ്തമ യ മ ര്‍ട്ട റുകളു , പ രങ്ക കളു , വ മ നവ ധത്ത ക്കുകളു വര ക വശപ്പ ടുത്ത യവര യ രുന്നു. പലത വളങ്ങളു വല യത ത ല് മ നുകള് പ ക സ രക്ഷ ക്കപ്പ ട്ട രുന്നു. ഐ.സ .ബ .എല്-ന്റ കണക്കുപ്രക ര പ ന്ന ട് ഇന്ത്യ 9,000 മ നുകള് പ്രദ ശത്തുന ന്നു ന ക്ക ച യ്തു. പ ക സ്ത ന് ക യ്യടക്ക യ പ്രദ ശ ആള ല്ല ത്ത വ മ നങ്ങള് ക ണ്ടു യു.എസ്. ന ര്‍മ്മ ത AN/TPQ-36 ഫയര്‍ഫ ന്റര് റഡ റുകള് ക ണ്ടു ഇന്ത്യ ന ര ക്ഷ ച്ചുക ണ്ട രുന്നു. ഇന്ത്യന് ആക്രമണങ്ങളുട ആദ്യലക്ഷ്യ ദ ശ യപ ത 1.എ. യുട ന യന്ത്രണ ക യ്യ ല ക്കുക എന്നത യ രുന്നു, അത ന യ പ തയ മുകള ല് ന ന്നു ന ര ക്ഷ ച്ചുക ണ്ട രുന്ന മലകള് ക ക്കല ക്ക ന യ ശ്രമ . പക്ഷ ഇത്തര കുന്നുകള് ന യന്ത്രണര ഖക്കു സമ പമ യത ന ലു ദ ശ യപ ത ന യന്ത്രണര ഖക്കടുത്തുകൂട പ കുന്നത ന ലു ബുദ്ധ മുട്ട റ യ ലക്ഷ്യമ യ രുന്നു അത്. ഈ കുന്നുകള് ത ര ച്ചുപ ട ക്കുന്നത് പ്രദ ശത്ത് മ ല്‍ക്ക യ്യു ദ ശ യപ തയുട സ രക്ഷണവു ഉറപ്പു നല്‍കുമ യ രുന്നു. ഇന്ത്യയുട ആക്രമണ ര ത ആ ര ത യ ല യ രുന്നു.
[ത രുത്തുക] ഇന്ത്യന് പ്രദ ശത്ത ന്റ വ ണ്ട ടുക്കല്
ക ര്‍ഗ ല് യുദ്ധത്ത ല് ന ര്‍ണ്ണ യകമ യ രണ്ട് വഴ ത്ത ര വുകള യ രുന്നു ഇന്ത്യന് സ നക്കുണ്ട യ രുന്നത്. അവ ട ല ല ങ്ങ് കുന്ന് ത ര ച്ച് പ ട ച്ചതു അത ലൂട ട ഗര് കുന്ന് ക വശപ്പ ടുത്ത ന യതുമ ണ് ആ പ്രധ വവഴ ത്ത ര വുകള് എന്ന് ജ ന. വ ദ് പ്രക ശ് മല്ല ക് അഭ പ്ര യപ്പ ടുന്നു. ട ള ല ങ ല പ ര ട്ട പ ലുള്ള മറ്റന ക മ ന്നല ക്രമണങ്ങള് യുദ്ധ ആദ്യമ തന്ന ഇന്ത്യയുട വരുത യ ല ത്ത ച്ച. എങ്ക ലു ട ഗര് ഹ ല്(പ യ ന്റ് 5140) പ ലുള്ള ച ല മ ഖലകള് കനത്ത യുദ്ധശ ഷ മ ത്രമ ണ് ഇന്ത്യക്ക് ലഭ ച്ചത്. ച ല പ ര ട്ടങ്ങള് മുമ്പ ങ്ങു ഉണ്ട ക ത്തവ ധ ക ടുമുട കള ല ണ് നടന്നത് -ക ടുമുട കള് പലതു പ യ ന്റ് നമ്പരുകള് മ ത്രമുള്ളവയു പ ര ല്ല ത്തവയു ആയ രുന്നു - ഭ കരമ യ ന ര്‍ക്കു ന ര യുള്ള പ ര ട്ടമ ണ് അവ ട നടന്നത്. ന ര ട്ടു ക ണ വുന്ന ന ലയങ്ങള ല നുഴഞ്ഞുകയറ്റ ഒഴ പ്പ ക്ക ന യ 250 പ രങ്ക കള് ആണ് ഇന്ത്യ വ ന്യസ ച്ചത്. ബ ഫ ഴ്സ് ഹ വ റ്റ്സര് (ബ ഫ ഴ്സ് വ വ ദ കുപ്രസ ദ്ധമ ക്ക യവ) പ രങ്ക കള ല് ന ര്‍ണ്ണ യക ശക്ത യ യ . എങ്ക ലു ബ ഫ ഴ്സ് പ രങ്ക കള് വ ന്യസ ക്ക ന വശ്യമ യ സ്ഥലക്കുറവ് പ്രശ്നമുണ്ട ക്ക . ഈ സന്ദര്‍ഭത്ത ല് ഇന്ത്യന് വ യുസ ന ഓപറ ഷന് സഫ ദ് സ ഗര് എന്ന പദ്ധത പ്രയ ഗത്ത ല് ക ണ്ടുവന്ന ങ്ക ലു ഉയര്‍ന്ന യുദ്ധമണ്ഡല , പ ര് വ മ നങ്ങള ല് കുറച്ച യുധങ്ങള് മ ത്ര ക ണ്ടുപ ക ന അനുവദ ച്ചുള്ളു. പറന്നുയര നുള്ള സ്ഥലക്കുറവു പദ്ധത ക്കു തടസ്സമുണ്ട ക്ക . വ യൂസ നക്ക് ഒരു മ ഗ് 27 പ ര്‍വ മ ന യന്ത്രത്തകര റു മൂല നഷ്ടപ്പ ട്ടു അതുപ ല തന്ന ഒരു മ ഗ് 21 പ ക സ്ത ന് വ ട വ ച്ച ടുകയു ച യ്തു. പ ക സ്ത ന്റ അത ര്‍ത്ത ല ഘ ച്ചത ന ല് ഇരുവ മ നങ്ങള യു വ ട വ ച്ച ട്ടത ണ ന്നു പ ക സ്ത ന് പറയുന്നു ഇന്ത്യയുട ഒരു എ .ഐ-8 ഹ ല ക പ്റ്ററു പ ക സ്ത ന് വ ട വ ച്ച ട്ട രുന്നു. ഈ യുദ്ധത്ത ല് ഇന്ത്യന് വ യുസ ന ല സര് ലക്ഷ്യ ബ ബുകള് ഉപയ ഗ ച്ച ണ് പ ക സ്ത ന് പട്ട ളത്ത ന്റ ശക്തമ യ പല ക ന്ദ്രങ്ങളു നശ പ്പ ച്ചത്.
വ്യ മശക്ത ക്ക പ രങ്ക ആക്രമണത്ത ന എത്ത ച്ച ര ന് സ ധ ക്ക ത്ത ച ല പ ക സ്ത ന് ന യന്ത്ര ത ന ര്‍ണ്ണ യ ക ന്ദ്രങ്ങള് ഇന്ത്യന് കരസ ന ന ര ട്ടുള്ള യുദ്ധത്ത ല് പ ട ച്ച ടുത്തു. ഇത്തര ആക്രമണങ്ങള് 18,000 അട (5500 മ ) ഉയരത്ത ല് വര നടന്നു. സ വധ ന നടന്ന ഈ പ ര ട്ടങ്ങള് ഇന്ത്യന് പക്ഷത്ത മരണന രക്കുയര ന് ക രണമ യ . പകല് ഇത്തര മലകയറ ആക്രമ ക്കുന്നത് ആത്മഹത്യ പരമ യത ന ല് ഇരുട്ട ന്റ മറവ ല ണ് ഇത ല് പലതു നടന്നത്. ഇത്തര മലകള ല് ത പന ല −11 °C മുതല് -15 °C വര ആയ രുന്നു. ശ തക്ക റ്റ ന്റ ഭ ഷണ യു ഉണ്ട യ രുന്നു. പട്ട ളതന്ത്രങ്ങള് അനുസര ച്ച് ഇത്തര ക ന്ദ്രങ്ങള ല ക്കുള്ള വ തരണശൃ ഖല തകര്‍ത്ത് ഒരു ഉപര ധ സൃഷ്ട ച്ച ല് ഇന്ത്യന് പ്രദ ശത്ത നഷ്ട വളര കുറക്ക ന് കഴ യുമ യ രുന്നു. എന്ന ല് ഇത ന് ന യന്ത്രണര ഖ മുറ ച്ചു കടക്ക ണ്ടതുണ്ട യ രുന്നു. സമ്പൂര്‍ണ്ണയുദ്ധമുണ്ട കുമ ന്ന ഭയവു അന്ത ര ഷ്ടപ ന്തുണ നഷ്ടപ്പ ടുമ ന്ന ച ന്തയു ഇത ല് ന ന്നു ഇന്ത്യയ വ ലക്ക .
[ത രുത്തുക] ട ഗര് ഹ ല്ല ല യുദ്ധ
ഇവയ ല് ട ഗര് ഹ ല് (കുന്ന്) ആയ രുന്നു ഏറ്റവു തന്ത്രപ്രധ ന . അവ ട യ രുന്ന ല് ദ ശ യപ ത 1എ-യ ആക്രമ ക്ക ന് എളുപ്പമ യ രുന്നു. ദ്ര സ നു വടക്കുള്ള കുന്നുകള ല് ഏറ്റവു ഉയരത്ത ലുള്ളത് അത യ രുന്നു (5602 മ റ്റര്). മറ്റ രു പ്രധ ന ലക്ഷ്യമ യ രുന്നു പ യന്‍റ് 4875 (4875 മ റ്റര് ഉയരമുള്ള മറ്റ രു മല) .
1999 മ യ് രണ്ട മത്ത ആഴ്ച എട്ട സ ഖ് യൂണ റ്റ ന ദ്ര സ ല ത്ത ക്കുകയു ട ഗര് ഹ ല്ല ന ത ര ച്ചു പ ട ക്ക ന് ന യ ഗ ക്കുകയു ച യ്തു. ക ല വസ്ഥയുമ യ പ രുത്തപ്പ ടുന്നത നു മഞ്ഞ് കവചങ്ങള്‍ക്കു പ ലു സ വക ശ ലഭ ക്ക ത യ യ രുന്നു ഈ ദ ത്യ . ഈ ദ ത്യത്ത ന ടയ ല് സ ഖ് യൂണ റ്റ ന് സ രമ യ ആളപ യ ഉണ്ട യ . ഇവര പ ന്ന ട് ട ഗര് മലയുട ത ക്ക് ക ഴക്കന് ഭ ഗങ്ങളു പര യ ക ത ല ബ് എന്ന വടക്കന് പ്രദ ശവു പ ട ക്ക ന യ ന യ ഗ ച്ചു. ആദ്യത്ത സ ഭവത്ത നു ശ ഷ തുടര്‍ന്നുള്ള ആറ് ആഴ്ച ട ഗര് ഹ ല്ല ല ക്ക് ആക്രമണ ഒന്നു നടത്ത യുമ ല്ല.
ജൂല ആദ്യവ രത്ത ട 192 മ ണ്ടന് ബ്ര ഗ ഡ് പ യന്റ് 4875, ട ഗര് ഹ ല് എന്ന വ ത ര ച്ചു പ ട ക്ക നുള്ള ശ്രമങ്ങള് തുടങ്ങ . ഇത നു മുന്ന തന്ന രജപുത്ത ന റ ഫ ള്‍സ ല ഒരു വ ഭ ഗ റ്റ ല ല ങ്ങ നു പട ഞ്ഞ റു ഭ ഗ പ ട ച്ച രുന്നു. ട ഗര് ഹ ല്, ക ഴക്കു-പട ഞ്ഞ റ യ ഏത ണ് 2200 മ റ്ററു ത ക്ക്-വടക്ക യ 1000 മ റ്ററു വ സ്ത രമുള്ള ഒരു മലയ ണ്. ഇത ല ക്ക് കയറ പ്പറ്റ നുള്ള പ്രധ ന മ ര്‍ഗ്ഗങ്ങള ല് ആദ്യത്ത ത് പട ഞ്ഞ റുള്ള ഒരു ഇടുക്ക യ രുന്നു. ഇത ന ഇന്ത്യ ഗ റ്റ് എന്ന ണ് ക ഡ് ന മ ച യ്ത രുന്നത്. രണ്ട മത്ത ത് 300 മ റ്റര് പട ഞ്ഞ റുള്ള ഒരു വഴ യ യ രുന്നു. ഇത ന്റ ഹ ല്‍മറ്റ് എന്ന ണ് വ ള പ്പ ര്. പ ക സ്ത ന് 12 വടക്കന് ല റ്റ് ഇന്‍ഫൻട്ര യുട ഒരു കമ്പന പ്പട്ട ളത്ത ള ഈ സ്ഥലങ്ങള് മ ത്തത്ത ല് കയ്യടക്ക യ രുന്നു. ഇന്ത്യയുട ഭ ഗത്തു ന ന്ന് 18 ആ ഗ്രന ഡ യര് ഡ വ ഷനു 8 ആ സ ഖ് ഡ വ ഷനു ട ഗര് ഹ ല്ല നടുത്തു തന്ന ന രത്ത ന ലയുറപ്പ ച്ച രുന്നു. ഇവര്‍ക്ക് ഉന്നതങ്ങള ല യുദ്ധങ്ങള്‍ക്ക് പര ശ ലന ലഭ ച്ച ട്ടുള്ള ഒരു കൂട്ട പട്ട ളത്ത യു ആയുധത്ത യു മറ്റു ന ര്‍മ്മ ണ വ ദഗ്ദ്ധര യു എത്ത ച്ച് ക ടുത്ത് ആക്രമണത്ത ന യ തയ്യ റ ടുത്തു. ഇന്ത്യന് വ യുസ നയു ഈ ദ ത്യത്ത ല് പങ്ക ള യ യ . അവര്‍ക്ക് ന രവധ ലക്ഷ്യങ്ങള് ഭ ദ ക്ക ന യുണ്ട യ രുന്നു.
ട ഗര് ഹ ല്ല് ആക്രമണ 1999 ജൂല 3 ന് 1900 മണ ക്ക് ന ര ട്ടു അല്ല ത യുമുള്ള പ രങ്ക ആക്രമണത്ത ട ആര ഭ ച്ചു. 8 ആ സ ഖ് റ ജ മന്‍റ യ രുന്നു ആക്രമണത്ത ന്റ ആണ ക്കല്ല്. എല്ല ദ ശയ ല ക്കു അഴ ച്ചു വ ട്ട് ക ണ്ട് ഒരു പ്രത്യ ക ആക്രമണ ര ഖ ഉണ്ട ന്ന് പ ക സ്ത ന പട്ട ളക്ക ർക്ക് ത ന്ന പ്പ ക്ക ത്ത വ ധത്ത ല യ രുന്നു ഇന്ത്യയുട ആക്രമണ . ഇന്ത്യയുട വ യുസ നയു പ രങ്ക പ്പടയു ഈ സമയ കരസ നയ സഹ യ ച്ചു. എങ്ക ലു പ ക സ്ത ൻ ത ര ച്ച് ആക്രമ ച്ച് ക ണ്ട രുന്നു. ല ഫ്. ബല്‍വന്ത് ന ങ്ങ് ആണ് 18ആ ഗ്രന ഡ യറ ന നയ ച്ചു ക ണ്ട് ട ഗര് ഹ ല്ല ല ക്ക് ന ങ്ങ യത്. ക ല വസ്ഥ സഹന യമ യതു അവര്‍ക്ക് സഹ യത്ത ന ത്ത . അവര ല് പലരു അടുത്ത ദ വസ ര വ ല 4;30 ന് ട ഗര് ഹ ല്ല ന്റ മുകള ല് കയറ പ്പറ്റ . പ ക സ്ത ൻ പക്ഷത്ത് 10-12 മരണങ്ങള് സ ഭവ ച്ച രുന്നു. 18-ആ ഗ്രന ഡ യറ ല ആറ് പട്ട ളക്ക ര്‍ക്ക് മ രകമ യ മുറ വ റ്റു. അത ല ഗ്രന ഡ യര് യ ഗ ന്ദര് സ ങ് യ ദവ് റ പ് ട മ ന്റ ന യകന യ രുന്നു (അദ്ദ ഹത്ത ന് പ ന്ന ട് പര വ ര ചക്ര ലഭ ച്ചു). അദ്ദ ഹത്ത നു സ രമ യ പര ക്ക റ്റ രുന്നു. പ ന്ന ട് ഘ തക് പ്ല റ്റൂൺ വന്ന് ട ഗര് ഹ ല്ല ല വ ജയ സുന ശ്ച തമ ക്ക . പ ക സ്ത ൻ പടയ ള കൾ വ സ്റ്റ ര്‍ണ് സ്പര് എന്ന് വ ള ച്ച രുന്ന ഭ ഗത്ത ക്ക് പ ൻവല യുകയു അവ ട ന ന്ന് വ ട യുത ര്‍ത്ത് ക ണ്ട ര ക്കുകയു ച യ്തു. ഈ ഭ ഗ 8ആ സ ക്ക് യൂണ റ്റ് അടുത്ത ദ വസ ക ഴ്പ്പ ടുത്ത . എന്ന ല് പത്ത് ദ വസത്ത നുശ ഷ ശക്തമ യ ഒരു പ്രത്യ ക്രമണ പ ക സ്ത ന്റ ഭ ഗത്തു ന ന്നു ഉണ്ട യ . അവര് ജൂല 15 ഓട ഇന്ത്യ ഗ റ്റു ഹ ല്മറ്റു ക വശപ്പ ടുത്ത . ഇത നക ദ ശ യ പ ത 1എയുട ന യന്ത്രണ ലഭ ച്ച ഇന്ത്യന് സ ന്യ , സ ന കര ന യന്ത്രണര ഖയ ല ക്ക് അയച്ചു. അവര് പ ക് അധ ന ക ശ്മ ര ല ക്ക് കടക്ക ത ര ക്ക ന് ഇന്ത്യന് സ ന്യ പ്രത്യ ക ശ്രദ്ധ വച്ച രുന്നു.
[ത രുത്തുക] യുദ്ധത്ത ന്റ അവസ ന
ഇത സമയ ഇന്ത്യന് ന വ കസ നയു പ ക സ്ത ന് തുറമുഖങ്ങള ഉപര ധ ക്ക നു അങ്ങന പ ക സ്ത ന്റ സ ഭരണ വ തരണ ശൃ ഖല തകര്‍ക്ക നു സജ്ജമ യ . സമ്പൂര്‍ണ്ണയുദ്ധ പ ട്ട പുറപ്പ ട്ട ല് പ ക സ്ത നു ആറു ദ വസ പ ട ച്ചു ന ല്‍ക്ക നുള്ള ഇന്ധനമ ഉണ്ട യ രുന്നുള്ള ന്നു ഷ ര ഫ് പ ന്ന ടു വ ള പ്പ ടുത്ത യ ട്ടുണ്ട്. സ്വയ കുഴ ച്ച കുഴ യ ല് പ ക സ്ത ന് പത ച്ചപ്പ ള് പ ക സ്ത ന് കരസ ന രഹസ്യമ യ ഇന്ത്യക്കുമ ല് ആണവ ക്രമണ നടത്തുവ ന് പദ്ധത യ ട്ടു. എന്ന ല് ഈ വ ര്‍ത്ത അറ ഞ്ഞ യു.എസ്. പ്രസ ഡന്റ് ബ ല് ക്ല ന്റണ് നവ സ് ഷ ര ഫ നു കര്‍ശനമ യ ത ക്ക തു നല്‍ക ന് ന ര്‍ബന്ധ തന യ . രണ്ടുമ സത്ത പ ര ട്ടമ യപ്പ ഴ ക്കു ഇന്ത്യക്ക് നഷ്ടപ്പ ട്ട ഭൂര ഭ ഗ ന ലയങ്ങളു ത ര ച്ചു പ ട ക്ക ന യ . ഔദ്യ ഗ ക കണക്കുപ്രക ര അപ്പ ഴ ക്കു നുഴഞ്ഞുകയറപ്പ ട്ട പ്രദ ശത്ത ന്റ 75%-80% ഇന്ത്യയുട ക വശ ത ര ച്ച ത്ത . ജൂല ന ല യപ്പ ഴ ക്കു ഷ ര ഫ് പ ക സ്ത ന് പ ന്തുണയുള്ളവര പ ന്‍വല ക്ക മ ന്നു സമ്മത ച്ചു. പ ര ട്ട സ ധ രണ ന ലപ്ര പ ക്കുകയു ച യ്തു. എന്ന ല് ച ല ത വ്രവ ദ കള് ഇത ന പ ന്തുണച്ച ല്ല. യുണ റ്റഡ് ജ ഹ ദ ക ണ്‍സ ല് പ ലുള്ള സ ഘടനകളു പ ക സ്ത ന്റ പ ന്മ റ്റ പദ്ധത യ എത ര്‍ത്തു . തത്ഫലമ യ ഇന്ത്യന് കരസ ന അവസ ന ആക്രമണത്ത നു ക പ്പുകൂട്ടുകയു ഉടന് തന്ന ജ ഹ ദ കള ന ക്ക ച യ്യുകയു ച യ്തു. ജൂല 26-നു പ ര ട്ട അവസ ന ച്ചു. ഈ ദ വസ ഇന്ത്യയ ല് “ക ര്‍ഗ ല് വ ജയദ വസ്” എന്ന പ ര ല് ആഘ ഷ ക്കുന്നു. യുദ്ധ നന്തര ഇന്ത്യ ഷ ല കര ര് പ്രക ര ന യന്ത്രണര ഖയുട ത ക്കു ക ഴക്കുമുള്ള പ്രദ ശങ്ങളുട ന യന്ത്രണ ഏറ്റ ടുത്തു.
[ത രുത്തുക] ല ക ഭ പ്ര യ
വ മതര ന യന്ത്രണര ഖ കടക്ക ന് അനുവദ ച്ചത ന്റ പ ര ല് അന്ത ര ഷ്ട്രസമൂഹ പ ക സ്ത ന കുറ്റപ്പ ടുത്ത . നുഴഞ്ഞുകയറ യവര ക ശ്മ ര സ്വ തന്ത്ര്യ പ ര ള കള് എന്നു പ ര ട്ടു വ ള ച്ചുള്ള പ ക സ്ത ന്റ നയതന്ത്ര ന ക്കവു ഫലവത്ത യ ല്ല. പ്രത ര ധ വ ദഗ്ദ്ധരുട അഭ പ്ര യ പ്രക ര വ റു അട സ്ഥ നപര ശ ലന  മ ത്ര സ ദ്ധ ച്ച ട്ടുള്ള “കശ്മ ര പ ര ള കള്”ക്ക് ഇത്തരത്ത ലുള്ള ഉയര്‍ന്ന ഭ മമണ്ഡലത്ത ല് എത്ത ച്ച ര ന അവ ട ന ന്ന് ആക്രമണത്ത പ്രത ര ധ ക്ക ന സ ധ്യമല്ല. പ ക സ്ത ന് കരസ ന രണ്ട് സ ന കര്‍ക്ക് പ ക സ്ത ന്റ ഏറ്റവു ഉയര്‍ന്ന സ ന ക പുരസ്ക രമ യ ന ഷ ന്-ഇ-ഹ ദര്-ഉ 90 സ ന കര്‍ക്ക് ധ രതക്കുള്ള പുരസ്ക രവു നല്‍ക , അവയ ല് ഭൂര ഭ ഗവു മരണ നന്തര ബഹുമത യ യ ട്ട യ രുന്നു. ഇതു പ ക സ്ത ന്റ പങ്ക് വ്യക്തമ കക്കുന്ന നടപട യ യ രുന്നു. ഇന്ത്യ ച ര്‍ത്ത യ ഒരു ഫ ണ് സ ഭ ഷണത്ത ല് പ ക സ്ത ന് കരസ ന മ ധ വ ഒരു പ ക സ്ത ന ജ നറല ട് “പ ട നമ്മുട ക യ്യ ല ണ്” എന്നു പറയുന്നുണ്ട്. എന്ന ല് ആ ത ള വ് ത കച്ചു കൃത്ര മമ ണ ന്ന് പ ക സ്ത ന് വ ദ ച്ച രുന്നു .
ഇന്ത്യന് പ്രത്യ ക്രമണത്ത ന്റ ശക്ത കൂട ക്ക ണ്ട രുന്നപ്പ ള്, ജൂല ന ല നു പ ക സ്ത ന് പ്രധ നമന്ത്ര നവ സ് ഷ ര ഫ് അമ ര ക്കന് പ്രസ ഡന്റ് ബ ല് ക്ല ന്റന ക ണ ന് ച ല്ലുകയു പ ന്തുണ ത ടുകയു ച യ്തു. എന്ന ല് ക്ല ന്റന് ര ഷപ്പ ടുകയ ണുണ്ട യത് . തന്റ കഴ വുപയ ഗ ച്ച് ത വ്രവ ദ കള യു സ ന കര യു ന യന്ത്രണര ഖക്കുള്ള ല ക്ക് പ ന്‍വല ക്ക നു ക്ല ന്റന് ആവശ്യപ്പ ട്ടു. തന്റ പുസ്തകത്ത ല് ക്ല ന്റന് "ഷ ര ഫ ന്റ ന ക്കങ്ങള് സ ശയ സ്പദമ യ രുന്നു" എന്നു കുറ ച്ച ട്ടുണ്ട് ക രണ അന്ന് വ ജ്‌പ യ ല ഹ റ ല ത്തുകയു പരസ്പരചര്‍ച്ചവഴ പ്രശ്ന പര ഹര ക്ക മ ന്നു സമ്മത ച്ച രുന്നു. എന്ന ല് “ന യന്ത്രണര ഖ ല ഘ ക്കുന്നതു വഴ പ ക സ്ത ന് ചര്‍ച്ചകള നശ പ്പ ച്ച രുന്നു” എന്ന ണ് ക്ല ന്റന്റ അഭ പ്ര യ . അത സമയ തന്ന ന യന്ത്രണര ഖ ല ഘ ക്ക ത ര ക്ക നു അങ്ങന സമ്പൂര്‍ണ്ണയുദ്ധമുണ്ട ക ത ര ക്ക നു ഇന്ത്യ ക ട്ട യ സ യമന ക്ല ന്റന് അനുമ ദ ക്കുകയു ച യ്തു . മറ്റു ജ -8 ര ജ്യങ്ങളു ക ള ണ് ഉച്ചക ട യ ല് ഇന്ത്യയ പ ന്തുണക്കുകയു പ ക സ്ത ന്റ ന യന്ത്രണര ഖ ല ഘനത്ത അപലപ ക്കുകയു ച യ്തു. യൂറ പ്യന് യൂണ യനു ന യന്ത്രണര ഖയുട ല ഘനത്ത എത ര്‍ത്തു . ച ന പ ക സ്ത ന്റ സഖ്യകക്ഷ യ ണ ങ്ക ലു പ ര ള കള പ ന്‍വല ക്ക ന് ആവശ്യപ്പ ട്ടു. ഒടുവ ല് വര്‍ദ്ധ ച്ച അന്ത ര ഷ്ട്ര സമ്മര്‍ദ്ദത്ത ന ടുവ ല് നവ സ് ഷ ര ഫ് സ ന കര പ ന്‍വല ക്ക ന് സമ്മത ച്ചു. ക്ല ന്റണു ഷ ര ഫു സ യുക്തമ യ ന യന്ത്രണര ഖയ ബഹുമ ന ക്കണമ ന്നു , ദ്വ കക്ഷ ചര്‍ച്ചകള് തുടരണമ ന്നു പ്രഖ്യ പ ച്ചു .
[ത രുത്തുക] മ ദ്ധ്യമസ്വ ധ ന
ഇരുര ജ്യങ്ങള ലു എന്ന ല് പ്രത്യ ക ച്ച് ഇന്ത്യയ ല് ബഹുജനമ ദ്ധ്യമങ്ങള ലു ത ര ച്ചു ശക്തമ യ സ്വ ധ ന ച ലുത്ത . ഇന്ത്യയ ല് ഇലക്ട്ര ണ ക് പത്രപ്രവര്‍ത്തനത്ത ന്റ ഒരു വ സ്ഫ ടന സന്ദര്‍ഭമ യ രുന്നത ന ല് ക ര്‍ഗ ല് വ ര്‍ത്തകളു ച ത്രങ്ങളു തത്സമയ തന്ന ട ല വ ഷന ല് വന്നു. പല വ ബ്‌സ റ്റുകളു യുദ്ധത്ത കുറ ച്ച് ആ‍ഴത്ത ലുള്ള വ ശകലനങ്ങള് പ്രസ ദ്ധ കര ച്ചു. ദക്ഷ ണ ഷ്യയ ല ഈ ആദ്യ “തത്സമയ“ പ ര ട്ടത്ത വ ശ ലമ യ തന്ന മ ദ്ധ്യമങ്ങള് ഒപ്പ യ ടുക്കുകയു ച യ്തു. പ ര ട്ട അധ ക വ ക ത തന്ന വ ര്‍ത്തകള ലു ദൃശ്യമ യ രുന്നു. ഇരുപക്ഷത്ത യു ഔദ്യ ഗ ക പത്രകുറ പ്പുകള് അവക ശവ ദങ്ങളു എത ര്‍വ ദങ്ങളുമ യ സമ്പന്നമ യ രുന്നു. ഇന്ത്യന് സര്‍ക്ക ര് ത ത്ക ല കമ യ പ ക സ്ത ന ല് ന ന്നുള്ള വ ര്‍ത്തകള്‍ക്ക് ന ര ധന ഏര്‍പ്പ ടുത്ത , പ ക സ്ത ന്റ ഔദ്യ ഗ ക ട .വ . ച നല യ പ .ട .വ .യുട പ്രക്ഷ പണ തടയുകയു , പ ക സ്ത ന് പത്രമ യ ഡ ണ ന്റ ഓണ്-ല ന് എഡ ഷന് ലഭ്യമല്ല ത ക്കുകയു ച യ്തു. പ ക സ്ത ന മ ദ്ധ്യമങ്ങള് ഇത ന പത്രപ്രവര്‍ത്തന സ്വ തന്ത്ര്യ ഇല്ല യ്മയ യ ണ് കണക്ക ക്ക യത്. എന്ന ല് ദ ശ യ സുരക്ഷയുമ യ ബന്ധപ്പ ട്ട പ്രശ്നമ ന്ന ന ലയ ല ണ് ഇത ന ഇന്ത്യ പ ന്ന ട് വ ശദ കര ച്ചത്. പ ക സ്ത ന് പട്ട ള ത ടുത്തു വ ട്ട ഷ ല്ലുകള ല ര ണ്ണ ക ര്‍ഗ ല ല ദൂരദര്‍ശന് പ്രസരണ ക ന്ദ്രത്ത ല് പത ച്ച രുന്നുവ ങ്ക ലു പ്രക്ഷ പണ തടസപ്പ ട്ട രുന്ന ല്ല .
യുദ്ധ മുന്ന റ ക്ക ണ്ട രുന്നപ്പ ള്, മ ദ്ധ്യമങ്ങളുട പ്രവര്‍ത്തന പ ക സ്ത നുമ യ തട്ട ച്ചുന ക്ക യ ല് ഇന്ത്യയ ല് വളര ത വ്രമ യ രുന്നു. പല ഇന്ത്യന് ച നലുകളു യുദ്ധമുന്നണ യ ല് ന ന്നു തന്ന , തങ്ങളുട സ ന കര ട പ്പ ന ന്ന്- ഗള്‍ഫ് യുദ്ധക ലത്ത് സ .എന്.എന്. ക ക്ക ണ്ട ശ ല യ ടുപമ ക്ക വുന്നതരത്ത ല്- ച ത്രങ്ങളു വ ര്‍ത്തകളു പ്രക്ഷ പണ ച യ്ത രുന്നു. മ ദ്ധ്യമര ഗത്ത് ഇന്ത്യക്കുണ്ട യ മ ല്‍ക്ക ക്കു ക രണ അക്ക ലത്ത് തന്ന ഇന്ത്യയ ല് ധ ര ള സ്വക ര്യ ച നലുകള് പ്രവര്‍ത്ത ച്ച രുന്നു എന്നത ന ല ണ്. പ ക സ്ത ന ല് ഇത സമയ ഇലക്ട്ര ണ ക് മ ദ്ധ്യമങ്ങള് അവയുട ബ ല്യ വസ്ഥയ ല യ രുന്നു. ഇന്ത്യന് പക്ഷത്തുണ്ട യ രുന്ന വര്‍ദ്ധ ച്ച സുത ര്യതയു ഇത നു ക രണമ യ .കറ ച്ച യ ലുണ്ട യ ഒരു മ ദ്ധ്യമ പ്രവര്‍ത്തക സ മ ന റ ല് ഇന്ത്യന് ഭരണകൂട മ ദ്ധ്യമങ്ങള യു ജനങ്ങള യു വ ശ്വ സത്ത ല ടുത്തു എന്നു എന്ന ല് പ ക സ്ത ന ല് ഇതുണ്ട യ ല്ല എന്നു ന ര ക്ഷ ക്കുകയുണ്ട യ . ഇന്ത്യന് സര്‍ക്ക ര് വ ദ ശമ ദ്ധ്യമങ്ങള ല് പരസ്യങ്ങള് നല്‍ക യു പ ര ട്ടത്ത നു ര ഷ്ട്ര യമ യ പ ന്തുണ ന ട ന് ശ്രമ ച്ചു. ഇന്ത്യക്കകത്തു പുറത്തുമുള്ള അച്ചട മ ദ്ധ്യമങ്ങളു ഇന്ത്യയ ടു യ ജ ച്ചു ന ന്നു. പല പട ഞ്ഞ റന്, ന ഷ്പക്ഷ മ ദ്ധ്യമങ്ങളു മുഖപ്രസ ഗങ്ങള ലടക്ക പ ക സ്ത ന കുറ്റപ്പ ടുത്ത . കൂടുതല് വ ശ്വ സയ ഗ്യവു എണ്ണത്ത ല് കൂടുതലുള്ളവയുമ യ് ഇന്ത്യന് മ ദ്ധ്യമങ്ങള് ഇന്ത്യന് പട്ട ളത്ത നു ശക്ത ദ യകങ്ങള യ ന ലക ണ്ട് ആത്മവ ര്യ പകര്‍ന്നുവ ന്നു പല വ ദഗ്ദ്ധരു കരുതുന്നു. യുദ്ധ കനക്കു ത റു സ ഭവങ്ങളുട പ ക സ്ത ന പ ഠഭ ദങ്ങള്‍ക്ക് പ ന്തുണ ലഭ ക്ക ത പ വുകയു , ഇന്ത്യക്ക് നയതന്ത്രക ന്ദ്രങ്ങളുട വര്‍ദ്ധ ച്ച സ്വ ക ര്യത ലഭ ക്കുകയു ച യ്തു.
[ത രുത്തുക] സമൂലനശ കരണ യുധങ്ങളു ആണവയുദ്ധഭ ത യു
ക ര്‍ഗ ല് പ ര ട്ടത്ത ല ക്ക് ര ജ്യ ന്തര സമൂഹത്ത ന്റ ശ്രദ്ധ വര നുണ്ട യ പ്രധ ന ക രണ ഇരു ര ജ്യങ്ങളു ആണവശക്ത കള ണ് എന്നത യ രുന്നു. പ ക സ്ത ന് ഇന്ത്യയുമ യ യുദ്ധത്ത ല ണ് എന്ന ക ര്യ ആവര്‍ത്ത ച്ചു ന ര കര ക്കുമ്പ ഴു പ ര ട്ടത്ത ന്റ ത വ്രത ഏറുമ്പ ള് അത രു ആണവയുദ്ധത്ത ല ക്കു നയ ക്ക നുള്ള സ ധ്യത തള്ള ക്കളയ ന വ ല്ല യ രുന്നു.
ഇരു ര ജ്യങ്ങളു തങ്ങളുട ആണവശ ഷ ഒരു ക ല്ല മുമ്പ് 1998-ല് പര ക്ഷ ച്ച രുന്നു; ഇന്ത്യ 1974-ല് തന്ന ആദ്യപര ക്ഷണ നടത്ത യ രുന്നുവ ങ്ക ല് പ ക സ്ത ന്റ ആദ്യപര ക്ഷണമ യ രുന്നു 1998-ല ത്. ദക്ഷ ണ ഷ്യയ ല് ഉരുണ്ടു കൂടുന്ന ആപത്ത യ ണ് പല പണ്ഡ തന്മ രു ഇത ന കണ്ട രുന്നതു . അത ന ല് പ ര ട്ട ആര ഭ ച്ചപ്പ ള് തന്ന പല ര ജ്യങ്ങളു യുദ്ധ അവസ ന പ്പ ക്കണ എന്ന ഗ്രഹ ച്ച രുന്നു.
അണുബ ബ ന്റ ഉപയ ഗ സ ബന്ധ ച്ച ആദ്യ സൂചന മ യ് 31-നു പ ക സ്ത ന വ ദ ശക ര്യ സ ക്രട്ടറ ഷ ഷ ദ് അഹ്മദ് നടത്ത യ- യുദ്ധത്ത ന്റ വ്യ പ്ത വര്‍ദ്ധ ച്ച ല് ആയുധപ്പുരയ ല “ഏത് ആയുധവു ” ഉപയ ഗ ക്കു എന്ന പ്രസ്ത വനയ ല യ രുന്നു ഉണ്ട യ രുന്നത് . “ആയുധങ്ങള് ന ര്‍മ്മ ക്കുന്നത് ഉപയ ഗ ക്ക നല്ലങ്ക ല് അര്‍ത്ഥമ ല്ല” എന്ന പ ക സ്ത ന് സ നറ്റ് ന ത വ ന്റ പ്രസ്ത വനയു ഇതുമ യ പലരു കൂട്ട വ യ ച്ചു .
പ ക സ്ത ന് പട്ട ള യുദ്ധമുന്നണ യ ല ക്ക് ആണവപ ര്‍മുനകള് ന ക്കുന്നുവ ന്ന വ ര്‍ത്ത അമ ര ക്ക രഹസ്യന്വ ഷണ ഏജന്‍സ കള് വഴ അറ ഞ്ഞത് യുദ്ധര ഗ വഷള കുന്നുവ ന്ന ധ രണ പരത്ത . ബ ല് ക്ല ന്റണ് നവ സ് ഷ ര ഫ ന ന രുത്സ ഹപ്പ ടുത്തുകയു ര ഷ്ട യ ബദ്ധങ്ങള് ച യ്യ രുത ന്ന വശ്യപ്പ ടുകയു അത നു വന്‍വ ല ക ടുക്ക ണ്ട വരുമ ന്നു ഭ ഷണ പ്പ ടുത്തുകയു ച യ്തു. ഒരു വ റ്റ്‌ഹ സ് ഉദ്യ ഗസ്ഥന ഉദ്ധര ച്ച ല് ഷര ഫ് ശര ക്കു ഈ വ ര്‍ത്തയ ല് അത്ഭുതപ്പ ട്ടു പ വുകയു ഇന്ത്യയു ഇതു തന്ന യ വു ച യ്യുന്നത് എന്നു പ്രത കര ക്കുകയു ച യ്തത്ര . പ ന്ന ട് മ യ് 2000-ഓടു കൂട പ്രസ ദ്ധ കര ച്ച ഒരു ല ഖന ഷര ഫ ന്റ ന ര ക്ഷണ സത്യമ യ രുന്നുവ ന്നു ശര വച്ചു, അത ല് ഇന്ത്യയു ആണവ പ ര്‍മുന ഘട പ്പ ച്ച അഞ്ച് ബ ല സ്റ്റ ക് മ സ ലുകള് തയ്യ റ ക്ക യ രുന്നുവ ന്നു കണ്ട ത്ത യ രുന്നു . പട്ട ള ന യന്ത്രണത്ത ലുള്ള ഒരു പദ്ധത യുട ന ശ , നയതന്ത്രപരമ യ ഒറ്റപ്പ ടലു , വന് ആണവയുദ്ധത്ത ക്കുറ ച്ചുള്ള ആപച്ഛങ്കയു ന മ ത്ത ഷര ഫ് പ ക സ്ത ന കരസ നയ ടു ക ര്‍ഗ ല് കുന്നുകള ല് ന ന്നു പ ന്മ റ ന് ആവശ്യപ്പ ട്ടു.
സമൂലനശ കരണ യുധങ്ങള കുറ ച്ചുള്ള ഭ ത യ ല് ര സ യുധങ്ങളു ജ വ യുധങ്ങള് വര യു ഉള്‍പ്പ ട്ട രുന്നു. ഇന്ത്യ ര സ യുധങ്ങളു ന പ പ ല പ ള്ളല ല്‍പ്പ ക്കുന്ന ആയുധങ്ങളു ക ശ്മ ര പ ര ള കള്‍ക്കു മ ല് ഉപയ ഗ ക്കുന്നുണ്ട ന്ന് പ ക സ്ത ന് ആര പ ച്ച രുന്നു. പ്രത ക്ര യയ യ ഇന്ത്യ, പ ട ച്ച ടുത്ത ഗ്യ സ് മ സ്കുകളു മറ്റ യുധങ്ങളു പ്രദര്‍ശ പ്പ ച്ച് പ ക സ്ത ന് സമ്പ്രദ യവ രുദ്ധങ്ങള യ യുദ്ധര ത കള്‍ക്ക് തയ്യ റ ടുക്കുകയ യ രുന്നു എന്ന ര പ ച്ചു. അത സമയ തന്ന ഒരു ക ശ്മ ര ത വ്രവ ദ സ ഘടന തങ്ങളുട ക വശ ര സ യുധങ്ങള് ഉണ്ട ന്ന ര പ ച്ച ങ്ക ലു പ ന്ന ട് ഇത രു കപട അവക ശവ ദമ ണ ന്നു ത ള ഞ്ഞു. പ ക സ്ത ന്റ ഗ്യ സ് മ സ്കുകള് ഇന്ത്യന് പക്ഷത്തുന ന്നുണ്ട യ ക്ക വുന്ന ആക്രമണത്ത ന ര ട ന യ രുന്നുവ ന്ന ണ് പ തുവ കരുതുന്നത്. ഇന്ത്യ ര സ യുധ ഉപയ ഗ ക്കുന്നുവ ന്ന പ ക സ്ത ന്റ ആര പണ ത ള യ ക്ക ന് പ ക സ്ത ന , യു.എസ ന , ഒ.പ .സ .ഡബ്ല്യു.വ ന കഴ ഞ്ഞുമ ല്ല.
[ത രുത്തുക] അനന്തരഫലങ്ങള്
[ത രുത്തുക] ഇന്ത്യയ ല്
യുദ്ധ നന്തര ഇന്ത്യന് ഓഹര വ പണ 1,500 പ യ ന്റുകള് ആണ് കയറ യത്. അടുത്ത ദ ശ യ ബജറ്റ ല് ഇന്ത്യ സ ന ക വശ്യങ്ങള്‍ക്ക യ തുകയ ല് വന് ഉയര്‍ച്ച വരുത്ത . യുദ്ധത്ത ന്റ ഒടുക്ക മുതല് ഫ ബ്രുവര 2000 വര ഇന്ത്യന് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ കുത ച്ചുയരുകയ യ രുന്നു. ജനങ്ങളുട ദ ശസ്ന ഹ പ ട്ട ന്ന് കുത ച്ചുയര്‍ന്നു . ഇന്ത്യക്ക ര് സ ശയ സ്പദമ യ സ ഹചര്യത്ത ല് പ ലറ്റ് അജയ് അഹൂജ മര ച്ചത ല് സ ശയ ലുക്കളുമ യ രുന്നു. ഇന്ത്യന് പക്ഷ അജയ് അഹൂജ ക ല്ലപ്പ ട്ടത ണ ന്നു പ ക സ്ത ന റ്റ്രൂപ്പുകള് മൃതദ ഹത്ത വര അപമ ന ച്ച ന്നു ആര പ ച്ചു. കണക്കു കൂട്ട യത ലു കൂടുതല് മരണങ്ങള് ഉണ്ട യ , അവര ല് വളര വല യ ഒരു സ ഖ്യ പുത യ കമ്മ ഷന്‍ഡ് ഓഫ സ ഴ്സ് ആയ രുന്നു. ഒരു മ സത്ത നു ശ ഷ പ ക സ്ത ന് ന വ കസ നയുട ഒരു വ മ ന ഇന്ത്യ വ ട വ ച്ച ട്ടത് വ ണ്ടു സ ഘര്‍ഷത്ത ല ക്ക് നയ ക്കു എന്നു ച റ യ ഭ ത ഉയര്‍ത്ത .
യുദ്ധത്ത നു ശ ഷ ഇന്ത്യന് ഭരണകൂട പ ക സ്ത നുമ യുള്ള എല്ല ബന്ധങ്ങളു വ ച്ഛ ദ ച്ചു. ഇന്ത്യ പ്രത ര ധ ബജറ്റ് കുത്തന ഉയര്‍ത്ത . ഈ സന്ദര്‍ഭത്ത ല് ച ല അപവ ദങ്ങളു ഉയര്‍ന്നു വന്നു . റ പ ലുള്ള ഇന്ത്യയുട രഹസ്യ ന്വ ഷണ സ ഘടനകള്‍ക്ക ത ര യു കടുത്ത വ മര്‍ശനമുയര്‍ന്നു, നുഴഞ്ഞുകയറ്റ മുന്‍കൂട്ട അറ ഞ്ഞ ല്ലന്നു യുദ്ധ ര ഭത്ത ല് തന്ന നുഴഞ്ഞുകയറ്റക്ക രുട എണ്ണ കണ്ട ത്ത ന യ ല്ല എന്നതുമ യ രുന്നു പ്രധ ന ആര പണങ്ങള്. സ യുധപട്ട ള സ്വയ നടത്ത , പ ന്ന ട് ഒരു ആനുക ല കപ്രസ ദ്ധ കരണത്ത ല് പ്രസ ദ്ധ കര ച്ച ഒരു പഠനത്ത ല് മറ്റന ക വ ഴ്ചകള കുറ ച്ച് പര മര്‍ശ ച്ച രുന്നു, “പരസ്പരസ്ന ഹമ ല്ല യ്മ”, “യുദ്ധത്ത ന യ തയ്യ റ ടുപ്പ ല്ല യ്ക” എന്ന വയ ണവയ ല് പ്രധ ന . പ ര ള കള ല് ഉന്നത ദ്യ ഗസ്ഥര്‍ക്ക് ന യന്ത്രണമ ല്ല ഴ ക, ബ ഫ ഴ്സ് പ ലുള്ള വല യ ത ക്കുകളുട അഭ വ മുതല യവയു അത ല് പര മര്‍ശ ച്ച രുന്നു .
ക ര്‍ഗ ല് വ ജയത്ത തുടര്‍ന്ന് ല കസഭയ ല ക്ക് നടന്ന പത മൂന്ന ത രഞ്ഞ ടുപ്പ ല് എന്.ഡ .എ. വ ജയ സുന ശ്ച തമ ക്ക യ രുന്നു. 1999 ഒക്റ്റ ബറ ല് ആക യുള്ള 505 സ്ഥ നങ്ങള ല് 303-ഉ ക യ്യ ല ക്ക എന്.ഡ .എ വ ജയ ച്ചു. യു.എസ നു പ ക സ്ത നുമ യുണ്ട യ ന രസവു യുദ്ധത്ത ന്റ വ്യ പ്ത വര്‍ദ്ധ ക്ക ത ര ക്ക ന് ഇന്ത്യ സ്വ കര ച്ച നയങ്ങളു നയതന്ത്രബന്ധങ്ങള ല് ഇന്ത്യയു അമ ര ക്കയു തമ്മ ലുള്ള ബന്ധങ്ങള്‍ക്ക് പുത്തനുണര്‍വ ക . 9/11 ആക്രമണ ഈ ബന്ധങ്ങള ഒന്നുകൂട ഉറപ്പ ച്ചു. പ്രത ര ധ ഉപകരണങ്ങളു , വ ദൂരന യന്ത്ര ത വ്യ മ വ ഹനങ്ങളു , ല സര് ന യന്ത്ര ത ബ ബുകളു , ഉപഗ്രഹ ച ത്രങ്ങളു നല്‍കുന്നവര് എന്ന ന ലയ ല് ഇസ്ര യ ലു ഇന്ത്യയു തമ്മ ലുള്ള ബന്ധവു ശക്ത പ്പ ട്ടു .
[ത രുത്തുക] പ ക സ്ത ന ല്
അന്ത ര ഷ്ട്ര സമൂഹത്ത ല് ഒറ്റപ്പ ടുമ ന്ന സ ധ്യത ന മ ത്ത പ ക സ്ത ന് സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ തകര്‍ന്നു. ആദ്യ ന ട്ടങ്ങള്‍ക്കു ശ ഷ ന ര്‍ത്ത ണ് ല റ്റ് ഇന്‍ഫന്റ്ര യുട ന ശ ആര ഭ ച്ചപ്പ ള് , ഭരണകൂട സ ന കരുട മൃതദ ഹങ്ങള് ത ര ച്ചറ യ ന് പ ലു വ സമ്മത ച്ചപ്പ ള് സ ന കരുട ആത്മവ ര്യ കൂപ്പുകുത്ത . ഷ ര ഫ് പ ന്ന ട് 4,000 പ ക സ്ത ന പട്ട ളക്ക ര് നഷ്ടപ്പ ട്ട ട്ടുണ്ട ന്നു സമ്മത ച്ചു . ക ര്‍ഗ ല ന സ ബന്ധ ച്ച് മുഷ റഫ് നടത്ത യ ട്ടുള്ള അപൂര്‍വ്വ പര മര്‍ശങ്ങള ന്ന ല് “മുന് ന ത വു തന്ന സ്വന്ത സ നയ ഇട ച്ചു ക ട്ടുന്നത് എന്ന വ ദന പ്പ ക്കുന്നു” എന്ന ണ് ഷ ര ഫ ന്റ പര മര്‍ശത്ത കുറ ച്ച് പറഞ്ഞത്, ഇന്ത്യന് മരണങ്ങളുട എണ്ണ പ ക സ്ത ന്റ ത ന ക്ക ളു കൂടുതല ണ ന്നു അദ്ദ ഹ കൂട്ട ച്ച ര്‍ത്തു . പ ക സ്ത ന ല പലരു ഇന്ത്യന് പട്ട ളത്ത നു മ ല് ഒരു വ ജയ പ്രത ക്ഷ ച്ച രുന്ന ങ്ക ലു സ ഭവഗത യ ല് ഹൃദയ തകര്‍ന്ന് പ ന്മ റല ന ച ദ്യ ച യ്തു . പട്ട ളമ ധ വ ത്ത പ ന്മ റല ല് സ തൃപ്തരല്ല യ രുന്നു. കൂട ത ഷ ര ഫ് ക ര്‍ഗ ല് ആക്രമണത്ത ന്റ ഉത്തരവ ദ ത്ത പൂര്‍ണ്ണമ യ കരസ ന മ ധ വ മുഷ റഫ ന്റ ചുമല ല് വ ച്ചുക ടുക്കുകയു ച യ്തത ട ഇരുവരു തമ്മ ല് ഒരു അകല്‍ച്ചയുണ്ട യ . 1999 ഒക്ട ബര് 12-നു മുഷ റഫ് രക്തരഹ തമ യ പട്ട ളവ പ്ലവത്ത ലൂട നവ സ് ഷ ര ഫ ന പുറത്ത ക്ക അധ ക ര ക യടക്കുകയുണ്ട യ .
പ്രത പക്ഷ ന ത വു മുന്‍പ്രധ നമന്ത്ര യുമ യ ബ നസ ര് ഭൂട്ട ക ര്‍ഗ ല് യുദ്ധത്ത “പ ക സ്ത ന്റ ഏറ്റവു വല യ വ ഡ്ഢ ത്ത ” എന്ന ണ് വ ള ച്ചത്. പല മുന് പട്ട ള, ഐ.എസ്.ഐ ഉദ്യ ഗസ്ഥരു “ക ര്‍ഗ ല് യ ത രു മ ച്ചവു ഉണ്ട ക്ക യ ല്ല“ എന്ന പക്ഷക്ക ര യ രുന്നു . അന ക ജ വനുകളുട നഷ്ടത്ത ന്റ യു അന്ത ര ഷ്ട്ര സമൂഹത്ത ന്റ കുറ്റപ്പ ടുത്തല ന്റ യു പശ്ച ത്തലത്ത ല് പ ക സ്ത ന മ ദ്ധ്യമങ്ങളു പദ്ധത യ യു പ ന്മ റല ന യു അത ന ശ തമ യ വ മര്‍ശ ച്ചു . പലഭ ഗത്തുന ന്നു അന്വ ഷണത്ത നു സമ്മര്‍ദ്ദമുണ്ട യ ങ്ക ലു പ ര ട്ട ആര ഭ ക്ക നുള്ള ക രണത്ത കുറ ച്ച് ഒരു അന്വ ഷണ ഉണ്ട യ ല്ല. എങ്ക ലു പ ക സ്ത ന ര ഷ്ട്ര യ കക്ഷ യ യ പ .എ .എല്(എന്) പുറത്ത റക്ക യ ധവള പത്ര -നവ സ് ഷ ര ഫ് ഒരു അന്വ ഷണ കമ്മറ്റ യ ന യ ഗ ച്ച ന്നു അവര് ജനറല് പര്‍വ സ് മുഷ റഫ ന ക ര്‍ട്ട് മ ര്‍ഷല് ച യ്യ ന് ശുപ ര്‍ശ ച യ്തുവ ന്നു പറയുന്നു . ഭരണ പ ട ച്ച ടുത്ത ശ ഷ അത് മുഷ റഫ് സ്വയ രക്ഷ ക്ക ന യ മ ഷ്ട ച്ചുമ റ്റ യ ന്നു അവര് ആര പ ക്കുന്നു. അത ല് തന്ന ഇന്ത്യക്ക് പദ്ധത യ കുറ ച്ച് 11 മ സ മുമ്പുതന്ന അറ യ മ യ രുന്നുവ ന്നു , സ ന ക, സ മ്പത്ത ക, നയതന്ത്ര മ ഖലകള ല പര പൂര്‍ണ്ണ വ ജയത്ത ന യ ക ത്ത ര ക്കുകയ യ രുന്നുവ ന്നു പ്രസ്ത വ ച്ച ര ക്കുന്നു . ക ശ്മ ര് പ്രശ്നത്ത അന്ത ര ഷ്ട്ര തലത്ത ല് ക ര്‍ഗ ല് പ ര ട്ട പ്രശസ്തമ ക്ക യ ങ്ക ലു (അത് പ ക സ്ത ന്റ ഒരു ലക്ഷ്യമ യ രുന്നു) പ ക സ്ത ന്റ വ ശ്വ സ്യതയ അത് ച ദ്യ ച യ്തു, ഒരു സന്ധ സ ഭ ഷണത്ത നു ത ട്ടു പ റക യ യ രുന്നു നുഴഞ്ഞുകയറ്റ എന്നതു തന്ന ക രണ . ന യന്ത്രണ ര ഖയുട പ്ര ധ ന്യവു അന്ത ര ഷ്ട്ര ശ്രദ്ധയ ല് പ ട്ടു.
യുദ്ധ നന്തര കരസ നയ ല് ച റ യ ച ല മ റ്റങ്ങള് ഉണ്ട യ . ന ര്‍ത്ത ണ് ല റ്റ് ഇന്‍ഫന്റ്ര നടത്ത യ സ വനങ്ങള് മുന് ന ര്‍ത്ത അര്‍ദ്ധ സ ന ക വ ഭ ഗമ യ രുന്ന അവര പൂര്‍ണ്ണ സ ന ക വ ഭ ഗമ ക്ക . തന്ത്രപരമ യ അത്ര ബുദ്ധ പരമല്ല ത്ത ഒരു പദ്ധത , കുറഞ്ഞ ഗൃഹപ ഠ , ര ഷ്ട്ര യ-നയതന്ത്ര സമ്മര്‍ദ്ദങ്ങള അളക്ക നുള്ള ശ ഷ ക്കുറവ് വ വരങ്ങളുട ഏക പനമ ല്ല യ്മ എന്ന വയ യുദ്ധ ക ട്ട ക ടുത്തു.
[ത രുത്തുക] കലകള ല്
ഇന്ത്യന് ചലച്ച ത്ര ര ഗത്ത് ഒട്ടനവധ സ ന മകള് ക ര്‍ഗ ല് പ ര ട്ടത്ത ആധ രമ ക്ക പുറത്ത റങ്ങ
ഹ ന്ദ ക്കു പുറമ മറ്റു പ്ര ദ ശ ക ഭ ഷകള ലു ക ശ്മ ര് പ്രശ്നവു , ക ര്‍ഗ ലുമ യു ബന്ധപ്പ ട്ടുള്ള അന ക ച ത്രങ്ങള് ഇറങ്ങ . മലയ ളത്ത ല് ഇത്തരത്ത ലറങ്ങ യ ച ത്രമ ണ് കുരുക്ഷ ത്ര .

Summary:
കശ്മ ര ല ക ര്‍ഗ ല് പ്രദ ശത്ത് 1999 മ യ് മുതല് ജൂല വര ഇന്ത്യയു പ ക സ്ത നു തമ്മ ല് നടന്ന സ യുധപ ര ട്ടത്ത യ ണ് ക ര്‍ഗ ല് യുദ്ധ അഥവ ക ര്‍ഗ ല് പ ര ട്ട ,(I) എന്നു വ ള ക്കുന്നത്. ക ശ്മ ര ല് ഇന്ത്യയു പ ക സ്ത നു തത്ത്വത്ത ല് അ ഗ കര ച്ച ര ക്കുന്ന അത ര്‍ത്ത ര ഖയ യ ന യന്ത്രണ ര ഖ ല ഘ ച്ച് ഇന്ത്യന് പ്രദ ശത്ത ക്ക് പ ക സ്ത ന പട്ട ളവു ക ശ്മ ര് ത വ്രവ ദ കളു നുഴഞ്ഞു കയറ യത ണ് ഈ യുദ്ധത്ത നു ക രണമ യത്. പ ക സ്ത ന് ആദ്യ യുദ്ധ കശ്മ ര് കല പക ര കളുട സൃഷ്ട യ ണ ന്നു പറഞ്ഞ രുന്ന ങ്ക ലു ജ വഹ ന യു അപകടങ്ങളു സ ഭവ ച്ചവരുട പട്ട കയു പ ക സ്ത ന് പ്രധ നമന്ത്ര യുട യു പട്ട ള മ ധ വ യുട യു പ ന്ന ടുള്ള പ്രസ്ത വനകളു പ ക സ്ത ന്റ അര്‍ദ്ധസ ന ക വ ഭ ഗങ്ങളുട യുദ്ധത്ത ല പങ്ക് വ ള വ ക്ക . ഇന്ത്യന് വ യുസ നയുട പ ന്‍ബലത്ത ട ഇന്ത്യന് കരസ ന നടത്ത യ ആക്രമണങ്ങളു അന്ത ര ഷ്ട്രക ന്ദ്രങ്ങളുട സമ്മര്‍ദ്ദവു ന യന്ത്രണ ര ഖയ്ക്ക് പ ന്ന ല ക്ക് പ ന്മ റ ന് പ ക സ്ത ന ന ര്‍ബന്ധ തമ ക്ക .
സമുദ്രന രപ്പ ല് ന ന്ന് വളര ഉയര്‍ന്ന മ ഖലയ ല ണ് ഈ യുദ്ധ നടന്നത്. ഉയര്‍ന്ന മലന രകള് പ ര ട്ടത്ത നു ബുദ്ധ മുട്ടു സൃഷ്ട ച്ച രുന്നു. ഇരു ര ജ്യങ്ങളു ആണവ യുധങ്ങള് വ കസ പ്പ ച്ച ശ ഷമുണ്ട യ ആദ്യ യുദ്ധമ യ രുന്നു ഇത്. രണ്ടു ര ജ്യങ്ങള ലു കടുത്ത സമ്മര്‍ദ്ദ സൃഷ്ട ച്ച ഈ യുദ്ധത്ത ന്റ ഫലമ യ ഇന്ത്യ യുദ്ധ പകരണങ്ങള്‍ക്ക യ ഏറ പണ ച ലവ ട ന് തുടങ്ങ , പ ക സ്ത ന ല കട്ട യുദ്ധ സര്‍ക്ക ര ന്റ യു സ മ്പത്ത ക വസ്ഥയുട യു സ്ഥ രതയ ബ ധ ച്ചു. സ ഭവത്ത ത്തുടര്‍ന്ന് 1999 ഒക്ട ബര് 12-നു പ ക സ്ത ന് പട്ട ളമ ധ വ പര്‍വ സ് മുഷ റഫ് പട്ട ള വ പ്ലവത്ത ലൂട അധ ക ര പ ട ച്ച ടുത്തു.