[değiştir] Hayatı
[değiştir] Ailesi
Nero, 15 Aralık 37'de Lucius Domitius Ahenobarbus adıyla, Başkent Roma yakınlarındaki liman kenti Antium'da doğmuştur. Nero, Gnaeus Domitius Ahenobarbus ve İmparator Caligula'nın kız kardeşi Genç Agrippina'nın tek oğludur. Nero sözcüğü, Hint-Avrupa dil ailesine mensup Osco-Umbrian dil grubundan Sabelik dilinde: güçlü, yiğit ve mutlu anlamlarına gelir.
Lucius'un babası Lucius Domitius Ahenobarbus, aynı ismi taşıyan Konsül Gnaeus Domitius Ahenobarbus ve Aemilia Lepida'nın oğullarıdır. Gnaeus, aynı zamanda Marcus Antonius ve Küçük Octavia'nın kızları Yaşlı Antonia tarafından torunudur.Yine Octavia'dan dolayı İmparator Augustus'un 2. kuşak yeğenidir. Nero'un babası praetor olarak görev yapmıştır ve geleceğin imparatoru Caligula'ya doğu seyahatinde eşlik eden görevlilerinin arasından bulunmuştur. Nero'un babası, tarihçi Suetonius tarafından bir katil olarak tasvir edilmiş ve İmparator Tiberius tarafından vatana ihanet, zina ve ensest ile suçlanmıştır. Tiberius'un ölümü bu suçlamalardan kurtulmasını sağlamıştır. Gnaeus, Lucius henüz üç yaşındayken ödem (ya da "su toplanması") sonucu 39 yılında ölmüştür.
Lucius'un annesi Genç Agrippina, Augustus ve karısı Scribonia'nın kızları Yaşlı Julia ve kocası Marcus Vipsanius Agrippa tarafından torununun kızıdır. Agrippina'nın babası Germanicus, Augustus'un karısı Livia'nın ve öte yandan Marcus Antonius ve karısı Octavia'nın torunudur. Germanicus'un annesi Küçük Antonia, Genç Octavia ve Mark Antony'nin kızıdır. Octavia ise Augustus'un ikinci büyük kız kardeşidir. Germanicus aynı zamanda Tiberius'un evlatlık oğludur. Bir çok antik tarihçi Agrippina'yı üçüncü kocası İmparator Claudius'u öldürmekle itham ederler.
[değiştir] İktidara gelişi
Lucius'un imparator olması öngörülen bir şey değildi. Dayısı Caligula saltanatına başladığında yirmi dört yaşındaydı ve kendine bir vâris yapmak için yeterince zamanı vardı. Lucius'un annesi Agrippina, Caligula'nın gözünden düşmüş ve kocasının ölümünün ardından 39 yılında sürgüne gönderilmişti. Caligula, Lucius'un verasetini üstüne aldı ve yetişmesi için onu daha az varlıklı olan teyzesi Domitia Lepida'nın yanına gönderdi.
Caligula'nın hiçbir vârisi olmadı. Karısı Caesonia, küçük kızları Julia Drusilla ile birlikte 41 yılında öldürüldü. Bunun ardından Caligula'nın amcası Claudius imparator oldu. Claudius, Agrippina'nın sürgünden dönmesine izin verdi.
Claudius, Messalina ile evlenmeden önce iki evlilik yapmıştı. Önceki evliliklerinden aralarında genç yaşta ölen Drusus da olmak üzere üç çocuk sahibi olmuştu. Messalina ile olan evliliğinden Claudia Octavia (d. 40) ve Britannicus (d. 41) adlarından iki çocuğu daha olmuştu. Messalina, 48 yılında Claudius tarafından idam ettirildi. 49 yılında Claudius Agrippina ile dördüncü evliliğini yaptı. Claudius, politik olarak yardımı olacağını düşündüğü için Lucius'u resmi olarak 50 yılında evlatlık edindi ve adını Nero Claudius Caesar Drusus olarak değiştirdi. Nero, üvey kardeşi Britannicus'dan daha büyüktü ve böylece tahtın vârisi haline geldi.
Nero, 51 yılında henüz on dört yaşındayken yetişkin ilan edildi. Senatoya girmenin ilk basamağı olan prokonsül olarak atandı, Claudius'la birlikte halk önünde görünmeye başladı ve sikkeler üzerinde tasvir edilmeye başladı. 53 yılında üvey kardeşi, Claudia Octavia ile evlendi.
[değiştir] İmparator
[değiştir] Erken dönem saltanatı
Claudius 54 yılında öldü ve Nero imparator ilan edildi. Rivayetler oldukça fazla olmakla birlikte birçok eski tarihçi Claudius'un Genç Agrippina tarafından zehirlendiğini iddia eder. Nero'nun Cladius'un ölümü konusunda ne kadar bilgi sahibi olduğu ya da işin içinde ne ölçüde yer aldığı bilinmemektedir. Ancak Suetonius:
Nero, on altı yaşında o güne kadarki en genç imparator olarak başa geçti. Eski tarihçiler Nero'nun saltanatının ilk dönemlerinde, özellikle de ilk yılında, annesi Genç Agrippina'nın, hocası Lucius Annaeus Seneca ve Praetorian Prefect'i Sextus Afranius Burrus'un fazlasıyla etkisi altında kaldığını aktarırlar. Nero'nun yönetiminin ilk bir kaç yılı "iyi bir yönetim" örneği olarak bilinir. İmparatorlukta olan bitenler etkin bir şekilde yürütüldü ve Roma Senatosu devlet işleyişinde elde ettiği etkinin keyfini çıkardı.
Nero'un saltanatının hemen başlarında Agrippina ve Nero'nun iki akıl hocası Seneca ve Burrus arasındaki nüfuz mücadelesi nedeniyle sorunlar baş gösterdi. 54 yılında Agrippina, Nero'nun Ermeni heyetini kabul ettiği sırada hemen yanına oturmayı denedi ancak Seneca onu durdurarak olası bir diplomatik skandalı büyümeden engelledi. Nero'nun arkadaşları da Agrippina'ya güvenmiyorlardı ve Nero'yu annesine karşı dikkatli olması konusunda uyarıyorlardı. Nero'nun Octavia ile olan evliliğinde mutsuz olduğu bu sebeple de eski bir köle olan Claudia Acte ile bir ilişkiye girdiği aktarılır. 55 yılında, Agrippina Octavia'dan yana olaya müdahil oldu ve oğlunun Acte'den ayrılmasını talep etti. Nero, Seneca'nın da desteği ile annesinin kişisel ilişkilerine karışmasına engel oldu.
Anlatılana göre Agrippina oğlu üzerindeki etkisinin azalmasıyla tahta çıkması için daha genç bir adaya yöneldi. O sırada henüz on beş yaşında olan Britannicus yasal olarak hâlen bir çocuktu ancak yetişkinliğe ulaşmasına az kalmıştı. Tacitus'un anlattığına göre, Agrippina kendisinin desteğyle Claudius'un öz oğlu Britannicus'un develet nezdinde Nero'nun yerine tahtın gerçek vârisi olarak görüleceğini umut ediyordu. Ancak genç adam yetişkinliğe adım atmasından bir gün önce aniden ve şüpheli bir şekilde öldü. Nero, Britannicus'un bir sara nöbeti sonunda öldüğünü ilan etti ancak eski tarihçilerin hemen hepsi Britannicus'un Nero tarafından zehirlettirildiğini iddia ederler. Tarihçi Suetonius olaydan şöyle bahseder;
Britannicus'un ölümünü ardından Agrippina, Octavia'ya iftira atmakla suçlandı ve Nero tarafından imparatorluk sarayından gönderildi.
[değiştir] Annesini öldürmesi ve gücünü sağlamlaştırması
Nero zaman içerisinde yavaş yavaş gücünü artırdı. 55 yılında, Agrippina'nın müttefilerinden Marcus Antonius Pallas'ı hazinedeki görevinden uzaklaştırdı. Pallas, Burrus'la birlikte imparatorluk tahtına Faustus Cornelius Sulla Felix'i geçirmeye çalışmakla suçlandı. Genç Seneca ise Agrippina ile ilişki kurmak ve zimmetine para geçirmekle itham edildi. Seneca, kendini, Pallas ve Burrus'u temize çıkarmayı başardı.
58 yılında, Nero arkadaşı ve aynı zamanda geleceğin imparatorlarından Otho'nun karısı Poppea Sabina ile romantik bir ilişkiye girdi. Anlatılanlara göre Octavia'dan boşanarak Poppaea ile evlenmesi Agrippina hayatta olduğu sürece siyasi açıdan mümkün olmadığından 59 yılında Nero annesinin öldürülmesini emretti. Bazı modern tarihçilere göre ise Nero'yu annesini öldürtmeye iten şey Agrippina'nın Nero'nun yerine tahta Rubellius Plautus'u geçirmeyi planlamasıydı. Suetonius'a göre, Nero annesini önceden planlanmış bir deniz kazasında öldürtmeyi planlamıştı ancak Agrippina kurtulunca, idam ettirdi ve intihar süsü verdi.
62 yılında Nero'nun akıl hocası Burrus öldü. Buna ilaveten, Seneca bir kere zimmetine para geçirmekle suçlandı. Seneca Nero'dan kamu işlerinden emekli olmak için izin istedi. Nero Claudia Octavia'dan kısır olduğu gerekçesi ile boşandı ve Poppaea ile evlenebilmek için onu sürgüne gönderdi. Halkın tepkisi üzerine, Nero Octavia'nın sürgünden geri dönmesini kabul etmek zorunda kaldı, ancak dönüşünden kısa bir süre sonra Octavia idam edildi.
Nero ve Senato'ya karşı ilk vatana ihanet suçlaması 62 yılında yapıldı. Senato, bir şölen sırasında Nero hakkında olumsuz konuşan praetor Antistius'u ölüme mahkum etti. Daha sonra Nero bir kitabında Senato'ya iftira atan Fabricius Veiento'nun idam edilmesini emretti. Tacitus Gaius Calpurnius Piso önderliğindeki suikast komplosunun o yıl başladığını yazar. Gücünü sağlamlaştırmak için, Nero 62 ve 63 yılları boyunca aralarında Pallas, Rubellius Plautus, Faustus Cornelius Sulla Felix ve Doryphorus'un da bulunduğu birçok kişiyi öldürttü. Suetonius'a göre bu süreçte Nero, "her hangi bir ayrım ya da ılımlılık göstermeden canının çektiği herkesi öldürttü."
Nero gücünü sağlamlaştırmak için ufak ufak Senato'nun gücünü de el koyuyordu. 54 yılında, Nero Senato'ya Cumhuriyet döneminde sahip olduğuna eşdeğer güçler vaad etti. 65 yılına gelindiğinde, senatörler ellerinde hiç güç kalmadığından şikayet ediyorlardı ve bu Pisonia Tertibi'ne yol açtı.
[değiştir] Partlarla Savaşı ve Barış
Nero'un 55 yılında tahta geçmesinin hemen ardından, Roma'ya tabi Ermenistan krallığı kendi prensi Rhadamistus'u devirdi ve yerine Part prensi Tiridates'i getirdi. Bu hareket, Romalılarca topraklarının Partlar tarafında işgali olarak algılandı. Roma, genç imparatorun bu durumla nasıl başa çıkacağı konusunda kaygılıydı. Nero vakit kaybetmeden Gnaeus Domitius Corbulo komutasındaki orduyu bölgeye gönderdi. Partlar geçici olarak Ermenistan'ın kontrolünü Roma'ya bıraktılar.
Barış çok uzun sürmedi ve 58 yılında savaş tam anlamıyla başladı. Part Kralı I. Vologases kardeşi Tiridates'in Ermenistan'ı terk etmesine karşı çıktı. Persler Ermenistan topraklarının tamamını işgale başladılar. Komutan Corbulo, Part ordusunun büyük bölümünü aynı yıl içerisinde ortadan kaldırdı. Tiridates geri çekildi ve Roma, Ermanistan'ın büyük bölümünün kontrolünü ele geçirdi.
Nero'nun bu ilk zaferi halk tarafından coşkuyla karşılandı. Tigranes adında, Roma'da yetişmiş bir Kapadokya soylusu Nero tarafından Ermenistan'ın yeni yöneticisi olarak atandı. Corbulo, başarılarından dolayı Suriye valiliği ile ödüllendirildi.
62 yılında, Tigranes Part şehri Adiabene'ye saldırdı. Roma ve Part İmparatorluğu bir kere daha savaştaydılar ve bu durum 63 yılına kadar devam etti. Partlar, Roma eyaleti Suriye'ye yönelik bir saldırı hazırlığına başladılar. Her ne kadar Corbulo Nero'yu savaşı sürdürmeye ikna etmeye çalıştıysa da Nero barış anlaşması yapamyı tercih etti. Roma'da, doğudan yapılan gıda tedariği ve bütçe açıkları konusunda bir endişe vardı.
Barış anlaşmasının sonucunda Tiridates yeniden Ermenistan kralı oldu ancak tacını Roma'da İmparator Nero'nun elinden giydi. Gelecekte, Ermenistan kralı bir Part prensi olacaktı ancak ataması Romalıların onayına tabi olacaktı. Tiridates, Roma'ya gelmeye merasimlerde bulunmaya zorlanması Roma'nın hâkimiyetini sembolize ediyordu. Roma halkının, bu anlaşma sayesinde kurtulan hayatlardan dolayı oldukça mutlu olduğu anlatılır.
63 yılında yapılan bu barış antlaşması, siyasi açıdan Nero için çok önemli bir zaferdi. Nero, İmparatorluğun Doğu eyaletlerinde ve doğal olarak Part İmparatorluğunda da oldukça popüler hale geldi. Partlar ve Romalılar arasındaki barış, Roma İmparatoru Trajan'ın Ermenistan'ı işgal ettiği 114 yılına kadar yaklaşık 50 yıl boyunca sürdü.
Hatta, Nero'dan son derece olumsuz bahseden Suetonius bile, Nero ve Partlarla ilgili olarak şöyle der:
[değiştir] Yönetimle ilgili politikaları
Saltanatı boyunca, Nero sık sık toplumun alt sınıflarını koruyan ve memnun eden politikalar yürüttü. Bu sebeple Nero popülerlik takıntısı olmakla eleştirilmiştir.
Nero, 54 yılında Senato'ya daha fazla otonomi sözü vererek hükümdarlığına başladı. İlk yılında, Senato'nun övgüleri arasında yasama konusunda başkalarının onu dikkate almasını yasakladı. Nero'nun başlangıçta yönetimden uzak durduğu ve bu süre içerisinde zamanının çoğunu genelevleri ya da tavernaları ziyaret ederek geçirdiği bilinir.
55 yılıyla birlikte, Nero yönetimde daha faza etkin bir rol almaya başladı. 55 ve 60 yılları arasında dört kez Konsül olarak görev yaptı. Bu dönemle ilgili eski tarihçiler kendisinden olumlu bahseder ve sonraki yıllardaki yönetimiyle olan farklılığına dikkat çekerler.
Nero, alt sınıfların haklarını korumak için çalışmıştır. Bu sınıfın muhatap olduğu kefalet ve cezalar için sınırlamalar getirilmiştir. Aynı zamanda, kanun adamlarının alacağı ücretler de sınırlıydı. Senato'da azat edilmiş köle sınıfının kötü davranışları üzerine tartışmalar vardı ve efendilerin gerekli durumlarda özgürlüğü geri alabilmesi talep ediliyordu. Nero azatlı köleleri destekledi ve patronların bu tip haklar elde etmesini engelledi. Senato'nun, bir kölenin işlediği suçtan ait olduğu evdeki tüm kölelerin sorumlu tutulmasına yönelik bir kanun geçirme denemesi Nero tarafından veto edildi.
Yolsuzlukları azaltmak Nero’nun saltanatında önemli bir yer tutmuştur. Yüksek dereceden memurların fakirlerden çok fazla vergi topladığı suçlamaları üzerine, Nero vergi toplama ayrıcalığını daha düşük seviyeden yetenekli komisyonculara verdi. Nero, magistra ya da vekillerin, rüşvet almak için bir toplanma yeri olabileceği korkusuyla, halka açık eğlencelere gitmesini yasakladı. Buna ilaveten, haraç ve rüşvet suçundan tutuklanan bir çok devlet görevlisi görevden uzaklaştırıldı.
Nero’un eylemleri fakirlerin ekonomik durumlarına yardım etmeyi amaçlıyordu. Fakirlerin haddinden fazla vergilendirildiği yönünde yeni şikayetler gelmeye başlayınca Nero tüm dolaylı vergileri yürürlükten kaldırmaya teşebbüs etti. Senato bu eyleminin fazla aşırı olacağı konusunda onu ikna etti. Bir uzlaşma göstergesi olarak, vergiler�% 4,5'dan�% 2,5'a düşürüldü. Buna ilaveten, gizli devlet vergi kayıtları halka açık hale getirildi. Yiyecek ithalindeki giderleri düşürmek için, ticaret gemilerinin vergiden muaf olduğu ilan edildi.
Nero candan bir sanat ve gösteri aşığıydı. Bir dizi gymnasium ve tiyatro inşa ettirdi ve oyunculara Yunan tarzı elbiseler giydirdi. Çok büyük gladyatör oyunları düzenlendi. Ayrıca quinquennial Neronia festivalini başlattı. Festival, oyunlar, şiirler ve tiyatro gösterileri içeriyordu. Tarihçiler, o dönemde tiyatronun aşağı tabaka için olduğu şeklinde bir inanış olduğuna ve onları ahlaksızlık ve tembelliğe ittiğine inanıldığına işaret eder. Kimileri Yunan etkisini küçümsemişlerdir. Bazıları ise gösteriler için yapılan devasa harcamaları sorgulamışlardır.
63 yılında bütçe krizinin ilk göstergeleri ortaya çıkmaya başladı. Part savaşı ve gıda nakliyesi sırasında kaybolan kargolar Roma'daki yiyecek fiyatlarını tehdit etmeye başladı. Nero, kamu fonlarının yönetimine yeniden atamalar yaptı, bütçe sorumluluklarını sıkılaştırdı ve hazineye özel bir bağışta bulundu. Ardından Partlarla barış seçeneğini tercih etti. 64 yılında, Roma yandı. Nero, yeniden yapılanma için bir kamu yardım çabasını harekete geçirdi. . Varsıl çiftlik sahiplerinin yaşadığı eyaletler yangının ardından ağır biçimde vergilendirildiler.
Nero'nun saltanatının sonlarına doğru bir seri büyük imar projeleri hayata geçirildi. Sıtmayı önlemek için, Nero Ostia bataklıklarını Roma yangınından çıkan molozlarla doldurttu. Yangının ardından büyük Domus Aurea sarayını yaptırttı. 67 yılında , Nero Korint Boğazı'na bir kanal kazdırmaya teşebbüs etti. Bu ve diğer projeler devlet bütçesinin yapısını daha kötü hale gelmesine yol açtı.
[değiştir] Büyük ayaklanmalar ve güç mücadeleleri
Selefleriyle karşılaştırıldığında, Nero'nun saltanatı sırasında Roma'ya görece bir barışın hakim olduğu söylenebilir. Part savaşı, iktidarda bulunduğu süre içinde meydana gelen hemen hemen tek büyük savaştır. Savaştan nefret etmesi nedeniyle hem eleştirilmiş hem de övülmüştür. Birçok Roma imparatoru gibi Nero da saltanatı boyunca çok sayıda isyan ve iktidar mücadelesiyle yüzleşmek zorunda kalmıştır.
[değiştir] Britanya Ayaklanması (Boudica'nın yükselişi)
60 yılında, Vali Gaius Suetonius Paulinus ve birliklerinin Druidlere ait Mona Adası (Anglesey Adası) kuşatmasıyla meşgul olduğu bir sırada, Britanya eyaletinin güneydoğu bölgesindeki kabilelerden Iceniler, kraliçeleri Boudica'nın önderliğinde ayaklandılar. Boudica ve birlikleri, Suetonius Paulinus'un 61 yılında geri dönerek kontrolü ele alıp isyanı bastırana kadar geçen süre içinde üç şehri yerle bir etti. Nero, Suetonius Paulinus'un başka isyanlara yol açabileceği kaygısıyla onun yerine daha pasif olan Publius Petronius Turpilianus'u atadı.
[değiştir] Pisonia Komplosu
65 yılında, Gaius Calpurnius Piso adında bir devlet görevlisi, Nero'ya karşı aralarında praetorian tribün Subrius Flavus ve bir centurion olan Sulpicius Asper'in de olduğu kişilerin yardımıyla bir komplo düzenledi. Tacitus'a göre, komplocuların çoğunun arzusu "devleti imparatordan kurtarmak" ve Cumhuriyet'i yeniden tesis etmekti. Azat edilmiş bir köle olan Milichus bu tertibi öğrendi ve Nero'nun sekreteri Epaphroditos'a haber verdi. Bunun sonucunda tertip başarısız oldu ve aralarında Nero'nun eski arkadaşlarından şair Lucan'ın da bulunduğu komploya adı karışan kişiler idam edildi. Nero'un eski akıl hocası Genç Seneca komplocularla planı konultuğunu kabul etmesi üzerine intihara zorlandı.
[değiştir] Yahudi İsyanı (Birinci Yahudi-Roma Savaşı)
66 yılında, Yunanlılar ve Yahudiler arasında dinî gerilimlerden kaynaklanan Yahudi İsyanı baş gösterdi. 67 yılında Nero, Vespasianus'u düzeni sağlaması için Yahudiye eyaletine gönderdi. Sonunda isyan 70 yılında Nero'nun ölümünden sonra bastırılabildi. Bu isyan Romalıların Kudüs duvarlarını yıkmaları ve Kudüs Tapınağı'nı tahrip etmeleri nedeniyle ünlüdür.
[değiştir] Vindex'in İsyanı
67 yılı sonları ya da 68 yılı başlarında, Galya'daki Gallia Lugdunensis eyaleti valisi Vindex Nero'nun vergi politikalarına karşı ayaklandı. Yukarı Germania valisi Virginius Rufus isyanı bastırması için bölgeye gönderildi. Vindex, destek elde etmek amacıyla Hispanya'daki Hispania Citerior eyaleti valisi Galba'yı imparator olması için çağırdı. Virginius Rufus, Vindex'in birliklerini bozguna uğrattı ve Vindex intihar etti. Galba, bir devlet düşmanı ilan edildi ve lejyonu Clunia şehrinde kuşatıldı.
[değiştir] Galba'nın yükselişi
Nero, imparatorluğun kontrolünü askeri olarak sağlamayı denedi ancak Roma'daki düşmanları eldeki fırsatı hemen kullanıldı. 68 yılı Haziran ayıyla birlikte senato Galba'yı imparator seçti ve Nero halk düşmanı ilan edildi. Praetorian muhafızlara, kendisi de imparator olma hayalleri kuran praetorian prefect Nymphidius Sabinus tarafından Nero'ya ihanet etmeleri için rüşvet verildi. Praetorian muhafızlar Nero'yu tutukladılar ve sonradan aktarıldığına göre intihar etmeye zorladılar.
Nero'nun ölümünün ardından, Roma Dört İmparator Yılı olarak da bilinen bir iç savaş dönemine girdi. Nero'nun ardılları iktidar mücadelesine girdiler. Galba, Otho ve Vitellius, Nero'un generali Vespasianus'un Yahudiye eyaletinden dönerek Roma'da düzeni sağlamasına kadar geçen sürede bir birleri ardınca kısa süreler için imparator oldular.
[değiştir] Büyük Roma Yangını
Büyük Roma Yangını, 64 yılının 18 Haziran'ını 19 Haziran'a bağlayan gece patlak verdi. Yangın, Circus Maximus'un güneydoğu köşesinde çabuk tutuşan mallar satan dükkânlarda başladı.
[değiştir] Halk etkinlikleri
Nero, dört atın çektiği yarış arabaları kullanmaktan, arp çalmaktan ve şiir okumaktan hoşlanırdı. Hatta imparatorluğun her tarafında diğer sanatçılar tarafından seslendirilen şarkılar düzenlemişti. Başlangıçta, Nero sadece özel dinleyiciler için şarkı söylerdi.
64 yılıyla birlikte, Nero popülaritesini arttırmak için Neapolis'te halk önünde söylemeye başladı. Yine 65 yılında quinquennial Neronia fetivalinin ikincisinde de şarkı söyledi. Söylendiğine göre Nero ilgi arzuluyordu ancak tarihçilerin , aynı zamanda yazdığına göre Nero halk içinde şarkı söylemesi için Senato, yakın çevresi ve diğer insanlar tarafından cesaretlendirilmişti. Antik tarihçiler ısrarla şarkı söyleme konusundaki tercihini utanç verici bularak eleştirirler.
Bu eleştiriler, günümüzün meşhur "Roma yanarken keman çalıp şarkı söylüyordu" söylencesine de kaynaklık eder. Her ne kadar Nero lir, çalabiliyoridiyse de, keman 13. yüzyıla kadar icat edilmeyecekti. 13. Yüzyılda ortaya çıkan "İtalyan Lir'i" (lira de braccio) modern keman'ın erken bir formudur ve bu karışıklık günümüz söylencesine yol açmıştır.
Nero, 67 yılında düzenlenen Olimpiyat Oyunları'na Yunanistan ile olan ilişkileri geliştirmek ve Roma hakimiyetini göstermek için katılmaya ikna edildi. Nero bir yarışmacı olarak on atlı araba yarışına katıldı ve arabadan düşmesi sonucu ölümün kıyısından döndü. Aynı etkinliklerde aktör ve şarkıcı olarak da boy gösterdi. Nero tüm bu yarış ve rekabet sırasında her ne kadar sendelemiş olsada, zafer tacları kazandı ve Roma'ya döndüğünde bunlar için bir geçit resmi düzenledi. Bu zaferler imparator olması nedeniyle hakemler tarafından Nero'ya rüşvet olarak verilmiştir.
[değiştir] Ölümü
67 yılı sonları ya da 68 yılı başlarında, Gallia Lugdunensis eyaleti valisi Vindex Nero'nun vergi politikalarına karşı ayaklandı. Germanya superior valisi Virginius Rufus isyanı bastırması için bölgeye gönderildi. Vindex, destek elde etmek amacıyla Hispanya'daki Hispania Citerior eyaleti valisi Galba'yı imparator olması için çağırdı. Virginius Rufus, Vindex'in birliklerini bozguna uğrattı ve Vindex bir suikaste kurban gitti. Galba, devlet düşmanı ilan edildi ve lejyonu Clunia şehrinde kuşatıldı.
Nero, imparatorluğun kontrolünü askeri olarak sağlamayı denedi ancak bu fırsat Roma'daki politik düşmanları tarafından hemen aleyhinde kullanıldı. 68 yılı Haziran ayıyla birlikte Senato, artık Galba'nın imparator olmasını onaylamış. ve Nero "halk düşmanı" ilan edilmişti. Praetorian muhafızlara, kendisi de imparator olma hayalleri kuran praetorian prefect Nymphidius Sabinus tarafından Nero'ya ihanet etmeleri için rüşvet verildi.
Tarihçi Suetonius'a göre, Nero geride kalan arkadaşlarıyla beraber Roma'nın varoşlarında bulunan Via Salaria'ya kaçtı. Her ne kadar kaçması konusunda uyarıldıysa da, Nero kalarak intihara hazırlandı. Anlatılanlara göre, praetorian muhafızlar onu tutuklamak için odaya girdiklerinde o çoktan sekreteri Epaphroditos'un yardımıyla kendini hançerlemişti. Bir Roma askeri figürü görmesi üzerine "sadakat budur" dediği anlatılır. Cassius Dio'nun anlattığına göre, son sözleri " Ey Jüpiter, içimde nasıl bir sanatçı yok oluyor!" olmuştur
Ölümüyle birlikte, Julio-Claudian Hanedanı sona ermiştir. Bunu Dört İmparator Yılı olarak da bilinen bir kaos dönemi takip etmiştir.
[değiştir] Matem
Tarihçi Tacitus'a göre, Nero'un ölümü Senatörler, soylular ve üst sınıftan kişilerce memnuniyetle karşılanmıştı. Diğer taraftan alt tabakadakiler, köleler, arena ve tiyatronun müdavimleri ve "Nero'nun meşhur aşırılıklarıyla desteklenenler" bu haberle adeta yıkılmıştı. Nero'ya sadık, ancak onu devirmek için rüşvet almış olan ordu mensupları ise karışık duygular içinde olduklarını söylüyorlardı.
Dört İmparator Yılındaki iç savaş tarihçiler tarafından sıkıntılı bir dönem olarak tanımlanır. Tacitus'a göre bu istikrarsızlığa, Nero ve öncüllerinde hemen fark edilen "imparatorluk kanının" yeni adaylarda olmayışından kaynaklanan itimatsızlık neden olmuştur. Galba kısa saltanatına Nero'nun birçok müttefikini ve gelecekteki olası düşmanlarını idam ettirerek başlamıştı. Bunların arasında imparator Caligula'nın oğlu olduğu iddia edilen Nymphidius Sabinus'ta vardı.
Otho, Galba'yı devirdi. Anlatılnalara göre Otho birçok asker tarafından Nero'ya benzediği için seviliyordu. Yine anlatılanlara göre, birçok Romalı onu Nero gibi selamlamıştı. Otho, "Nero" adını bir soyadı gibi kullandı, çok sayıda heykelini yeniden diktirdi. Vitellius, Otho'yu devirdi. Vitellius saltanatına, Nero adına düzenlenen ve nerdeyse tüm şarkıları Nero tarafından yazılmış büyük bir cenaze töreni ile başladı.
İç savaş ve Flavius Hanedanlığı sırasında halkın Nero'ya karşı olan aşırı hassasiyeti devam etti. Bu durum, özellikle en popüler olduğu doğu eyaletlerinde özellikle hâkimdi. Philostratus şöyle yazar:
Nero'nun 68 yılındaki intiharından sonra özellikle de doğu eyaletlerinde Nero'nun aslında ölmediği ve bir şekilde geri geleceği şeklinde yaygın bir inanış ortaya çıkmıştı.
En az üç "sahte" Nero'nun liderliğinde isyanlar çıktı. Yüzü Nero'ya çok benzeyen ve onun gibi kithara ve lir çalan ilki, 69 yılında Vitellius zamanında ortaya çıktı. Onun gerçekte kim olduğunu bilen bir kaç kişi bulunduktan sonra, yakalandı ve idam edildi. Yine İmparator Titus (79-81) zamanında Nero'ya benzeyen ve yine lir eşliğinde şarkı söyleyen bir başkası da Asya'da ortay çıkmış ancak o da ilkiyle aynı akıbeti paylaşmıştır. Nero'un ölümünde yaklaşık 20 yıl sonra İmparator Domitianus zamanında üçüncü bir taklitçisi ortaya çıkmıştır. Partlar tarafından desteklenen bu üçüncüsünü bu işten vaz geçmeye ikna etmek çok zor olmuştu ve neredeyse bir savaşa neden oluyordu.
[değiştir] Tarih yazımı
Nero’nun çağdaşı herhangi bir tarihsel kaynağın günümüze kadar ulaşmamış olduğundan dönemiyle ilgili tarih yazımı sorunludur. Taraflı ve hayali olduğu söylenen günümüze kalmamış anlatımlar Nero'yu ya aşırı derecede eleştiriyor, ya da göklere çıkartıyordu. Orijinal kaynakların bazı olaylarla çeliştiği de söylenir. Bununla birlikte, adı geçen kayıp birincil kaynaklar, gelecek kuşak tarihçiler tarafından Nero hakkında yazılmış ve günümüze kalmış ikincil ve üçüncül derecede kaynakların temelidir. Çağdaşı olan tarihçilerden birkaçının ismi bilinir; Fabius Rusticus, Cluvius Rufus ve Yaşlı Pliny adındaki bu yazarlar Nero'yu kınayan ve şimdi hepsi kayıp olan eserler yazmışlardır. Yine bazı Nero yanlısı anlatımlar da vardı ancak kimin tarafından yazıldıkları ya da neden Nero'yu övdükleri belli değildir.
Nero hakkında bilinenlerin büyük bölümünün kaynağı üçü de patrici sınıfından olan tarihçiler Tacitus, Suetonius ve Cassius Dio'dur. Tacitus ve Suetonius, Nero hakkındaki anlatımlarını ölümünden yaklaşık elli yıl sonra, Cassius Dio ise yaklaşık yüzelli yıl sonra kaleme almışlardır. Bu kaynaklar, Nero'nun döneminde gerçekleşen Claudius'un ölümü, Genç Agrippina'nın ölümü ve 64 yılındaki Büyük Roma Yangını gibi bazı konuları inkar eder ancak, Nero'yu kınamak konusunda uyumludurlar.
Az miktardaki diğer kaynakların Nero hakkındaki bilgileri sınırlı ve değişik bakış açılarına sahiptir. Günümüze ulaşmış birkaç yapıt Nero'yu oldukça olumlu olarak resmeder. Bazı kaynaklar ise, Nero'yu yetenekli ve özellikle doğu eyaletlerinde olmak üzere oldukça popüler birisi olarak tasvir ederler.
I. Constantinus, 4. yüzyılda Hıristiyanlığın hamisi haline geldi ve tahta çıktığında kendisini aynı zamanda Hıristiyan Kilisesinin Yüksek Rahibi ilan etti. Bu tarihten sonra Roma üzerinde Hıristiyan etkisi başlar. Bu şartlar altında Nero'nun Hıristiyanları cezalandırdığı yolundaki kayıtlar, zaten olumsuz olan Nero algısını daha da kötüleştirmiştir.
[değiştir] Cassius Dio Cocceianus
Cassius Dio (155 civarı - 229) Roma'lı bir senatör olan Cassius Apronianus'un oğludur. Hayatının büyük bir kısmını kamu hizmetinde geçirmiştir. İmparator Commodus zamanında senatör ve Septimius Severus'un ölümünden sonra Smyrna valisi olarak görev yapmıştır; hemen ardından 205 yılı civarında Suffect Konsül ve daha sonra Afrika ve Pannonia prokonsül'lüğü yapmıştır.
Dio Roma Tarihi adlı eserinin 61 ile 63. kitapları arasında Nero'nun saltanatını tasvir eder. Bu kitaptan kalan parçalar 11. yüzyıl keşişi olan John Xiphilinus tarafından özetlenmiş ve değiştirilmiştir.
[değiştir] Dio Chrysostom
Yunanlı tarihçi ve filozof olan Dio Chrysostom (40 civarı – 120), Roma halkının Nero'dan çok memnun olduğunu ve ellerinde olsa ilelebet hüküm sürmesine razı olacaklarını yazar.
[değiştir] Epiktetos
Epiktetos (55 civarı - 135), Nero'un katibi Epaphroditos'un kölesidir. Nero'nun karekteri hakkında bir kaç olumsuz yorumda bulunur ancak saltanatı hakkında herhangi bir gözlem aktarmaz. Nero'yu şımarık, öfkeli ve mutsuz bir adam olarak tasvir eder:
[refah ve mutluluk] imparatora ait bir güç mü? Değil. Eğer öyle olsaydı Nero mutlu olurdu.
Sadece onun Nero'nun damgası olmadığını gör. Hiddetli mi, sinirden kudurmuş mu, kusur mu arıyor? eğer kapris onu ele geçirirse, önüne gelen herkesin kafasını kırarmı?
[değiştir] Josephus
Tarihçi Josephus (37 civarı - 100), Nero'yu bir tiran olarak adlandırsa da, Nero'ya karşı bir önyargı olunduğunu ilk ima eden kişidir.
[değiştir] Marcus Annaeus Lucanus
Bir tarihçiden ziyade şair olan Lucanus (39 civarı - 65), Nero'nun saltanatınına iltifat eder. Önceki dönemlerdeki savaş ve çekişmelerden farklı olarak Nero'nun saltanatı sırasındaki barış ve refah hakkında yazmıştır. İronik bir şekilde sonradan Nero'yu devirmeye yönelik bir komplo içinde yer lamış ve idam edilmiştir.
[değiştir] Philostratus
"Atinalı" Philostratus II (172 civarı - 250) "Tyana'lı Apollonius'un Hayatı" adlı eserinde Nero'dan bahseder (Kitaplar 4–5). Nero hakkında genellikle olumsuz bir bakış açısına sahip olsa da, Nero'nun doğuda sevildiğinden bahseder.
[değiştir] Yaşlı Pliny
Yaşlı Pliny 'nin (24 civarı - 79) Nero Tarihi günümüze ulaşmamıştır. Ancak Pliny'nin Doğal Tarihler (Naturalis Historia) adlı eserinde de Nero'dan birkaç yerde bahseder. Pliny Nero hakkında en olumsuz düşünen tarihçilerden birisidir ve onu "insanlığın düşmanı" olarak adlandırır.
[değiştir] Plutarch
Plutarch (46 civarı - 127) Galba ve Otho'nun hayatlarını aktarırken dolaylı olarak Nero'dan bahseder. Eserlerinde Nero bir tiran olarak tasvir edilmiştir.
[değiştir] Genç Seneca
Nero'nun öğretmeni ve akıl hocası olan Genç Seneca (M.Ö. 4 civarı - 65), bekleneceği üzere Nero hakkında olumlu yazmıştır.
[değiştir] Suetonius Tranquillus
Suetonius (69 civarı - 130) equestrian sınıfına mensuptur ve İmparatorluk yazışmalarından sorumlu birimin başıdır. 121 yılında Hadrian tarafından işten çıkartılınca, anekdotlara dayanarak ve sansasyonel bakış açısıyla imparatorların biyografilerini yazmaya başlamıştır.
Kitabının Nero'nun hayat hikâyesiyle ilgili olan bölümünde, ona olan düşmanlığı açık olarak anlaşılır ve bu durum bazı modern tarihçilerin, Suetonius'un verdiği bilgilerin doğruluğunu sorgulamasına neden olmuştur. Örneğin Nero'nun deliliğinin kanıtı olarak gösterilen aşağıdaki paragraf tamamen propaganda amaçlı yazılmış olabilir,�:
[değiştir] Tacitus Publius Cornelius
Tacitus'un (56 civarı - 117) Yıllıklar adlı kitabı, her nekadar 66 yılından sonrası eksik olsa da, Nero hakkında yazılmış olanlar arasında en detaylı ve kapsamlı olanıdır. Nero'ya karşı hoşgörülü değildir ancak diğer tarihçilere nazaran sansasyonel hikâyeleri daha az kullanmayı tercih etmiştir. Tacitus, Julio-Claudian hanedanı imparatorlarını genellikle adaletsiz olarak tanımlar. Ayrıca bu hanedan hakında yazılmış olanların tutarsız olduğunu söyler.
[değiştir] Nero ve Din
[değiştir] Yahudi Söylenceleri
66 yılı sonlarında, Kudüs ve Caesarea'da Yahudiler ve Yunanlılar arasında çatışmalar patlak verdi. Talmud'daki bir Yahudi efsanesine göre , Nero Kudüs'e gelmiş, adamlarına her dört yöne de birer ok atmalarını emretmiş ve sonra atılan tüm oklar şehre düşmüştü. Ardından, oradan geçmekte olan bir çocuğa o gün öğrendiği bir dizeyi tekrar ettirmiş, çocuk bu dizenin anlamının "Edom üzerine intikamımı İsrailoğulları eliyle getireceğim." olduğunu söylemişti. . Nero, bu dizelerden Tanrının Kudüs Tapınağı'nın yıkılmasını istediğini ancak eğer bu gerçekleşirse onu cezalandıracağı sonucunu çıkararak dehşete düştü. Nero, "Tapınağının viran olmasını istiyor, ancak suçu benim üzerime yıkmak istiyor" dedi. Bunun üzerine Roma'ya kaçtı ve olası bir cezalandırmadan kurtulmak için Yahudiliği kabul etti. Vespasian'ı karışıklığı bastırması için görevlendirdi. Talmud, Simon bar Kokhba'nın Roma'ya karşı olan isyanının önemli destekçilerinden bilge Reb Meir Baal HaNess'in Nero'nun soyundan olduğunu söyler.
[değiştir] Hristiyan Söylenceleri
Erken dönem Hristiyan söylenceleri, Nero'yu genellikle Hristiyanları ilk cezalandıran ve aynı zamanda Petrus ve Pavlus'un katili olarak kabul takdim eder. Yine erken dönem Hristiyanları arasındaki yaygın bir inanışa göre Nero Sahte Mesih olarak kabul edilirdi.
[değiştir] İlk Zalim
Hıristiyan olmayan tarihçilerden Tacitus, Nero'nun 64 yılındaki yangından sonra Hristiyanları yaygın olarak cezalandırdığını ve idam ettirdiğini yazar. Suetonius ise Nero'nun Hristiyanları yangınla ilişkili olduklarından dolayı değil, tanrıya şükretmek için cezalandırdığını aktarır.
Hıristiyan yazar Tertullianus (155 civarı - 230), Nero'nun Hıristiyanlara ilk zulmeden olduğunu söyleyen ilk kişidir. Şöyle yazar; Kayıtlarını kontrol et. Orada, bu öğretiyi cezalandıran ilk kişinin Nero olduğunu göreceksin. Yine tarihçi Lactantius da ( 240 civarı - 320) Sulpicius Severus gibi Nero'dan Tanrının hizmetçilerini ilk cezalandıran diye bahseder. Ancak bazı kaynaklar Hıristiyan ilk cezalandıran kişi olarak, onları Roma'dan kovan Claudius'u gösterirler.
[değiştir] Petrus ve Pavlus'un Katili
Nero'nun bir havarinin katili olduğunu iddia eden ilk metin, yazarı belirsiz İşaya’nın Yükselişi adında 2.yüzyıla ait bir eserdir.Bu metin, annesinin katili ve kendisi bir kral olan (bu kişi), İsa'nın on iki havarisine işkence edendir. On ikiden biri, onun ellerine teslim edilmişti. şeklindedir
Caesarea Maritima Piskopos'u Eusebius (275 civarı - 339), Aziz Pavlus'un Nero'nun saltanatı sırasında Roma'da başının kesildiğini yazan ilk kişidir. Piskopos, her ne kadar Nero'nun işkencelerinin Petrus ve Pavlus'un ölümüne yol açtığını söylese de, Nero'nun onların öldürülmesi için özel bir emir vermediğini de ekler. Diğer birkaç kaynak Pavlus'un Roma'da iki yıl kaldığını ve daha sonra İspanya'ya geçtiğini yazar.
Apokrif "Petrus'un İşleri" adlı eser (200 yılı civarı), Petrus'un ilk olarak Nero'nun saltanatı sırasında (Nero tarafından değil) Roma'da baş aşağı çarmıha gerildiğini yazar. Kitap, Pavlus'un hala hayatta olduğunu ve Nero'nun tanrının emriyle Hıristiyanları daha fazla cezalandırmaması için ebedi kılındığını yazarak biter.
4. yüzyılla birlikte, birçok yazar Nero'nun Petrus ve Pavlus'un katili olduğunu yazmaya başlar.
[değiştir] Sahte Mesih (Deccal)
İşaya’nın Yükselişi adlı eserin ilk metni, Nero'nun bir Sahte Mesih olduğunu iddia eder. Metnin çevirisi şöyledir; Annesinin katili kanunsuz bir kral...gelecek ve dünyanın tüm gücü onunla birlikte olacak ve ona, o ne kadar arzu ederse o kadar kulak verecekler.
2. yüzyılda yazılmış Sibylline Oracles, Kitap 5 ve 8, Nero'nun geri geleceğinden ve yıkım getireceğinden bahseder. Hristiyan toplumu içinde bu bahsedilenlerden ayrı olarak var olan bir inanışa göre Nero sahte mesih olarak geri gelecektir.
[değiştir] Post-Antik Kültürde Nero
[değiştir] Ortaçağ ve Rönesans Yazınında Nero
Genellikle ahlaksızlığın ya da kötü yöneticiliğin bir örneği olarak değerlendirilmiştir;

Summary:
Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus (15 Aralık 37 – 9 Haziran 68) , Esas adı Lucius Domitius Ahenobarbus olan ve aynı zamanda Nero Claudius Caesar Drusus Germanicus olarak da bilinen, Julio-Claudian Hanedanı'nın beşinci ve son Roma İmparatoru. Nero, büyük amcası Claudius tarafından tahtın vârisi olarak evlatlık edinilmiştir. Nero Claudius Caesar Drusus olarak, İmparator Claudius'un ölümünün ardından, 13 Ekim 54'de Roma tahtına oturmuştur.
54 - 68 yılları arasında İmparatorluğu yöneten Nero, saltanatı boyunca dikkatini daha çok diplomasi, ticaret ve imparatorluğun kültürel sermayesinin arttırılması üzerine yöneltmiştir. Tiyatrolar yapılmasını emretmiş ve atletizm yarışmaları düzenlemiştir. Saltanatı sırasında, Part İmparatorluğu ile başarılı bir savaş yapılmış ve ardından barış müzakereleri yürütülmüş (58–63), 60–61 arasındaki Britinya İsyanı bastırılmış ve Yunanistan'la diplomatik bağlar güçlendirilmiştir. 68 yılında bir askeri darbe ile devrilen Nero, Roma Senatosu'nun idam tehdidi altında, katibi Epaphroditos'un yardımıyla kendini öldürmek zorunda kalmıştır.
Popüler tarih Nero'yu çapkın ve zorba olarak hatırlar; imparator ve Hıristiyanlara ilk zulmedenlerden biri olarak bilinir. Bu hikâyeler, bazı erken dönem Hıristiyan yazarlarla birlikte tarihçiler Tacitus, Suetonius ve Cassius Dio'un anlattıklarına dayanır. Öte yandan bazı eski kaynaklara göre Nero, halkın gözünde hükümdarlığı sırasında ve sonrasında oldukça popülerdi. Nero, güzel sanatlar, müzik ve spor etkinliklerinin coşkulu bir hamisiydi. Kendisini eleştirenler bunun imparatorluğun zararına olduğunu iddia etmişlerdir. Nero'nun saltanatını gerçekle kurguyu birbirinden tamamen ayırarak ele almak mümkün değildir. Fakat Nero'nun Roma yanarken lir çaldığı bilgisi yanlıştır. Yangın sırasında Nero, yangından 56 kilometre uzakta deniz kenarındaki yazlık evindeydi. Nero, haberi aldığında hemen Roma'ya gitti ve yangın söndürme çalışmalarına başladı.


[değiştir] Filmin konusu
Hogwarts Cadılık ve Büyücülük Okulu'nda beşinci yılını bekleyen Harry Potter, Dursley ailesiyle geçirdiği yaz tatili boyunca ne sınıf arkadaşlarından ne de en yakın dostları Ron Weasley ve Hermione Granger'dan tek bir mektup almıştır. Bu yüzden Harry için yaz uzun ve yalnız geçmiştir.
Yaz tatili için teyzesi ve eniştesi ile birlikte kalırken ruh emicilerin saldırısına uğrar. Harry kendisini ve kuzeni Dudley'i koruyabilmek için bir Patronus büyüsü yapar. Bu olaydan hemen sonra Harry, teyzesinin komşusu Arabella Figg'in bir kofti olduğunu ve Dumbledore tarafından onu korumak için görevlendirildiğini öğrenir. Genç Yaşta Büyücülüğün Makul Kısıtlanması Kararnamesi'nden dolayı Sihir Bakanlığı, Harry'i bir duruşmaya çağırır ve belki de Harry Hogwarts'dan atılacaktır.
Bir gece Dumbledore emriyle aralarında Alastor ‘Deli-Göz’ Moody, Kingsley Shacklebolt ve Nymphadora Tonks’un da bulunduğu bir grup Seherbaz (Kara büyücü avcıları) Harry’nin kapısına gelip, Dumbledore’un, Sihir Bakanlığı’nda resmi bir temyiz duruşması ayarladığını söyleyerek, genç büyücüyü apar topar Harry'i, vaftız babası Sirius'un Grimmauld Meydanı 12 numaradaki evine götürürler. Bu ev aynı zamanda Zümrüdüanka Yoldaşlığı'nın gizli karargâhıdır. Sirius toplantılar için ailesinin evini Zümrüdüanka Yoldaşlığı’na açmıştır. Harry, Moody'nin gösterdiği eski fotoğrafla annesiyle babasının da Zümrüdüanka Yoldaşlığı’nın ilk üyelerinden olduğunu ve şu anki örgüt üyeleri arasında Molly ve Arthur Weasley’nin, Remus Lupin’in, Severus Snape’in ve şaşkınlık ve memnuniyetle karşıladığı vaftiz babası Sirius Black’in de bulunduğunu öğrenir. Harry’nin duruşmadaki tek umudu, genç büyücünün temelli gitmesini istemek için kendince sebepleri olan Sihir Bakanı Cornelius Fudge’ın yönettiği kurmaca mahkemede kendini savunmaktır. Harry, büyük ölçüde Hogwarts’ın emektar müdürü Albus Dumbledore’un müdahalesiyle ve tanık Arabella Figg sayesinde suçsuz bulunarak Fudge’ı çok üzer, ama ilk kez okuluna dönerken kaygılı ve huzursuzdur.
Hogwarts’a dönüşünde, Harry hem şüpheli bakışlar, hem de Gelecek Postası'nın Harry’nin soyadını Potter’dan “Plotter”a (entrikacı) çevirerek attığı başlık ve Lord Voldemort’un dönüşüyle ilgili yalan söylediği suçlamasıyla karşılaşır. Kendini yalnız ve dışlanmış hisseden Harry, Ron ve Hermione’nin yardım ve destek önerilerine bile ayak diretir çünkü yaşadıklarını kimsenin anlayamayacağını düşünmektedir, en yakın arkadaşlarının bile.
Hogwarts’ta yeni okul yılının başında öğretmen kadrosuna yeni bir isim eklenmiştir. Dumbledore'un tüm karşı çıkışlarına rağmen sihir bakanı Cornelius Fudge, Dolores Jane Umbridge'ı okula Karanlık Sanatlara Karşı Savunma dersi öğretmeni olarak atar. Dolores Umbridge aynı zamanda bakanlığın casusudur. Hogwarts öğrencileri Dolores Umbridge’in gözlerini diktiği tek hedef değildirler. Öğretmenler de onun utanç verici saldırılarından paylarını alırlar. Kehanet öğretmeni Sybill Trelawney, Büyü öğretmeni Flitwick ve Hagrid Umbridge’in standartlarının altında kalır. Daha sonra Umbridge'e okul kurallarını keyfine bağlı olarak değiştirme yetkisi verilir. Profesör Umbridge, Hogwarts’ta gitgide artan gücünü kullanırken, yeni ve her biri bir öncekinden daha katı kararnameler gelmektedir. Hemen hemen her gün, yeni bildiriler Hogwarts’ın taş duvarlarına asılarak, Umbridge’in düzene aykırı bulduğu ne varsa yasaklamaktadır.
Harry, Ron ve Hermione'nin teşviğiyle bazı öğrencilere Karanlık Sanatlar’a karşı kendilerini korumaları için gerekli büyüleri öğretmeye başlar. Bu öğrenciler Ginny'nin fikriyle kendilerine "Dumbledore'un Ordusu " adını takar. Toplantılarını ev cini Dobby'nin önerdiği İhtiyaç Odasında yapmaya başlarlar. Toplantılara Harry'nin hoşlandığı Cho Chang'de katılır. Noel tatilinde önceki toplatılarından sonra çıkışta Harry'nin hayatındaki ilk öpüşme gerçekleşir.
Hagrid'in derslerinden birinde iskelet kanatlı Testral’leri işlerler. At özellikleri taşısalar da kesinlikle at olmayan bu yaratıklar at ile ejderhanın ilginç bir karışımını andırmaktalar ve sadece ölüme birinci derecede tanıklık etmiş kişiler tarafından görülebilirler. Cedric’in ölümüne tanık olan Harry, kendilerini Hogwarts’a taşıyan faytonları çekenlerin Testral’ler olduğunu ilk kez görür. Küçük bir çocukken, annesinin ölümüne tanık olmuş olan Luna Lovegood da onları görebilmekte ve bu zarif yaratıkları dostları kabul etmektedir. Harry ve Luna dışında herkes için görünmez olsalar da, Testral’ler, Dumbledore’un Ordusu’nun genç büyücülerini cesaretlerini, ve cephanelerine yeni kattıkları her büyüyü sınayacak olan ilk savaşlarını yapacakları yere götürmekte yeri doldurulamaz bir görev üstlenmiştirler.
Hagrid'in okuldan atılmasının yaklaştığını hissederek Harry ve Hermione'ye okula geç gelmesinin sebebi olan üvey kardeşi Grawp'ı gösterir ve kendi gittiğinde kardeşine onların bakmasını söyler. Hagrid Grawp'ı yasak ormanda saklamaktadır.
Harry bir gece korkunç bir kabustan uyanır. Duruşma için Bakanlığa gittiğinde gördüğünü hatırladığı bir kapının ardından Sirius’a saldırıldığını görmüştür. Aslında kabusun onu Bakanlığa çekmek için kullanılan bir tuzak olma ihtimalinin farkındadır ama bu riski göze alacaktır. Sirius artık onun tek ailesidir. Bunun üzerine Harry ve Dumbeldore'nin Ordusu elemanlarından Hermione Granger, Ron Weasley, Ginny Weasley, Neville Longbottom, ve Luna Lovegood, Sirius'u kurtarmaya giderler. Sihir Bakanlığı’ndaki Gizem Departmanı’na vardıklarında, altı genç büyücü Kehanet Salonu’na yönelirler. Burası görünüşe göre her biri birer cam küreye konmuş ve sonra da sıra sıra uzanan raflarda dosyalanmış sayısız kehanetle dolu, uçsuz bucaksız bir odadır. Harry, birden bire Kehanet Salonu’nu daha önce gördüğünü hatırlar, ama numaralandırılmış raflar arasında gezdikleri sırada esas büyük keşfi yapan kişi Neville olur: Cam kürelerden birinin üzerinde Harry Potter yazdığını görür. Kehanetin, kendisi ile Lord Voldemort arasındaki bağlantının anahtarı olduğunu bilmeyen Harry küreyi eline alır. Öğrenciler, Voldemort'un ölüm yiyenleri tarafından Esrar Dairesi'nde kurulan tuzağa düşerler. Zümrüdüanka yoldaşlığı elemanlarının takviyesi zamanında yetişmesine rağmen, Sirius, kuzeni Bellatrix Lestrange tarafından öldürülür. Voldemort ortaya çıkar ve Harry'e ölümcül lanetler göndermeyi dener. Fakat Dumbledore da zamanında ortaya çıkar ve Harry'i korur. Voldemort, Bellatrix Lestrange ile birlikte ortadan kaybolur fakat sihir bakanlığı artık Voldemort'un döndüğüne inanmıştır. Harry ve Dumbledore temize çıkmıştır.
[değiştir] Filmin özeti
Beşinci öğrenim yılı için Hogwarts’a dönen Harry, büyücülerin büyük çoğunluğunun onun kötü Lord Voldemort’la karşılaştığını inkar ederek, Lord Voldemort’un döndüğü haberine kulak tıkamayı tercih ettiklerini görür. Hogwarts’ın saygın müdürü Albus Dumbledore’un kendisinin konumunu zayıflatarak yerine geçmek için Voldemort’un döndüğü yalanını söylediğini düşünen Sihir Bakanı okula Hogwarts müfettişi olarak Dolores Umbridge'i atar. Harry Potter'da Hermione'nin fikriyle kendisine inanan kişilere Voldemort'a karşı nasıl savunacaklarını İhtiyaç Odasında öğreterek, bu genç ve cesur büyücüleri kendilerini bekleyen olağanüstü savaşa hazırlar. Voldemort ile savaşları sırasında Sirius Black Bellatrix Lestrang tarafından öldürülmüştür.
[değiştir] Yapım Aşaması
[değiştir] Yapımı
Zümrüdüanka Yoldaşlığı’nın çekimleri 6 Şubat 2006'da başladı ve Aralık 2006'da sona erdi. Filmin yönetmenliğini David Yates yaptı. Filmin yapımcıları ilk aşamada Harry Potter ve Ateş Kadehi'nin de yönetmeni olan Mike Newell'i düşünmüştü. Fakat Newell bu teklifi Love in the time of Cholera filmiyle ilgilendiğinden reddetmek zorunda kaldı. David Yates'in film hakkındaki düşünceleri şöyledir:
Senaryo, önceki dört filmin de senaristi olan Steve Kloves tarafından yazılmadı. Nedeni kendisinin o sıralar başka projeler ile ilgileniyor olması olarak açıklandı. Bu yüzden filmin kitaptan sinemaya uyarlamasını Michael Goldberg yaptı. Kloves’un sonraki Harry Potter filmi olan Harry Potter ve Melez Prens adlı filmde geri döneceği açıklanmıştır.
Önceki filmlerin çekildiği setleri tasarlayan Stuart Craig bu filmde de aynı görevi aldı. Filmde yaptığı en önemli tasarım, önceki filmlerde yer almayan Sihir Bakanlığı binasıdır. Binanın 70 metre uzunluğunda olduğu söylenmektedir. Bu da ona tüm Potter filmleri arasında en büyük set olma özelliğini kazandırmaktadır.
İlk üç filmin müziklerini besteleyen John Williams ve dördüncü filmin müziklerini yapan Patrick Doyle'dan sonra bu filmin müzikleri Nicholas Hooper tarafından bestelenmiştir. Hooper bilinen ezgilere bağlı kalıp farklı çeşitlemelerini yaparak filme katkıda bulunmuştur. Örneğin John Williams tarafından bestelenen “Hedwig’s Theme” her filmde olduğu gibi bu filmde de yer almaktadır. Filmde yer alan müzik eserleri 2005 yılının Aralık ve 2006 yılının Ocak aylarında Londra Oda Orkestrası tarafından çalındı ve Abbey Müzik Stüdyolarında (Londra) kaydedildi. Bu filmde diğer filmlere kıyasla daha ürkütücü ve korku dolu sahneler olduğundan müziklerde korkutucu temalara ağırlık verildi. Özellikle Dolores Umbridge'in ve Lord Voldemort’un olduğu sahnelerde müzikler konuyu etkili bir biçimde vurgulamaktadır. Seslerde derinliği sağlamak ve müzikleri etkileyici kılmak için geleneksel JaponTaiko savaş davulları kullanılmıştır. Film müziklerinin bulunduğu albüm, filmin gösterime girmesinden 3 gün önce, 10 Mayıs 2007'de çıkacaktır.
Filmde oyucular son savaş sahnesine hazırlanırken asa sallama dersleri almışlardır. Dans koreografi Paul Harris, farklı büyüler için farklı hareketler geliştirmiştir. Temel hareket yelpazesini belirlemenin yanı sıra oyuncularla çalışarak onların bireysel savaş tarzlarınıda oluşturmuştur. Hermione Granger'i canlandıran Emma Watson bir röpartajında savaş sahneleri için
demiştir.
Filmin editörü Mark Day’dir. Sinematografi ile Slawomir Idziak ilgilenmiştir. Kostüm tasarımcısı Jany Temime, görsel efekt sorumluları John Richarson, Tim Burke ve Nick Dudman’dır. Filmdeki yeni karakterlerden biri olan Hagrid’in kardeşi dev Grawp, Image Metrics şirketi tarafından geliştirilmiş olan bir teknikle filmde yer almıştır. Daha önce David Yates ile birkaç kez çalışmış olan koreograf Paul Harris, filmde asa kullanarak yapılan büyülerin olduğu sahnelerde, karakterlerin yaptığı hareketleri düzenlemesi ve bazı yenilikler yapması amacıyla kadroya dahil edilmiştir.
Filmin bilgisayar oyunu Order of the Phoenix, Electronic Arts şirketi tarafından yapılmıştır. Üretici firma, oyunun piyasaya çıkış tarihinin filmin gösterime girmesinden bir hafta önce olduğunu açıklanmıştır.
The Scotsman, filmin bütçesinin 75 milyon İngiliz Sterlini (yaklaşık 200 milyon YTL) olduğu açıklanmıştır.
[değiştir] Set tasarımları
İlk dört filmin set tasarımlarını yapan Stuart Craig bu filmde de setleri tasarlamıştır. Sihir Bakanlığı'nın 70 metre yükseklikteki giriş salonu seti, şimdiye kadarki Harry Potter serilerindeki en geniş ve en pahalı settir.Burayı kaplamak için her biri tek tek yerleştirilen 30.000 fayans kullanıldı. Öte yandan beyaz perdede, hol, görsel efektler sayesinde, olduğundan daha büyük görünecek. Yapım tasarımcısı Stuart Craig, Bakanlığın büyük holünün dekorunu, “Fudge’ın Sovyet tarzı propaganda posteri” olarak tanımlamaktadır. Harry’nin bakanlıkta çalışan Arthur Weasley ile, Londra’nın merkezindeki bakanlığa girdiği misafir kapısı çok geçerli nedenlerden ötürü sıradan bir telefon kulübesi şeklindedir. Bunu yapım tasırımcısı Craig “Sihir Bakanlığı’nı Muggle’ların bakanlıklarının altına yerleştirmenin eğlenceli olacağını düşündük; bu yüzden, telefon kulübesini Savunma Bakanlığı’nın çok yakınındaki bir kaldırıma kurduk. Dolayısıyla, Muggle’lar bilmese de, İngiliz Savunma Bakanlığı’nın altında Sihir Bakanlığı uzanıyor” diye anlatmıştır.
Harry Potter'ın Sihir Bakanlığı'ndaki duruşma sahnesi, Ateş Kadehi'ndeki Igor Karkaroff'un duruşma sahnesine sadık kalınarak biraz daha geliştirilmiştir. Grimmauld Meydanı 12 numaralı evdeki üç duvarı kaplayan Black Ailesi'nin soy ağacı için yapımcılar Rowling'den ayrıntıları istediler. Rowling, yapımcılara her bir aile üyesinin adını ve doğum tarihini içeren Black Ailesi soy ağacını faksladı.
Ayrıca seriye yeni eklenen karakter Dolores Umbridge'in ofisi için Stuart Craig ve ekibi ofisi pembenin tonlarında dekore etmiş ve danteller, kadife ve küçük süs eşyaları kullanmışlardır. Mobilyalarda Fransız tarzını tercih etmişlerdir. Ofisteki en belirgin özellik, ofisin duvarlarındaki üzerinde yavru kedi resmi bulunan 200 tabaktır. Bu kedi yavrularının bazıları ise sesli ve hareketlidir.
Harry ve arkadaşları Sihir Bakanlığı’ndaki Esrar Dairesi’ne vardıklarında, D.O. (Dumbledore'un Ordusu)'dan arkadaşaları ile aylardır rüyasında görmüş olduğu Kehanet Salonu yönelirler. Burası kitapta anlatılanlara göre her biri birer cam küreye konmuş ve sonra da sıra sıra uzanan raflarda dosyalanmış sayısız kehanetle dolu, uçsuz bucaksız bir odadır. Stuart Craig orijinal planlarının “gerçekten 15.000 cam küre yaptırıp bunları cam raflara yerleştirmek” olduğunu belirtmiştir. Fakat daha sonra rafların kırılması durumunda çekim için rafların yenisini hazırlatmak ve küreleri yerleştirmek haftalar süreceğini fark etmişlerdi. Bu yüzden dolayı tüm sahneler yeşil perde önünde çekilmiştir. Oyuncuların nereye koşacağını göstermek için yere fosforlu yeşil renkte bant yapıştırılmıştır. Böylece Kehanet Salonu, bir Harry Potter filminde tamamen bilgisayarda yaratılmış ilk set olmuştur.
[değiştir] Görsel efektler
Filmde görsel efekt süpervizörlüğünü Tim Burke, özel efektler süpervizörlüğünü John Richardson ve yaratık efektleri süpervizörlüğünü Nick Dudman yaptı. Filmde 1400'ün üzerinde görsel efekt kullanılmıştır. At adamların bulunduğu sahneler çekilirken oyuncular at adamlar yerine sopalara tutturulmuş toplar, karaton maketler ve mavi renkli özel kıyafetler giymiş insanların karşısında rol yapmışlardır. Çünkü filmdeki yaratıklar tamamen bilgisayarda oluşturulmuştur ve dublörlerin yerine yerleştirilmiştir.
Filmin efekt çalışmalarını yapan firmalardan biri olan Double Negative şirketi 250 kişilik kadrosuyla Yasak Orman, Hogwarts, İhtiyaç Odası, Kehanet Salonu, Tül Odası ve filmdeki Patronus büyüsü sahnelerinin çekiminde çalıştılar. Bu çekimler 19 hafta sürmüştür. Tamamı bilgisayar efekti olan Kehanet Odası’nda bulunan küre şeklindeki kehanetler farklı boylarda yapıldı. Oyuncuların yeşil ekran önünde yapılan çekimleri özel bir el kamerasıyla kaydedilmiştir.
Hagrid'in dev üvey biraderi olan Grawp, bu filmde yeni bir karakter olarak belirdi. Karakteri sıfırdan tasarlamak yerine, aktör Tony Maudsley'in hareket ve yüzle ilgili ifadeleri, Grawp'ın hareketlerini yapmak için kullanıldı.
[değiştir] Filmin çekildiği yerler
Büyük Salon, Privet Drive, Grimmauld Meydanı 12 Numara'daki sahneler gibi pek çok iç sahne Leavesden Stüdyoları ve Watford'da çekildi.
Harry ve Zümrüdüanka Yoldaşlığı üyeleri Thames Nehri üzerinde Grimmauld Meydanı 12 Numara'daki Zümrüdüanka Yoldaşlığı karargâhına doğru uçarken arka planda London Eye, Canary Wharf, Big Ben, Buckingham Sarayı ve HMS Belfast görülür. Platform 9¾ diğer filmlerde olduğu gibi King's Cross İstasyonu'nda çekildi.
İskoçya'da çeşitli mekanlar, dış çekimler için kullanıldı. Film için önemli olan sahnelerde, kitapta geçen "tepesi karlı dağlar ve dar vadiler" için İskoçya'nın Fort William kasabası kullanıldı. Hogwarts Ekspresi'nin geçtiği vadiler için de diğer filmlerdeki gibi Glenfinnan kasabası kullanıldı. İskoçya'daki bazı açık hava çekimleri için Glen Coe, Clachaig Gully ve Glen Etive kasabaları kullanıldı. The Scotsman'da yayınlanan makaleye göre İskoçya'da yapılan çekimler için 2006 yılında yapımcılar 50,000 İngiliz sterlini harcama yapmışlardır.
Filmin süresi yetmediği için bazı sahneler kesildi. Bunlardan ikisi; Surrey kasabasında, Virginia Gölü yanında çekilen Sihir Bakanlığı görevlilerinin Hagrid'in kulübesinin yanında Profesör McGonagall'a Sersemletme Büyüsü ile saldırma sahnesi ile Burnham Beeches'de çekilen Hagrid'in Sihirli Yaratıkların Bakımı dersinde Thestral'leri anlatma sahnesidir.
[değiştir] Kitap ile film arasındaki farklar
Britanya baskısı 766 sayfa Türkiye baskısı 1114 sayfa olan kitap serinin en uzun kitabıdır. William Melling'in canlandırdığı Nigel karakteri kitapta var olmadığı halde filmde küçük bir rolü var. Aynı şekilde Ryan Nelson'ın canlandırdığı Slightly Creepy Boy karakteri de filmde var. Bunun yanında kitapta var olduğu halde Harry’nin Rita Skeeter ile röportajı, Hızır Otobüsünün Harry ve diğer Weasley çocuklarını Hogwarts'a götürmesi, Dobby’nin olduğu sahneler , Quidditch sahneleri ve Slytherin öğrencilerinin söylediği Kralımızsın Weasley şarkısı filmde yer almıyor. Filmde Cho Chang gammaz biri olarak yansıtılmıştır; oysa ki kitapta arkadaşıdır. Hermione, Ron ve Draco’nun öğrenci başkanı seçilmeleri filmde bahsedilmemiştir.
Kitapta olup filmde olmayanlar; Sirius'un kardeşi Regulus Black, Sirius'un verdiği ayna , Sirius Black’in annesinin portresi filmde ayrıntılı olarak geçmesede ev cini Kreacher'ın bir örtü altında onunla konuşmasıyla filmde yer almıştır.
[değiştir] Dağıtımı
[değiştir] Pazarlama
Filmin ilk fragmanı 17 Kasım 2006'da yayınlanmıştır. Uluslararası fragmanı 22 Temmuz 2007'de yayınlanmıştır. Electronic Arts şirketinin çıkarmış olduğu film ile aynı isimli oyun filmin çıkışından 2 hafta önce yani 25 Haziran, 2007 piyasaya sürülmüştür. Filmin soundtrack'ı 10 Haziran 2007'de piyasaya çıkmıştır. Warner Bros. filmin 2 Disklik Özel baskısının, Geniş Ekran versiyonun,Tam Ekran versiyonunun, Blu-ray Disk ve HD DVD versiyonlarının ve 5 filmlik kısıtlı miktarda piyasaya çıkacak olan 5 filmlik özel hediye setinin 11 Aralık 2007 tarihinde piyasaya sürüleceğini açıkladı. Filmin DVD'sinin Brezilya'da 14 Kasım 2007, Almanya'da 16 Kasım 2007, Fransa'da Ocak 2008 tarihlerinde piyasaya çıkacağı belirtilmiştir. Ayrıca DVD'nin içinde filmden kesilen sahnelerin de olacağı 1 saatlik özel bir diski barındıracağı belirtilmiştir. Özel diskin içeriği şöyledir:
Özel bölümdeki silinmiş bazı sahneler şunlardır: “Neville’in Harry’e sesini yükseltmesi“ ,“Aktüel kamera çevresi” . Amerika ve İngiltere'de ise 12 Kasım'da piyasaya çıkması beklenmekterdir.
[değiştir] Gösterimi
IMAX’e ait 2 boyutu 3 boyuta dönüştürme teknolojisi kullanılarak, filmin final bölümünün yaklaşık 20 dakikalık kısmı 3 boyutlu IMAX formatında sunuldu. Film Kutup Ekspresi filminin ardından, IMAX DMR teknolojisi kullanılarak 3 boyutlu hale dönüştürülen ikinci Hollywood filmi olmuştur. Filmi Amerika çapında 4.285 yerde 9.000 salonda gösterime girdi. Bu hiçbir Warner Bros. filminde olmadığı kadar geniş çaplı bir gösterim olmuştur. Ayrıca, film için Warner Bros. 22.000 adet master kopya basarak dünyanın dört bir yanına gönderdi. Bu şu ana kadarki en yüksek kopya sayısıdır. Film dünya çapında 1350 dijital salonda gösterilerek Warner Bros.’un en yüksek dijital sinema rekorunu da ele geçirmiştir.
Filmin ilk gala ve prömiyerleri 3 ülkede yapılmıştır. Bunlar ilki 28 Haziran 2007'de Japonya'nın başkenti Tokyo'da yapılmıştır. Galaya Harry Potter'ı canlandıran Daniel Radcliffe katılımıştır. Bundan 5 gün sonra 3 Temmuz günü film anavatanında seyircisiyle buluştu. Gala Londra'da Odeon Leicester Square 'de yapıldı. Galada kitabın yazarı J. K. Rowling'de görülmüştür.. Daha sonra filmin Amerika galası 8 Temmuz 2007'de Los Angeles'da Grauman's Chinese Theatre yapıldı. Galaya katılan filmin üç genç yıldızı Daniel Radcliffe, Rupert Grint ve Emma Watson binlerce seveniyle buluşmuştur.
Türkiye'deki galası 7 Ağustos 2007'de Levent'teki Kanyon Alışveriş Merkezi'nde yapılmıştır. Galaya Cho Chang'i canlandıran Katie Leung ile Fred ve George Weasley'i canlandıran James ve Oliver Phelps'de katılmıştır. Galaya özel bir otomobille gelen oyuncular alışveriş merkezinin önüne yerleştirilen kırmızı halının üzerinden geçerek, oyuncuları görmeye gelen hayranlarına imza dağıtmıştır. Film Türkiye'de 10 Ağustos 2007 tarihinde 165 kopyayla 303 sinema salonunda vizyona girmiştir. Bunlardan 235'i dublajlı 66'sı altyazılıdır.
Film serinin en uzun kitabı (1114 sayfa) olmasına rağmen serinin en kısa filmi (138 dakika) olmuştur.
Filmin resmi internet sitesinde de yüksek ses içerdiği ve korkutucu sahneler barındırdığı açıklanmıştır. Film için Amerikada 13 yaş altı için velinin yönlendirmesi gerekir anlamına gelen PG-13 kodu , İngiltere'de ise, 12 yaşından küçükler filmi ancak yanlarında bir büyükleri olduğu zaman izleyebilirler anlamına gelen 12A kodu kullanılmaktadır.
[değiştir] Oyuncular ve karakterler
J. K. Rowling’in roman dizisine dayanan tüm filmlerinde genç büyücü Harry Potter'ı canlandıran Radcliffe, bu filmde de Harry Potter'ı canlandırmıştır. En iyi arkadaşları Ron ve Herminone karakterlerini Rupert Grint ve Emma Watson canlandırmıştır. İngiltere’nin önde gelen film dergisi Empire Grint’i ve Harry Potter’daki rol arkadaşları Daniel Radcliffe ve Emma Watson’ı tüm serideki performanslarından ötürü prestijli Olağanüstü Katkı Ödülü’ne layık görmüştür.
1 Nisan 2006'da İngiliz oyuncu Helen McCrory'nin Bellatrix Lestrange rolü için seçildiği duyurulmuştu. Ancak McCrory hamileliği nedeniyle bu rolden çekilmek zorunda kaldı. Onun çekilmesinden sonra 25 Mayıs'ta Helena Bonham Carter'in Bellatrix rolünü canlandıracağı açıklandı.
Luna Lovegood rolü için yapılan seçmelerde, 15.000 kişi arasından Evanna Lynch bu role seçildi. Genç Remus Lupin rolü için Stuart Hastings'in seçildiği söylentileri çıksa da 25 Mayısta James Utechin'in Genç Lupin'i canlandıracağı açıklandı. Remus Lupin'in gençliğini oynamak için seçmelere katılan James Walters ise bu filmde Sirius Black'in genç halini canlandırmak için seçildi.
Black Ailesi'nin ev cini Kreacher rolünü yapımcılar filme almak istemedi. Fakat Rowling'in son filmde bu rolün önemli bir yer tutacağını belirtmesi üzerine bu rol filme eklendi. Filmde bu karakteri Timothy Bateson seslendirdi.
Filmin Türkçe sürümünde Harry Potter'ı Oğuzhan Akalın, Ron Weasley'i Keremcan Köse, Hermione Granger'i Hazal Erdal ve Sirius Black'i Murat Şen seslendirdiler.
[değiştir] Harry Potter
Harry'nin yaz boyunca en yakın arkadaşlarından kendini kopmuş hissetmiştir çünkü bilmediği bir nedenle Ron ve Herminone koca bir yaz boyunca ona hiç mektup yazmamıştırlar; bu hem incitici, hem de, özellikle de bir önceki yılda yaşadığı çalkantılı ve trajik olaylarını düşünülecek olursa, ilginçtir. Duruşmada ve okulda Dumbledore'un ondan uzak durmasıda Harry'i şaşırtmıştır. Dumbledore karakterini canlandıran Michael Gambon bu konuda şunları söylemiştir:
Bakanlığın ve Gelecek Postasının Harry'i yalancı göstemesi Harry'i yalnız ve dışlanmış hissetmesine yol açmıştır. En iyi arkadaşları Ron ve Hermione’nin yardım ve destek önerilerine ayak diretir çünkü yaşadıklarını kimsenin anlayamayacağını düşünmektedir. Ron ve Herminone’nin cesaretlenmesiyle okuldaki bazı arkadışlarına gizli toplantılanlarla Karanlık Sanatlar’a karşı kendilerini korumaları için gerekli büyüleri öğreterek kendi özgüveni sağlamıştır. Cho Chang ile öpüşerek kitabın yazarı J. K. Rowling karakterin artık büyüdüğünü ortaya koymuştur.
Karakteri canlandıran Daniel Radcliffe filmin sonu için:
demiştir.
[değiştir] Başarıları
[değiştir] Yorum ve görüşler
Film hakkındaki incelemeler genel olarak olumludur. İngiltere'nin The Telegraph gazetesi film için "En karanlık ve en iyi film" olarak yorumda bulunmuştur. New York Daily News gazetesi filme 4 üzerinden 4 yıldız vererek filmi serinin en iyi filmi ve "Potter bağımlıları yönetmen Yates'in, özen ve saygıyla J. K. Rowling'in geniş evrenini yansıttığına sevinecek" diyerek gazetesine yansıtmıştır. The Sunday Mirror filme 5 üzerinden 4 yıldız vererek, filmi "karanlık, lezzetli, zevkli ve mutlaka görülmesi" gereken bir film olarak göstermiştir. Sinema haberleri yayınlayan Empire dergisinin Ağustos baskısında film "serinin en heyacanlı, gerilimli ve aksiyon yüklü filmi" olarak tanıtılmıştır. Müzik kanalı MTV'nin sitesinde yayınlanan bir makalede aralarında Örümcek Adam 3, Fantastik Dörtlü gibi iddialı yapımlarında bulunduğu listede, Harry Potter ve Zümrüdüanka Yoldaşlığı daha vizyona girmeden izlenmesi gereken bir numaralı film olarak seçilmiştir. Londra'da yayınlanan Times gazetesi üç ana aktörün kendi karakterlerinin duygularını tam olarak ifade edemediğinden hayal kırıklığı yarattığını ve bu durumunda filmin en zayıf noktası olduğunu ifade etmiştir.
Rolling Stone dergisi üç başlıca aktörün başarısını övmüştür ve özellikle Radcliffe için " Filmin en sevindiren kısımlerından biri Daniel Radcliffe'in Harry rolü ile seyirci karşısında büyümesidir. Sürekli rahatsız eden kabuslar karakteri derinleştirmiştir. Yumuşaklıktan korkunçluğa bütün esaslara dokunmak Daniel için sansasyonel bir performanstır." demiştir. Ayrıca Rolling Stone incelemesinde filmi önceki dört filmden daha iyi olduğunu belirtmiştir.
Milliyet gazetesinin sinema eleştirmeni Alin Taşçıyan film için "Yates'in öyküyü kalabalık olan Harry Potter camiasında ayrıntılara takılmadan olabildiğince yüksek tempolu biçimde anlattığını" söylemektedir. Yeni Şafak gazetesi filmi "serinin en soğuk filmi" olarak gösterip "seriye bir bütün olarak ve daha serinkanlı bakabilenleri çok da kesmeyecek bir bölüm" olarak yorumlamıştır.
Sinema ve televizyon filmleri, film yıldızları ve dizileri hakkında bilgiler barındıran veritabanı olan imdb'de film 44,657 oyla 10 üzerinden 7,7 almıştır.
[değiştir] Gişe başarısı
Film gösterime girdiği andan itibaren 2 haftada dünya çapında 558 milyon $ gişe hasılatı elde etti. Yoldaşlık 11 Temmuz çarşamba günü gösterime girdiği 29 ülkede 29,2 milyon dolarlık açılış hasılatıyla uluslararası gişe rekorlarını eline geçirmiştir. Film Hollanda ve Belçika’da sektörün en büyük; Fransa, İtalya ve Brezilya’da ise ikinci en büyük açılış hasılatını elde etti. Ayrıca Warner Bros. Pictures’ın en yüksek geceyarısı hasılatı, en yüksek günlük hasılatı ve bugüne kadarki en yüksek “Harry Potter” açılış hasılatı rekorlarını ele geçirdi.
Filmi Türkiye'de gösterime girdiği ilk gün 80.000 kişi izlemiştir ve serinin Türkiye'deki en yüksek ilk gün açılışını gerçekleştirmiştir. Türkiye'deki beşinci haftasında 620.520 seyirci sayına ulaşmıştır.
Yoldaşlık Birleşik Devletlerde 280,8 milyon dolar(£ 140,1 milyon) ve Birleşik Krallıkta 92,7 milyon dolar (£46,2 milyon) hasılat elde etmiştir. Bu hasılat Birleşik Devletlerde en yüksek üçüncü Potter filmi Birleşik Krallıkta ise en yüksek hasılat yapan Potter filmi olmuştur. Diğer ülkelerde 502,3 milyon dolar (£253,5 milyon) hasılat yapmıştır. Bunlarla birlikte dünyaçapında toplamda $874,8 milyon dolar (£436,6)'dan fazla hasılat elde etmiştir. Ayrıca film vizyona girdiği 54. gününde tüm dünyada 928 milyon Amerikan Doları hasılat elde etmiştir. Bu da filmi şu ana kadarki 2007 yılında tüm dünyada en çok izlenen 2. filmi ve tüm zamanların en çok izlenen filmler listesinde de 10. sıraya taşımıştır. Ayrıca tüm zamanların en çok hasılat yapan filmleri listesinde 6. sıraya yerleşmiştir.
[değiştir] Aday gösterildiği ya da kazandığı ödüller
Film Saturn Ödüllerine 9 dalda aday gösterilmiştir. Bunlar En İyi Yönetmen, En İyi Fantastik Film,En İyi Kostüm, En İyi Makyaj, En İyi Müzik, En İyi Genç Oyuncu (Daniel Radcliffe), En İyi Görsel Efektler, En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu (Imelda Staunton) ve En İyi Senaryo dallarıdır. Film ayrıca 2008 BAFTA Ödülleri'ne En İyi Özel Efekt ve Best Production Design kategorilerinde ödüle aday gösterilmiştir.

Summary:
Harry Potter ve Zümrüdüanka Yoldaşlığı, Harry Potter Serisinin beşinci kitabından uyarlanan 2007 yılı fantastik macera filmi.
Filmin yönetmenliğini David Yates, senaristliğini Michael Goldenberg üstlenmiştir. Filmin oyuncu kadrosu Daniel Radcliffe, Rupert Grint, Emma Watson, Bonnie Wright, Matthew Lewis, Helena Bonham Carter, Robbie Coltrane, Warwick Davis, Ralph Fiennes, Michael Gambon, Brendan Gleeson, Richard Griffiths, Jason Isaacs, Gary Oldman, Alan Rickman, Fiona Shaw, Maggie Smith, Imelda Staunton, David Thewlis, Julie Walters, Olgun Akot ve Emma Thompson'dır.
İlk dört filmin senaristi olan Steve Kloves'un bu filmin senaryosunu yazmamıştır. Filmin yapımcı şirketi Warner Bros.’dur ve Birleşik Krallık'ta 11 Mayıs 2007'de gösterime girmiştir. Filmin çekimi, montajı, düzenlenmesi gibi işlemler Ağustos 2006'da başlamış ve aynı yılın Ekim ayının başlarında tamamlanmıştır.
J.K. Rowling kendi internet sitesinde 19 Ekim 2006 tarihinde yaptığı bir açıklamada filmin 20 dakikalık bir özetinin kendisine gönderildiğini ve çok etkileyici bulduğunu söylemiştir. Ayrıca bu filmin serinin en iyisi olduğunu belirtmiştir. Diğer eleştirmenlerin aksine Rowling kitabının adaptasyonlarını beğendiğini belirtmektedir.