[Επεξεργασία] Το Κουρσκ πριν το ατύχημα
[Επεξεργασία] Το υποβρύχιο
Το Κουρσκ ήταν ένα πυρηνοκίνητο υποβρύχιο του Βορείου Στόλου του Ρωσικού Ναυτικού. Το όνομά του δόθηκε από τη Μάχη του Κουρσκ που έγινε κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου στην περιοχή του Κουρσκ της Ρωσίας. Ήταν η μεγαλύτερη μάχη τεθωρακισμένων που έγινε ποτέ και έληξε με νίκη της Ρωσίας που την οδήγησε αργότερα στο πέρασμα του Δνείπερου και στην απελευθέρωση του Κιέβου το φθινόπωρο του 1943. Το υποβρύχιο, που τέθηκε σε υπηρεσία τον Δεκέμβριο του 1994, είχε μήκος 154 m, εκτόπισμα 16.400 τόννων, διπλό κύτος και μπορούσε να φέρει 24 πυραύλους Κρουζ P-700 Granit καθώς και τορπίλες διαμέτρου 533�mm και 650mm. Για τις αποστολές του υποβρυχίου λίγα είναι γνωστά, εκτός από μία αποστολή παρακολούθησης αμερικάνικου στόλου στη Μεσόγειο .
[Επεξεργασία] Το πλήρωμα
Κυβερνήτης και διοικητής του Κουρσκ ήταν ο Γεναντίι Πέτροβιτς Λγιατσίν (Геннадий Петрович Лячин). Το υποβρύχιο είχε σύμφωνα με τη λίστα των θυμάτων που δόθηκε στη δημοσιότητα 118 επιβαίνοντες . Η αμερικάνικη συντηρητική ιστοσελίδα ειδήσεων WorldNetDaily ανέφερε πως υπήρχαν στο υποβρύχιο Κινέζοι παρατηρητές της άσκησης που εκτελούσε, κάτι που αφενός δεν συμφωνεί με τη λίστα επιβαινόντων που δόθηκε, αφετέρου δεν συμφωνεί με τον αριθμό των πτωμάτων που ανασύρθηκαν από το ναυάγιο και αναγνωρίστηκαν 14 μήνες αργότερα . Παρόλα αυτά, επιβεβαιώνεται πως Αμερικάνικες και Νορβηγικές αρχές παρακολουθούσαν την άσκηση του Κουρσκ (από δικά τους θαλάσσια μέσα) .
[Επεξεργασία] Η τελευταία αποστολή
Το Κουρσκ στις 12 Αυγούστου του 2000 βρισκόταν στη Θάλασσα του Μπάρεντς που αποτελεί τμήμα του Αρκτικού Ωκεανού. Η θερμοκρασία στο τμήμα του ωκεανού όπου βρισκόταν το υποβρύχιο, γύρω στα 100 με 135 km ανοιχτά από το ρωσικό λιμάνι Μουρμάνσκ, δεν υπερβαίνει τον Αύγουστο τους 4 βαθμούς Κελσίου . Η αποστολή του Κουρσκ, που ήταν μέρος ασκήσεων, σχετιζόταν με την δοκιμή νέων οπλικών συστημάτων . Στην αποστολή συμμετείχε και το ρωσικό πολεμικό καταδρομικό πλοίο κλάσης Κίροβ, με όνομα Μεγάλος Πέτρος (Петр Великий - Πιότρ Βελίκιι) καθώς και περίπου 30 άλλα πλοία του ρώσικου ναυτικού και θεωρείται από αμερικάνικες πηγές ως η μεγαλύτερη ρωσική άσκηση ναυτικού μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης . Η συγκεκριμένη αποστολή περιλάμβανε μεταξύ άλλων την εκτόξευση πυραύλων Κρουζ από το Κουρσκ και αμέσως μετά την συνάντηση του με έναν σχηματισμό πλοίων και την προσβολή τους με ομοβροντία τορπιλών. Η αναφορά για την επίτευξη του δεύτερου τμήματος της αποστολής αναμενόταν στις 18:00, ώρα Μόσχας, αλλά δεν έφτασε στην καθορισμένη ώρα ούτε και αργότερα .
[Επεξεργασία] Το ατύχημα και η βύθιση
[Επεξεργασία] Οι εκρήξεις
Στις 07:47 ώρα Ρωσίας, σεισμογράφοι στη Νορβηγία καταγράφουν δόνηση έντασης 2,2 Ρίχτερ και δύο λεπτά αργότερα καταγράφεται, από περισσότερους σεισμογράφους ανά τον κόσμο, δόνηση 4,2 Ρίχτερ . Οι δονήσεις οφείλονται σε εκρήξεις που έχουν σημειωθεί στο Κουρσκ, το οποίο εκείνη την ώρα βρισκόταν στην περιοχή με γεωγραφικές συντεταγμένες 69° 40′ 0″ N 37° 35′ 0″ E, και αντιστοιχούν σε 0,02 με 0,1 τόννους ΤΝΤ η πρώτη και σε 5 τόννους TNT η δεύτερη . Ωστόσο ο Βλαντιμίρ Κουρογιέντοβ, επικεφαλής του Ρωσικού Ναυτικού ανέφερε πως το Κουρσκ συγκρούστηκε, χωρίς να αναφέρει με τι . Η επίσημη θέση του Αμερικάνικου Πολεμικού Ναυτικού είναι ότι παρόλο που παρατηρούσε τις ασκήσεις του Ρωσικού Ναυτικού, κανένα πλοίο ή υποβρύχιό του δεν συμμετείχε σε σύγκρουση με το Κουρσκ . Οι εκρήξεις που αναφέρθηκαν προκλήθηκαν, σύμφωνα με έρευνες που έγιναν αργότερα, στο μπροστινό τμήμα του υποβρυχίου και καθώς το υποβρύχιο ήταν σε βάθος περισκοπίου. Εξαιτίας των εκρήξεων αυτών τα δύο μπροστινά τμήματα πλημμύρισαν, με αποτέλεσμα να πνιγούν όσοι βρίσκονταν εκεί . Άλλα υποβρύχια έσπευσαν στο σημείο του ατυχήματος και το βρήκαν να έχει υποστεί βλάβες και να βρίσκεται με κάποια κλίση στο βυθό της θάλασσας, σε βάθος μεταξύ 100 και 160 μέτρων. Αναφορές που έγιναν μέχρι και τη Δευτέρα 14 Αυγούστου 2000, δήλωναν πως η επικοινωνία με τον κυβερνήτη Γεναντίι Λγιατσίν, επανήλθε μετά από μία ημέρα πλήρους σιγής του ασυρμάτου. Μετέπειτα αναφορές όμως δηλώνουν πως οι αρχικές ήταν πολύ αισιόδοξες και εσφαλμένες .
[Επεξεργασία] Οι απόπειρες διάσωσης από την πλευρά της Ρωσίας
Στις 14 Αυγούστου ο Βλαντιμίρ Κουρογιέντοβ, δηλώνει πως οι πιθανότητες διάσωσης πληρώματος μεταξύ 100 με 130 ανθρώπων "δεν είναι πολύ καλές". Την ίδια μέρα δόθηκε εντολή να κινηθούν τέσσερα πολεμικά πλοία και τρία υποβρύχια στην περιοχή του ατυχήματος. Ένα σωστικό πλοίο κατέβασε σύμφωνα με τον Κουρογιέντοβ, έναν "κώδωνα" που παρείχε Οξυγόνο στο υποβρύχιο. Το Κουρσκ βρισκόταν σε επαφή μέσω ασυρμάτου με τα πλοία στην επιφάνεια και το υπουργείο εθνικής άμυνας τόνισε πως δεν υπήρχε άμεσος κίνδυνος αφού το υποβρύχιο μπορεί να μείνει βυθισμένο μέχρι και τέσσερις μήνες. Η τυπική διαδικασία διάσωσης θα ήταν το πλήρωμα να ερχόταν στην επιφάνεια με τον "κώδωνα" ή με μια "κάψουλα" που θα κατέβαινε στο υποβρύχιο και θα προσαρμοζόταν στην καταπακτή του. Εναλλακτική λύση, που θεωρείτο εξαιρετικά δύσκολη, θα ήταν τα μέλη του πληρώματος να εγκατέλειπαν το υποβρύχιο μέσω των σωλήνων τορπιλών και να κολυμπούσαν στην επιφάνεια στα παγωμένα νερά της Θάλασσας του Μπάρεντς. Διευθυντής των επιχειρήσεων διάσωσης ήταν ο ναύαρχος Βγιάτσεσλαβ Ποπόβ . Ο Τζέημς Μπήβερ, ανταποκριτής του δικτύου πληροφοριών Jane's ανέφερε πως το δεύτερο ενδεχόμενο δεν ήταν δυνατόν εφόσον από την έκρηξη είχαν πλημμυρίσει τα τμήματα των τορπιλών. Πέραν τούτου, ειδικοί επεσήμαναν τον κίνδυνο των ναυτών να πεθάνουν κατά την ανάδυση από το μεγάλο βάθος και τις εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες του Αρκτικού Ωκεανού . Κατά συνέπεια, η διάσωση δεν έχει τόσο μεγάλη άνεση χρόνου όσο υποδεικνύεται από τις ρωσικές αρχές . Τελικά την ίδια μέρα καταφθάνουν άλλα τρία πολεμικά πλοία του Ρωσικού Ναυτικού και μαζί τους ένα ρωσικό αεροπλανοφόρο . Οι Ρώσοι, ενώ διέθεταν υποβρύχια κλάσης India, δεν μπορούσαν να τα χρησιμοποιήσουν επειδή τα είχαν αποσύρει για μείωση κόστους του ναυτικού . Στις 15 Αυγούστου 2000, η επιχείρηση καθόδου κώδωνα στο Κουρσκ, με σκοπό την ανάκτηση ηλεκτρικού και την παροχή Οξυγόνου απέτυχε και μία δεύτερη απόπειρα έγινε αμέσως μετά. Εξαιτίας όμως της πολύ χαμηλής ορατότητας και των κυμάτων ύψους σχεδόν τεσσάρων μέτρων και οι δύο προσπάθειες ήταν ανεπιτυχείς εφόσον οι διασώστες δεν κατάφεραν να προσεγγίσουν με ρομποτικά τηλεκατευθυνόμενο όχημα, μία καταπακτή κινδύνου του Κουρσκ. Οι Ρωσικές αρχές υπολογίζουν το ενδεχόμενο χρήσης φουσκωτών πλωτήρων για τη διάσωση των εγκλωβισμένων στο υποβρύχιο, ενώ η επικοινωνία μέσω ασυρμάτου με το πλοίο που είχε επανακτηθεί τη Δευτέρα 14 Αυγούστου, χάνεται μάλλον εξαιτίας έλλειψης ηλεκτρικού που προήλθε από το κλείσιμο των αντιδραστήρων από μέλη του πληρώματος . Την επόμενη μέρα, ένα βαθυσκάφος κλάσης Bester (Deep Submergence Rescue Vehicle - Χαμηλού Βάθους Διασωστικό Σκάφος), κατόρθωσε να προσεγγίσει το Κουρσκ, αλλά δεν μπόρεσε να πραγματοποιήσει επαφή εξαιτίας καιρού, ισχυρών ρευμάτων και χαμηλής ορατότητας. Την ίδια μέρα ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν, ο οποίος βρίσκεται σε διακοπές, χαρακτηρίζει την κατάσταση κρίσιμη. Η Ρωσία συμβουλεύεται με ειδικούς του ΝΑΤΟ σε υποβρύχιες διασώσεις και τελικά ζητά τη βοήθεια της Μεγάλης Βρετανίας και της Νορβηγίας για τη διάσωση των επιβαινόντων στο Κουρσκ .
[Επεξεργασία] Η απόπειρα διάσωσης από Βρετανούς και Νορβηγούς
Η Βρετανία στέλνει ένα αεροπλάνο με πλήρωμα και εξοπλισμό καθώς και ένα σκάφος διάσωσης που προσγειώνεται στo Τρόντχαϊμ της Νορβηγίας αργά το βράδυ της Τετάρτης 16 Αυγούστου του 2000. Το Βρετανικό υποβρύχιο LR5, πρόκειται να μεταφερθεί στη Ρωσία το Σάββατο 19 Αυγούστου. Ο Πρόεδρος της Ρωσίας, Πούτιν δίνει εντολή αποδοχής οποιασδήποτε βοήθειας από οποιαδήποτε χώρα, που μπορεί να βοηθήσει στη διάσωση του Κουρσκ. Σύμφωνα με τον αντιπλοίαρχο Βλάντισλαβ Ίλγιιν η εντολή δίνεται κατόπιν τηλεφωνικής συνομιλίας μεταξύ Πούτιν με τον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ, Μπιλ Κλίντον . Οι ελπίδες διάσωσης επικεντρώνονται τώρα στο Βρετανικό LR5, που μπορεί να φτάσει σε βάθος 457 μέτρων και στο διμελές πλήρωμα του. Το σχέδιο διάσωσης εκμεταλλεύεται τη δυνατότητα προσκόλλησης του LR5 στην καταπακτή κινδύνου του βυθισμένου προς διάσωση υποβρυχίου και τη μεταφορά στην επιφάνεια ομάδων 16 ατόμων κάθε φορά. Το Κουρσκ εν τω μεταξύ, λέγεται πως έχει πάρει κλίση που μπορεί να είναι και 60 μοίρες, αλλά αυτό θεωρητικά δεν αποτελεί πρόβλημα για το LR5, γιατί με τη βοήθεια σφηνοειδούς κατασκευής που διαθέτει μπορεί να προσκολληθεί σε υποβρύχιο που βρίσκεται σε κλίση. Η κατάσταση όμως θεωρείται δύσκολη γιατί έχει περάσει πολύς χρόνος και το Βρετανικό διασωστικό υποβρύχιο βρίσκεται ακόμη στο Τρόντχαϊμ, όπου τοποθετείται ο εξοπλισμός των δυτών, διαδικασία χρονοβόρα .
Στις 17 Αυγούστου 2000, λαμβάνονται εικόνες του Κουρσκ από τηλεκατευθυνόμενη κάμερα που δείχνουν τις ζημιές που έχει υποστεί το υποβρύχιο. Το Κουρσκ φαίνεται να έχει κλίση γύρω στις 20 μοίρες και όχι 60 όπως θεωρείτο αρχικά. Έχει το περισκόπιο του σηκωμένο, γεγονός που δηλώνει πως το πλήρωμα δεν μπόρεσε να αντιδράσει έγκαιρα στα αίτια της βύθισης, η δεξιά έξοδος των τορπιλών είναι ανοιχτή όπου και διακρίνονται συντρίμμια. Η επιχείρηση διάσωσης που πρόκειται να λάβει χώρα, περιλαμβάνει συνάντηση Ρώσων δυτών με Βρετανούς και Νορβηγούς διασώστες την Παρασκευή 18 ή το Σάββατο 19 Αυγούστου στην περιοχή όπου βρίσκεται το Κουρσκ. Εκεί θα καταδυθεί το LR5 με διμελές πλήρωμα του (μαζί με 2 Ρώσους τεχνικούς και έναν Ρώσο γιατρό). Αν καταφέρει να προσκολληθεί σε καταπακτή κινδύνου θα ανασύρονται 15 άτομα σε κάθε διαδρομή. Ωστόσο, ο πρωθυπουργός της Ρωσίας Μιχαήλ Κασυάνοβ περιγράφει την κατάσταση στο Κουρσκ "σχεδόν καταστροφική" εφόσον από την Τετάρτη δεν έχουν δοθεί σημεία ζωής στο υποβρύχιο .
Την Παρασκευή οι απόπειρες διάσωσης από πλευράς Ρωσίας συνεχίζονται ανεπιτυχώς. Ρώσοι διασώστες προσεγγίζουν μία καταπακτή ασφαλείας του Κουρσκ, αλλά δεν μπορούν να την ανοίξουν λόγω ζημιών που έχει υποστεί. Το Πεντάγωνο αναφέρει πως δεν έχει λάβει απάντηση σε προσφορά παροχής στρατιωτικής βοήθειας που έκανε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας των ΗΠΑ, Γουΐλιαμ Κοέν, την προηγούμενη ημέρα σε Ρωσικές αρχές. Ο αναπληρωτής πρωθυπουργός της Ρωσίας Ιλία Κλεμπάνοβ αναφέρει πως υπάρχει μία "τρομακτική τρύπα" στην πλευρά του Κουρσκ όπου βρισκόταν το μεγαλύτερο μέρος του πληρώματος υπονοώντας πως δεν υπήρχαν περιθώρια διαφυγής και πως το υποβρύχιο υπέστη "καταστροφή που εξαπλώθηκε με αστραπιαία ταχύτητα" .
Το Σάββατο 19 Αυγούστου 2000, μία εβδομάδα μετά τις εκρήξεις στο Κουρσκ, καταφθάνει στο σημείο του συμβάντος το Νορβηγικό ανεφοδιαστικό πλοίο Normand Pioneer, που μεταφέρει το Βρετανικό βαθυσκάφος διάσωσης LR5. Πέντε μίλια μακριά από το σημείο όπου βρίσκεται το Κουρσκ γίνονται διαβουλεύσεις μεταξύ Ρώσων, Βρετανών και Νορβηγών για το πως θα εξελιχθεί η επιχείρηση. Εντούτοις, δύο ώρες νωρίτερα, ο Ρώσος επικεφαλής του προσωπικού του Βορείου Στόλου, Μιχαήλ Μοτσάκ, δηλώνει στη Ρωσική τηλεόραση πως κατά πάσα πιθανότητα, όσα μέλη του πληρώματος βρισκόντουσαν στο μπροστινό μέρος του υποβρυχίου τη στιγμή της έκρηξης, σκοτώθηκαν στα πρώτα λεπτά του ατυχήματος. Ο ίδιος θεωρεί πως μπορεί να υπάρχει "αέρας στο υποβρύχιο, αλλά η πίεση του αέρα πρέπει να είναι πολύ, πολύ μεγάλη, γεγονός που δεν προωθεί την καλή υγεία, καθώς τα επίπεδα του Οξυγόνου θα είναι επικίνδυνα χαμηλά" .
Κατά τη διάρκεια της προηγούμενης νύχτας οι Ρώσοι διασώστες καταβάλλουν προσπάθειες να προσεγγίσουν το Κουρσκ, αλλά αποτυγχάνουν για άλλη μια φορά. Ενώ έχουν καταφέρει να προσκολληθούν σε καταπακτές κινδύνου, αδυνατούν να σφραγίσουν την επαφή. Ο εκπρόσωπος του Ρωσικού Ναυτικού, Ιβάν Ντιγκάλο, δηλώνει: "Η άφιξη των Βρετανών διασωστών δεν πρέπει να μας φαίνεται σαν πανάκεια, γιατί και αυτοί θα αντιμετωπίσουν τα ίδια προβλήματα". Η ρώσικη κοινή γνώμη αρχίζει να αντιδρά εξαιρετικά έντονα πλέον στα γεγονότα που εξελίσσσονται στη θάλασσα του Μπάρεντς .
Την Κυριακή 20 Αυγούστου 2000, οι Βρετανοί διασώστες συγκεντρώνονται 8 χιλιόμετρα από τη περιοχή όπου βρίσκεται το Κουρσκ και τρεις ώρες αργότερα εμφανίζονται και οι Νορβηγοί. Σύμφωνα με τις Ρωσικές αρχές και συγκεκριμένα, σύμφωνα με τον Ιλία Κλεμπάνοβ, "η απόλυτη πλειοψηφία του πληρώματος έχει πεθάνει στα πρώτα δύο λεπτά της καταστροφής... συμπεριλαμβανομένων και αυτών που ήταν υπεύθυνοι για τον έλεγχο του υποβρυχίου" [...] "Θεωρούμε ότι το Βρετανικό σωστικό βαθυσκάφος, δε θα έχει τη δυνατότητα να προσκολληθεί, αφού θα χρησιμοποιήσει τς ίδιες μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν από τις Ρωσικές κάψουλες". Στη Ρωσική τηλεόραση, στο δίκτυο RTR, αναφέρεται πως οι διασώστες με ειδικές στολές θα προσπαθήσουν να προσεγγίσουν το Κουρσκ και να ανοίξουν με τα χέρια, την καταπακτή κινδύνου του υποβρυχίου. Αν τα καταφέρουν, θα προχωρήσουν στο θάλαμο και θα προσπαθήσουν να διαβάσουν τα όργανα που μετρούν την πίεση του νερού στο εσωτερικό του υποβρυχίου. Αν αυτή βρίσκεται σε κανονικά επίπεδα, τα πληρώματα θα ξεκινήσουν να αντλούν το θαλάσσιο νερό που προφανώς θα έχει γεμίσει το σκάφος. Την ίδια μέρα συγκαλείται κατόπιν εντολής του Γουΐλιαμ Κοέν, ομάδα Αμερικανών μηχανικών, γιατρών και δυτών που θα φτάσουν στο σημείο του ατυχήματος και θα προσπαθήσουν να συνεισφέρουν στην επιχείρηση. Οι Αμερικάνοι, θα έχουν υπολογιστικούς συνδέσμους με στρατιωτικές εγκαταστάσεις στις ΗΠΑ .
Οι Νορβηγοί δύτες πλησιάζουν τα συντρίμμια του Κουρσκ και λαμβάνουν βίντεο που επιβεβαιώνει τις αρχικές προβλέψεις Ρώσων αξιωματικών, ότι το μεγαλύτερο τμήμα ή όλο το πλήρωμα είναι νεκροί. Ο Ιλία Κλεμπάνοβ αναφέρει ότι το βίντεο απεικονίζει μαζική φθορά στο Κουρσκ, που επικεντρώνεται στον μπροστινό μέρος και στον πυργίσκο του υποβρυχίου, ενώ ζημιές σημειώνονται και στο πίσω μέρος . Νορβηγοί διασώστες αναφέρουν πως η καταπακτή διαφυγής του Κουρσκ μπορεί να αφαιρεθεί, πράγμα που έρχεται σε αντίθεση με παλιότερες προβλέψεις ρωσικών αρχών που υποστήριζαν ότι η καταπακτή είχε υποστεί εκτεταμένες ζημιές. Δύο Νορβηγοί δύτες πετούν με ελικόπτερο στο Βιντγιάεβο για να μελετήσουν ένα υποβρύχιο παρόμοιο με το Κουρσκ, πριν αποφασίσουν για το επόμενο στάδιο της διάσωσης. Ο Νορβηγός υποναύαρχος Άιναρ Σκόργκεν που ηγείται της αποστολής, αναφέρει πως θα μελετηθεί από αυτούς τους δύο δύτες, τι βρίσκεται μέσα σε μια καταπακτή κινδύνου, επειδή "πρέπει να ξεκαθαριστούν οι συνέπειες ανοίγματος της καταπακτής". Επίσης δηλώνει πως οι Νορβηγοί διασώστες "έχουν να διανύσουν ακόμη πολύ δρόμο" πριν από οποιαδήποτε προσπάθεια ανοίγματος των καταπακτών. Στο CNN, δήλωσε πως η επιχείρηση προχωρά όσο πιο γρήγορα γίνεται χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο υγεία των δυτών .
Νωρίς το πρωί της 21ης Αυγούστου του 2000, εννέα μέρες μετά τις εκρήξεις στο Κουρσκ, αναφέρεται πως οι Νορβηγοί δύτες κατάφεραν να ανοίξουν την πίσω καταπακτή του Ρωσικού υποβρυχίου. Σύμφωνα με αυτές τις αναφορές, οι δύτες δεν εντόπισαν σημεία ζωής από το υποβρύχιο. Ωστόσο η αποστολή θα συνεχιστεί και οι δύτες σκοπεύουν να προχωρήσουν στα ενδότερα διαμερίσματα του Κουρσκ, όπου όμως μπορεί να υπάρχουν επικίνδυνα χημικά που προήλθαν από τις εκρήξεις. Σε αναμονή βρίσκεται και το Βρετανικό διασωστικό βαθυσκάφος που βρίσκεται στην περιοχή από το Σάββατο .
Τελικά δέκα μέρες μετά τις εκρήξεις (Τρίτη, 22 Αυγούστου 2006), οι Νορβηγοί δύτες καταφέρνουν να εισέλθουν στα εσωτερικά διαμερίσματα του Κουρσκ όπου διαπιστώνουν ότι είναι όλα πλημμυρισμένα. Προφανώς επιβεβαιώνεται πως όλοι οι επιβαίνοντες στο Κουρσκ είναι νεκροί. Ο Πουτιν ονομάζει την ημέρα "μέρα πένθους" και οι σημαίες βρίσκονται μεσίστια σε όλη τη Ρωσία. Ο Νορβηγός υποναύαρχος υπεύθυνος της αποστολής, Άιναρ Σκόργκεν, σε ραδιοφωνική συνέντευξή του δηλώνει πως είναι δύσκολο να ανασυρθούν τα πτώματα γιατί η "ανάσυρση πτωμάτων είναι εντελώς διαφορετικού τύπου επιχείρηση". Νοσοκομειακό πλοίο που μεταφέρει συγγενείς των θυμάτων πρόκειται να καταφτάσει στην περιοχή. Το τελευταίο που απομένει για τη Ρωσική κυβέρνηση είναι η ανάσυρση του Κουρσκ, εφόσον φέρει μερικά από τα πιο ανεπτυγμένα ρωσικά οπλικά συστήματα και αφετέρου για πρόληψη μόλυνσης του περιβάλλοντος από ενδεχόμενη διαρροή ραδιενέργειας από τους πυρηνικούς αντιδραστήρες του .
[Επεξεργασία] Οι Ρωσικές αρχές, τα ΜΜΕ και η κοινή γνώμη
Η τραγωδία του Κουρσκ, υπήρξε η αφορμή έντονων αντιδράσεων και αντιπαραθέσεων. Πέρα από τις οξείες αντιδράσεις συγγενών και μη, των μελών του πληρώματος του υποβρυχίου, υπήρξαν αντιδράσεις για τις αντικρουόμενες αναφορές μεταξύ ιδιωτικών και κρατικών μέσων μαζικής ενημέρωσης.
Ο Πούτιν, είχε ξεκινήσει από τον Μάιο του 2000, "επιχείρηση σκούπα" με σκοπό την πάταξη της διαφθοράς. Στο πλαίσιο των προσπαθειών του προς την επίτευξη των στόχων του, άνοιξε μέτωπο με τη ρωσική εταιρία Media-Most πρόεδρος της οποίας ήταν ο Βλαντιμίρ Γκουζίντσκιι. Η Media-Most που έκανε οξεία κριτική στην κυβέρνηση Πούτιν, είχε τον έλεγχο του πρώτου ανεξάρτητου ρωσικού τηλεοπτικού σταθμού NTV (ΗΤΒ στα κυριλλικά), της εφημερίδας Σεγκόντια καθώς και διαφόρων περιοδικών. Ο πρόεδρος της εταιρίας (που είχε απασχολήσει και τις αστυνομικές αρχές του Ισραήλ για κατηγορίες ξεπλύματος χρημάτων), συνελήφθη τον Μάιο του 2000 από τη ρωσική αστυνομία για απάτη και αφέθηκε ελεύθερος αφού υπέγραψε την πώληση της Media-Most στην ρωσική κρατική επιχείρηση Gazprom, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις .
Aποτέλεσμα αυτών, υπήρξε η διάσταση απόψεων μεταξύ κρατικών και ιδιωτικών ΜΜΕ και οι αναφορές για το ατύχημα του Κουρσκ και τα αίτια που οδήγησαν σε αυτό, δεν ξέφυγαν από την αντίθεση αυτή. Αρχικά το ημικρατικό Ρωσικό Δημόσιο Τηλεοπτικό Κανάλι και η κρατική τηλεόραση, περιλάμβαναν στο ειδησεογραφικό πρόγραμμά τους, εκτενείς συνεντεύξεις ναυτικών και κυβερνητικών αρχών, γεγονός που τους παρείχε τη δυνατότητα να εδραιώσουν τα επιχειρήματα των δηλώσεών τους. Από την άλλη πλευρά, τα ιδιωτικά ΜΜΕ, όπως η εφημερίδα Μοσκόβσκιι και η Ισβεστίγια κατηγορούσαν ανοιχτά τις αρχές για ψεύδη. Η Κομσομόλσκαγια Πράβντα κατάφερε να βρει μια λίστα με τα ονόματα των επιβαινόντων στο Κουρσκ ενώ οι αρχές δεν είχαν ανακοινώσει τα ονόματά τους. Το NTV εμφάνισε τους ίδιους εκπροσώπους του ναυτικού που εμφανίζονταν στα κρατικά κανάλια, αλλά εμφάνισε και απόστρατους για να δώσει μια πιο πλήρη εικόνα. Όσο συνέβαιναν όλα αυτά, ο Πούτιν βρισκόταν σε διακοπές στο εξοχικό του στο Σόχι, γεγονός για το οποίο δέχτηκε επίσης οξεία κριτική .
Εν τω μεταξύ, μία σκηνή που εμφανίζεται στις τηλεοράσεις και κάνει το γύρο του κόσμου προκαλεί σάλο και δημιουργεί έντονες αντιδράσεις. Στη σκηνή φαίνεται η Ναντέζντα Τύλικ, μητέρα ενός εκ των υποπλοιάρχων του Κουρσκ, η οποία επιτίθεται φραστικά σε εκπροσώπους των ρωσικών αρχών που βρίσκονται κοντά της. Κατά τη διάρκεια της φραστικής επίθεσης εμφανίζεται από πίσω της μια άλλη γυναίκα που πιέζει μια σύριγγα πάνω από τα ρούχα της Τυλίκ, η οποία μετά από λίγο χάνει την ικανότητα να παραμείνει όρθια και οδηγείται σε μια καρέκλα. Η Τυλίκ δήλωσε πως έχασε άμεσα την ικανότητά της να μιλήσει αμέσως μετά την ένεση. Αργότερα όμως ανέτρεψε την εκδοχή που παρουσίασε αρχικά και δήλωσε πως η ένεση ζητήθηκε από το σύζυγό της, εξαιτίας προβλημάτων με την καρδιά της. Παρόλα αυτά, οι αξιωματικοί του ρωσικού ναυτικού δήλωσαν πως χορηγούσαν συνέχεια ηρεμιστικά σε συγγενείς των επιβαινόντων στο Κουρσκ, και συμπλήρωσαν πως «δεν είναι τόσο μεγάλη υπόθεση όσο το κάνετε να φαίνεται στη Δύση» .
Η αντιμετώπιση των συμβάντων στη θάλασσα του Μπάρεντς από τις ρωσικές αρχές, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στη ρωσική και παγκόσμια κοινή γνώμη. Συγγενείς των θυμάτων χρησιμοποίησαν βαρείς χαρακτηρισμούς για τον Πούτιν και την κυβέρνησή του. Η Ιρίνα Μπελοζόροβα, σύζυγος πλοιάρχου του Κουρσκ είπε για τη συνάντηση που επρόκειτο να έχει με τον Πούτιν: «Θα του πω πως είμαι χαρούμενη που δεν τον ψήφισα. Δεν είναι πρόεδρος. Είναι απλά ένα ανδρείκελο». Η Γιεκατερίνα Μπαγκρυάντσεβα είπε πως αντιμετώπισαν ανάλγητη συμπεριφορά από τις αρχές στο Βιντγιάεβο. Επίσης δήλωσε: «Όταν ανακηρύσσουν τη μέρα αυτή ως μέρα πένθους σε αυτό το μέρος, σημαίνει πως την επόμενη θέλουν να μας ξεχάσουν» . Οι πρακτικές του Πούτιν αρχίζουν πλέον να παραλληλίζονται ανοιχτά με Σοβιετικές από τον τύπο και ο Πούτιν αντιμετωπίζει ακόμη πιο άσχημες κριτικές .
Η έντονη κριτική στον Πρόεδρο της Ρωσίας Πούτιν, που είχε το απόγειό της με τη βύθιση του Κουρσκ, οδήγησε στην υιοθέτηση νέας στάσης από τη ρωσική κυβέρνηση τόσο σε επίπεδο επικοινωνίας με τους φορείς των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, όσο και σε επίπεδο δημοσίων σχέσεων . Επιπλέον προκάλεσε μεταστροφή της ρωσικής κυβέρνησης ως προς την αντιμετώπιση των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων και την τρέχουσα επί δέκα χρόνια «αναμόρφωση των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων». Από εκείνη την περίοδο και μετά ξεκίνησε να εφαρμόζεται πολύ εντονότερα η «αναμόρφωση» του Βόρειου Στόλου, το κύρος του οποίου δεν ήταν το απαιτούμενο από τις ρωσικές αρχές . Στο πλαίσιο της αναμόρφωσης εντάσσεται και η ανανέωση του Βόρειου Στόλου ο οποίος είχε μείνει αρκετά πίσω σε άψυχο και έμψυχο υλικό καθώς και σε επιχειρήσεις, εξαιτίας δύο πολέμων με την Τσετσενία και περιορισμένης χρηματοδότησης του στόλου από πλήθος παραγόντων . Δύο εβδομάδες μετά τις εκρήξεις, ο Πούτιν αποφασίζει να απονεμηθούν μετάλλια μετά θάνατον σε όλα τα μέλη του πληρώματος του Κουρσκ. Στον κυβερνήτη του υποβρυχίου, Γκεναντίι Λγιατσίν, απονέμεται το «Παράσημο του Ήρωα της Ρωσίας», μία από τις υψηλότερες τιμητικές διακρίσεις της χώρας, ενώ τα υπόλοιπα μέλη τιμώνται με το «Παράσημο Ανδρείας». Επίσης δίνεται εντολή ανέγερσης μνημείου για τους επιβαίνοντες στο Κουρσκ, που θα τοποθετηθεί στο Κεντρικό Στρατιωτικό Μουσείο στη Μόσχα . Τέλος ο Πούτιν ανακοίνωσε πως θα ανελκυστούν τα συντρίμμια του Κουρσκ και θα παραδοθούν οι σοροί των επιβαινόντων στις οικογένειές τους. Η επιχείρηση ανέλκυσης επρόκειτο να ξεκινήσει, το νωρίτερο, μετά από το ορθόδοξο 40ήμερο πένθους .
[Επεξεργασία] Η ανάσυρση πτωμάτων από τον βυθό
Μέχρι τις 22 Οκτωβρίου του 2000 οι Νορβηγοί δύτες έχουν καταφέρει να ανοίξουν στο κύτος του υποβρυχίου μία τρύπα μήκους 1,5 μέτρου και πλάτους 75 εκατοστών. Οι Ρώσοι και Νορβηγοί δύτες βρισκόντουσαν στο μεσοδιάστημα στη Νορβηγία όπου εκπαιδεύονταν για το τμήμα της επιχείρησης της ανάσυρσης των σορών που επρόκειτο να διεξαχθεί στα παγωμένα νερά της Θάλασσας Μπάρεντς. Από την τρύπα που ανοίγουν ανασύρονται τα πρώτα τρία πτώματα του πληρώματος του Κουρσκ . Την επόμενη μέρα ανακαλύπτεται από τους δύτες που συμμετέχουν στην επιχείρηση, ένα σημείωμα από τον Ντμίτρι Κολέσνικοφ, υποπλοίαρχο του Κουρσκ, που γράφει: "Όλο το πλήρωμα από τα τμήματα έξι, επτά και οκτώ ήρθαν στο ένατο. Υπάρχουν 23 άτομα εδώ. Πήραμε αυτή την απόφαση εξαιτίας του ατυχήματος. Κανείς μας δεν μπορεί να βγει στην επιφάνεια". Το σημείωμα αποδεικνύει την ύπαρξη επιζόντων μετά την έκρηξη . Έως τις 14 Μαΐου του 2001, έχουν ανασυρθεί 12 σοροί μελών του πληρώματος από το Κουρσκ και ξεκινούν οι συζητήσεις για την υλοποίηση της ανέλκυσης του υποβρυχίου . Συνολικά ανασύρθηκαν μόνο 12 σοροί από τις 118 .
[Επεξεργασία] Η ανέλκυση του υποβρυχίου
Οι Ρωσικές αρχές αισθάνθηκαν την υποχρέωση να ανελκύσουν το Κουρσκ αφενός διότι η πλειοψηφία των σορών (106) των επιβαινόντων δεν είχαν ανασυρθεί, αφετέρου διότι η ρωσική κυβέρνηση δεχόταν πιέσεις ως προς την ανέλκυση εξαιτίας του ενδεχομένου μόλυνσης του περιβάλλοντος που θα προέκυπτε μετά από λίγα χρόνια, από τη φθορά του θαλασσίου νερού στο περίβλημα των πυρηνικών αντιδραστήρων του Κουρσκ. Συγκεκριμένα, από τον Μάρτιο του 2001, η Ρωσία δεχόταν πιέσεις, από την Ευρωπαϊκή Ένωση για να επιτραπεί η παρατήρηση των ναυτικών βάσεων της Ρωσίας από Ευρωπαϊκές εταιρίες που σχετίζονται με τα προγράμματα της ΕΕ για τα ραδιενεργά απόβλητα στις θάλασσες Βόρεια της Ρωσίας. Αν αυτό δε γινόταν δεκτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση απειλούσε πως θα ακύρωνε την οικονομική βοήθεια που επρόκειτο να παραχωρήσει στη Ρωσία για την ανέλκυση του Κουρσκ (ύψους 30 εκατομμυρίων δολλαρίων και 500.000 ρούβλιων). Οι Ρωσικές αρχές από την άλλη δεν επιθυμούσαν την πρόσβαση Ευρωπαίων στις βάσεις τους, γεγονός που θα μπορούσε να αποκαλύψει απόρρητα του Ρωσικού στόλου και παρόλο που η Ρωσία είχε τη δυνατότητα να ανελκύσει το Κουρσκ χωρίς οικονομική βοήθεια, αυτό θα ανέβαλλε την επιχείρηση ένα χρόνο αργότερα οπότε και οι πιέσεις θα γίνονταν εντονότερες . Τελικά η Ρωσική κυβέρνηση, στις 18 Μαΐου του 2001, συμφώνησε να συνεργαστεί με την κοινοπραξία των Ολλανδικών ναυτιλιακών εταιριών Mammoet και Smit International, για την ανέλκυση του Κουρσκ. Οι ετοιμασίες για την επιχείρηση ξεκίνησαν αμέσως και ήταν σχεδιασμένο να ολοκληρωθούν στα τέλη του Σεπτεμβρίου του 2001. Επρόκειτο να χρησιμοποιηθούν 20 με 24 μονάδες ανέλκυσης προσδεμένες σε έναν τεράστιο πλωτήρα. Οι μονάδες ανέλκυσης έχουν τη δυνατότητα να εξισορροπούν στα ρεύματα και ταυτόχρονα η κάθε μια να παρέχει τη δική της ισχύ ανέλκυσης ώστε το Κουρσκ να αποκολληθεί από το βυθό. Από εκεί, το Κουρσκ ήταν σχεδιασμένο να προσκολληθεί κάτω από τον πλωτήρα και να οδηγηθεί στο λιμάνι του Μουρμάνσκ .
Η ανέλκυση του Κουρσκ έγινε σύμφωνα με το σχεδιασμό της επιχείρησης, την οποία σχεδίασαν το υπουργείο εθνικής άμυνας της Ρωσίας, η κοινοπραξία των Ολλανδικών εταιριών Smit International και Mammoet και η κατασκευάστρια εταιρία του Κουρσκ "Rubin". Συμμετείχαν επίσης, το Ερευνητικό Ινστιτούτο Ναυπηγικής, Κρυλόβ και η κατασκευάστρια εταιρία των Ρωσικών πυρηνικών σκαφών "Σεβμάς" (ФГУП «ПО «Севмаш») . Ολοκληρώθηκε σε πέντε στάδια:
Για την επιχείρηση έγιναν προσομοιώσεις των σταδίων της σε υπολογιστές, σε εξειδικευμένα εργαστήρια στην Αγία Πετρούπολη, για να αντιμετωπιστούν προβλήματα που ενδεχομένως θα προέκυπταν από λανθασμένη εφαρμογή θεωρητικών υποθέσεων .
Μέχρι τις 28 Αυγούστου 2001 είχαν διανοιχθεί όλες οι τρύπες στο Κουρσκ και στις 13 Σεπτεμβρίου, η πλώρη είχε κοπεί από το υπόλοιπο μέρος του υποβρυχίου. Το Giant 4 έφτασε στις 26 Σεπτεμβρίου (2001) στην περιοχή όπου ήταν βυθισμένο το Κουρσκ, εξαιτίας προβλημάτων στο εξειδικευμένο αλυσοπρίονο που έκοψε την πλώρη, κακοκαιρίας και δυσκολιών στην εφαρμογή προσδέσεων των καλωδίων στο υποβρύχιο. Την επόμενη μέρα, το Giant 4 αγκυροβόλησε με 8 άγκυρες και στις 7 Οκτωβρίου, όλες οι προσδέσεις των καλωδίων στο υποβρύχιο είχαν ολοκληρωθεί επιτυχώς δίνοντας το πράσινο φως για την ανύψωσή του από το βυθό της θάλασσας. Την επόμενη μέρα και στις 18:30 UTC, το Κουρσκ είχε ανέβει και είχε προσδεθεί στο κατάλληλο ύψος κάτω από το Giant και δύο ώρες αργότερα ξεκίνησε η μεταφορά του στο Μουρμάνσκ με μέση ταχύτητα 4 ναυτικά μίλια την ώρα. Στις 21 Οκτωβρίου το σύμπλεγμα του Giant με το Κουρσκ είχε φτάσει στο Μουρμάνσκ και είχε τοποθετηθεί σε δεξαμενή εκεί. Μια μέρα αργότερα, αφαιρέθηκαν όλα τα καλώδια που συγκρατούσαν το Κουρσκ στο Giant 4. Τέλος, την αμέσως επόμενη ημέρα, το Κουρσκ αποτέθηκε μόνο του σε δεξαμενή και το Giant αποχώρησε προς το Κίρκενες της Νορβηγίας από όπου θα ξεκινούσε το ταξίδι του για την Ολλανδία. Η αποστολή θεωρείται πως παρά τη χρονική καθυστέρηση ολοκληρώθηκε με επιτυχία .
[Επεξεργασία] Τα μνημεία
Στις 12 Αυγούστου του 2002, έγιναν τα αποκαλυπτήρια δύο μνημείων για την τραγωδία του Κουρσκ, ένα στη Μόσχα και ένα στο Βιντγιάεβο από όπου το Κουρσκ ξεκίνησε το τελευταίο του ταξίδι. Το μνημείο στη Μόσχα απεικονίζει έναν ναυτικό ασκεπή, πάνω από ένα υποβρύχιο που βυθίζεται στον ωκεανό . Ένα άλλο μνημείο έκανε επίσης τα αποκαλυπτήριά του στην Αγία Πετρούπολη, στην επέτειο τριών χρόνων από το ατύχημα στο Κουρσκ. Το μνημείο αυτό αποτελείται από έναν κύβο από μαύρο γρανίτη όπου πάνω αναγράφεται: "Στη μνήμη του πληρώματος του Κουρσκ" και από την άλλη πλευρά αναγράφεται απόσπασμα από το σημείωμα που βρέθηκε από τον Νμίτρι Κολέσνικοβ, μέλος του πληρώματος, με τις λέξεις: "Μην απελπίζεστε" . Πέντε χρόνια μετά το ατύχημα έγιναν τα αποκαλυπτήρια ενός τέταρτου μνημείου, που αποτελείται από θραύσματα του υποβρυχίου, στην πόλη Κουρσκ από όπου το υποβρύχιο πήρε το όνομά του.

Summary:
Συντεταγμένες: 69°40′0″N 37°35′0″E / 69.66667, 37.58333
Τον Αύγουστο του 2000 το ρωσικό υποβρύχιο Κουρσκ, κλάσης «Όσκαρ ΙΙ», βυθίστηκε στα ανοιχτά της Θάλασσας του Μπάρεντς κατά τη διάρκεια άσκησης. Η βύθιση του Κουρσκ, σύμφωνα με τις επίσημες πηγές της Ρωσικής κυβέρνησης, επήλθε όταν προκλήθηκε έκρηξη εξαιτίας διαρροής καυσίμων υπεροξείδιου του υδρογόνου από μια ελαττωματική τορπίλη που έφερε το υποβρύχιο .
Μία απόπειρα διάσωσης των 118 μελών του πληρώματος που βρισκόταν εγκλωβισμένοι στο υποβρύχιο και η οποία επιχειρήθηκε από Νορβηγούς και Βρετανούς δύτες λίγες μέρες μετά το συμβάν που οδήγησε στη βύθιση, δεν απέδωσε καρπούς. Δεκατέσσερεις μήνες αργότερα, το Ρωσικό Ναυτικό σε συνεργασία με την Ολλανδική κοινοπραξία των εταιρειών Smit Internationale και Μαμούτ, ανέσυρε την πλειοψηφία των σορών των επιβαινόντων στο υποβρύχιο .


[Επεξεργασία] Περιγραφή
Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα εκτιμήσεις, το βιβλίο αρχικά αποτελείτο από 272 σελίδες περγαμηνής δεμένες σε 17 16σέλιδα . Σήμερα σώζονται γύρω στις 240 σελίδες, και ορισμένα κενά στην αρίθμησή τους (που έγινε μεταγενέστερα από τη συγγραφή του) δείχνουν ότι αρκετές σελίδες ήδη έλειπαν, όταν το απόκτησε ο Βόινιτς. Υπάρχουν επίσης ισχυρές ενδείξεις ότι σε κάποια στιγμή οι σελίδες του χειρογράφου αναδιευθετήθηκαν . Για τη δημιουργία του κειμένου και των εικόνων χρησιμοποιήθηκε πένα από φτερό και οι εικόνες χρωματίστηκαν με μπογιά (με κάπως άτεχνο τρόπο), πιθανώς αργότερα από τη δημιουργία τους.
[Επεξεργασία] Εικόνες
Οι εικόνες του βιβλίου δε βοηθούν ιδιαίτερα στην κατανόηση του περιεχομένου, δείχνουν όμως ότι αποτελείται από έξι "ενότητες" με διαφορετικό αντικείμενο και στυλ. Εκτός από την τελευταία ενότητα, που αποτελείται μόνο από κείμενο, σχεδόν κάθε σελίδα του βιβλίου περιέχει τουλάχιστον μια εικονογράφηση. Οι ενότητες, και τα ονόματα που τους έχουν αποδοθεί, είναι:
[Επεξεργασία] Το κείμενο
Το κείμενο έχει προφανώς γραφτεί από τα αριστερά προς τα δεξιά, με ένα κάπως ατημέλητο δεξί περιθώριο. Οι μεγάλες ενότητες χωρίζονται σε παραγράφους, που μερικές φορές σημαδεύονται από κουκκίδα στο αριστερό περιθώριο. Δεν υπάρχει εμφανής στίξη. Η σύνθεση ductus (λατ. ρημ. duco + carmen π.χ συνθέτω ποίημα) (η ταχύτητα, επιμέλεια και απόσταση των χαρακτήρων) ρέει στρωτά, όπως συμβαίνει όταν ο συγγραφέας καταλαβαίνει τι γράφει· το χειρόγραφο δίνει την εντύπωση ότι κάθε χαρακτήρας αποτυπώθηκε με τρόπο φυσικό, χωρίς προηγούμενη σκέψη.
Το κείμενο περιέχει πάνω από 170.000 διακριτές γλυφές, που συνήθως διαχωρίζονται από μικρά κενά. Οι περισσότερες γλυφές έχουν γραφεί με μια ή δυο κινήσεις της πένας. Αν και υπάρχει κάποια διαφωνία για το κατά πόσο οι γλυφές είναι διάκριτες ή όχι, ένα "αλφάβητο" με 20-30 σύμβολα θα αρκούσε για να γραφεί όλο το κείμενο, με εξαίρεση μερικούς "περίεργους" χαρακτήρες που εμφανίζονται μόνο μια ή δυο φορές.
Μεγαλύτερα κενά χωρίζουν το κείμενο σε περίπου 35.000 "λέξεις" που ποικίλλουν σε μέγεθος. Οι λέξεις μοιάζουν να ακολουθούν κάποιους φωνητικούς και ορθογραφικούς κανόνες. Για παράδειγμα, κάποιοι χαρακτήρες υπάρχουν σε όλες τις λέξεις (όπως τα φωνήεντα στα ελληνικά), κάποιοι χαρακτήρες ποτέ δεν γράφονται μετά από κάποιους άλλους, μερικοί μπορεί να είναι διπλοί ενώ άλλοι όχι.
Η στατιστική ανάλυση των λέξεων του κειμένου έδειξε ότι ακολουθούν την κατανομή μιας φυσικής γλώσσας . Για παράδειγμα, η συχνότητα των λέξεων ακολουθεί το νόμο του Ζιπφ και η εντροπία (περίπου 10 bits ανά λέξη) είναι παρόμοια με αυτή της αγγλικής ή της λατινικής γλώσσας. Μερικές λέξεις συναντώνται μόνο σε συγκεκριμένες ενότητες, ενώ άλλες σε ολόκληρο το χειρόγραφο. Υπάρχουν ελάχιστες επαναλήψεις στις "λεζάντες" που συνοδεύουν τις εικόνες. Στη "βοτανική" ενότητα, η πρώτη λέξη κάθε σελίδας συναντάται μόνο στη συγκεκριμένη σελίδα και μπορεί να είναι το όνομα του φυτού.
Από την άλλη, η "γλώσσα" του χειρόγραφου έχει αρκετές διαφορές με τις ευρωπαϊκές γλώσσες. Για παράδειγμα, δεν υπάρχουν λέξεις με περισσότερα από δέκα "γράμματα", ενώ υπάρχουν λίγες λέξεις με ένα ή δυο γράμματα. Η κατανομή των γραμμάτων μέσα στις λέξεις είναι επίσης κάπως περίεργη: κάποιοι χαρακτήρες υπάρχουν μόνο στην αρχή των λέξεων, κάποιοι μόνο στο τέλος, και άλλοι μόνο στη μέση-μια κατανομή που απαντάται στα αραβικά, αλλά όχι στο Ρωμαϊκό, Ελληνικό ή Κυριλλικό αλφάβητο (πρέπει να σημειωθεί πάντως ότι το (τελικό) σίγμα γράφεται στα ελληνικά με διαφορετική μορφή όταν είναι στο τέλος μιας λέξης. Όμοια, ακόμα και στα αγγλικά τα κεφαλαία γράμματα, που συνήθως βρίσκονται μόνο στην αρχή των λέξεων, μπορεί να διαφέρουν δραματικά από τα αντίστοιχα μικρά).
Οι επαναλήψεις των λέξεων φαίνονται πιο συχνές απ' ότι στις ευρωπαϊκές γλώσσες: υπάρχουν περιπτώσεις όπου μια λέξη εμφανίζεται μέχρι και τρεις φορές στη σειρά. Λέξεις που διαφέρουν μόνο κατά ένα γράμμα επίσης επαναλαμβάνονται με ασυνήθιστη συχνότητα.
Υπάρχουν μόνο λίγες λέξεις στο χειρόγραφο γραμμένες σε κάτι που μοιάζει με Λατινική γραφή. Στην τελευταία σελίδα υπάρχουν τέσσερις γραμμές κειμένου, γραμμένες με (κάπως παραμορφωμένα) λατινικά γράμματα, εκτός από δυο λέξεις που είναι στην γραφή του υπόλοιπου κειμένου. Το κείμενο των γραμμών αυτών μοιάζει με τα Ευρωπαϊκά αλφάβητα του 15ου αιώνα, αλλά οι λέξεις δεν βγάζουν νόημα σε καμία γλώσσα . Επίσης, σε μια σειρά διαγραμμάτων στην "αστρονομική" ενότητα τα ονόματα δέκα μηνών (Μάρτη έως Δεκέμβρη) είναι γραμμένα στο Λατινικό σύστημα, με ορθογραφία που παραπέμπει στις μεσαιωνικές γλώσσες της Γαλλίας ή της Ιβηρικής χερσονήσου . Όμως δεν είναι γνωστό αν αυτά τα ψίχουλα Λατινικής γραφής ήταν μέρος του αρχικού κειμένου ή προστέθηκαν αργότερα.
[Επεξεργασία] Ιστορία
Η ιστορία του χειρόγραφου είναι ακόμα γεμάτη κενά, ειδικά σε ότι αφορά τις απαρχές της . Από τη στιγμή που το αλφάβητο δεν ανήκει σε καμιά γνωστή γλώσσα και το κείμενο δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί, η μόνη χρήσιμη πληροφορία για την προέλευση και την ηλικία του βιβλίου είναι οι εικόνες - ειδικά τα ρούχα και οι κομμώσεις των ανθρώπων που εικονίζονται, και ένα-δυο κάστρα που περιλαμβάνονται στα διαγράμματα. Όλα αυτά είναι Ευρωπαϊκά, και βασισμένοι σε αυτές τις ενδείξεις οι περισσότεροι ειδικοί χρονολογούν το χειρόγραφο μεταξύ του 1450 και του 1520. Η εκτίμηση αυτή υποστηρίζεται από άλλες, δευτερεύουσες ενδείξεις.
Ο πρώτος γνωστός ιδιοκτήτης του χειρόγραφου ήταν ο Γκέοργκ Μπάρες (Georg Baresch), ένας αλχημιστής που έζησε στην Πράγα στις αρχές του 17ου αιώνα και για τον οποίο λίγα πράγματα είναι γνωστά. Ο Μπάρες κατά πάσα πιθανότητα ήταν το ίδιο μπερδεμένος όσο και εμείς για τη φύση του βιβλίου. Όταν έμαθε ότι ο Αθανάσιος Κίρχερ, ένας Ιησουίτης λόγιος από το Κολλέτζιο Ρομάνο της Ρώμης είχε εκδώσει ένα λεξικό της Κοπτικής γλώσσας (Αιθιοπικά) και είχε "αποκρυπτογραφήσει" τα Αιγυπτιακά ιερογλυφικά, του έστειλε (δυο φορές) ένα μικρό αντιγραμμένο τμήμα του χειρόγραφου ρωτώντας τον τη γνώμη του. Το γράμμα του 1639 προς τον Κίρχερ, που εντοπίστηκε πρόσφατα, είναι η πιο παλιά αναφορά στο χειρόγραφο που έχει βρεθεί μέχρι σήμερα.
Δεν είναι γνωστό αν ο Κίρχερ απάντησε στο ερώτημα του Μπάρες, αλλά κατά τα φαινόμενα ενδιαφέρθηκε αρκετά ώστε να προσπαθήσει να αποκτήσει το βιβλίο, το οποίο ο Μπάρες αρνήθηκε να του δώσει. Όταν ο Μπάρες πέθανε, το χειρόγραφο πέρασε στην κατοχή του φίλου του Γιάν Μάρτσι, τότε πρύτανη του πανεπιστημίου του Καρόλου στην Πράγα. Αυτός με τη σειρά του έστειλε το βιβλίο στον Κίρχερ, με τον οποίο διατηρούσε μακρόχρονη φιλική σχέση και αλληλογραφία. Το γράμμα του Μάρτσι που συνόδευε το χειρόγραφο αποτελεί ακόμα και τώρα μέρος του βιβλίου.
Τα ίχνη του βιβλίου χάνονται για τα επόμενα 200 χρόνια, αλλά κατά πάσα πιθανότητα διατηρήθηκε, μαζί με την αλληλογραφία του Κίρχερ, στη βιβλιοθήκη του Κολέτζιο Ρομάνο. Μάλλον έμεινε εκεί μέχρις ότου τα στρατεύματα του Βίκτωρα Εμμανουήλ κυρίευσαν τη Ρώμη το 1870 και την προσάρτησαν στο ιταλικό βασίλειο. Η νέα ιταλική κυβέρνηση αποφάσισε να δημεύσει αρκετά περιουσιακά στοιχεία της εκκλησίας, ανάμεσα στα οποία και τη βιβλιοθήκη του Κολεγίου. Σύμφωνα με τις έρευνες του Χαβιέ Τσεκάλντι και άλλων, λίγο πριν να συμβεί αυτό πολλά βιβλία από τη βιβλιοθήκη του πανεπιστήμιου μεταφέρθηκαν στις προσωπικές βιβλιοθήκες των ακαδημαϊκών, που εξαιρούνταν από τη δήμευση. Η αλληλογραφία του Κίρχερ ήταν ανάμεσα σε αυτά τα βιβλία και προφανώς και το χειρόγραφο Βόινιτς, καθώς ακόμα φέρει τον αριθμό καταλόγου της βιβλιοθήκης του Πίετερ Μπεξ (Pieter Beckx), επικεφαλής των Ιησουιτών και πρύτανη του Πανεπιστήμιου εκείνη την εποχή.
Η προσωπική βιβλιοθήκη του Μπεξ μεταφέρθηκε στη Βίλλα Φρασκάτι, μια μεγάλη αγροικία κοντά στη Ρώμη που είχαν αγοράσει οι Ιησουίτες το 1866 και στέγαζε τη διοίκηση του Ιησουιτικού Κολλέτζιο Γκισλέρι.
Γύρω στα 1912 το Κολλέτζιο Ρομάνο είχε οικονομικές δυσκολίες και αποφάσισε να πουλήσει (κάτω από άκρα μυστικότητα) μερικά από τα περιουσιακά του στοιχεία. Ο Βίλφριντ Βόινιτς αγόρασε 30 χειρόγραφα, ανάμεσα στα οποία και εκείνο που σήμερα είναι γνωστό με το όνομά του. Το 1930, μετά το θάνατό του, το χειρόγραφο κληρονόμησε η χήρα του, συγγραφέας Έθελ Λίλιαν Βόινιτς. Αυτή πέθανε το 1960, αφήνοντας το χειρόγραφο στη φίλη της Αν Νιλ. Το 1961, η Νιλ πούλησε το βιβλίο στον παλαιοπώλη βιβλίων Χανς Κράους, ο οποίος, μη μπορώντας να βρει αγοραστή, δώρισε το χειρόγραφο στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ το 1969.
[Επεξεργασία] Υποθέσεις για τον συγγραφέα
Πολλά ονόματα έχουν προταθεί για τον πιθανό συγγραφέα του χειρογράφου. Αυτά που ακολουθούν είναι μόνο τα πιο γνωστά.
[Επεξεργασία] Ρότζερ Μπέικον
Το γράμμα του Μάρτσι προς τον Κίρχερ του 1665 αναφέρει ότι, σύμφωνα με το φίλο του Ραφαήλ Μνισόβσκι, το βιβλίο κάποτε είχε αγοραστεί από τον Αυτοκράτορα Ροδόλφο το Β΄ (1552-1612) για 600 δουκάτα (γύρω στα 30.000 δολάρια σε τιμές του 2005). Σύμφωνα με το γράμμα, ο Ροδόλφος (ή ίσως ο Ραφαήλ) πίστευε ότι ο συγγραφέας ήταν ο Φραγκισκανός κοσμοκαλόγερος και λόγιος Ρότζερ Μπέικον (Roger Bacon, 1214-1294).
Αν και ο Μάρτσι είχε επιφυλάξεις ως προς τον ισχυρισμό αυτό, ο Βόινιτς πίστεψε ότι ήταν βάσιμος και έκανε ότι μπορούσε για να τον επιβεβαιώσει. Η πεποίθησή του αυτή επηρέασε τις περισσότερες προσπάθειες αποκρυπτογράφησης για τα επόμενα 80 χρόνια. Ωστόσο, μελετητές που έχουν εξετάσει το χειρόγραφο και είναι εξοικειωμένοι με το έργο του Μπέικον έχουν ρητά απορρίψει αυτή την πιθανότητα. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι ο Μνισόβσκι πέθανε το 1644, και η αγορά στην οποία αναφέρεται πρέπει αναγκαστικά να έγινε πριν την εκδίωξη του Ροδόλφου το 1611, τουλάχιστον 55 χρόνια πριν από το γράμμα του Μάρτσι.
[Επεξεργασία] Τζων Ντη
Η υπόθεση ότι ο Ρότζερ Μπέικον ήταν ο συγγραφέας του βιβλίου, οδήγησε τον Βόινιτς στο συμπέρασμα ότι αυτός που πούλησε το χειρόγραφο στον Ροδόλφο δεν θα μπορούσε να είναι άλλος από τον Τζων Ντη (John Dee), μαθηματικό και αστρολόγο στην αυλή της Βασίλισσας Ελισάβετ της Α΄, που κατείχε μεγάλο αριθμό χειρογράφων του Μπέικον. Ο Ντη και το διάμεσό του, Έντουαρντ Κέλλυ έζησαν στη Βοημία για πολλά χρόνια, ελπίζοντας να προσφέρουν έμμισθες υπηρεσίες στον Αυτοκράτορα. Όμως, το σχολαστικά ενημερωμένο ημερολόγιο του Ντη δεν αναφέρει πουθενά την πώληση του βιβλίου, πράγμα που την κάνει μάλλον απίθανη. Έτσι κι αλλιώς όμως, αν ο συγγραφέας δεν είναι ο Μπέικον, η σχέση του χειρόγραφου με τον Ντη είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη. Από την άλλη, μπορεί να το έγραψε ο ίδιος ο Ντη και να διέδωσε ότι ήταν έργο του Μπέικον, ελπίζοντας να το πουλήσει αργότερα. Αρκετοί επίσης αποδίδουν την αρίθμηση των σελίδων του βιβλίου (που έγινε μεταγενέστερα από τη συγγραφή του) στον Ντη.
[Επεξεργασία] Έντουαρντ Κέλλυ
Ο συνεργάτης του Ντη στη Πράγα, Έντουαρντ Κέλλυ, ήταν ένας αυτοδίδακτος αλχημιστής που ισχυριζόταν ότι μπορούσε να μετατρέψει το χαλκό σε χρυσό χρησιμοποιώντας μια μαγική σκόνη που είχε ξεθάψει απ' τον τάφο ενός Αρχιεπίσκοπου στην Ουαλία. Ως διάμεσο του Ντη, έλεγε πως μπορούσε να καλέσει αγγέλους μέσα από μια κρυστάλλινη σφαίρα και να έχει μαζί τους μακροσκελείς συζητήσεις, τις οποίες ο Ντη κατέγραφε επιμελώς. Η γλώσσα των αγγέλων λεγόταν Ενωχική, κατά τον Ενώχ, μυθικό πατέρα του Μαθουσάλα. Σύμφωνα με το μύθο, οι άγγελοι τον είχαν πάρει μια βόλτα στον παράδεισο, κι αργότερα έγραψε το Βιβλίο του Ενώχ όπου περιέγραφε αυτά που είχε δει εκεί. Πολλοί μελετητές (βλ. παρακάτω) υποθέτουν ότι, κατά τον ίδιο τρόπο που ο Κέλλυ επινόησε τα "Ενωχικά" για να εξαπατήσει τον Ντη, θα μπορούσε να είχε κατασκευάσει το χειρόγραφο για να εξαπατήσει και τον Αυτοκράτορα (που ήδη χρηματοδοτούσε τον Κέλλυ για τα υποτιθέμενα κατορθώματά του στην αλχημεία). Όμως, αν ο Ρότζερ Μπέικον δεν είναι ο συγγραφέας του βιβλίου, η σχέση του Κέλλυ με το χειρόγραφο είναι το ίδιο απίθανη όσο και αυτή του Ντη.
[Επεξεργασία] Βίλφριντ Βόινιτς
Πολλοί υποπτεύθηκαν ότι ο ίδιος ο Βόινιτς πλαστογράφησε το χειρόγραφο. Σαν έμπειρος παλαιοπώλης βιβλίων, πιθανότατα είχε και τις γνώσεις και τα μέσα για κάτι τέτοιο· κι ένα "χαμένο βιβλίο" του Ρότζερ Μπέικον θα άξιζε μια περιουσία. Όμως, με τη χρονολόγηση του χειρόγραφου από ειδικούς και την πρόσφατη ανακάλυψη του γράμματος του Μπάρες στον Κίρχερ, αποκλείστηκε κι αυτή η πιθανότητα.
[Επεξεργασία] Γιάκομπους Σινάπιους
Ένα φωτοστατικό αντίγραφο της πρώτης σελίδας του χειρόγραφου, που έγινε από τον Βόινιτς κάποια στιγμή πριν το 1921, έδειξε ότι υπήρχε κάποια επιγραφή που σχεδόν είχε σβήσει. Με τη χρήση χημικών, στο κείμενο εμφανίστηκε το όνομα Jacobj `a Tepenece. Το όνομα αυτό αποδίδεται στον Jakub Horcicky του Tepenec, γνωστό και με το λατινικό του όνομα: Γιάκομπους Σινάπιους (Jacobus Sinapius). Ήταν ειδικός στη βοτανολογία, προσωπικός γιατρός του Ροδόλφου του Β' και επιστάτης των βοτανικών του κήπων. Ο Βόινιτς, και πολλοί μετά από αυτόν, συμπέραναν από αυτή την επιγραφή ότι ο Γιάκομπους κατείχε το βιβλίο πριν από τον Μπάρες, και σε αυτό το γεγονός είδαν την επιβεβαίωση της ιστορίας του Ραφαήλ. Άλλοι πρότειναν ότι ο ίδιος ο Γιάκομπους θα μπορούσε να είναι ο συγγραφέας.
Όμως, ο γραφικός χαρακτήρας της επιγραφής δε μοιάζει με την υπογραφή του Γιάκομπους, που βρέθηκε πρόσφατα σε ένα έγγραφο . Έτσι, είναι επίσης πιθανό ότι η επιγραφή στη σελίδα f1r προστέθηκε από έναν μεταγενέστερο ιδιοκτήτη ή βιβλιοθηκάριο, και εκφράζει μόνο την άποψη αυτού του προσώπου για την πατρότητα του βιβλίου (στα Ιησουιτικά βιβλία ιστορίας που ήταν διαθέσιμα στον Κίρχερ, ο μορφωμένος από Ιησουίτες Γιάκομπους είναι ο μόνος αλχημιστής-γιατρός από την αυλή του Ροδόλφου που κρίνεται άξιος μιας σελίδας κειμένου, ενώ για παράδειγμα για τον Τύχο Μπράχε υπάρχει μια απλή αναφορά). Επιπλέον, τα χημικά που χρησιμοποίησε ο Βόινιτς κατέστρεψαν τον πάπυρο, έτσι ώστε μόνο ένα ίχνος της υπογραφής φαίνεται σήμερα· αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο υφίσταται η υποψία πως η υπογραφή προστέθηκε από τον Βόινιτς προκειμένου να ενισχύσει τη θεωρία της προέλευσης του κειμένου από τον Ρότζερ Μπέικον.
[Επεξεργασία] Γιάν Μάρτσι
Ο Γιάν Μάρτσι (Jan Marek Marci) γνώρισε τον Κίρχερ όταν ηγήθηκε μιας αντιπροσωπείας από το Πανεπιστήμιο του Καρόλου στη Ρώμη το 1638, και στα επόμενα 27 χρόνια οι δυο λόγιοι αντάλλαξαν πολλά γράμματα με τις απόψεις τους για διάφορα επιστημονικά θέματα. Το ταξίδι του Μάρτσι ήταν μέρος ενός συνεχούς αγώνα του κοσμικού μέρους του πανεπιστήμιου να διατηρήσει την ανεξαρτησία του από τους Ιησουίτες, που διηύθυναν το αντίπαλο Κολλέγιο Κλεμέντινουμ στην Πράγα. Παρά αυτές τις προσπάθειες, τα δυο πανεπιστήμια συγχωνεύτηκαν το 1654, και τέθηκαν υπό τον έλεγχο των Ιησουιτών. Έτσι διατυπώθηκε η υπόθεση ότι λόγω της έχθρας του προς τους Ιησουίτες, ο Μάρτσι πλαστογράφησε τα γράμματα του Μπάρες, και αργότερα και το χειρόγραφο Βόινιτς, με σκοπό να εκθέσει και να μειώσει το "αστέρι" τους, τον Κίρχερ.
Η προσωπικότητα και οι γνώσεις του Μάρτσι φαίνονται ικανές για αυτή την ενέργεια· και ο Κίρχερ, ένα είδος "παντογνώστη" της εποχής, που σήμερα είναι γνωστός περισσότερο για τα χονδροειδή σφάλματά του παρά για τα επιτεύγματά του, ήταν εύκολος στόχος. Πράγματι, το γράμμα του Μπάρες έχει κάποια ομοιότητα με μια φάρσα που ο Αντρέας Μέλλερ κάποτε σκάρωσε στον Κίρχερ. Κατασκεύασε ένα χειρόγραφο με ακατανόητο περιεχόμενο και το έστειλε στον Κίρχερ, υποστηρίζοντας ότι προέρχεται από την Αίγυπτο. Ζήτησε από τον Κίρχερ να το μεταφράσει, κάτι που ο τελευταίος, σύμφωνα με αναφορές, έκανε αμέσως.
Είναι άξιο αναφοράς ότι η μόνη απόδειξη για την ύπαρξη του Μπάρες είναι τα τρία γράμματα που στάλθηκαν στον Κίρχερ: ένα από τον ίδιο (1639) και δυο από τον Μάρτσι (περίπου ένα χρόνο αργότερα). Είναι επίσης περίεργο το γεγονός ότι η αλληλογραφία μεταξύ Μάρτσι και Κίρχερ τελείωσε το 1665, ακριβώς όταν στάλθηκε το γράμμα που σήμερα συνοδεύει το χειρόγραφο Βόινιτς. Όμως, η κρυφή έχθρα του Μάρτσι κατά των Ιησουιτών είναι απλή εκτίμηση: όντας πιστός Καθολικός, μελέτησε ώστε να γίνει Ιησουίτης, και λίγο πριν το θάνατό του το 1667 έγινε επίτιμο μέλος του Τάγματος.
[Επεξεργασία] Ραφαήλ Μνισόβσκι
Ο Ραφαήλ Μνισόβσκι (Raphael Mnishovsky), ο φίλος του Μάρτσι που εμφανίζεται σαν η πηγή της ιστορίας περί Μπέικον, ήταν μεταξύ άλλων και κρυπτογράφος, και είχε εφεύρει ένα κρυπτοσύστημα που ισχυριζόταν ότι ήταν απαραβίαστο (γύρω στα 1618). Αυτό οδήγησε στην υπόθεση ότι δημιούργησε το χειρόγραφο σαν πρακτική εφαρμογή του συστήματός του και έκανε τον Μπάρες "πειραματόζωό" του. Όταν ο Κίρχερ κυκλοφόρησε το βιβλίο του για τα Κοπτικά (υποστηρίζει η θεωρία) ο Ραφαήλ μπορεί να σκέφτηκε ότι το να τον φέρει σε αμηχανία θα ήταν πολύ μεγαλύτερο έπαθλο, και έπεισε τον αλχημιστή να ζητήσει τη βοήθεια του Ιησουίτη, σκαρώνοντας την ιστορία με τον Μπέικον σαν κίνητρο. Πράγματι, στοιχεία στις επιστολές του Μάρτσι ίσως δείχνουν ότι υποπτευόταν απάτη. Πάντως, δεν υπάρχουν απτές αποδείξεις γι' αυτή την υπόθεση.
[Επεξεργασία] Άντονι Άσαμ
Ο Δρ. Λέονελ Στρονγκ, γιατρός και ερασιτέχνης κρυπτογράφος, προσπάθησε να αποκρυπτογραφήσει το χειρόγραφο. Κατέληξε στο ότι η λύση για τον κώδικα ήταν "ένα περίεργο διπλό σύστημα αριθμητικών προόδων πάνω σ' ένα πολλαπλό αλφάβητο". Ο ίδιος ισχυρίστηκε πως το κείμενο αποκάλυπτε ότι το χειρόγραφο ήταν έργο του Άγγλου συγγραφέα του 16ου αιώνα Άντονι Άσαμ (Anthony Ascham), στα έργα του οποίου συγκαταλέγεται και ένα "Μικρό Βοτανολόγιο", που κυκλοφόρησε το 1550. Αν και το χειρόγραφο Βόινιτς περιέχει τμήματα που μοιάζουν με βοτανολόγιο, το κύριο επιχείρημα κατά αυτής της υπόθεσης είναι το ότι είναι άγνωστο πως και πότε ο Άσαμ μπόρεσε να αποκτήσει τις γνώσεις κρυπτογραφίας που απαιτούνταν για ένα τέτοιο έργο.
[Επεξεργασία] Πολλοί συγγραφείς
Ο Πρέσκοτ Κάριερ, κρυπτογράφος του Αμερικανικού Ναυτικού που ασχολήθηκε με το χειρόγραφο τη δεκαετία του '70, παρατήρησε ότι οι σελίδες της "βοτανικής" ενότητας μπορούσαν να χωριστούν σε δυο σετ, "Α" και "Β", με διαφορετικές στατιστικές λέξεων και φαινομενικά διαφορετικούς γραφικούς χαρακτήρες. Συμπέρανε ότι το χειρόγραφο ήταν έργο δυο ή περισσότερων συγγραφέων που χρησιμοποιούσαν διαφορετική διάλεκτο ή ορθογραφία, αλλά το ίδιο σύστημα γραφής. Όμως, πρόσφατες μελέτες έχουν αμφισβητήσει αυτό το συμπέρασμα. Κάποιος γραφολόγος που εξέτασε το χειρόγραφο είδε μόνο έναν συγγραφέα σε όλο το βιβλίο. Επίσης, όταν εξεταστούν όλες οι ενότητες, διαφαίνεται μια πιο σταδιακή μετάβαση, με τη βοτανική "Α" και "Β" να αποτελούν τα δυο αντίθετα άκρα. Έτσι, οι παρατηρήσεις του Κάριερ μπορεί απλά να σημαίνουν ότι τα δυο μέρη της "βοτανικής" ενότητας γράφτηκαν με μεγάλη χρονική διαφορά.
[Επεξεργασία] Θεωρίες για το περιεχόμενο και τον σκοπό του βιβλίου
Η συνολική εντύπωση που δίνεται από τις σωζόμενες σελίδες του χειρογράφου δείχνει ότι προοριζόταν για χρήση ως φαρμακολόγιο ή περιγράφει θέματα μεσαιωνικής ή πρώιμης σύγχρονης ιατρικής. Παρόλα αυτά, οι μπερδεμένες λεπτομέρειες των εικονογραφήσεων έχουν δώσει τροφή για πολλές θεωρίες σχετικά με την προέλευση του βιβλίου, το περιεχόμενό του, και το σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκε. Ακολουθούν μερικές μόνο:
[Επεξεργασία] Βοτανολόγιο
Η πρώτη ενότητα του βιβλίου είναι σχεδόν σίγουρα ένα βοτανολόγιο, αλλά οι προσπάθειες να αναγνωριστούν τα φυτά, είτε συγκρίνοντάς τα με πραγματικά δείγματα είτε με τις εικόνες βοτανολογίων της εποχής έχουν γενικά αποτύχει. Μόνο ένα ή δυο φυτά (μια βιολέτα και ένα είδος φτέρης) μπορούν να ταυτοποιηθούν με κάποια βεβαιότητα. Οι "βοτανικές" εικόνες που αναφέρονται και στη "φαρμακευτική" ενότητα φαίνονται σαν πιστά αντίγραφα των δεύτερων, εκτός από το γεγονός ότι τα μέρη των φυτών που λείπουν έχουν συμπληρωθεί με λάθος λεπτομέρειες. Μάλιστα, πολλά από τα φυτά φαίνονται να είναι σύνθετα: οι ρίζες ενός είδους έχουν "κολληθεί" στον κορμό ενός άλλου, με λουλούδια από ένα τρίτο.
[Επεξεργασία] Αλχημεία
Οι λίμνες και οι σωλήνες στη "βιολογική" ενότητα μοιάζουν να παραπέμπουν στην αλχημεία, που θα ήταν επίσης σχετική αν το βιβλίο περιείχε οδηγίες για την παρασκευή φαρμακευτικών ουσιών. Όμως, τα αλχημιστικά βιβλία της εποχής μοιράζονται μια κοινή γλώσσα εικόνων και συμβόλων, όπου οι διαδικασίες και τα υλικά αντιπροσωπεύονται από συγκεκριμένες εικόνες (αετός, βάτραχος, ο άντρας στον τάφο, το ζευγάρι στο κρεβάτι κλπ) ή καθορισμένους χαρακτήρες (κύκλος με σταυρό κλπ), και τίποτα απ' αυτά δεν έχει ουσιαστικά βρεθεί στο χειρόγραφο Βόινιτς.
[Επεξεργασία] Αλχημιστικό βοτανολόγιο
Ο Σέρτζιο Τορεζέλλα, ειδικός στα αρχαία βότανα, επεσήμανε ότι το χειρόγραφο θα μπορούσε να είναι "αλχημιστικό βοτανολόγιο", που στην πραγματικότητα δεν είχε καμία σχέση με αλχημεία, αλλά ήταν απλά ένα ψεύτικο βοτανολόγιο με επινοημένες εικόνες, που κάποιος κομπογιαννίτης γιατρός χρησιμοποιούσε για να εντυπωσιάζει τους πελάτες του. Φαίνεται ότι υπήρχε μια μικρή "βιομηχανία" τέτοιων βιβλίων κάπου στη Βόρεια Ιταλία, σχεδόν την ίδια εποχή με το βιβλίο. Όμως, εκείνα τα βιβλία διαφέρουν από το χειρόγραφο σε στυλ και μορφή, και ήταν όλα γραμμένα σε απλή γλώσσα.
[Επεξεργασία] Αστρολογικό βοτανολόγιο
Οι αστρολογικές προβλέψεις πάντα έπαιζαν σημαντικό ρόλο στη συγκομιδή των βοτάνων, την αφαίμαξη και άλλες ιατρικές διαδικασίες που συνηθίζονταν την εποχή που δημιουργήθηκε το βιβλίο. Πάντως, εκτός από τα γνωστά Ζωδιακά σύμβολα, και ένα διάγραμμα που πιθανόν απεικονίζει τους κλασσικούς πλανήτες, κανείς δεν μπόρεσε να ερμηνεύσει τις εικόνες με βάση τις γνωστές αστρολογικές παραδόσεις (ευρωπαϊκές ή άλλες).
[Επεξεργασία] Μικροσκόπια και τηλεσκόπια
Μια κυκλική εικόνα στην "αστρονομική" ενότητα δείχνει ένα αντικείμενο ακαθόριστου σχήματος με τέσσερις κυρτούς "βραχίονες", κάτι που μερικοί έχουν ερμηνεύσει σαν απεικόνιση ενός γαλαξία, που θα μπορούσε να παρατηρηθεί μόνο με τηλεσκόπιο. Άλλες εικόνες ερμηνεύτηκαν σαν κύτταρα, παρατηρημένα με μικροσκόπιο. Αυτό θα σήμαινε ότι το χειρόγραφο δημιουργήθηκε στην πρώιμη σύγχρονη αντί για τη μεσαιωνική εποχή. Όμως, οι ομοιότητες αυτές των εικόνων με γαλαξίες και κύτταρα είναι αμφισβητούμενες: με πιο προσεκτική παρατήρηση, το κέντρο του "γαλαξία" φαίνεται περισσότερο σαν λίμνη με νερό.
[Επεξεργασία] Θεωρίες για τη γλώσσα
Πολλές θεωρίες έχουν προταθεί όσον αφορά τη "γλώσσα" στην οποία είναι γραμμένη το χειρόγραφο. Αυτός είναι μόνο ένας ενδεικτικός κατάλογος.
[Επεξεργασία] Κώδικας αντικατάστασης
Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, το χειρόγραφο περιέχει κείμενο κατανοητό σε κάποια Ευρωπαϊκή γλώσσα, που σκόπιμα παραποιήθηκε και έγινε ακατανόητο με τη μετατροπή του στο "αλφάβητο" Βόινιτς δια μέσω κάποιου είδους κρυπτοσυστήματος, ενός αλγόριθμου που δρούσε σε μεμονωμένα γράμματα.
Αυτή ήταν και η υπόθεση εργασίας για τις περισσότερες προσπάθειες αποκρυπτογράφησης που έγιναν κατά τον εικοστό αιώνα, μια από τις οποίες από (ανεπίσημη) ομάδα μελών του NSA υπό την ηγεσία του Γουίλιαμ Φρίντμαν στις αρχές της δεκαετίας του '50. Οι απλοί κώδικες αντικατάστασης μπορούν να αποκλειστούν, επειδή είναι πολύ εύκολο να σπάσουν. Έτσι οι προσπάθειες κρυπτανάλυσης επικεντρώθηκαν στους πολυαλφαβητικούς κώδικες, που επινοήθηκαν από τον Λεόνε Μπατίστα Αλμπέρτι στα 1460. Σε αυτούς συμπεριλαμβάνεται ο περίφημος κώδικας Βιτζενέρε, που θα μπορούσε να είχε ενισχυθεί με τη χρήση τυφλών ή/και ισοδύναμων συμβόλων, αναγραμματισμών, παραπειστικών διαστημάτων ανάμεσα στις λέξεις κ.α. Κάποιοι υπέθεσαν ότι τα φωνήεντα σβήστηκαν πριν κρυπτογραφηθεί το κείμενο. Πολλές παρόμοιες υποθέσεις έχουν γίνει, αλλά καμία δεν έγινε πλατιά δεκτή, κυρίως επειδή οι προτεινόμενοι αλγόριθμοι κρυπτογράφησης εξαρτώνται από τόσες πολλές υποθέσεις από την πλευρά του χρήστη, που θα μπορούσε να εξαχθεί κατανοητό κείμενο από οποιαδήποτε τυχαία σειρά χαρακτήρων.
Το κύριο επιχείρημα αυτής της θεωρίας είναι ότι η χρήση ενός περίεργου αλφάβητου από έναν Ευρωπαίο συγγραφέα δεν εξηγείται παρά μόνο σαν προσπάθεια να αποκρυφτούν οι πληροφορίες. Πράγματι, ο Ρότζερ Μπέικον είχε κρυπτογραφικές γνώσεις, και η εκτιμώμενη ημερομηνία δημιουργίας του εγγράφου συμπίπτει χοντρικά με την γέννηση της κρυπτογραφίας σαν συστηματική επιστήμη. Εναντίον αυτής της θεωρίας υπάρχει το επιχείρημα ότι η χρήση ενός πολυαλφαβητικού κώδικα θα κατέστρεφε τα "φυσιολογικά" στατιστικά χαρακτηριστικά του χειρογράφου, όπως το ότι ακολουθεί το Νόμο του Ζιπφ. Επίσης, αν και οι πολυαλφαβητικοί κώδικες αντικατάστασης εφευρέθηκαν γύρω στο 1467, οι παραλλαγές τους έγιναν δημοφιλείς τον 16ο αιώνα, κάπως αργά σε σχέση με την εκτιμώμενη χρονολογία δημιουργίας του βιβλίου.
[Επεξεργασία] Κώδικας σημειωματάριου
Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, οι "λέξεις" του χειρόγραφου Βόινιτς στην πραγματικότητα είναι κώδικες που αντιστοιχούν σε άλλες λέξεις ενός "λεξικού" ή "σημειωματάριου" όπου βρίσκονται οι αντίστοιχες κανονικές λέξεις. Η κυριότερη απόδειξη για αυτή τη θεωρία είναι ότι η εσωτερική δομή και η κατανομή μηκών των λέξεων είναι παρόμοιες με αυτές των ρωμαϊκών αριθμών που, εκείνη την εποχή, θα ήταν φυσική επιλογή για τους κώδικες. Όμως, οι κώδικες που βασίζονται σε βιβλία είναι κατάλληλοι μόνο για σύντομα μηνύματα, επειδή είναι δύσκολο να γραφούν και να διαβαστούν.
[Επεξεργασία] Οπτικός κώδικας
Ο Τζέιμς Φιν, στο βιβλίο του "Η ελπίδα της Πανδώρας" του 2004 προτείνει ότι το χειρόγραφο είναι στην πραγματικότητα κωδικοποιημένα Εβραϊκά. Αν τα γράμματα του βιβλίου μεταγραφούν σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Αλφάβητο Βόινιτς, πολλές από τις λέξεις του μπορούν να θεωρηθούν εβραϊκές, που επαναλαμβάνονται με διάφορες παραμορφώσεις για να μπερδέψουν τον αναγνώστη. Για παράδειγμα, η λέξη ΑΙΝ από το χειρόγραφο είναι η εβραϊκή λέξη για το "μάτι", και εμφανίζεται σε διάφορες παραλλαγές όπως "aiin" ή "aiiin", έτσι ώστε να φανεί ότι πρόκειται για διαφορετικές λέξεις. Χρησιμοποιούνται επίσης κι άλλες μέθοδοι οπτικής κρυπτογράφησης. Το κύριο επιχείρημα υπέρ αυτής της θεωρίας είναι το ότι θα εξηγούσε την αποτυχία των περισσότερων ερευνητών στην αποκρυπτογράφηση του χειρόγραφου, καθώς βασίζονται σε πιο μαθηματικοποιημένες μεθόδους. Το κύριο επιχείρημα εναντίον της είναι ότι μια τέτοια ποιοτική κρυπτογράφηση θα δυσκόλευε πάρα πολύ έναν αποκωδικοποιητή, με δεδομένες τις πολλές διαφορετικές οπτικές ερμηνείες ενός συγκεκριμένου κειμένου. Θα ήταν δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς τι ποσοστό της ερμηνείας θα βασιζόταν στο αυθεντικό κείμενο, και τι ποσοστό θα ήταν απλή αντανάκλαση της υποκειμενικής προδιάθεσης του αποκωδικοποιητή.
[Επεξεργασία] Μικρογραφία
Μετά την επανεμφάνιση του χειρόγραφου το 1912, μια από τις πρώτες προσπάθειες να αποκαλυφθεί το μυστικό του βιβλίου (και μια από τις πρώτες διαβεβαιώσεις για την αποκρυπτογράφησή του) έγινε το 1921 από τον Ουίλιαμ Νιούμπολντ του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια. Η υπόθεσή του ήταν ότι το κείμενο δεν είχε κάποιο συγκεκριμένο νόημα, αλλά το κάθε "γράμμα" στην πραγματικότητα αποτελούνταν από μια σειρά μικροσκοπικών χαρακτήρων, ορατών μόνο με μεγέθυνση. Αυτά τα σύμβολα, που βασίζονταν στην αρχαία ελληνική στενογραφία, υποτίθεται ότι συγκροτούσαν ένα δεύτερο επίπεδο κειμένου που περιείχε το πραγματικό περιεχόμενο των γραφομένων. Με βάση αυτά, ο Νιούμπολντ ισχυρίστηκε ότι αποκρυπτογράφησε ολόκληρες παραγράφους, που αποδείκνυαν όχι μόνο ότι ο Μπέικον έγραψε το βιβλίο, αλλά και ότι είχε χρησιμοποιήσει μικροσκόπιο τετρακόσια χρόνια πριν απ' τον Λέβενχουκ.
Παρόλα αυτά, ο Τζον Μάνλυ του Πανεπιστημίου του Σικάγο επεσήμανε σημαντικές αδυναμίες σε αυτή τη θεωρία. Κάθε στενογραφικός χαρακτήρας μπορούσε να έχει πολλές ερμηνείες, χωρίς να υπάρχει αξιόπιστος τρόπος να καθοριστεί ποια από αυτές ίσχυε κάθε φορά. Επίσης, η μέθοδος του Νιούμπολντ απαιτούσε την αναδιάταξη των γραμμάτων κατά βούληση μέχρις ότου παράγονταν κατανοητά Λατινικά. Αυτοί και μόνο οι παράγοντες έδιναν στο σύστημα τόση ελαστικότητα, ώστε σχεδόν οτιδήποτε θα μπορούσε να "διαβαστεί" στα μικροσκοπικά σύμβολα, που έτσι κι αλλιώς ήταν από μόνα τους παραπλανητικά. Αν και υπάρχει μια εβραϊκή παράδοση στη μικρογραφία, δεν είναι ούτε στο ελάχιστο τόσο πολύπλοκη και συμπυκνωμένη όσο υποστήριξε ο Νιούμπολντ. Με μια κοντινότερη ματιά, οι "χαρακτήρες" φαίνονται να είναι απλό αποτέλεσμα του τρόπου με τον οποίο το μελάνι ραγίζει καθώς στεγνώνει πάνω στην περγαμηνή. Χάρη στην πλήρη κατάρριψη της θεωρίας από τον Μάνλυ, το ενδεχόμενο της μικρογραφίας σήμερα θεωρείται εκτός συζήτησης.
[Επεξεργασία] Στεγανογραφία
Αυτή η θεωρία υποστηρίζει ότι το κείμενο του χειρόγραφου είναι ως επί το πλείστον χωρίς νόημα, αλλά περιέχει χρήσιμη πληροφορία κρυμμένη σε δευτερεύουσες λεπτομέρειες-για παράδειγμα, στο δεύτερο γράμμα κάθε λέξης, ή τον αριθμό των γραμμάτων κάθε γραμμής. Αυτή η πρακτική, που λέγεται στεγανογραφία, είναι πολύ παλιά και περιγράφεται από τον Γιοχάννες Τριθέμιους (Johannes Trithemius) στα 1499. Κάποιοι υποστήριξαν ότι το κείμενο εξάγεται με κάποιου είδους πλέγμα Κάρνταν. Αυτή η θεωρία είναι δύσκολο είτε να αποδειχθεί είτε να διαψευσθεί, καθώς οι στεγανογραφίες ποικίλλουν ως προς το βαθμό δυσκολίας της αποκρυπτογράφησης. Ένα επιχείρημα εναντίον της είναι ότι η χρήση ενός φαινομενικά κρυπτογραφημένου κειμένου ως κάλυψη αντίκειται στο βασικό σκοπό της στεγανογραφίας, που είναι να κρύψει την ίδια την ύπαρξη κρυφού μηνύματος.
Κάποιοι πρότειναν ότι το κατανοητό κείμενο θα μπορούσε να κρύβεται στο μήκος ή το σχήμα ορισμένων σημαδιών της πένας. Υπάρχουν πράγματι παραδείγματα στεγανογραφίας από εκείνη την εποχή που χρησιμοποιούν το σχήμα των γραμμάτων (πλάγια γραφή αντί για κανονική) για να κρύψουν πληροφορία. Όμως, όταν εξεταστούν σε μεγάλη μεγέθυνση, οι χαρακτήρες του χειρόγραφου φαίνονται σχετικά φυσικοί, απλά κάπως επηρεασμένοι από την ανώμαλη επιφάνεια της περγαμηνής.
[Επεξεργασία] Εξωτική φυσική γλώσσα
Ο γλωσσολόγος Ζακ Γκέϊ κάποτε πρότεινε ότι το κείμενο του βιβλίου μπορεί να είναι κάποια εξωτική φυσική γλώσσα, γραμμένη σαν κείμενο με ένα τεχνητό αλφάβητο. Η λεξική δομή είναι πράγματι παρόμοια με αυτή πολλών γλωσσών που ανήκουν στις οικογένειες της Ανατολικής και Κεντρικής Ασίας, κυρίως των Σινοθιβετικών γλωσσών (Κινέζικα, Θιβετιανά και Βιρμανικά), των Αυστροασιατικών γλωσσών, (Βιετναμέζικα, Χμερ κλπ) και πιθανά των Ταϊλανδικών γλωσσών (Ταϊλανδική γλώσσα, Λαοτινή γλώσσα). Σε πολλές από αυτές τις γλώσσες, οι λέξεις έχουν μόνο μια συλλαβή, και οι συλλαβές έχουν μια μάλλον πλούσια δομή, που περιλαμβάνει τονικά πρότυπα.
Η θεωρία έχει κάποια ιστορική βάση. Αν και αυτές οι γλώσσες κατά κύριο λόγο είχαν δικά τους συστήματα γραφής, αυτά ήταν πολύ δύσκολα για τους Δυτικούς επισκέπτες. Αυτό οδήγησε στην επινόηση πολλών φωνητικών αλφαβήτων, κυρίως με Λατινικά γράμματα, μερικές όμως φορές και με τεχνητά. Αν και τα γνωστά παραδείγματα χρονολογούνται πολύ αργότερα από το χειρόγραφο Βόινιτς, υπάρχουν αναφορές για εκατοντάδες εξερευνητές και ιεραπόστολους που θα μπορούσαν να είχαν κάνει κάτι τέτοιο-ακόμα και πριν το ταξίδι του Μάρκο Πόλο τον 13ο αιώνα, αλλά ειδικά μετά την ανακάλυψη του δρόμου προς την Ανατολή από τον Βάσκο ντα Γκάμα το 1499. Ο συγγραφέας του χειρόγραφου θα μπορούσε επίσης να είναι κάποιος ιθαγενής από την ανατολική Ασία που ζούσε στην Ευρώπη, ή που μορφώθηκε σε κάποια Ευρωπαϊκή αποστολή.
Το κύριο επιχείρημα υπέρ της θεωρίας είναι ότι συνάδει με όλα τα στατιστικά χαρακτηριστικά του χειρόγραφου που έχουν ελεγχθεί μέχρι τώρα, συμπεριλαμβανομένων και των διπλών και τριπλών λέξεων (που σε Κινεζικά και Βιετναμέζικα κείμενα απαντώνται με περίπου την ίδια συχνότητα που υπάρχουν και στο χειρόγραφο Βόινιτς). Εξηγεί επίσης την έλλειψη αριθμών και Δυτικών συντακτικών χαρακτηριστικών (όπως τα άρθρα και τα επιρρήματα) και το ακατανόητο των εικονογραφήσεων. Ένα άλλο πιθανό στοιχείο είναι δύο μεγάλα κόκκινα σύμβολα στην πρώτη σελίδα, που έχουν παρομοιαστεί με τίτλο βιβλίου σε Κινέζικο στυλ, ανάποδα και κακογραμμένα. Επίσης, η φαινομενική διαίρεση του χρόνου σε 360 υποδιαιρέσεις (αντί για 365), σε ομάδες των 15 που ξεκινούν από τους Ιχθύες, είναι χαρακτηριστικό του Κινέζικου αγροτικού ημερολογίου (jie q`i). Το κύριο επιχείρημα κατά της θεωρίας είναι ότι κανείς (συμπεριλαμβανομένων επιστημόνων της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών του Πεκίνου) δεν μπόρεσε να διακρίνει κάποια ξεκάθαρα δείγματα Ασιατικού συμβολισμού ή Ασιατικής επιστήμης στις εικονογραφήσεις.
Στα τέλη του 2003, ο Πολωνός Ζμπίγκνιου Μπάνασικ υποστήριξε ότι το χειρόγραφο είναι κείμενο στη γλώσσα Μαντσού και κυκλοφόρησε μια ημιτελή μετάφραση της πρώτης σελίδας του χειρόγραφου .
[Επεξεργασία] Τεχνητή γλώσσα
Η περίεργη εσωτερική δομή των "λέξεων" του χειρόγραφου οδήγησε τους Γουίλιαμ Φρίντμαν και Τζον Τίλτμαν στο συμπέρασμα ότι το κείμενο είναι μια τεχνητή γλώσσα-ειδικότερα, μια "φιλοσοφική" τεχνητή γλώσσα. Σε γλώσσες αυτής της κατηγορίας, το λεξιλόγιο οργανώνεται σύμφωνα με ένα σύστημα κατηγοριοποίησης, έτσι ώστε το γενικότερο νόημα μιας λέξης να μπορεί να εξαχθεί από την ακολουθία των γραμμάτων. Για παράδειγμα, στη σύγχρονη τεχνητή γλώσσα Ρο, το πρόθεμα bofo- χαρακτηρίζει την κατηγορία των χρωμάτων, και κάθε λέξη που ξεκινά με αυτά τα γράμματα αναφέρεται σε ένα χρώμα: το"κόκκινο" είναι bofoc, και το "κίτρινο" bofof. (Αυτή είναι μια ακραία παραλλαγή του Συστήματος κατηγοριοποίησης της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου που χρησιμοποιείται από πολλές βιβλιοθήκες. Σ' αυτό το σύστημα, το "Ρ" αντιπροσωπεύει την κατηγορία "γλώσσα και λογοτεχνία", το "ΡΑ" την Ελληνική γλώσσα και τα Λατινικά, κλπ).
Η ιδέα αυτή είναι αρκετά παλιά και ανήκει στον Τζον Ουίλκινς (John Wilkins) από τα 1668, μεταγενέστερα βέβαια της δημιουργίας του χειρόγραφου κατά δύο αιώνες. Στα περισσότερα γνωστά παραδείγματα, οι κατηγορίες υποδιαιρούνται βάσει των καταλήξεων των λέξεων. Έτσι, ένα κείμενο που πραγματεύεται ένα συγκεκριμένο θέμα θα περιείχε πολλές λέξεις με το ίδιο πρόθεμα: για παράδειγμα, όλα τα ονόματα φυτών θα ξεκινούσαν με τα ίδια γράμματα, το ίδιο και οι αρρώστιες κλπ. Αυτό θα μπορούσε να εξηγήσει την επαναληπτική φύση του κειμένου Βόινιτς. Πάντως, κανείς δεν μπόρεσε ακόμα να αποδώσει ένα συγκεκριμένο νόημα σε κάποια πρόθεση ή κατάληξη λέξεων του χειρογράφου.
[Επεξεργασία] Γλωσσολαλιά
Στο βιβλίο τους, οι Κέννεντυ και Τσώρτσιλ επισημαίνουν την πιθανότητα το χειρόγραφο να είναι προϊόν μιας περίπτωσης γλωσσολαλιάς, επικοινωνίας με το υπερπέραν ή τέχνης του περιθωρίου.
Αν έτσι έχουν τα πράγματα, ο συγγραφέας του βιβλίου αναγκάστηκε να γράψει μεγάλα κομμάτια κειμένου κατά ένα τρόπο που θυμίζει την αυτόματη γραφή, είτε υπακούοντας σε κάποιες "φωνές" είτε λόγω εσωτερικής παρόρμησης. Αν και στη γλωσσολαλιά το κείμενο συχνά γράφεται σε μια επινοημένη γλώσσα (που συνήθως είναι φτιαγμένη από κομμάτια της γλώσσας που μιλάει ο συγγραφέας), παρόλα αυτά η επινόηση ενός συστήματος γραφής γι' αυτό το σκοπό είναι σπάνιο φαινόμενο. Οι Κέννεντυ και Τσώρτσιλ φέρνουν σαν παράδειγμα τα έργα της Χίλντεγκαρντ του Μπίνγκεν και παραλληλίζουν τις εικόνες που έφτιαχνε όταν υπέφερε από σοβαρή ημικρανία με ορισμένες εικονογραφήσεις του χειρόγραφου, ειδικά με τους "ποταμούς αστεριών" που απαντώνται συχνά και την επαναλαμβανόμενη εμφάνιση των "νυμφών" στη βιολογική ενότητα.
Η θεωρία είναι ουσιαστικά αδύνατο να επιβεβαιωθεί ή να διαψευσθεί, από τη στιγμή που δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί το κείμενο· οι ίδιοι οι Κέννεντυ και Τσώρτσιλ δεν έχουν πειστεί για την ορθότητά της, αλλά την εξετάζουν σαν σοβαρή πιθανότητα. Ένα από τα προβλήματα αυτής της θεωρίας είναι ότι δεν μπορεί να εξηγήσει την σκόπιμη διάρθρωση του βιβλίου και τις προσεκτικά κατασκευασμένες ενότητες της βοτανικής και της κοσμολογίας.
[Επεξεργασία] Απάτη
Τα περίεργα χαρακτηριστικά του κειμένου (όπως οι διπλές και τριπλές λέξεις), το ύποπτο περιεχόμενο των εικονογραφήσεων (όπως τα "συγκολλημένα" φυτά), η απουσία ιστορικών αναφορών και σθεναρή αντίστασή του στις προσπάθειες αποκωδικοποίησης έχουν οδηγήσει πολλούς στο συμπέρασμα ότι το χειρόγραφο μπορεί να είναι απάτη.
Το 2003, ο επιστήμονας της πληροφορικής Γκόρντον Ραγκ (Gordon Rugg) έδειξε ότι μπορούσε να κατασκευάσει κείμενο παρόμοιο με αυτό του χειρόγραφου, χρησιμοποιώντας πίνακες με προθέματα, θέματα και καταλήξεις λέξεων που επιλέγονταν και συνδυάζονταν με ένα διάτρητο χάρτινο πλαίσιο. Ο μηχανισμός αυτός, γνωστός σαν πλέγμα Κάρνταν (Cardan grille), εφευρέθηκε γύρω στα 1550 σαν εργαλείο κρυπτογράφησης, λίγο μεταγενέστερα αλλά πάντως την ίδια εποχή με την εκτιμώμενη χρονολογία δημιουργίας του χειρόγραφου. Μερικοί όμως ισχυρίζονται ότι από τη στιγμή που τα ψευδοκείμενα που δημιούργησε στα πειράματά του ο Ραγκ δεν έχουν τις ίδιες λέξεις και την ίδια στατιστική με το χειρόγραφο Βόινιτς, η ομοιότητά τους με τα "Βοϊνιτσιανά" είναι επιφανειακή.
Το κύριο επιχείρημα για την αυθεντικότητα του κειμένου είναι γενικά ότι το χειρόγραφο είναι πολύ περίπλοκο για να κατασκευάστηκε με σκοπό την εξαπάτηση. Όπως αναφέρθηκε, πολλοί σοβαροί γλωσσολόγοι και ιστορικοί έχουν διαπιστώσει ότι το χειρόγραφο είναι πολύ περίπλοκο και ενδιαφέρον. Οι απάτες, ειδικά εκείνης της εποχής, τείνουν να είναι άτεχνες και χοντροκομμένες. Αν το χειρόγραφο είναι όντως απάτη, είναι παρόλα αυτά μια πολύ περίτεχνη απάτη, και το ερώτημα του γιατί δημιουργήθηκε παραμένει σε κάθε περίπτωση αναπάντητο. Οι μελετητές γλωσσών έχουν επισημάνει ότι το χειρόγραφο διαθέτει ορισμένες στατιστικές λέξεων που απαντώνται στις φυσικές γλώσσες, και τις οποίες δεν έχει, γενικά, το τυχαία δημιουργημένο κείμενο. Από την άλλη, κάποιες έρευνες δείχνουν ότι το τυχαίο κείμενο μπορεί να παρουσιάσει τέτοια χαρακτηριστικά . Όπως κι ο ίδιος ο Ραγκ παραδέχεται, η δυνατότητα κατασκευής ενός τέτοιου χειρογράφου με τεχνικές εκείνης της εποχής δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το ίδιο το χειρόγραφο Βόινιτς είναι απάτη. Ούτε είναι αδύνατο, αν και όχι πολύ πιθανό, το τυχαίο κείμενο να παρουσιάζει κάποια στατιστική ομοιότητα με τις φυσικές γλώσσες. Έτσι, καμία από αυτές τις δυο θέσεις δεν μπορούμε να πούμε ότι κλείνει το θέμα.
Το Απρίλιο του 2007, μια μελέτη του αυστριακού ερευνητή Αντρέας Τσίνερ (Andreas Schinner) που εκδόθηκε στο Cryptologia υποστήριξε την υπόθεση της απάτης . Ο Τσίνερ θεώρησε πως απέδειξε ότι οι στατιστικές ιδιότητες του κειμένου του χειρογράφου ήταν ασυνάρτητες φράσεις που παρήχθησαν από μία ημιστοχαστική μέθοδο σαν και αυτή που περιέγραψε ο Ραγκ, Ωστόσο, η σύγκρισή του είναι έγκυρη μόνο για κείμενα γραμμένα σε ευρωπαϊκές γλώσσες ή κείμενα κρυπτογραφημένα δι' απλής αντικατάστασης και όχι για την ιδιαίτερα σύνθετη κρυπτογραφική μέθοδο του χειρογράφου, αν υφίσταται βεβαίως κάτι τέτοιο.
Στα τέλη του 2007 ο Κλωντ Μαρτάν (Claude Martin) ισχυρίστηκε επίσης ότι το χειρόγραφο είναι απάτη στηριγμένη σε αλγόριθμο για αναγραμματισμό. Παρόλο που μια τέτοια μέθοδος θα μπορούσε να παράγει κείμενο παρόμοιο με αυτό του χειρογράφου, δεν εξηγεί ικανοποιητικά γιατί θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί μια τόσο δύσκολη και χρονοβόρα μέθοδος για μια απάτη, συν το γεγονός ότι τέτοια μέθοδος δε χρησιμοποιείτο κατά τον μεσαίωνα . Σε αυτή την περίπτωση το σημαντικότερο πιθανώς είναι ότι ο Μαρτάν αποφεύγει να εκθέσει τη λογική επαγωγή που τον οδήγησε σε αυτό το συμπέρασμα.
[Επεξεργασία] Λογοτεχνία
Το χειρόγραφο Βόινιτς έχει χρησιμοποιηθεί και ως το κύριο στοιχείο σε βιβλίο Έλληνα συγγραφέα .

Summary:
Το χειρόγραφο Βόινιτς είναι ένα μυστηριώδες εικονογραφημένο βιβλίο με ακατανόητο περιεχόμενο. Θεωρείται ότι γράφτηκε πριν από αιώνες (400 έως 800 χρόνια περίπου) από κάποιον άγνωστο συγγραφέα που χρησιμοποίησε ένα άγνωστο σύστημα γραφής και ακατανόητη γλώσσα .
Κατά τη διάρκεια της γνωστής ιστορίας του, το χειρόγραφο αποτέλεσε αντικείμενο εντατικής μελέτης από πολλούς επαγγελματίες και ερασιτέχνες κρυπταναλυτές, μεταξύ των οποίων μερικοί από τους κορυφαίους Αμερικανούς και Βρετανούς αποκωδικοποιητές του Β' Παγκόσμιου Πόλεμου, κανείς τους όμως δεν κατάφερε να αποκρυπτογραφήσει έστω και μια λέξη. Αυτές οι επανειλημμένες αποτυχίες έχουν κάνει το χειρόγραφο Βόινιτς ξακουστό στην ιστορία της κρυπτογραφίας , έδωσαν όμως βάση και στην άποψη ότι το βιβλίο δεν είναι τίποτε περισσότερο από μια περίτεχνη απάτη, μια δίχως νόημα εναλλαγή τυχαίων χαρακτήρων .
Το βιβλίο είναι γνωστό με το όνομα του Πολωνο-αμερικάνου παλαιοπώλη βιβλίων Βίλφριντ Βόινιτς (Wilfrid Voynich), που το αγόρασε το 1912 . Σήμερα βρίσκεται στη βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου του Γέιλ καταλογογραφημένο σαν αντικείμενο MS408 της Βιβλιοθήκης Σπανίων και Χειρογράφων Beinecke. Η πρώτη αναπαραγωγή του κυκλοφόρησε το 2005 .