[wysig] Ontwerp
[wysig] Beskrywing
Die Airbus A380 is die grootste burgerlike vliegtuig wat ooit ontwerp is en volgens die dimensies daarvan die derde grootste vliegtuig in die geskiedenis van lugvaart. Dit is ook die eerste vliegtuig wat 'n volledige integrale dubbeldek het (die vliegtuig se mededinger, die Boeing 747, het slegs 'n gedeeltelike dubbeldek). Die koste van die ontwikkelingsprogram is 10,7 miljard dollar, dit wil sê die ekwivalent van die Kanaaltonnel.
Die projek is in 1993 geloods en is Airbus A3XX gedoop. Die eerste voorbeelde het op 27 April 2005 opgestyg, die vliegtuig het op 12 Desember 2006 sy navigasiesertifikaat ontvang na 800 vlugte en 2�600 vliegure uitgevoer met vyf prototipes.
Teen die einde van Junie 2007 is 165 vliegtuie bestel en beoog Airbus om die eerste A380 aan die einde van 2007 aan Singapore Airlines af te lewer, wat dit tussen die Heathrow-lughawe in Londen en die Changi-lughawe in Singapoer sal gebruik (met die afskop van die projek was die eerste aflewerings vir 2006 beplan).
[wysig] Spesifikasie bepaling
Die spesifikasies vir die grootte van die A380 is deur Airbus vasgestel in oorleg met die hoof lugrederye, lugvaartowerhede en die verteenwoordigers van omtrent sestig internasionale lughawens. Om die gebruik van bestaande lughawe infrastruktuur moontlik te maak sonder radikale veranderings aan infrastruktuur, moes die A380 in 'n "vierkant met sye van 80 meter" pas. Die dimensies van die vaartuig moes dus nie meer as 80 m in lengte en 80 meter in wydte wees nie, die maksimum hoogte is op 24 m vasgestel. Die beperkings laat toe dat die A380 op enige plek waar die Boeing 747 geakkommodeer kan word, gebruik kon word en beteken dat die vliegtuig maklik in die parkeerplekke en lane op lughawens kan beweeg.
Uiteindelik was die A380 baie groot in vergelyking met bestaande vliegtuie. Dit is 73 m lank, het 'n vlerkwydte van 79,80 m en is 24,10 m hoog. Dit het die heel grootste van die Boeings, die B-747, wat sedert die vliegtuig se indiensneming in 1970 die grootste kommersiële vliegtuig ter wêreld was, onttroon. Dit word in dimensie selgs oortref deur:
Die luginlaat van elkeen van die vier enjins van die A380 is byna 3,20 meter groot (2,94 meter in die geval van die Rolls-Royce Trent 900 en 3,16 meter vir die GP7270), wat in deursnee vergelykbaar is met die romp van 'n Airbus A320 (3,96 meter). Ter vergelyking, die krag van net een van die enjins is ekwivalent aan 1�500 motors. Die enjins maak dit vir die A380 moontlik om teen meer as 900 km/h te vlieg ten spyte van die imposante massa van die vliegtuig.
Ondanks die grootte daarvan is die vliegtuig ontwerp om te kan opstyg of land op die bestaande aanloopbane van die belangrikste internasionale lughawens. Die vliegtuig se 562 ton (met volle vraggewig) word versprei oor die 20 wiele van die hoof landingstoestel, die twee neuswiele word sleg op sekondêre wyse benut. Die aantal hoofwiele beteken dat die gewig wat deur elke wiel ondersteun word minder is as wat deur elke wiel van 'n Boeing 747 ondersteun word. Aanloopbane hoef dus nie versterk te word nie.
Aanpassings wat deur lughawens gemaak moet word, hou dus hoofsaaklik verband met die fasiliteite wat benodig word om 800 passasiers op 'n slag toe te laat om aan boord te stap en na landing weer af te stap, sowel as werksareas wat effens groter gemaak moet word.
[wysig] Kajuit
Die romp van die A380 het 'n ovaal vorm en is nie rond soos in meeste ander groot passasiersvleigtuie nie. Die keuse van argitektuur laat toe dat twee dekke bo mekaar vir die hele lengte van die vliegtuig geplaas kan word, teenoor die Boeing 747 waar die boonste dek slegs 'n gedeelte van die vliegtuig beslaan.
Die dimensies van die romp (ongeveer 8,40 meter hoog en 7,15 meter wyd) maak dit moontlik om 'n totale oppervlak van 555 m² te skep: 250 m² op die boonste dek en 305 m² op die hoofdek. Dit laat toe dat die A380 555 passasiers in drie klasse kan vervoer, ongeveer 1 m² per passasier. In ekonomie konfigurasie, of as huurvliegtuig, kan die aantal passasiers tot 853 styg.
Die boonste dek van die A380 is soortgelyk aan die van 'n Airbus A340. Die onderste dek is egter 49% groter as die van 'n Boeing 747 en laat die vervoer van 35% addisionele passasiers toe: die passasiers het dus meer spasie en gemak. Die basiese konfigurasie vir drie klasse met 555 passasiers het 22 eerste klaspassasiers in en 334 ekonomieklaspassasiers op die onderste dek. Die boonste dek vervoer 96 besigheidsklaspassasiers en 103 ekonomieklaspassasiers.
Die dimensies van die kajuit is van so aard dat dit moontlik is om ruskamers, luukse en selfs kroeë vir passasiers in te rig. Dié fasiliteite word egter nie op die stadium deur Airbus aangebied nie.
As lugrederye dit sou verkies, is dit ook moontlik om die 13 houers, wat waarskynlik op die onderste dek geakkommodeer sal word, weg te laat om addisionele toerusting soos kroeë, biblioteke, restaurants, kajuite met beddens, storte, ens. te installeer.
[wysig] Stuurkajuit
Airbus het 'n soortgelyke stuurkajuituitleg, prosedures en hanteereienskappe in die A380 gebruik as wat in ander Airbusvliegtuie gebruik word, ten einde bemanningsopleidingskoste te beperk. Die A380 het vervolgens 'n verbeterde glasstuurkajuit en gerekenariseerde vlugbeheerstelsel wat aan systuurstange gekoppel is. Die verbeterde stuurkajuit spog met agt 15-by-20�cm vloeikristalskerms wat almal fisies identies en omruilbaar is. Dit bestaan uit die primêre vlugskerm, twee navigasieskerms, een enjinparameterskerm, een stelselskerm en twee veelfunksieskerms. Hierdie veelfunksieskerms is 'n nuwe toevoeging tot die A380 en verskaf 'n maklik bruikbare koppelvlak vir die vlugbeheerstelsel en vervang drie veelfunksiebeheer- en skermeenhede. Dit sluit in QWERTY-sleutelborde en spoorvolgballe wat gekoppel is aan 'n grafiese "mik-en-kliek" navigasiestelsel.
[wysig] Motore
Die A380 kan deur óf Rolls-Royce Trent 900 óf Engine Alliance GP7200 turbinewaaierenjins aangedryf word. Beide is afgelei van hulle voorgangers, die Trent 800, GE90 en PW4000. Die Trent 900-kern is 'n volgens skaal ontwerpte weergawe van die Trent 500, maar sluit die geswenkte waaiertegnologie van die mislukte Trent 8104 in. Die GP7200 het 'n GE90-afgeleide kern en PW4090-afgeleide waaier en lae-druk turbine-masjinerie. Geraasvermindering was 'n leidende vereiste vir die A380 wat veral enjinontwerp geaffekteer het. Beide enjintipes sal na verwagting die vliegtuig instaat stel om te voldoen aan die streng QC/2 opstyggeraasperke wat deur Londen se Heathrow-lughawe gestel word: dié lughawe word as 'n sleutelbestemming vir die A380 gesien.
[wysig] Gevorderde materiale
Die Airbus A380-projek was 'n geleentheid vir 'n aantal laboratoria en universiteite om gevorderde tegnologiese navorsing te onderneem met die uiteindelik doel om die gewig van die vliegtuig te verminder terwyl maksimum veiligheid verseker word en die omgewing in ag geneem word.
Die navorsing is veral gedoen op saamgestelde materiaal en avionika. Die vliegtuig maak gebruik van saamgestelde materiaal, soos Glare ("GLAss-REinforced") uit veselglas en aluminium van die Universiteit van Delft. 'n Geleidende saamgestelde materiaal, met 'n geïntegreerde brons net, word vir die aanlê van beligting gebruik en verseker onvlambaarheid van die brandstof in die vlerke. 'n Allooi met vormgeheue word vir kompartementpanele gebruik. Die materiaal is in staat daartoe om hulle vorm te herwin na 'n stamp. "Intelligente" materiaal toegerus met geïntegreerde sensors word vir die meting van druk of temperatuur gebruik. Koolstofvesel word gebruik vir die sentrale draagvlak wat die twee vlerke aanmekaar verbind. Dit is gemaak van koolstofvesel met tussenliggende modules wat beter trekspanning verskaf as dié van standaard vesels en 'n gewigsbesparing van 1,5 ton moontlik maak. Die enjinhuls word ook uit monolitiese koolstof gemaak. 'n Wateroplosbare verf wat dus sonder oplosmiddel (1 mikrometer dikte verteenwoordig 70 kg verf) aangewend kan word, word gebruik. Dit is ligter, maar bevat steeds chroom, die enigste manier om korrosie van aluminium te verhoed. Die verf is moontlik gemaak te danke aan navorsing deur die fisika-laboratorium vir polimere aan die Paul-Sabatier Universiteit in Toulouse.
[wysig] Avionika
Die A380 maak gebruik van 'n Geïntegreerde Modulêre Avionika-argitektuur (IMA), wat vir die eerste keer in gevorderde militêre vliegtuie soos die F-22 Raptor en die Eurofighter Typhoon gebruik is. Die is gegrond op algemeen beskikbare kommersiële tegnologie. 'n Menigte toegewyde enkeldoel-avionika rekenaars word in die ontwerp vervang met toegewyde sagteware, wat in aanboord-verwerkermodules en -bedieners gehuisves word. Dit verminder die aantal onderdele, verskaf groter buigsaamheid sonder om doelgemaakte avionika te vereis en verminder koste deur kommersieel beskikbare rekenaarvermoë te gebruik. Tesame met IMA is die A380 avionika hoogs genetwerk. Die data-kommunikasienetwerke gebruik Avionika Volle-Dupleks-Geskakelde-Ethernet, volgens die ARINC 664-standaard. Die datanetwerke is geskakelde, volle-dupleks, ster-topologie en is gegrond op 100baseTX fast-Ethernet. Dit verminder die hoeveelheid bedrading wat benodig word en minimaliseer vertraging. Die Netwerkstelselbediener (Network Systems Server (NSS)) is die hart van die A380 se papierlose stuurkajuit. Dit elimineer die lywige handleidings en kaarte wat tradisioneel deur vlieëniers gebruik word. Die NSS het genoegsame interne robuustheid om weg te doen met aanboord reserwe papierdokumente. Die A380 se netwerk- en bedienerstelsel stoor data en bied elektroniese dokumentasie wat 'n vereiste toerustinglys, navigasiekaarte, verrigtingberekeninge, en 'n vliegtuiglogboek verskaf. Dit is alles vir die vlieënier toeganklik deur twee addisionele 27�cm (11�inch) diagonaal vloeikristalskerms, elkeen met sy eie sleutelbordbeheer en beheerde lopertoestel gemonteer in die opvoubare tafel voor elke vlieënier.
[wysig] Stelsels
Elektroniese vlugbeheeraandrywers word vir die eerste keer in die A380 in siviele hoedanigheid gebruik. Dit rugsteun die primêre hidroliese vlugbeheeraandryweres. Tydens sekere bewegings vul hulle die primêre aandrywers aan. Hulle het selfstandige hidrouliese en elektriese kragtoevoere. Hulle dien ook as elektro-hidrostatiese aandrywers (EHA) in die rolroer en hyser, en as elektriese rugsteun hidrostatiese aandrywers (EBHA) vir die rigtingsroer en sommige van die plunderaars.
Die vliegtuig se 350�35�MPa (5,000�psi) hidrouliese stelsel is 'n verbetering op die tipiese 210�MPa (3,000�psi) stelsel wat sedert die 1940's op ander kommersiële vliegtuie gebruik word. Hoër druk hidroulika, wat vir die eerste keer in militêre vleigtuie gebruik is, verminder die grootte van hidrouliese pypleiding, aandrywers en ander komponente wat lei tot algehele gewig vermindering. Die 350�MPa druk word opgewek deur agt ontkoppelbare hidrouliese pompe. Pype word tipies uit titanium gemaak en die stelsel sluit beide brandstof en lugverkoelde hitteruilers in. Die hidrouliese stelsel-argitektuur verskil ook beduidend van dié van ander passasiersvleigtuie. Selfstandige elektriese hidrouliese kragvoereenhede, in plaas van 'n sekondêre hidrouliese stelsel, dien as rugsteun vir die primêre stelsels. Dit spaar gewig en verminder onderhoud.
Die A380 gebruik vier 150�kVA wisselbare-frekwensie elektriese opwekkers waarmee die konstante spoed drywe vervang word ter wille van beter betroubaarheid. Die A380 gebruik aluminium kragkabels in plaas van koper vir groter gewigbesparing as gevolg van die aantal kabels wat in so 'n groot en ingewikkelde vliegtuig gebruik word. Die elektriese kragstelsel is ten volle gerekenariseer en baie relês (kontaktors en brekers) is deur vastetoestand-toestelle vervang vir beter verrigting en verbeterde betroubaarheid.
Die A380 het 'n gloeilamplose beligtingstelsel: LED's word in die passasierskajuit, stuurkajuit, vragluik en romp gebruik. Die passasierskajuit se beligting gebruik programmeerbare veelspektrum LED's wat 'n kajuit atmosfeer kan skep wat daglig, nag of skakerings tussenin simuleer. Aan die buitekant van die vliegtuig word hoë-druk ontladingslampe vir beligting gebruik om helderder, witter en beter gehalte beligting moontlik te maak. Hierdie twee tegnologieë bied beter helderheid en dienslewe as tradisonele gloeilampe.
Die A380 is aanvanklik sonder omgekeerde oornamers beplan omdat Airbus geglo het dat dit genoegsame remvermoeë gehad het. Die FAA het egter nie saam gestem nie en Airbus het gekies om slegs die binneste twee motore daarmee uit te rus. Die twee buitenste motors het nie oornamers nie wat die hoeveelheid puin wat tydens landing opgeblaas word, verminder. Die A380 sluit elektries aangedrewe omgekeerde oornamers in, wat lei tot beter betroubaarheid as pneumatiese of hidrouliese ekwivalente en wat tot gewigsbesparing lei.
[wysig] Passasiersgeriewe
Aanvanklike publisiteit het klem gelê op die gemak en ruimte van die A380 se kajuit, wat ruimte bied vir fasiliteite soos ontspanareas, kroeë, heffingsvrye winkels en skoonheidsalons. Een van die A380 kliënte wat waarskynlik van vindingryke geriewe gebruik sal maak is Virgin Atlantic Airways, wat reeds 'n kroeg in die Besigheidsklas van sy vliegtuie het en ook planne aangekondig het wat casino's, dubbelbeddens, 'n gimnasium en storte op die lugredery se A380's insluit. Die A380 sal meer en wyer sitplekke verskaf, laer sitplek-afstand koste en beter geriewe. Dit het ook 50% minder kajuit geraas as 'n 747 en 'n laer kajuit-hoogte van 5000 voet; beide eienskappe wat na verwagting tot verminderde vlugtamheid sal lei .
Teen 555 passasiers verteenwoordig die A380 se passasierskapasiteit 'n 35% verbetering op die 747-400 in 'n standaard drie-klas konfigurasie te same met 50% meer kajuitvolume, wat meer spasie per passasier verskaf. In ekonomie-alleen konfigurasie, of as huurvliegtuig, kan die aantal passasiers tot 853 styg; die maksimum dra-kapasiteit waarvoor dit gesertifiseer is.
[wysig] Lughaweaanpasbaarheid
Die A380 is ontwerp om in 'n vierkantige lughawehekke van 80�×�80�m te pas, en kan land of opstyg op enige aanloopbaan wat 'n Boeing 747 kan akkomodeer. Lughawens wat die A380 in kommersiële diens gebruik mag egter wel aanpassings van die infrastruktuur benodig. Die groot vlerkwydte kan rolbane en laaiblad veranderings benodig, om veilige skeidings afstande te handhaaf wanneer twee vleigtuie bymekaar verby rol. Rolbaanskouers kan moontlik geteer of plavei moet word om die waarskynlikheid van vreemdevoorwerpskade, veroorsaak deur of aan die buitenste motore wat meer as 25�m van die middellyn van die vliegtuig hang, te beperk. Alle rolbane en brûe moet instaat wees om die A380 se maksimum gewig te ondersteun. Die terminaalhek moet groot genoeg wees dat die A380 se vlerke nie hekke langsaan versper nie en kan ook meervoudige stralerwegbrûe na beide dekke verskaf. Dit sal ook nodig wees om diensvoertuie te bekom wat hysers het wat die boonste dek kan bereik, so wel as trekkers wat daartoe instaat is om die A380 se maksimum aanloopbaangewig te hanteer. Die A380 toetsvliegtuie het deelgeneem aan 'n veldtog om lughaweaanpasbaarheid te toets, om die aanpassings wat reeds by verskeie groot lughawens gemaak is, te bevestig. Die A380 is nou goedgekeur vir gebruik op gewone-wydte aanloopbane (45m) deur beide die FAA en EASA.
[wysig] Geskiedenis
[wysig] Geskiedkundige agtergrond en die rol van die Europese Unie
In 1988, op 'n stadium toe die Boeing 747 die onbestrede leier van groot vliegtuie was, het Airbus se idee om 'n dinktenk te onderneem oor die haalbaarheid van 'n baie groot vliegtuig, onder die kodenaam A3XX of ASX-600, belaglik geklink. Maar in 'n aanvanklike wêreldwye besoek aan lugrederye is die span baie gunstig ontvang. Die idee om 'n Europese "lugmonster" te skep wat in staat is om met die Boeing 747 mee te ding en 'n alternatief vir lugpassasiers te skep, het potensiële kliënte gelok.
Die Europese Unie het 'n belangrike rol gespeel in die sukses van die projek; die Unie het dit ondersteun ter wille van die skep van 'n groot mark vir Europese lugvaart, om die mededingendheid van Europese maatskappye te bevorder en om navorsing te ondersteun. Deur die skep van 'n enkele Europese lugruimte en die toestaan van groter vryheid aan lugrederye, is hulle bevry van die onderskeie nasionale owerhede en is hulle vrye keuse gegun oor watter roetes hulle wil bedien, die bepaling van toepaslike kapasiteit, asook in hulle bemarkingsbeleid en tariewe wat slegs van ekonomiese en finansiële oorwegings hoef af te hang.
Tussen 1992 en 2002 het die aantal lugrederye met 25% gestyg, die aantal lugroetes wat bedien word is byna verdubbel, groot verbeterings in produktiwiteit is behaal (gemiddeld 90% vir groot maatskappye) en tariewe het met die verskyning van nuwe 'n maatskappy dramaties geval. Hierdie fantasties groei, die verhoogde verkeer, en die opeenhopings by hoof lughawens, het die toestande geskep waarin Europese maatskappye se bestelling van groot vliegtuie vermenigvuldig het.
[wysig] Openbare bekendstelling
Die amptelike bekendstelling van die A380 het plaasgevind op 18 Januarie 2005 in die Jean-Luc Lagardère-saal in Toulouse voor 'n skare van meer as 5�000 toeskouers.
Die gebeurtenis, wat ook deur 'n groot aantal televisiestasies gedek is, is bygewoon deur verteenwoordigers van die vier hoof lande wat aan die projek deelneem:
Daar was ook verteenwoordigers van die 14 klientmaatskappye en persoonlikhede in die lugvaart en lugvervoer bedryf.
Die seremonie het vir twee ure die 35 jaar van Airbus se geskiedenis en die simbool van Europese sukses wat dit verteenwoordig ten toon gestel en die nuwe vliegtuig bekendgestel.
Die nuwe kleure van die Airbus-reeks is ook vir die eerste keer aan die publiek bekendgestel. Dit is nie meer gegrond op die reënboogkleure kenmerkend van Airbus sedert die vrystelling van die eerste A310 nie, maar is hoofsaaklik blou. Die naam van die vervaardiger is in donkerblou geverf en aan die kant van die romp, die naam van die vliegtuig is ook in ligblou geverf. Die hele stert en 'n deel van die romp is blou en bevat ronde motiewe in 'n blou skakerings wat sfere verteenwoordig.
[wysig] Eerste vlug
Die eerste vlug van die A380, met die reeksnommer MSN001, het plaasgevind op 27 April 2005, toe dit omstreeks 10:29 by die Toulouse Blagnaclughawe in Toulouse, Frankryk, opgestyg het.
'n Paar dae voor die nooiensvlug is die MSN001 vliegtuig oorgeplaas van die monteerfabriek by Jean-Luc Lagardère na die aanloopbaan van die lughawe vir die eerste statiese proewe en die eerste rollende toetse. Die enjins is geleidelik al hoe harder aangesit tot hulle die maksimum krag bereik het, terwyl die vliegtuig stilgestaan het met remme aan. Die A380 het vervolgens 'n reeks al hoe kragtiger versnellings en remtoetse uitgevoer .
Die vliegtuig is vir sy eerste vlug uitgerus met vier Trent 900 motors van Rolls Royce plc. Dit het 'n bemanning bestaande uit ses mense vervoer: twee Franse vlieëniers (Claude Lelaie en Jacques Rosay), 'n Franse navigasiewerktuigkundige (Gérard Desbois) en drie ingenieurs�: Manfred Birnfeld (Duits), Fernando Alonso (Spaans) en Jacky Joye (Brits). Die vliegtuig het ontbreek aan sitplekke in die kajuit, maar is gevul met waterballasse wat veronderstel was om die gewig van passasiers te simuleer. Die ballasse kon vol of leeg gemaak word om sodoende die verspreiding van gewig in die kajuit te varieer om die stabiliteit van die vliegtuig te behaal en die doeltreffendheid te toets. Die vliegtuig het ook twintig ton beheertoerusting vervoer vir die uitvoer van 'n reeks toetse gedurende die vlug. Tydens opstyging, en met slegs 75% lading, het die vliegtuig met 'n massa van 421 ton die wêreldrekord vir die swaarste masjien om op te styg gebreek.
Omtrent vier tot vyf minute voor die enjins aangesteek is en toe die A380 reeds op die aanloopbaan gereed gestaan het, het 'n klein "Corvette"-spuitvliegtuig van die loopbaan opgestyg van aanloopbaan "32 droite" ("32 regs") en na 'n groot sirkelvormige skeervlug inlyn en agter die A380 in beweeg om dit te kan volg. Die vliegtuig het 'n paar honderd meter agter die A380 geland en het daarin geslaag om die versnelling van die A380 op die aanloopbaan en die opstyg daarvan te verfilm. Tydens die vlug van 3 ure en 51 minute kon die bemanning, teen 'n maksimum hoogte van ongeveer 3000 meter (10�000 voet), die flappe, die vlugbeheerstelsel, en die balans van die vliegtuig toets, waarby passasiers en vrag deur ballasse (gevul met tonne water) in die romp gesimuleer is.
Die vliegtuig het die skare van 40 000 toeskouers vermaak deur 'n verbyvlug oor die Concorde-aanloopbaan op 'n hoogte van 100 m te voltooi.
Kronologie van die eerste vlug:
[wysig] Toetse en sertifisering
Die eerste A380 wat gebou is, het nooit gevlieg nie. Die prototipe, wat ES genoem is vir "essai statique" (statiese toets), sou "gemartel word totdat dit breek", volgens Charles Champion, hoof van die program op daardie stadium. Die toets van die ES Airbus-reeks word in die algemeen deur CEAT (Centre d'essais aéronautique de Toulouse) in die Toulouse-woonbuurte uitgevoer.
Die monumentale vliegtuigloods wat "Jean-Luc Lagardère" gedoop is, waar die A380 aanmekaar gesit word, is een van die grootstes ter wêreld met 'n lengte van 490 meter, wydte van 250 meter en hoogte van 46 meter. Dit bestaan uit 8 monteerstasies vir 'n A380. Opsigself het dit 'n verbsyterende konstruksie geverg, meer as 32�000 ton staal (vier keer die gewig van die Eiffeltoring) en 250�000 kubieke meter beton.
Die nooiensvlug van 27 April 2005 het die aanvang van 'n proefveldtog van aanvanklike toetse wat 15 maande sou duur en 2�500 ure se vlugtoetse op 'n totaal van 5 vliegtuie aangedui. Die toetsveldtog het dit moontlik gemaak om die A380 deur die Europese Agentskap vir die veiligheid van lugvaart en die Amerikaanse Federal Aviation Administration te sertifiseer.
Die eerste bekendstelling van die A380 aan die algemene publiek het plaasgevind by die Paryse lugskou in die Salon du Bourget in Junie 2005. Die vorige Airbus wat ontwikkel is, en wat ook die langste vliegtuig ter wêreld is, die A340, is in die saal vertoon waar dit 'n rekord aantal 480�000 besoekers gelok het.
In die middel van November 2005 het die A380 'n demonstrasie- en promosiereis aan Suidoos-Asië en Australië onderneem. Die vliegtuig kon by die lughawens van Singapoer, Brisbane, Sydney en Kuala Lumpur gesien word. Tydens die reis, wat gelyktydig bedoel was om die vliegtuig oor lang afstande te toets, het die vliegtuig agtereenvolgens die kleure van Singapore Airlines, Qantas en Malaysia Airlines gedra. Op 19 November het die A380 deelgeneem aan die Dubaise lugskou (Dubai Air Show), waar dit in die kleure van die Emirates lugredery geverf was.
Airbus het aanvanklik 'n toetsperiode van 15 maande na die eerste vlug voorsien, maar na die eerste vlugte het dit duidelik geword dat sertifisering nie voor die einde van 2006 bekom sou word nie, wat sou lei tot 'n vertraging in aflewering van ten minste ses maande.
[wysig] Belangrike datums
Kronologie van die Airbus A380-program �:
Beplan:
[wysig] Opleiding
Die A380 maak gebruik van een van die grootste aanloopbane in Europa, by Châteauroux-Déols-lughawe, vir vlieëniers om ondervinding op te doen. Die vliegtuig kom in die laaste paar dae van Mei 2007 gereeld na Indië vir 'n reeks "touch and go"-oefeninge.
'n A380 het ook 'n eerste verskyning by die Paris-Vatry-lughawe in Marne gemaak op 26 Junie 2007. Die vraglughawe het 'n aanloopbaan van 3860 meter lank en 60 meter wyd, geskik vir die opleiding van die belangrikste lugrederye vir alle tipes vliegtuie.
[wysig] Vervaardiging
Belangrike strukturele onderdele van die A380 word in Frankryk, Duitsland, Spanje en die Verenigde Koninkryk vervaardig. As gevolg van hulle grootte word hulle per land of water na die monteerfabriek in Toulouse in Frankryk gebring eerder as deur die A300-600ST Beluga-vliegtuig wat vir ander Airbus-modelle gebruik word. Onderdele van die A380 word verskaf deur verskaffers oral in die wêreld; die vyf grootste bydraers is, volgens waarde, Rolls-Royce, SAFRAN, United Technologies, General Electric, en Goodrich.
Die voorste en agterste dele van die romp word op 'n Airbus ry-op-ry-af-veerboot, Ville de Bordeaux, in Hamburg in die noorde van Duitsland gelaai, vanwaar dit verskeep word na die Verenigde Koninkryk. Die vlerke wat by Filton in Bristol en Broughton in Noord-Wallis vervaardig word, word per vragskuit na Mostynkaai vervoer waar die skip dit by sy vrag voeg. In Sint-Nazaire, in westelike Frankryk, ruil die skip die rompdele uit Hamburg vir groter gemonteerde dele wat ook die neusgedeelte insluit. Die skip word in Bordeaux ontlaai. Daarna laai die skip die buik- en stertgedeeltes by Construcciones Aeronáuticas SA in Cadiz in suidelike Spanje op en lewer dit ook in Bordeaux af. Vandaar word die A380 dele per vragskuit na Langon vervoer en deur oorgrootte padkonvooie na die monteerfabriek in Toulouse geneem. Nuwe, wyer paaie, kanaalstelsels en vragskuite is ontwikkel om om die A380 dele af te lewer. Na montering word die vliegtuig na Hamburg gevlieg waar dit bemeubel en geverf word. Dit neem 3�600�liter (950�gallon) verf om die 3�100�m² (33,000�ft²) buitekant van 'n A380 te dek.
Airbus het die produksieaanleg en toevoerketting vir 'n produksietempo van vier A380's per maand ontwerp.
[wysig] Bestellings
Vyftien lugrederye het reeds die A380 bestel, insluitend 'n bestelling van vliegtuigverhuurder, ILFC. Die totale aantal bestellings vir die A380 staan tans op 174, waarvan 165 bevestig is. Bestellings vir die vragmodel het 27 bereik, maar na nul gekwyn na produksievertragings. Airbus verwag om 750 vliegtuie te verkoop en skat dat hulle sal 'n winsdrempel van nul sal bereik teen 420 eenhede, vermeerder van 270 as gevolg van die vertragings en vallende wisselkoers van die VSA dollar. In April 2007 het Airbus se hoofuitvoerendebeampte, Louis Gallois, aangekondig dat hulle bo die winsdrempel gestyg het, maar geweier om 'n nuwe aantal te spesifiseer. Industriële analiste verwag tussen 400 en 880 verkope teen 2025. In 2006 was die gelyste prys vir 'n A380 VS$�296 tot 316 miljoen, afhangende van die toerusting wat geïnstalleer is.

Summary:
Die Airbus A380 is 'n dubbeldek, vierenjin-passasiersvliegtuig wat deur EADS (Airbus S.A.S.) vervaardig word. Dit is die grootste passasiersvliegtuig ter wêreld. Dit het vir die eerste keer op 27 April 2005 van Toulouse, Frankryk opgestyg. Na 'n aantal oponthoude word die eerste kommersiële vlugte vir die einde van 2007 beplan. Vir 'n groot deel van die vliegtuig se ontwikkeling het dit bekend gestaan as die Airbus A3XX. Die bynaam Superjumbo word met die A380 geassosieer.
Die A380 se boonste dek strek oor die hele lengte van die romp. Dit laat 50% meer kajuitvloerspasie toe as in die volgende grootste passasiersvliegtuig, die Boeing 747-400, en verskaf sitplek aan 525 passasiers in standaardkonfigurasie of tot 853 passasiers in volledige ekonomieklas-konfigurasie. Twee A380 modelle word te koop aangebied. Die A380-800, die passasiersmodel, is die grootste passasiersvliegtuig ter wêreld, groter selfs as die Boeing 747, en die A380-800F, die vragmodel, wat ontwerp is as een van die grootste vragvliegtuie met 'n gelyste vragkapasiteit wat slegs deur die Antonov An-225 oortref word. Die A380-800 het 'n ontwerpte vliegbereik van 15�200 km (8�200 seemyl), genoeg om ononderbroke van New York na Hongkong te vlieg, en 'n kruissnelheid van Mach 0,85 (ongeveer 900 km/h teen kruishoogte).


[wysig] Geskiedenis
In antieke en middeleeuse tye was bekende koorswerende middels gevind in chemiese samestellings in die bas van die wit wilgerboom (die samestellings vorm 'n chemiese familie bekend as salisien, wat tot die ontwikkeling van aspirien gelei het) asook die samestellings verkrygbaar van kinabas. Kinabas is ook gebruik vir die onttrekking van die anti-malariamiddel, kinien. Kinien het ook 'n koorswerende uitwerking. Daar is in die tweede helfte van die 19de eeu pogings aangewend om salisien en salisielsuur te suiwer en te isoleer. Die Bayer-chemikus Felix Hoffmann het uiteindelik in 1897 daarin geslaag, alhoewel die Franse chemikus Charles Frédéric Gerhardt reeds 40 jaar vroeër ook geslaagde eksperimente hiermee gehad het, maar dit opsygestoot het as tydrowend en onprakties. Die potensiële genesing van die middel was egter reeds aan hulle bekend, siende dat dit reeds duisende jare deur ander kulture gebruik is, onder andere die Indiane van Noord-Amerika en die Khoikhoi van Suid-Afrika.
Die kinaboom het egter teen die 1880's 'n seldsame boom begin word en mense het begin soek na alternatiewe. Twee alternatiewe koorswerende agense is in hierdie tydperk ontwikkel: asetanilied in 1886 en fenasetien in 1887. Harmon Northrop Morse het parasetamol vir die eerste keer in 1878 gesintetiseer deur die reduksie van 4-nitrofenol (C6H5NO3) met tin in suiwer asynsuur. Dit sou egter nog 'n verdere 15 jaar duur voor parasetamol in mediese behandelinge gebruik is. Parasetamol is in 1893 in die urine ontdek van individue wat fenatesien ingeneem het en dit is gekonsentreer om 'n wit, kristalagtige verbinding te vorm wat 'n bitter smaak gehad het. Dit is ook in 1899 ontdek dat parasetamol die metaboliet van asetanilied is, met ander woorde, die eindproduk wat verkry word na die metabolisering van asetanilied. Dié ontdekkings is egter ten tye grootliks geïgnoreer.
In 1946 het die Institute for the Study of Analgesic and Sedative Drugs ("Instituut vir die bestudering van pynstillende en kalmerende middels") 'n toelaag aan die New Yorkse Departement van Gesondheid verleen om 'n ondersoek te doen na die probleme wat met pynstillende agense geassosieer word. Bernard Brodie en Julius Axelrod is aangestel om te ondersoek hoekom nie-aspirien agense geassosieer word met die ontwikkeling van methemoglobienemie, 'n toestand wat die suurstofdraende vermoë van die bloed belemmer en lewensgevaarlik kan wees. In 1948 het Brodie en Axelrod die gebruik van asetanilied met methemoglobienemie verbind en vasgestel dat die pynstillende effek van asetanilied te danke is aan sy aktiewe metaboliet: parasetamol. Hulle het die direkte gebruik van parasetamol aanbeveel, siende dat dit nie die vergiftende effekte van asetanilied het nie.
Die produk is vir die eerste keer in 1955 in die VSA deur McNeil Laboratories verkoop as Tylenol Children's Elixir: 'n pynstiller en koorswerende middel vir kinders. In 1956 het Panadol in Britse apteke verskyn: tablette met 500�mg parasetamol. 'n Doktersvoorskrif is oorspronklik benodig en die medikasie was aanbeveel vir die versagting van pyn en koors. Volgens advertensies was Panadol "sagkens op die maag", met indirekte verwysing na ander pynstillers wat aspirien bevat het - 'n bekende oorsaak van prikkeling in die maag. In Junie 1958 het Panadol Elixir vir kinders ook verskyn.
Parasetamol is in 1963 aan die British Pharmacopoeia ("Britse Aptekersboek") toegevoeg, wat die standaarde vir farmakologiese middels stel. Sedertdien het dit 'n gewilde pynstiller geword met min newe-effekte en weinig interaksie met ander farmaseutiese agense. Die Amerikaanse patent op parasetamol het lankal verval en generiese weergawes van die middel is maklik bekombaar danksy 'n 1984-akte wat generiese middels teen patentgedinge beskerm.
[wysig] Chemie
[wysig] Struktuur en reaktivering
Parasetamol bestaan uit 'n benseenring-kern, waarvan een waterstofatoom gesubstitueer word deur 'n hidroksielgroep en die stikstofatoom van 'n amiedgroep in die para (1,4) patroon (die twee teenoorgestelde atome word dus gesubstitueer). Die amiedgroep is asetamied. Die molekuul is aansienlik gekonjugeer: die alleenpaar van die hidroksielsuurstof, die benseen pi-wolk, die alleenpaar van die stikstof, die p-orbitaal van die koolstofatoom in die karbonielposisie én die alleenpaar van die suurstofatoom in die karbonielposisie word almal gekonjugeer. Die aanwesigheid van twee aktiverende groepe maak ook die benseenring hoogs reaktief tot elektrofieliese aromatiese substitusie en alle posisies op die benseenring word ongeveer terselfdertyd geaktiveer. Die konjugasie verminder ook die basisheid van die suurstof en stikstof tot 'n groot mate, terwyl die hidroksiel suuragtig gemaak word deur die delokalisering van die lading wat op die fenoksiedanioon ontwikkel.
[wysig] Sintese
Met fenol as beginpunt, kan parasetamol op die volgende manier verkry word:
Dit is noemenswaardig dat die sintese van parasetamol nie die struikelblok het wat in byna alle ander soortgelyke sinteses voorkom nie: die gebrek aan 'n chirale sentrum beteken dat dit nie nodig is om 'n stereo-selektiewe sintese te ontwerp nie. Meer effektiewe, industriële sinteses is ook beskikbaar.
[wysig] Beskikbare vorms
Parasetamol word algemeen gebruik as 'n bestanddeel in medikasie vir skeelhoofpyne, gewoonlik saam met butalbital, kaffeïen of soms kodeïen.
Dit word toegedien in tabletvorm, as vloeistofsuspensie, as setpil, binneaarse of binnespierse toediening. Die algemene dosis vir volwassenes is 500�mg tot 1000�mg. Die aanbevole maksimum dosis vir 'n volwassene is 4�gram. Oor die algemeen is parasetamol ook veilig vir kinders en babas, mits by die voorgeskrewe dosis gehou word.
[wysig] Meganisme van aksie
Die meganisme waarvolgens parasetamol koors en pyn verlig word steeds gedebateer. Die rede hiervoor is die feit dat parasetamol die produksie van prostaglandiene (pro-inflammatoriese chemikalië) verminder. Aspirien rem ook die produksie van prostaglandien, maar, anders as aspirien, het parasetamol byna geen anti-inflammatoriese werking nie. Aspirien rem ook die produksie van tromboksane, chemikalië wat bloedklonting aanmoedig, maar parasetamol het nie dieselfde uitwerking nie. Verder is aspirien bekend daarvoor dat dit die ensiemfamilie siklo-oksigenase (COX) rem en, siende dat parasetamol 'n vergelykbare werking as aspirien het, het baie navorsing gefokus op die effek van parasetamol op COX. Dit is egter nou duidelik dat parasetamol op (ten minste) twee maniere te werk gaan.
Die COX-ensiemfamilie is verantwoordelik vir die metabolisme van aragidoonsuur tot prostaglandien H2, 'n onstabiele molekule, wat weer omgesit word na verskeie pro-inflammatoriese verbindings. Klassieke anti-inflammatore, soos die NSAIM's, blokkeer hierdie stap. Slegs as dit behoorlik geoksideer word, is die COX-ensiem hoogs aktief. Daar is aangetoon dat parasetamol die geoksideerde vorm van die COX-ensiem verminder en dit keer om die pro-inflammatoriese chemikalië te vorm.
Verdere ondersoek het ook aangetoon dat parasetamol die endogeniese kannabinoïediese stelsel moduleer. Parasetamol word na AM404 gemetaboliseer, 'n verbinding met 'n aantal aksies: die belangrikste hiervan is dat die verbinding keer dat neurone die endogeniese kannabinoïde/vanilloïd anandamied opneem. Die opname van anandamied sal lei tot die aktivering van die hoof pynreseptor (die nosiseptor) van die liggaam. Verder rem AM404 ook die natriumkanale, amper soos die verdoofmiddels lidokaïen en prokaïen. Daar is getoon dat hierdie eienskappe van anandamied opsigself pyn verminder en is 'n moontlike meganisme van parasetamol, alhoewel dit getoon is dat parasetamol, na dit die kannabinoïediese reseptore geblokkeer het, geen verdere pynstillende werking het nie. Dit stel voor dat pynstillende aksie tog deur die endogeniese kannabinoïediese stelsel gedra word.
Een teorie stel dat parasetamol werk deur die COX-3-isovorm van die siklo-oksigenase-ensiemfamilie te rem. Wanneer hierdie ensiem in honde uitgedruk word, kom dit sterk ooreen met die ander COX-ensieme, produseer die pro-inflammatoriese kanale en word dit selektief deur parasetamol gerem. Sommige navorsings stel egter voor dat die COX-3 ensiem nie 'n inflammatoriese aksie in mense en muise het nie. 'n Ander moontlikheid is dat parasetamol in staat is om die siklo-oksigenase te blokkeer, maar dat, in 'n inflammatoriese omgewing, waar die konsentrasie peroksiedes hoog is, die oksidasiestaat van parasetamol hoog is, wat die werking daarvan keer. Dit sal beteken dat parasetamol geen direkte effek by die area van inflammasie het nie, maar eerder in die sentrale senuweestelsel werksaam is en die temperatuur verlaag, waar die omgewing nie oksidatief is nie. Die presiese meganisme waardeur parasetamol die COX-3 na bewering affekteer, word steeds deur sommige navorsers betwis.
[wysig] Metabolisme
Parasetamol word hoofsaaklik in die lewer gemetaboliseer, waar die hoofmetaboliete (die produkte van metabolisering) onaktiewe sulfate en glukoronied is, wat deur die lewer uitgeskei word. Slegs 'n klein, dog belangrike hoeveelheid word deur die hepatiese sitochroom-P450-ensiemstelsel gemetaboliseer, wat verantwoordelik is vir die giftige effekte van parasetamol, as gevolg van 'n mindere alkilerende metaboliet (N-asetiel-p-benso-kinoon-imien of NAPKI) Daar is 'n groot aantal veelvormigheid in die P450-geen en genetiese veelvormigheid in die sitochroom P450 2D6 (SIP42D6) is al intensief bestudeer. Die bevolking kan verdeel word in "uitgebreide", "ultra-snelle" en "swak metaboliseerders", afhangende van hoe hulle SIP42D6 uitdruk. Dit is moontlik dat SIP42D6 ook tot die vorming van NAPKI bydra, maar dan tog minder as die ander P450-isosieme; die aktiwiteit daarvan kan ook tot parasetamolvergiftiging bydra, veral in uitgebreide en ultra-snelle metaboliseerders en wanneer parasetamol in groot dosisse ingeneem word.
Die metabolisme van parasetamol is 'n uitstekende voorbeeld van vertoksikasie (wanneer die metaboliet van 'n verbinding giftiger is as die oorspronklike stof): in hierdie geval is die metaboliet NAPKI hoofsaaklik verantwoordelik vir die vergifting en nie soseer die parasetamol self nie. In aanbevole dosisse in mense met 'n algemene fenotipe, word die metaboliet NAPKI vinnig ontgif deurdat dit kombineer met die sulfhidrielgroepe van glutatione om 'n nie-giftige konjugaat te produseer, wat mettertyd deur die niere uitgeskei word. Met 'n oordosis word hierdie roete oorversadig.
[wysig] Vergelyking met NSAIM's
Anders as ander algemene pynstillende middels soos aspirien en ibuprofen, het parasetamol relatief min anti-inflammatoriese aktiwiteit, dus word dit nie as 'n nie-steroïede anti-inflammatoriese middel (NSAIM) beskou nie.
[wysig] Doeltreffendheid
Studies toon teenstrydige resultate betreffende die vergeleke doeltreffendheid met NSAIM's. 'n Verewekansigde gekontrolleerde proefneming van kroniese pyn as gevolg van osteoartritis in volwassenes het gevind dat daar soortgelyke voordeel getrek word uit die gebruik van ibuprofen en parasetamol. 'n Ander verewekansigde gekontrolleerde proefneming van akute spierskeletpyn in kinders het gevind dat die standaard gegewe dosis ibuprofen meer verligting gebied het as die standaard gegewe dosis parasetamol.
[wysig] Nadelige effekte
In aanbevole hoeveelhede sal parasetamol nie die maagwand irriteer nie, dit sal ook nie bloedstolling tot dieselfde mate as NSAIM's affekteer of die funksie van die niere affekteer nie. Sommige studies het egter getoon dat hoë dosisse (meer as 2000mg per dag) die gevaar van bo-maagdermkomplikasies verhoog, soos maagbloeding.
Dit is veilig om parasetamol tydens swangerskap te neem en, anders as NSAIM's, affekteer die middel nie die sluiting van die tussenslagaarbuis (wat die longslagaar met die aorta verbind) nie. Ander as aspirien is dit ook veilig vir kinders, siende dat parasetamol nie geassosieer word met 'n risiko van Reye se sindroom in kinders met virussiektes nie.
Soos ook die geval is met NSAIM's, is daar gevind dat parasetamol nie die euforie veroorsaak of die gemoed enigsins affekteer nie, wat wél die geval is met opioïediese pynstillers. Alhoewel parasetamol 'n gevaar vir die lewer inhou, word dit nie as 'n risiko vir verslawing, afhanklikheid of onttrekkingssimptome beskou nie.
Wanneer dit saam met ander swak opioïedes gebruik word, is dit egter meer waarskynlik om hoofpyn as gevolg van oormedikasie te veroorsaak as NSAIM's. Die kans is egter kleiner as by die gebruik van byvoorbeeld ergotamien en triptane wat vir skeelhoofpyne gebruik word.
[wysig] Giftigheid
Die oormatige gebruik van parasetamol kan meerdere organe beskadig, veral die lewer en niere. In beide organe is die giftigheid nie van parasetamol self nie, maar van een van die middel se metaboliete, C8H7NO2 (N-asetiel-p-benso-kinoon-imien of NAPKI). In die lewer is dit hoofsaaklik die sitochroom P450-ensieme SIP2E1 en SIP3A4 wat verantwoordelik is vir die omsetting van parasetamol na NAPKI. In die niere word parasetamol hoofsaaklik omgesit na NAPKI deur die ensiem siklo-oksigenase.
'n Oordosis van parasetamol lei tot 'n opeenhoping van NAPKI, wat dan saam met glutatioon konjugeer. Die konjugasie put die glutatioon, 'n natuurlike anti-oksidant, uit: saam met direkte sellulêre besering deur NAPKI, lei dit tot selskade en dood. In die lewer word daar dan verwys na parasetamol-lewervergiftiging en in die niere na analgesiese (pynstillende) nefropatie.
Die tekens en simptome van parasetamolvergifting kan aanvanklik afwesig of vaag wees. Indien dit nie behandel word nie, kan dit egter binne dae tot lewerversaking en dood lei. Parasetamol-lewervergiftiging is die algemeenste oorsaak van akute lewerversaking in die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk. 'n Oordosis parasetamol lei in die Verenigde State ook tot meer oproepe na gifkontrolesentrums as enige ander farmakologiese middel.
[wysig] Effekte op diere
Parasetamol is uiters giftig vir katte en moet onder geen omstandighede aan dié diere gegee word nie. Katte besit nie die ensiem wat nodig is om parasetamol veilig af te breek nie en selfs 'n uiters klein deel van 'n tablet kan lewensgevaarlik wees. Aanvanklike simptome sluit braking, kwyling en verkleuring van die tong en tandvleis in. Na twee dae is lewerskade sigbaar, wat oor die algemeen tot geelsig lei. Anders as 'n oordosis in mense, is lewerskade in hierdie gevalle gewoonlik nie die oorsaak van dood nie, maar eerder die vorming van methemoglobien en die produksie van Heinz-liggaampies in die rooibloedselle wat die vervoering van suurstof deur die bloed belemmer en tot versmoring lei. Effektiewe behandeling is soms moontlik vir klein dosis, maar moet byna onmiddelik toegedien word.
Honde is 'n heeltemal ander geval, waar parasetamol as 'n redelik veilige anti-inflammatoriese middel gebruik word, met minder oorsake van maagsere as NSAIM's. Dit moet slegs op aanrading van 'n veearts toegedien word. Daar is ook 'n parasetamol-kodeïenmiddel wat in die Verenigde Koninkryk goedgekeur is en spesifiek vir honde bedoel is. Die produk, Pardale-V, is egter nie sonder voorskrif beskikbaar nie.
Indien daar vermoed word dat 'n kat die middel ingeneem het, of dat 'n hond 'n oordosis ingeneem het, moet die dier onmiddelik na 'n veearts geneem word vir ontgiftiging. Die effekte van vergiftiging sluit lewerskade, hemolitiese anemie ('n vorm van bloedarmoede), oksidatiewe skade aan die rooibloedselle en bloeding. Daar is geen tuisrate nie en die hoeveelheid permanente skade is afhanklik van die tydperk tussen die inname en die ingryping deur 'n veearts. 'n Veearts kan 'n parasetamoloordosis behandel deur die gebruik van 'n ondersteunende vloeistofterapie, die farmakologiese agens asetielsisteïen of die aminosuur metionien of die koënsiem S-adenosil-L-metionien om die lewerskade te rem en simetidien om die maagsure te rem en teen maagsere te beskerm. Wanneer lewerskade plaasgevind het, kan dit egter nie ongedaan gemaak word nie. Vitamine C word ook soms gebruik om te help met die omsetting van methemoglobien terug na hemoglobien.
Parasetamol is ook dodelik vir slange en is al gebruik in pogings om die slang Boiga irregularis in Guam te kontroleer.

Summary:
Parasetamol (ook bekend as asetaminofen in die VSA) is 'n gewilde pynstiller en koorswerende middel. Die middel is afkomstig van koolteer en, anders as fenasetien, 'n outydse pynstiller wat parasetamol as metaboliet gebruik het, is dit nie kankerwekkend nie. Inteendeel: oor die algemeen verdra die menslike liggaam parasetamol goed en word baie van die newe-effekte van aspirien nie aangetref nie. Dit is oor die toonbank verkrygbaar en word dikwels gebruik vir die afwering van koors, hoofpyn en ander klein pyne en skete. Dit word ook saam met ander nie-steroïede anti-inflammatoriese middels (soos ibuprofen) of opioïediese pynstillers gebruik om ernstiger pyn te behandel. Parasetamol is ook 'n hoofbestanddeel in verskeie geneesmiddels vir verkoue en griep.
Indien slegs die voorgeskrewe dosis geneem word, is parasetamol oor die algemeen veilig om te gebruik, maar 'n akute oordosis kan moontlik lewensgevaarlike lewerskade veroorsaak; in seldsame individue kan 'n normale dosis dieselfde gevolg hê. Parasetamolvergifting is die vernaamste oorsaak van akute lewerversaking in die Westerse wêreld en is verantwoordelik vir 'n groot deel van die totale dwelmoordosisse in die Verenigde Koninkryk, die Verenigde State, Australië en Nieu-Seeland. 'n 2008-studie het ook aangedui dat die inname van parasetamol deur babas moontlik tot 'n verhoogde risiko vir die latere ontwikkeling van asma mag lei.


[wysig] Geografie
Duitsland strek van die kusgebiede langs die Noord- en Oossee tot by die sentrale Alpe in die suide, waarvan net 'n klein gedeelte op Duitse grondgebied lê. Die land word dikwels as die hartland van Europa beskryf en grens aan Denemarke in die noorde; Nederland, België, Luxemburg en Frankryk in die weste; Oostenryk en Switserland in die suide; en Pole en Tsjeggië in die ooste. Die Noord- en Oossee vorm 'n natuurlike grenslyn in die noorde.
In noord-suidelike rigting is daar vier groot geografiese landskappe, wat veral volgens hulle hoogte van mekaar verskil. Die noorde van Duitsland word oorheers deur die Noord-Duitse Vlakte, wat tydens die ystydperke gevorm is.
Die sentrale gedeelte van die land is gekenmerk deur beboste bergreekse, die sogenaamde Mittelgebirge ("Middelgebergtes"). Daar is verskillende tipes van landskappe, onder andere:
Hierdie bergreekse gaan in die mees suidelike deelstate Baden-Württemberg en Beiere geleidelik oor na die Alpe-voorland, 'n landskap wat ook hoofsaaklik teen die einde van die laaste ystydperk gevorm is en gekenmerk word deur gletserpuine, vlaktes en 'n aantal mere soos die Bodenmeer met 'n oppervlakte van 538 vierkante kilometer. Die hoogste bergpiek in die Alpe van Suid-Beiere is die Zugspitze met 2�963 meter.
Die Alpe is die enigste hooggebergte waaraan Duitsland 'n aandeel het. Nogtans is daar 'n aantal bergreekse met bergspitse wat hoogtes van meer as 1�000 meter bereik, soos die Swartwoud met die Feldberg (1�493 meter bo seevlak), die Beierse Woud met die Groot Arber (Großer Arber, 1�456 meter), die Ertsgebergte, die Fichtelgebergte, die Swabiese Gebergte en die Harzgebergte, wat danksy sy geïsoleerde noordelike ligging 'n uitsondering vorm. Die Harz bereik met die Brocken 'n hoogte van 1�142 meter bo seevlak.
Noord van die Middelgebergtes is daar net enkele formasies met 'n hoogte van meer as 100 meter, soos die Fläming in die deelstaat Brandenburg (200 meter).
Duitsland word lankal nie meer deur aktiewe vulkanisme geraak nie. Nogtans is daar landskappe en gesteentes wat deur vulkaniese aktiwiteite gevorm is soos die Vulkaan-Eifel, die Vogelsberg in Hessen en die Hegau en Kaiserstuhl in Baden-Württemberg.
Aangesien Duitsland heeltemal op die Eurasiese Plaat lê, kom sterk aardbewings normaalweg nie voor nie. Nogtans word die Rynbreuk in Noordryn-Westfalen, veral in die omgewing van Keulen, as 'n gebied beskou waar 'n groot aardbewing tot ernstige rampe en lewensverlies sou kon lei.
[wysig] Eilande
Duitsland beskik oor 'n relatief groot aantal eilande wat in die Noordsee meesal as eilandkettings net voor die kuslyn lê. Die twee groot eilandgroepe van die Noordsee is die Noord- en Oos-Friese Eilande. Die Noord-Friese Eilande, waaronder Sylt, Föhr, Amrum en Pellworm, asook die klein Halligen-eilandjies, maak deel uit van Sleeswyk-Holstein, die noordelikste deelstaat. Die eilande was oorspronklik deel van die vasteland, maar is as gevolg van geologiese aktiwiteite van die vasteland afgesny, nádat die gebiede daartussen gedaal het en oorvloed is.
Die Noord-Friese Eilande lê langs die kuslyn van die deelstaat Nedersakse en is geleidelik uit sandbanke gevorm.
Die eilande in die Oossee maak deel uit van die sogenaamde strandmeerkus. Hulle word deur groter oppervlaktes gekenmerk; die grootstes van hierdie eilande is Rügen en Usedom. Die uiterste oostelike deel van Usedom behoort tot Pole.
Die grootste eilande in die binneland is Mainau, Lindau en Reichenau in die Bodenmeer en Herrenchiemsee in die Chiemmeer.
[wysig] Mere
Die mere in Duitsland is grotendeels as gevolg van die laaste ystydperk gevorm, toe voormalige gletservalleie met water opgevul is. Die meeste van die groter mere is dus in gebiede geleë wat vroeër deur binnelandse ysmassa's bedek was, of in die voorland van die gletsers, veral in Mecklenburg en die Alpevoorland.
Die grootste meer waaraan Duitsland 'n aandeel het, is die Bodenmeer (Duits: Bodensee) naby die grens met Switserland en Oostenryk. Die grootste meer wat in sy geheel in Duitsland lê, is die Müritz met 'n oppervlak van 117 vierkante kilometer, wat deel uitmaak van die Mecklenburgse Mereplato.
Die grootste mere na die Bodenmeer en Müritz is die Chiemmeer (Beiere, 80 vierkante kilometer), die Schwerinse Meer (Mecklenburg-Voorpommere, 61 vierkante kilometer), die Starnbergse Meer (Beiere, 56 vierkante kilometer), die Ammermeer (Beiere, 46,6 vierkante kilometer), die Plauer Meer (Mecklenburg-Voorpommere, 38,7 vierkante kilometer), die Kummerowse Meer (Mecklenburg-Voorpommere, 32 vierkante kilometer), die Steinhuder Meer (Nedersakse, 29,12 vierkante kilometer), en die Groot Plönse Meer (Sleeswyk-Holstein, 29 vierkante kilometer).
[wysig] Riviere
Die ses groot rivierstelsels van Duitsland is Ryn, Donou, Elbe, Oder, Weser en Eems. Die Donou is met 'n lengte van meer as 2�800 kilometer die tweede langste rivier in Europa (na die Russiese Wolga), alhoewel slegs 'n klein gedeelte hiervan (647 kilometer) deur Duitsland loop.
Alle ander Duitse riviere mond óf in die Noordsee óf in die Baltiese See (Duits: Ostsee) uit. Die Europese Waterskeiding loop oos van die Rynvallei oor die hoofkam van die Swartwoud en volg daarna die Swabiese en Frankiese Gebergtes. Van die Ryn se totale lengte van 1�320 kilometer loop 865 kilometer deur Duitsland. Die rivier speel 'n belangrike rol in die kulturele geskiedenis van die land en sy mites en legendes, maar vervul daarnaas ook 'n ekonomiese funksie as een van die besigste waterweë in Europa.
Die Elbe ontspring in die Reusegebergte, digby die Pools-Tsjeggiese grens en mond na sowat 1�165 kilometer, waarvan 725 in Duitsland, naby die hawestad Cuxhaven in die Noordsee. Sy belangrikste takriviere is Saale en Havel. Die Oder is Duitsland se grensrivier met Pole, terwyl die Weser se stroomgebied heeltemaal in Duitsland lê. Die Eemsrivier vloei deur die uiterste noord-weste van Duitsland.
[wysig] Klimaat
Die grootste deel van Duitsland lê in die gematigde klimaatsone van Middel-Europa, wat deur vogtige westelike winde oorheerrs word. Die klimaat word onder meer deur die warm Golfstroom beïnvloed.
Die noord-weste en noorde van Duitsland word deur 'n seeklimaat met reënval dwarsdeur die jaar gekenmerk. Die winters is relatief sag en matig, terwyl die somers eerder koel is, alhoewel somertemperature ook in die noorde soms dae lank bo 28�°C kan styg. Die gemiddelde temperature is: Hamburg: Januarie 0,3�°C / Julie 17,1�°C; Essen: Januarie 1,5�°C / Julie 17,5�°C.
Oos-Duitsland is in klimatiese opsig 'n oorgangsgebied: weerstoestande het dikwels kenmerke van 'n vastelandsklimaat, met strawwe koue winters en baie warm somers. Gebiede soos die deelstaat Brandenburg en Berlyn kry soms baie min reën in die somer. Die gemiddelde temperature is: Berlyn: Januarie -0,9�°C / Julie 18,6�°C. Die sentrale en suidelike gebiede van Duitsland is 'n oorgangsgebied van 'n gematigde seeklimaat na 'n vastelandsklimaat. Die Rynvallei is egter een van die warmste gebiede in die land: die gemiddelde jaarlikse temperatuur in die suid-weste van Baden-Württemberg is 11�°C. Baie warm somers met temperature van meer as 30�°C tree gereeld op. Gemiddelde temperature: München: Januarie: -2,2�°C / Julie 17,6�°C; Freiburg: Januarie: 1,2�°C / Julie 19,4�°C.
Tot en met 1988 was die gemiddelde jaarlikse temperatuur in Duitsland 8,8�°C. As gevolg van die aardverwarming het dit duidelik gestyg en bereik in 2000 reeds 9,9�°C. Veral die somers het warmer geword.
[wysig] Politiek
[wysig] Staatsorganisasie
Volgens die artikel 20 van die Duitse Grondwet (Grundgesetz) is die Bondsrepubliek Duitsland 'n demokratiese, federale en sosiale regstaat. Sy hoofstad en regeringsetel is Berlyn. Duitsland is in administratiewe opsig verdeel in 16 deelstate (Bundesländer), wat gedeeltelik selfregerend is. Vyf van die deelstate is verder verdeel in 22 administratiewe distrikte (Regierungsbezirke).
Die Bondspresident (Bundespräsident) fungeer as die staatshoof en verteenwoordiger van die republiek op internasionale vlak. Hy oefen egter geen politieke mag uit nie. Die president van die parlement (Bundestagspräsident), die Bondskanselier (Bundeskanzler) en die president van die Federale Raad van die deelstate (Bundesratspräsident, wat ook as vise-staatshoof fungeer) volg as ampsdraers in die rangorde.
Die Bondskanselier is die regeringshoof en bepaal die grondbeginsels van die regering se binne- en buitelandse beleid.
In ooreenstemming met die federale staatsbestel beskik ook die deelstate oor hulle eie uitvoerende, wetgewende en regsprekende gesag. Die Bundesrat (Raad van die Deelstate, letterlik "Bondsraad") het net soos die Bundestag, die nasionale parlement, uitvoerende bevoegdhede. Besluite oor voorgestelde nasionale wetgewing word deur albei kamers gemeenskaplik geneem. Wetsontwerpe van die nasionale parlement wat die regte van die deelstate sou raak, moet deur die Bundesrat goedgekeur word. Die Duitse Grondwet mag, met die uitsondering van die artikels oor fundamentele menseregte, met 'n tweederdes-meerderheid in albei kamers gewysig word.
Die parlemente van die deelstate besluit oor die plaaslike wetgewing: die onderwys, polisie en ander belangrike instellings word deur die deelstate beheer. Die politieke partye het 'n groot invloed op die wetgewing, en ofskoon die afgevaardigdes nie gedwing mag word om teen hulle gewetens op te tree nie, word die meeste wetsontwerpe deur die parlementslede van die meerderheidsparty gemeenskaplik goedgekeur om die doelwitte van dié party te verwesenlik.
Op nasionale vlak vorm die federale regering onder die leiding van die Bondskanselier die uitvoerende gesag, terwyl die deelstate regerings onder die leiding van 'n Eerste Minister het. Die stadstate Berlyn, Hamburg en Bremen het Regerende Burgemeesters as hulle regeringshoofde. Die nasionale en die administrasies van die deelstate word deur ministers beheer.
Die Konstitusionele Hof (Bundesverfassungsgericht) in Karlsruhe het die hoogste gesag oor die grondwet. Die hoogste nasionale geregshowe is die Federale Geregshof (Bundesgerichtshof) in Karlsruhe en Leipzig, die Federale Administratiewe Gereg (Bundesverwaltungsgericht, wat regsake in verband met die administrasies hanteer) in Leipzig en die Geregshof van Finansies in München. Die meeste regsake word deur die deelstate beheer, terwyl die nasionale geregshowe as appélhowe dien.
[wysig] Deelstate
[wysig] Geskiedenis
[wysig] Die vroeë geskiedenis
Die oudste nedersettings in die gebied van die huidige Duitsland het 700�000 tot 500�000 jare gelede ontstaan. Die Homo sapiens neanderthalensis, wat nou verwant is aan die huidige mens, is na die Neanderthal naby die stad Mettmann vernoem. Die Neanderthal-mense is sowat 40�000 jare gelede deur die huidige mens, die Homo sapiens sapiens, verdring.
Akkerbou, veeteelt en permanente nedersettings het in die Laat Steentydperk ontwikkel. Belangrike argeologiese vondse uit hierdie periode, soos die Hemelskyf van Nebra, dui daarop dat die beskawings teen hierdie tyd kultureel al hoogs ontwikkel was en kennis van sterrekunde gehad het.
Die eerste verwysings na die Keltiese en Germaanse stamme in Duitsland is van Griekse en Romeinse oorsprong. Omtrent 500�v.C. het Keltiese stamme die suidelike Duitsland oorheers, terwyl die Germane hulle in die noorde gevestig het. Oor die eeue heen het die Germaanse stamme suidwaarts begin trek. In die 1ste�eeu�n.C. het die Germane al die Donau bereik, wat destyds die grenslyn tussen die Germaanse en Keltiese gebiede gevorm het. Keltiese leenwoorde en plekname is deur die Germane oorgeneem.
[wysig] Die Romeinse tydperk
Vanaf 50�v.C. het die Romeine na Germanië begin kom. Julius Caesar (100 — 44�v.C.) het met sy soldate die gebied wes van die Ryn verower. Vanaf hierdie punt in die geskiedenis is die gebied wat vandag Duitsland heet vir 400 jare in twee gedeel: die weste was deel van die magtige Romeinse Ryk, en die ander kant van die Ryn is deur die "Barbare" geregeer — soos die Romeine die destydse Germaanse stamme genoem het.
Germaanse krygers onder die bevel van die Cheruskiese stamhoof Arminius laat die Romeinse troepe van die legaat Publius Quinctilius Varus in die jaar 9 'n verpletterende neerlaag in die slag by Teutoburgerwoud (wat eintlik naby Kalkriese plaasgevind het) ly. Die Romeinse keiser Augustus sien van sy planne af om die noordoostelike grenslyn van die Romeinse Ryk vanuit die Ryn na die Elbe te verskuif.
In die Romeinse gebiede van Germanië ontwikkel 'n bloeiende Germaans-Romaanse kultuur. Stede soos Keulen (wat destyds as Colonia Claudia Ara Agrippinensium bekend staan) ontwikkel tot ekonomiese sentrums met enkele tienduisend inwoners. Keulen self word die hoofkwartier van die Romeinse glasbedryf in Neder-Germanië.
Augusta Treverorum, die huidige Trier, word in 293 die keiserlike hoofkwartier van Constantius Chlorus, een van die vier keisers van die Romeinse tetrargie. Tot by die begin van die Germaanse volksverhuising bly Trier een van die belangrikste keiserlike stede in die Romeinse Ryk.
Omtrent 400 bereik die volksverhuising die gebied van die huidige Duitsland. Keulen word in 455 deur die Franke verower en word later deel van die Frankiese Ryk van koning Clovis I. Met sy doop volgens die Rooms-Katolieke ritus en die aanvaarding van Latyn as liturgiese taal van die kerk word Clovis in 499 een van die grondleggers van die Christelike Westerse beskawing.
[wysig] Die Middeleeue
Met die kroning van die Frankiese koning Karel die Grote as keiser in Rome neem die Heilige Romeinse Ryk van die Duitse Nasie 'n aanvang. Hendrik, hertog van Sakse, word in 919 tot koning van die Oos-Frankiese Ryk verklaar, waaruit uiteindelik die Duitse Ryk voortspruit: sedert die 10de eeu word na die Oos-Frankiese Ryk ook as die regnum Teutonicum verwys. Onder die heerskappy van keiser Frederik Barbarossa (1152 tot 1190) beleef die Heilige Romeinse Ryk 'n politieke en kulturele bloeitydperk.
Met die sogenaamde Goue Bul van die jaar 1356 verkondig die keiser Karel IV die belangrikste Duitse grondwet van die Middeleeue, wat tot met die jaar 1806 die wyse sou bepaal waarop die keisers van die Heilige Romeinse Ryk verkies word.
[wysig] Reformasie en Dertigjarige Oorlog
Onder die heerskappy van Maximiliaan I, wat tussen 1509 en 1519 as keiser van die Heilige Romeinse Ryk regeer, begin die Huis Habsburg Europa oorheers. Alhoewel Maximiliian dikwels "die laaste ridder" genoem word, stel die hoogs opgeleide keiser belang in wetenskap en kuns en staan onder die invloed van die humanisme en renaissance. Nogtans bly die politieke strukture van die Ryk ingewikkeld.
Die Augustynse monnik Maarten Luther, wat sedert 1517 net die wantoestande in die Rooms-Katolieke Kerk wil keer, maak deur middel van nuwe media soos pamflette en gedrukte boeke sy oortuigings in die hele land bekend. Uiteindelik lui hy die reformasie in Duitsland in. Hy vertaal die Bybel in Duits en skep sodoende 'n Duitse standaardtaal op basis van die Middelduitse dialekte.
Die politieke en godsdienstige spannings in Duitsland ontlont 1618 in die Dertigjarige Oorlog. Duitsland word die slagveld van die Europese moondhede soos Frankryk en Swede, wat aan die kant van die Duitse Protestantse heersers teen die keiserlike Katoliek-gesinde magte optree. Die oorlogshandelinge en daarmee gepaardgaande gruweldade en hongersnode lei tot 'n ongekende verlies aan menselewens. Meer as een derde van die Duitse bevolking sterf in die oorlog, wat eers in 1648 met die Vredesluiting van Münster tot 'n einde kom.
[wysig] Die tydperk tot die Franse Rewolusie
Die Franse koning Lodewyk XIV maak in 1685 namens sy skoonsuster Elisabeth Charlotte van die Palts aanspraak op die gebied Palts, 'n welvarende streek langs die Ryn, met die stad Heidelberg as een van sy sentrums. In die Negejarige Oorlog, wat as gevolg uitbreek, word die gebied, een van die welvarendste in Duitsland, verwoes.
Ondanks die verwoestings, wat deur die Dertigjarige Oorlog, die Negejarige Oorlog en die Spaanse Opvolgingsoorlog in Duitsland aangerig is, herstel die ryk en belef 'n nuwe ekonomiese en kulturele bloeitydperk. Op politieke gebied kan daar egter geen sprake van vernuwing wees nie.
Ook Pruise, wat tot een van die belangrikste deelstate van die Heilige Romeinse Ryk ontwikkel, bly onder sy verligte, maar outeritêre koning Frederik die Grote (1740 tot 1786) 'n absolutistiese monargie. Die magsstryd tussen Pruise en Oostenryk begin die Heilige Romeinse Ryk heeltemal verlam.
[wysig] Die tydperk tussen 1789 en 1871
Ná die Franse Rewolusie van 1789 begin Frankryk onder die heerskappy van Napoléon Bonaparte sy magsgebied in Europa uitbrei. Onder die Franse invloed word die Heilige Romeinse Ryk in 1806 ontbind, terwyl Pruise danksy politieke hervormings tot 'n moderne staat ontwikkel. In die Duitse Bevrydingsoorloë ly Napoléon 'n nederlaag, maar die vereniging van die verskillende Duitse state misluk.
Omtrent 1830 neem die industrialisering van Duitsland 'n aanvang. Die verarming van talle werkers as gevolg van die toenemende meganisering van verskillende bedrywe en herhaalde misoeste lei tot politieke onluste. Nadat die owerhede onder meer in Pruise nie instem tot hervormings nie, breek in Maart 1848 opstande uit wat talle menselewens eis. Die Duitse vorste verset hulle egter teen die burgerlike rewolusie en die konstitusionele grondwet wat deur liberale voorgestel word, kom nie tot stand nie. Gedurende die vyftigerjare emigreer baie Duitsers na oorsese lande, veral na die Verenigde State.
Desondanks ontwikkel die Duitstalige Middel-Europa danksy sy gevorderde ekonomie en tegnologieë tot een van die belangrikste gebiede ter wêreld. Onder die indruk van die maatskaplike ellende skryf Karl Marx sy "Kritiek op die politieke ekonomie". In Pruise gebruik die kanselier Otto von Bismarck internasionale spannings om Pruise se politieke hegemonie in Duitsland te bevorder.
[wysig] Die Keiserryk (1871-1918)
Franse provokasies gee die aanleiding tot die Frans-Pruisiese Oorlog in 1870. Ná die Franse nederlaag gryp Bismarck die kans om 'n Duitse keiserryk onder die heerskappy van Pruise se koning Willem I te stig. Die skadevergoeding wat Frankryk moet betaal, bevorder die ekonomiese oplewing in Duitsland. Die binnelandse beleid word deur die stryd teen die invloed van die Rooms-Katolieke Kerk en die Sosiaal-Demokratiese Party gekenmerk. In die magstryd met ander Europese lande besluit Duitsland om sy eie koloniale ryk te stig, onder meer in Afrika en die Suidsee.
Die Eerste Wêreldoorlog breek in 1914 as gevolg van Duitse provokasies uit. Die Duitse planne, om eers Frankryk en daarna Rusland neer te werp, misluk. Duitse troepe word in 'n langdurige oorlog aan twee fronte verwikkel. Die Duitse nederlaag maak in 1918 ook 'n einde aan die monargie.
[wysig] Die Republiek van Weimar (1918-1933)
Die politieke situasie begin eers ná jare se onluste en die hiperinflasie van 1923 stabiliseer. Die kulturele lewe bloei tydens die sogenaamde "Goue twintigerjare", tog begin die ekonomiese en politieke toestande met die Groot Depressie in 1929 weer dramaties versleg. Radikale groeperings soos die Moskou-gesinde Kommunistiese Party van Duitsland (KPD) en die fascistiese Nasionaal-Demokratiese Duitse Arbeidersparty (NSdAP) ondermyn die demokratiese stelsel van die republiek. Die deflasionêre ekonomiese beleid van die kanselier Brüning vererg die ekonomiese krisis en die werkloosheidsyfer styg in Januarie 1932 tot meer as ses miljoen.
[wysig] Die "Derde Ryk" (1933-1945)
Op 30 Januarie 1933 word die leier van die NSdAP, Adolf Hitler, tot Rykskanselier van Duitsland benoem. Die verregse politici van die Duits-Nasionale Volksparty (DNVP) slaag nie daarin om Hitler en sy party in die gemeenskaplike koalisieregering "in bedwang te hou" nie, soos hulle oorspronklik beplan het. Binne enkele maande verseker Hitler sy ongedeelde mag, veral danksy die gewelddadige optrede van sy SA-groepering teen opposisiepartye. Joodse burgers en teenstanders word vervolg en vermoor.
Hitler en sy party oorheers Duitsland in 'n soort "populêre diktatuur" - die groot massa van die bevolking steun die bewind, terwyl andersdenkendes brutaal onderdruk word. Hitler forseer die bewapening en militarisering van Duitsland. Duitstalige gebiede soos Oostenryk en die Sudete-gebied in Tsjeggië word by die Duitse Ryk ingelyf. Ná 'n geheime ooreenkoms met die Sowjetiese diktator Stalin in die laat somer van 1939 beplan Hitler 'n aanvalsoorlog teen Pole. Op 23 Augustus val Duitse troepe Pole aan.
Ná sy oorwinning oor Frankryk in 1940 geniet Hitler die gewildheid van die massas. Nogtans is hy van voorneme om die Duitse ryksgebied in die ooste uit te brei en Stalin uit te skakel. Gevolglik beveel hy op 22 Junie 1941 om die Sowjetunie aan te val. Tog sedert die jaar 1942 word die Duitse ryksgebied in toenemende mate deur die oorlog geraak: Britse bomwerpers verwoes Duitse stede soos Keulen en Lübeck.
'n Poging van Duitse offisiere om Hitler deur middel van 'n sluipmoord uit te skakel misluk op 20 Julie 1944. Ná hierdie datum eis die oorlogshandelinge en bombardemente die lewens van meer Duitse soldate en burgerlikes as in die eerste vyf jare van die Tweede Wêreldoorlog. Danksy die oormag van die geallieerde troepe ly Duitsland uiteindelik 'n verpletterende neerlaag. Hitler pleeg op 30 April 1945 selfmoord in Berlyn. Russiese, Amerikaanse, Britse en Franse troepe beset Duitsland en ook die Duitse hoofstad word in vier besettingsones opgedeel.
[wysig] Die naoorlogse tydperk
In die Sowjetiese sone word die Sosiaaldemokratiese Party (SPD) in 1946 gedwing om met die Kommuniste (KPD) saam te smelt. Die gebied trek ook geen voordeel uit die Amerikaanse Marshall-plan nie, wat deur middel van krediete en ekonomiese hulp die heropbou van die oorlogsverwoeste Europa moontlik maak. Stalin reageer op die monetêre hervorming in die drie westelike besettingsones en die invoering van die Deutsche Mark (DM) as nuwe geldeenheid in 1948 met 'n blokkade van die westelike sones van Berlyn. Die geallieerde magte, waaronder ook die Suid-Afrikaanse Lugmag, vervoer tydens die sogenaamde Berlynse Lugbrug alle invoere vir Wes-Berlyn met vliegtuie na die stad. Stalin ly 'n politieke nederlaag en staak die blokkade in die volgende jaar.
[wysig] Twee Duitse state
Alle politieke pogings om Duitsland te herenig, misluk, aangesien Stalin nie daarin slaag om 'n neutrale Duitse staat in die lewe te roep nie en in 1949 word twee Duitse state gestig: Die Bondsrepubliek Duitsland as 'n Westerse demokrasie en die Duitse Demokratiese Republiek (DDR) as 'n Sosialistiese staat. Die laaste Duitse krygsgevangenes word eers in 1956 deur die Sowjetunie vrygelaat.
'n Reusestroom vlugtelinge na Wes-Duitsland bedreig die politieke en ekonomiese stabiliteit van die DDR. In 1961 laat die DDR-regering die Berlynse Muur oprig. Sedert die jaar 1965 is die Duits-Duitse grenslyn met mynvelde en 'n grensdraad versterk.
Vanaf 1966 vorm die Sosiaaldemokrate vir die eerste keer 'n koalisieregering met die Christelike Demokrate en vanaf 1969 met die liberale party FDP. 'n Beleid van vreedsame toenadering tussen Wes-Duitsland en die Oosbloklande en politieke hervormings in Wes-Duitsland kenmerk hierdie tydperk.
In die DDR vervang Erich Honecker in 1971 Walter Ulbricht as staats- en partyleier. Anders as verwag volg hy geen liberale beleid nie en die staat versnel die nasionalisering van die laaste vrye ondernemings. In die Bondsrepubliek Duitsland word die voorsitter van die Christelik-Demokratiese Unie, Helmut Kohl, ná 'n mosie van wantroue in 1982 bondskanselier.
[wysig] Die krisis van die DDR en die Duitse hereniging
Sedert 1987 groei die invloed van die opposisie binne-in die DDR, na die opposisie deur die Sowjetiese perestrojka-beleid aangemoedig word om meer demokratiese regte op te eis. Twee jaar later ruk die situasie in die land onder die indruk van massabetogings hand uit. Die staatsparty SED raak ontslae van Erich Honecker, maar slaag nie daarin om sy magsposisie te bewaar nie. Op 9 November 1989 word die Berlynse Muur geopen en in 1990 vind die eerste vrye verkiesing in die DDR plaas. Die DDR-parlement, die Volkskammer, besluit om by die Bondsrepubliek Duitsland aan te sluit. Die twee Duitse state word op 3 Oktober 1990 herenig en Berlyn word ná 45 jaar weer die hoofstad van die hele Duitsland.
[wysig] Ekonomie
Duitsland is tans die grootste ekonomie in Europa en die derde grootste ter wêreld ná die Verenigde State en Japan. Die land is volgens die Wêreldhandelsorganisasie (WHO; Engels: World Trade Organization, WTO) tans ook die grootste uitvoerder ter wêreld nog vóór die VSA en die Volksrepubliek van Sjina. Daar word egter verwag dat Sjina Duitsland moontlik reeds in 2008 sal verbysteek. Duitsland se belangrikste handelsvennote is Frankryk, die VSA, die Verenigde Koninkryk, Italië en Nederland.
Die bruto geografiese produk (BGP) groei in die jaar 2004 met sowat twee persent en bereik 2�200 miljard Euro. Verbruikerspryse het in 2004 met 1,6 persent gestyg.
Duitsland word sedert die einde van die 19de eeu steeds as een van die leidende nywerheidslande beskou. Die belangrikste nywerhede is motorvervaardiging, elektrotegniese produkte, masjienbou en chemie.
Nogtans het die aandeel werknemers in die nywerheidsektor tussen 1970 en 2004 van 46 tot 26 persent gedaal, terwyl die aandeel werknemers in die dienstesektor verdubbel het en nou 71 persent (of 27 miljoen mense) bedra. Die tersiêre sektor se bydrae tot die BGP beloop tans meer as 70 persent.
Ondanks die sukses op die uitvoermarkte is daar groot ekonomiese vraagstukke wat die land nog steeds kwel. Die besparingspeil is baie hoog in vergelyking met ander ontwikkelde lande, terwyl die binnelandse verbruik relatief swak bly. As gevolg het die land teen die begin van die 21ste eeu gebuk gegaan onder 'n hoë werkloosheidsyfer van omtrent tien persent, die hoë koste van die sosiale welvaartstelsel, 'n baie hoë staatskuld en deflasionêre tendense op die goedere- en arbeidsmarkte. Lone en salarisse het ondanks die verhoogde produktiwiteit in die afgelope jare nouliks gestyg.
Die ekonomiese situasie in Oos-Duitsland is besonder kommerwekkend; hier ontbreek ná die omverwerping van die sosialistiese stelsel die industriële en tersiêre infrastruktuur, wat tot grootskaalse binnelandse migrasie na die westelike deelstate gelei het.
In die loop van 2006 het die herlewing van die Duitse ekonomie 'n aanvang geneem. Die werkloosheidsyfer het in Oktober vir die eerste keer in vier jaar benede tien persent gedaal en beloop nou 9,8 persent. Stewige verbruikersbesteding en uitvoere het tot 'n hoër ekonomiese groeikoers en hoër belastinginkomste van die federale staat, deelstate en munisipaliteite gelei. Die verhoging van die belasting op toegevoegde waarde van 16 tot 19 persent op 1 Januarie 2007 het verbruikerbesteding effens laat krimp.
[wysig] Renaissance van die nywerheidsektor
Een van die mees noemenswaardige kenmerke van Duitsland se nuwe ekonomiese opswaai is die oplewing van die nywerheidsektor. Sy aandeel aan die bruto geografiese produk van die land het tussen 2003 en 2007 van 24,4 tot 25,6 persent toegeneem. Terwyl die nywerheidsektor in die meeste geïndustrialiseerde lande al dekades lank gekrimp het sodat hulle ekonomieë tot dienste-ekonomieë begin verander het, skep die sekondêre sektor, wat sonder die boubedryf slegs 14 persent van Duitsland se werknemers in diens het, tans 'n derde van alle nuwe werkgeleenthede.
Die industriële sektor word in teenstelling met die dienstesektor deur relatief hoë lone en salarisse gekenmerk. Die persentasie uitvoere het in die periode tussen 1994 en 2006 van 28,3 tot 42,3 persent gestyg. Veral Oos-Duitsland se nywerhede groei tans vinnig en lewer sowat elf persent van die totale nywerheidsproduksie op.
[wysig] Landbou, bosbou en vissery
Die bydrae van die landbou, bosbou en vissery tot die bruto geografiese produk het in die jaar 2003 tot 1,1 persent gedaal. Nogtans is Duitsland ten opsigte van die voedselproduksie byna selfversorgend: Naastenby negentig persent van die benodigde agrariese produkte word plaaslik verbou. Duitsland is die derde grootste agrariese produsent in die Europese Unie ná Frankryk en Italië.
[wysig] Demografie
[wysig] Bevolkingsdigtheid en verstedeliking
Met 'n oppervlakte van 357�000 vierkante kilometer en naastenby 82 miljoen inwoners behoort die Bondsrepubliek Duitsland tot die mees digsbevolkte lande ter wêreld. Sy bevolking is tans ook die grootste van alle lidstate van die Europese Unie. Dit is oneweredig oor die land versprei, en naas die stadstate Berlyn, Hamburg en Bremen het die deelstaat Noordryn-Wesfale die grootste bevolkingsdigtheid. Die Oos-Duitse deelstate word - met uitsondering van Sakse - deur 'n duidelik laer bevolkingsdigtheid gekenmerk.
Die nywerheidstreke van die Roergebied, Halle-Leipzig en Chemnitz-Zwickau was die eerste gebiede waar groot bevolkingskonsentrasies ontstaan het. Later het streke soos die Ryn-Neckar- en Ryn-Main-gebied, die Saarland, en die metropolitaanse gebiede van Hannover (Nedersakse), Neurenberg, München, Stuttgart en Dresden 'n vinnige bevolkingsaanwas getoon. Die vyf grootste metropolitaanse gebiede is Ryn-Roer met 11,8 miljoen inwoners, Ryn-Main (5,8 miljoen), Berlyn (4,3 miljoen), Hamburg (3,3 miljoen) en Stuttgart (2,3 miljoen). Tans is Berlyn die grootste stedelike nedersetting met meer as 3,4 miljoen inwoners. Daarnas het twee ander stede, Hamburg en München, 'n bevolking van meer as een miljoen. Daar is altesaam meer as 80 stede met meer as 100�000 inwoners wat in Duitse statistieke as sogenaamde Großstädte ("groot stede") geklassifiseer.
Die ontwikkeling van stede het reeds in die Romeinse tydperk 'n aanvang geneem. In hierdie periode het nedersettings soos Keulen, Bonn, Trier, Augsburg en ander ontstaan. Middeleeuse stede is dikwels naby die setels van biskoppe gestig, soos byvoorbeeld Würzburg, Hildesheim en Maagdenburg, of het rondom keiserlike paltse begin ontwikkel, soos byvoorbeeld Aachen (Aken), Goslar en Quedlinburg. Vanaf die 11de eeu is nuwe stedelike nedersettings volgens doelgerig ontwerpte plattegronde veral in die suide van Duitsland gevestig. Daarnaas is ook nedersettings, wat gedurende die Duitse uitbreiding na die oostelike Sentraal-Europa gestig is, stelselmatig aangelê. In die Baroktydperk het heersers hul setels tot pragtige hoofstede uitgebou, waaronder Dresden, Karlsruhe en Mannheim.
Die Tweede Wêreldoorlog en die verwoestings, wat daarmee gepaard gegaan het, het net soos die verstedelikingsproses van metropolitaanse gebiede in die tweede helfte van die 20ste eeu die voorkoms van talle stede omvorm.
[wysig] Huidige demografiese tendense
Van die 81,9 miljoen inwoners is meer as 42 miljoen vroulik en 7,3 miljoen is buitelanders. Die 75 miljoen Duitsers sluit sewe miljoen immigrante van Duitse afkoms in, wat veral uit die Russiese Federasie, Pole en ander Oos-Europese lande na Duitsland gekom het (altesaam 4,2 miljoen mense in die tydperk tussen 1950 en 2002), of immigrante van dwarsoor die wêreld wat ingeburger is. In 2005 het die aantal inburgerings met tien persent afgeneem tot 117�240.
Van die inwoners is 26,2 miljoen mense Rooms-Katolieke, 25,8 miljoen Protestante (oorwegend Lutherane), 3,2 miljoen Moslems (waarvan 732�000 met Duitse burgerskap), 200�000 Boeddhiste en 102�000 Jode. Die Grieks-Ortodokse Metropolie van Duitsland het sowat 500�000 lede.
Die grootste groepe buitelanders is Turke (2,4 miljoen), burgers van ander lande van die Europese Unie (altesaam 2,1 miljoen, waarvan 0,5 miljoen Italianers, 0,3 miljoen Grieke, 0,3 miljoen Pole en 0,2 miljoen Oostenrykers) en immigrante uit die voormalige Joegoslawië.
Die amptelike etniese minderhede is sowat 50�000 Dene, 20�000 Friese, 60�000 Sorbe en 70�000 Sinti en Roma.
Die natuurlike bevolkingsaanwas bly negatief, met 706�000 geboortes en 818�000 sterfgevalle in die jaar 2004. In 2005 daal die aantal geboortes met 4,2 persent tot minder as 676�000, die laagste ooit sedert die einde van die Tweede Wêreldoorlog en slegs die helfte van die jaar 1964, toe daar in die Bondsrepubliek Duitsland en die Duitse Demokratiese Republiek 1,357 miljoen geboortes geregistreer is. Die geboortesyfer van net 8,5 per 1�000 inwoners is nou die laagste in Europa en vergelyk baie ongunstig met lande soos Frankryk (12,7) en die Verenigde Koninkryk (12,0). Vroue met kinders ervaar nog steeds baie nadele in die beroepslewe en baie egpare vrees dat hulle moontlik nie meer kinders kan bekostig nie.
Volgens amptelike statistieke van die Statistische Bundesamt het geboortesyfers in 2007 met 1,8 persent teenoor 2006 gestyg tot 685�000, terwyl sterftesyfers met 0,7 persent toegeneem het tot 827�000. Vanweë laer immigrasiesyfers het die totale bevolking met 97�000 afgeneem tot 82,218 miljoen op 31 Desember 2007. Die inwonertal het sodoende vir die vyfde opeenvolgende jaar gedaal.
In 2006 is 124�830 buitelanders ingeburger . Die aantal buitelanders wat 'n Duitse paspoort ontvang het, het vir die eerste keer in vyf jaar weer toegeneem. In 2005 is slegs 117�250 buitelanders ingeburger, in vergelyking met slegs 72�000 in 1995 en 'n rekordgetal van 186�700 in 2000.
In 2006 is twee derdes van die aansoekers (83�390 mense) ingeburger nadat hulle aan die voorvereiste van ten minste agt jaar verblyf voldoen en oor 'n geldige permanente verblyfpermit beskik het. Buitelandse eggenote en kinders wat reeds in Duitsland woon word na 'n korter wagtyd ingeburger (16�570 in 2006). 'n Derde belangrike kategorie is buitelanders wat volgens 'n besluit van Duitse owerhede ingeburger word (6�440 in 2006) of as gevolg van skadeloosstelling Duitse burgerskap ontvang (5�140 in 2006).
Van die buitelanders wat in 2006 ingeburger is, het sowat 33�000 of 26,8 persent uit Turkye gekom, 12�600 uit Serwië, Montenegro of die voormalige Joegoe-Slawië, 6�940 uit Pole en 4�690 uit die Russiese Federasie. Die aantal immigrante uit Israel wat Duitse burgerskap ontvang het, het in 2006 met 50,2 persent die meeste toegeneem.
Aangesien die laaste sensus in die Duitse Demokratiese Republiek in 1983 en in die vroeëre Bondsrepubliek Duitsland (Wes-Duitsland) in 1987 plaasgevind het, sal presiese statistieke gegewens eers weer met die gesamentlike Europese sensus van die jaar 2010/11 beskikbaar wees.
[wysig] Taal
Duits is die amps- en mees gebruikte taal in Duitsland en word ook as standaardtaal in die media gebruik. In die noorde van Duitsland, veral in die gebied tussen Hannover en Kassel, het die standaardskryftaal lankal die plaaslike Nederduitse dialekte as omgangstaal vervang. Dialekte is egter veral in Suid-Duitsland nog steeds die mees gebruiklike omgangstale.
Duitsland erken ook die tale van etniese minderhede soos Deens, Fries en Sorbies as amptelike tale, alhoewel geen van hierdie minderheidstale meer as 100�000 sprekers het nie. Ander plaaslike minderheidstale soos Moeselromaans (uitgestorwe in die 11de eeu), Polabies (uitgestorwe in die 18de eeu) en Jiddisj word nie meer gepraat nie.
Groot immigrantegroepe soos Turke en Russe gebruik dikwels hulle eie tale: in groot stede soos Berlyn beskik hierdie immigrante oor hul eie infrastruktuur, wat ook dagblaaie insluit. Die plaaslike advertensiebedryf gebruik dikwels die Turkse taal en sekere amptelike kennisgewings verskyn ook in Turks.
Duits was vroeër 'n verkeerstaal in Middel-Europa, Oos-Europa en Skandinawië en speel ook 'n tyd lank 'n belangrike rol as internasionale wetenskapstaal. Dit is nog steeds die tweede belangrikste vreemde taal in die Europese onderwysstelsels na Engels. Duits is ook wêreldwyd die derde belangrikste vreemde taal in die onderwys en die tweede belangrikste taal van die internet, waar sowat agt persent van alle bladsye in Duits verskyn (teenoor sowat vyftig persent in Engels).
Martin Luther se Bybelvertaling speel in die 16de eeu 'n belangrike rol by die uitbreiding van die huidige Nieuhoogduitse standaardtaal. In 1781 gee Johann Christoph Adelung die eerste groot woordeboek van die Duitse taal uit. Die gebroeders Jacob en Wilhelm Grimm begin in 1852 met die uitgawe van die grootste Duitse woordeboek ooit, wat eers in 1961 voltooi is en tans bewerk word. Die huidige spelling is tydens die 19de eeu vasgelê en steun veral op die Ortografiese Woordeboek van die Duitse Taal (Orthographisches Wörterbuch der deutschen Sprache) van Konrad Duden, wat in 1880 verskyn het. Die laaste spellinghervorming in die Duitse taalgebied is in 1996 deurgevoer.
Die belangrikste buitelandse tale in die Duitse onderwys is Engels, Frans, Russies, Spaans en Latyn. In Noordryn-Wesfale word ook Nederlands as tweede taal aangebied.
[wysig] Kultuur
Duitsland het 'n baie groot bydrae tot die wêreld se kulturele erfenis gelewer en die land word dikwels ook die "land van digters en denkers" genoem.
Reeds in die Oud- en Middelhoogduitse tydperk ontstaan 'n literatuur van eersterangse gehalte en Middeleeuse digters soos Walther von der Vogelweide en Wolfram von Eschenbach behoort tot die belangrikstes in Europa. Die Nibelungenlied, wat deur 'n onbekende outeur geskryf is, en die sprokies van die Gebroeders Grimm is literêre werke van wêreldfaam.
Die Bybelvertaling van Martin Luther staan aan die beginpunt van die moderne Nieuhoogduitse standaardtaal, wat in die 16de eeu die verskillende Neder- en Hoogduitse dialekte as skryftaal vervang.
Bekende Duitse skrywers tot by die 19de en vroeë 20ste eeu sluit Gotthold Ephraim Lessing, Johann Wolfgang von Goethe, Friedrich Schiller, Heinrich von Kleist, E.T.A. Hoffmann, Friedrich Hölderlin, Heinrich Heine, Annette von Droste-Hülshoff, Theodor Fontane en Rainer Maria Rilke in. 20ste eeuse wenners van die Nobelprys vir Letterkunde is Thomas Mann, Hermann Hesse, Heinrich Böll en Günter Grass. Bertolt Brecht oorheers tydens die vyftigerjare die Duitse toneelkuns.
Die filosofie is deur Duitse wysgere soos Gottfried Wilhelm Leibniz, Immanuel Kant, Johann Gottfried von Herder, Moses Mendelssohn, Novalis (bydraes tot die filosofie van die romantiese literêre beweging), Johann Gottlieb Fichte, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Karl Marx, Friedrich Engels, Ludwig Feuerbach, Arthur Schopenhauer, Schweitzer, Friedrich Wilhelm Nietzsche, Edmund Husserl, Hartmann, Karl Jaspers, Rosa Luxemburg, Martin Heidegger, Hannah Arendt, Rudolf Steiner, Gadamer en Jürgen Habermas verryk, terwyl Ferdinand Tönnies, Georg Simmel, Max Weber, Max Horkheimer, Theodor Wiesengrund Adorno en Luhmann groot bydraes op die gebied van die sosiologie gelewer het.
Ten opsigte van die musiek het Duitse en Duitstalige komponiste en dirigente soos Bach, Wolfgang Amadeus Mozart, Georg Friedrich Händel, Georg Philipp Telemann, Heinrich Schütz, Ludwig van Beethoven, Felix Mendelssohn Bartholdy, Engelbert Humperdinck, Otto Nicolai, Gustav Albert Lortzing, Johannes Brahms, Robert Schumann, Richard Wagner, Johann Pachelbel, Jacques Offenbach, Wilhelm Furtwängler, Hanns Eisler, Max Reger, Johann Strauss, Paul Hindemith, Carl Orff, Karlheinz Stockhausen, Hans-Werner Henze en Helmut Lachenmann wêreldwye bekendheid verwerf.
[wysig] Argitektuur
Duitsland pronk met 'n ryk en veelvuldige argitektuurgeskiedenis wat nou verweef is met dié van sy Europese buurlande. Aan die beginpunt van die argitektoniese ontwikkeling het die boukuns van die Romeinse antieke oudheid gestaan waarvan baie bouwerke soos die stadspoort Porta Nigra in Trier bewaar gebly het. Omtrent 1030 is die voor-Romaanse boustyle verder ontwikkel tot die Romaanse styl. Tweehonderd jaar later is die Gotiese boustyl vanuit Frankryk oorgeneem waarvan die katedraal van Keulen en die Liewe-Vroukerk in Trier pragtige voorbeelde is.
Omtrent 1520 begin die Italiaanse Renaissance sy invloed op die Duitse argitektuur uitoefen, alhoewel daar min bouwerke in 'n suiwer Renaissance-styl ontwerp is. Die raadsaal van Augsburg (Beiere) is een van die bekendste voorbeelde. Ook die barok-boustyl is taamlik laat (omtrent 1650) in Duitsland ingevoer. Een van die leidende barok-argitekte was Balthasar Neumann wat onder meer die Wies-kerk en die slot van Ludwigsburg (tans Baden-Württemberg) ontwerp het.
Die Klassisistiese styltydperk begin in Duitsland omtrent 1770 en lewer onder meer bekende bouwerke in die huidige hoofstad Berlyn soos die Altes Museum (Ou Museum), die kasteel Charlottenhof en die Brandenburgse Poort op. Ook tydens die Historisme, 'n styltydperk wat tussen 1840 en 1900 toonaangewend was, het bekende bouwerke soos die kasteel Neuschwanstein in Beiere en die katedraal van Berlyn ontstaan.
In die vroeë 20ste eeu het Duitse argitekte 'n leidende rol by die ontwikkeling van die klassieke moderne boustyl gespeel. Walter Gropius, Ludwig Mies van der Rohe en die Bauhaus in Dessau (Sakse) oefen nog steeds 'n belangrike invloed op die moderne internasionale argitektuur uit.
Met die monumentale argitektuur van die Nasionaal-Sosialisme, waarvan die argitek Albert Speer die belangrikste verteenwoordiger was, het die ontwikkeling van die boukuns tot stilstand gekom. Die grootheidswaan van Adolf Hitler en Albert Speer het onder meer die ombou van Berlyn tot 'n wêreldhoofstad met die naam Germania behels.
Die jare van heropbou ná die Tweede Wêreldoorlog is deur pragmatisme oorheers, en Duitse argitekte het net geleidelik begin om weer uitdrukking te gee aan kenmerkende nuwe style. Die stadion, wat vir die Olimpiese Somerspele 1972 in München opgerig is, was een van die indrukwekkendste projekte van die moderne Duitse argitektuur.
In die laaste dekades het ook Duitse argitekte begin om projekte dwarsoor die wêreld aan te pak. Konstruksies en ontwerpe het opnuut wêreldgehalte bereik, alhoewel die argitektoniese ontwikkelings nie meer deur Duitse argitekte oorheers word nie. Nogtans is daar Duits-gebore argitekte soos Helmut Jahn (tans Chicago) wat 'n leidende rol in die internasionale boukuns speel en ook projekte in Suid-Afrikaanse stede soos Johannesburg en Durban ontwerp het.
[wysig] Sport
Sokker is die gewildste sportsoort in Duitsland. Sowat 170�000 sokkerspanne met meer as ses miljoen aktiewe lede is georganiseer in die Duitse Sokkerfederasie, Deutscher Fußballbund (DFB), wat ook as gasheer van die FIFA se Wêreldbeker-toernooi in 2006 optree. Die Duitse topliga, die Bundesliga, het in die 2005/2006-seisoen die eerste sokkerliga ter wêreld geword wat nog ooit 'n gemiddelde bywoningsyfer van meer as 40 000 mense per wedstryd kon behaal. Die DFB is die grootste en suksesvolste sportorganisasie ter wêreld en die Wêreldbekertoernooi in Duitsland is deur die president van die FIFA, Joseph Blatter, as die beste ooit beskryf. Die toernooi is geesdriftig deur die plaaslike bevolking gesteun.
Ander gewilde sportsoorte is handbal en korfbal, alhoewel hulle nie dieselfde aandag in die media geniet as sokker en byvoorbeeld Formule 1-motorwedrenne, yshokkie, tennis en fietswedrenne nie.
Duitsland beskik ook oor talle bekende wintersportsterre, wat gereeld medaljes by die Olimpiese Winterspele en Europese en Wêreldkampioenskappe wen.

Summary:
Die Bondsrepubliek Duitsland (Duits: Bundesrepublik Deutschland, [ˈbundəsʁepuˌbliːk ˈdɔjtʃlant]), is een van die wêreld se voorste geïndustrialiseerde lande. Dit is in Europa geleë en word in die noorde begrens deur die Noordsee, Denemarke en die Oossee, in die ooste deur Pole en die Tsjeggiese Republiek, in die suide deur Oostenryk en Switserland, en in die weste deur Frankryk, Luxemburg, België en Nederland.
Die Duitse Ryk is as 'n nasiestaat verenig tydens die Frans-Pruisiese oorlog in 1871. Die huidige Duitsland is 'n demokratiese, parlementêre en federale republiek wat uit 16 deelstate bestaan. Die deelstate kan in sekere sfere, soos onderwys, onafhanklik van die federasie optree. Duitsland is, net soos baie ander Europese lande, 'n sosiale welvaartstaat, wat in sy binnelandse ekonomiese beleid die beginsels van die sosiale markekonomie toepas.
Die Bondsrepubliek Duitsland is 'n lid van die Verenigde Nasies, NAVO, die G8- en die G4-nasies, en is 'n stigterslid van die Europese Unie. Dit is die land in die Europese Unie met die grootste bevolking en is ekonomies die magtigste.