[wysig] Kenmerkende eienskappe
Tegnesium is 'n silwergrys radio-aktiewe metaal met 'n voorkoms soortgelyk aan platinum. Dit word egter meestal as 'n grys poeier voorberei. Dit kom tussen renium en mangaan op die periodieke tabel voor en soos deur die periodieke wet voorspel, lê sy eienskappe tussen die twee elemente. Die element is ongewoon onder die ligte elemente aangesien dit geen stabiele isotope het nie en daarom op aarde uiters skaars is.
Die metaalvorm van tegnesium verloor stadig sy glans in vogtige lug. Die oksiede is TcO2 en Tc2O7. Onder oksiderende toestande sal tegnesium (VII) bestaan as die pertegnaat ioon, TcO4-. Oksidasie toestande van tegnesium sluit 0, +2, +4, +5, +6 en +7 in. Wanneer dit in poeiervorm voorkom sal tegnesium in suurstof brand. Dit los op in koningswater, salpetersuur en gekonsentreerde swaelsuur, maar los nie in soutsuur op nie. Dit het kenmerkende spektraallyne by 363 nm, 403 nm, 410 nm, 426 nm, 430 nm en 485 nm.
Die metaalvorm is effe paramagneties wat beteken dat sy magnetiese dipole met eksterne magnetiese velde oplyn, al is dit self nie normaalweg magneties nie. Die kristalstruktuur van die metaal is diggepak-heksagonaal. Suiwer metalliese enkelkristallyne tegnesium word 'n tipe II-supergeleier teen 7.46 K; onreëlmatige kristalle en spoor-onsuiwerhede verhoog hierdie temperatuur tot 11.2 K vir 'n 99.9% suiwerheid tegnesiumpoeier. Onder hierdie temperatuur het tegnesium 'n baie hoë magnetiese penetrasiediepte, die hoogste van al die elemente buiten niobium.
[wysig] Aanwendings
[wysig] Kerngeneeskunde
Tc-99m (die m dui aan dat dit 'n metastabiele kernisomeer is) word gebruik in radio-aktiewe isotoop mediese toetse. Dit word byvoorbeeld as 'n radio-aktiewe spoorder gebruik wat geneeskundige toerusting in die liggaam kan waarneem. Dit is uiters geskik vir dié doeleinde omdat dit geredelik waarneembare 140 keV gammastrale uitstraal, nie enige betastrale uitstraal nie en 'n kort halfleeftyd van so kort as 6.01 ure het (wat beteken dat dit byna geheel en al na Tc-99 binne bestek van 24 ure sal verval). In die boek Tegnesium deur Klaus Schwochau word 31 radiofarmaseutiese produkte wat op Tc-99m gebaseer is, gelys vir verbeelding en ander funksionele studies van die brein, miokardium, skildklier, longe, lewer, galblaas, niere, skelet, bloed en kwaadaardige gewasse.
In Immunosintografie word Tc-99m in 'n monoklone teenliggaam ('n tipe proteïn van die immuniteitstelsel) geïnkorporeer wat in staat is om aan kankerselle te verbind. 'n Paar ure na inspuiting kan mediese toerusting gebruik word om die gammastraling wat deur Tc-99m uitgestraal word op te spoor. Daar waar die stralingsdigtheid hoër is, is waar die kanker teenwoordig is. Hierdie tegniek is veral nuttig vir kankers wat moeilik is om te vind, soos onder andere kanker wat die ingewande aantas. Hierdie veranderde teenliggame word deur die Duitse maatskappy Hoechst onder die handelsmerk Scintium verkoop.
Wanneer Tc-99m gekombineer word met 'n tinverbinding bind dit ook aan rooibloedselle en word daarom gebruik om 'n prent te vorm oor die afwykings in die bloedsomloopstelsel. 'n pirofosfaatioon met Tc-99m verbind aan kalsium neerslae in beskadigde hartspiere, wat dit dus nuttig maak om die omvang van die skade wat deur 'n hartaanval veroorsaak is, vas te stel. Die swael-kolloïde van Tc-99m word deur die milt geabsorbeer wat dit moontlik maak om 'n afbeelding van die struktuur van dié orgaan te maak.
Blootstelling aan straling vanweë diagnostiese behandelings wat Tc-99m bevat kan laag gehou word. Terwyl Tc-99m nogal hoogs radio-aktief is (wat dit moontlik maak om klein hoeveelhede maklik op te spoor) het dit 'n kort halfleeftyd wat verval na die minder reaktiewe Tc-99. In die vorm waarin dit tydens bogenoemde mediese toetse toegedien word (gewoonlik pertegnaat) word beide hierdie isotope vinnig deur die liggaam uitgeskei (gewoonlik binne 'n kwessie van 'n paar dae).
[wysig] Nywerheid
Onder sekere omstandighede kan 'n klein konsentrasie (5×10-5 M van die pertegnaat ioon in water yster en staal teen korrosie beskerm. CrO42- kan ook hierdie funksie verrig maar word in konsentrasies vereis wat tien keer so hoog kan wees. In 'n eksperiment wat uitgevoer is, het 'n monster wat in 'n waterige oplossing van pertegnaat vir 20 jaar lank laat staan is, heeltemal ongekorrodeer gebly. Die meganisme waarop die pertegnaat ioon teen korrosie beskerm word nie goed verstaan nie, maar dit wil voorkom asof dit iets met die omkeerbare vorming van 'n dun oppervlaklagie te doen het. Die effek verdwyn baie vinnig as die konsentrasie van pertegnaat onder die minimum konsentrasie val of as die konsentrasie van ander ione te hoog word. Die radio-aktiewe aard van tegnesium ( 3 MBq per liter teen die vereiste konsentrasies) maak die metode van korrosiebeskerming onprakties in die meeste gevalle.
Soos renium en palladium, kan tegnesium ook as 'n katalis dien. Vir seker reaksies, byvoorbeeld die dehidrogenasie van isopropielalkohol, is dit by verre 'n meer effektiewe katalis as renium of palladium. Natuurlik is die radio-aktiwiteit daarvan 'n hindernis tot die veilige benutting van hierdie eienskappe.
Tegnesium-99 verval bykans geheel en al deur beta-verval, met die uitstraling van beta partikels met eenvormige lae energie en geen gepaardgaande gammastrale nie. Meerendeels beteken sy baie lang halfleeftyd dat die emissie baie stadig met tyd afneem. Dit kan ook in hoë chemiese en isotopiese suiwerheid uit radio-aktiewe afval onttrek word. Dis om hierdie rede dat dit 'n NIST standaard beta-emitter is vir gebruik in die kalibrasie van toerusting.
Tc-95 met 'n halfleeftyd van 61 dae, word gebruik as 'n radio-aktiewe spoorder om die beweging van tegnesium in plant- en dierestelsels in die omgewing te bestudeer.
[wysig] Geskiedenis
[wysig] Soektog voor die ontdekking
'n Aantal jare lank het daar 'n gaping in die periodieke tabel tussen molibdeen (element 42) en rutenium (element 44) bestaan. Baie vroeëre navorsers was ywerig om eerste te wees om die ontbrekende element te ontdek en te benoem; die ligging daarvan op die tabel het daarop gedui dat dit makliker sou wees om die element te ontdek as wat die ander onbekende elemente sou wees. Daar is eers gereken dat dit in platinumerts in 1828 gevind is. Die ontdekking is polinium genoem maar daar is later vasgestel dat dit slegs onsuiwer iridium is wat ontdek is. Daarna is daar in 1846 beweer dat 'n nuwe element ilmenium ontdek is, maar daar is toe later vasgestel dat die stof slegs onsuiwer niobium was. Hierdie fout is in 1847 herhaal met die 'ontdekking' van pelopium. Dmitri Mendelejev het voorspel dat hierdie vermiste element chemiese eienskappe soortgelyk aan die van mangaan sou hê en dit ekamangaan genoem (sien Elemente deur Mendelejev voorspel.
In 1877 het die Russiese chemikus Serge Kern die ontdekking van die vermiste element in platinumerts gerapporteer. Kern het wat hy gedink het die nuwe element was davyum genoem ter ere van die bekende Engelse chemikus Sir Humphry Davy, maar daar is ook later vasgestel dat hierdie stof 'n mengsel van iridium, rodium en yster was. 'n Ander kandidaat, lucium, het in 1896 gevolg maar daar is toe vasgestel dat dit yttrium was. Toe is daar in 1908 bewyse gevind deur die Japannese chemikus Masataka Ogawa wat volgens hom gedui het op die teenwoordigheid van die element in die mineraal thorianiet. Ogawa het toe die element nipponium (van Nippon wat Japan in Japannees beteken). Latere ondersoeke het egter aan die lig gebring dat dit renium (element 75) was en nie element 43 nie.
[wysig] Betwisde ontdekking van 1925
Die Duitse chemici Walter Noddack, Otto Berg en Ida Tacke (later Mev. Noddack) het die ontdekking van element 43 in 1925 aangekondig en dit masurium genoem. Die groep het columbiet met 'n elektrone bombardeer en uit die X-straal diffraksie spektrogram afgelei dat die element daarin teenwoordig was. Die golflengte van die X-strale wat ontstaan toon 'n verband met die atoomgetal volgens 'n formule wat deur Henry Moseley afgelei is. Die span het beweer dat hulle 'n flou X-straal sein bespeur het wat deur element 43 veroorsaak is. Hul tydgenote kon egter nie die eksperiment herhaal nie en is dit vir baie jare as 'n fout afgemaak.
Dis eers in 1998 dat die verwerping van hulle eis bevraagteken is. John T. Armstrong van die National Institute of Standards and Technology in die V.S.A het rekenaarsimulasies gedoen van die eksperimente en resultate verkry wat noue ooreenstemming met die resultate van die 1925 span getoon het; David Curtis van die Los Alamos National Laboratory het ook baie klein hoeveelhede tegnesium wat natuurlik voorkom, gemeet. Die ontdekking word egter steeds betwis.
[wysig] Amptelike ontdekking en latere geskiedenis
Die ontdekking van element 43 word tradisioneel toegeskryf aan 'n eksperiment in 1937 in Sisilië wat deur Carlo Perrier en Emilio Segrè uitgevoer is. Die navorsers van die Universiteit van Palermo het die tegnesium-isotoop Tc-97 in 'n monster van molibdeen waargeneem, wat Ernest Lawrence 'n jaar tevore aan Segrè gegee het. Die monster is voorheen oor 'n tydperk van verskeie maande met deuteriumkerne gebombardeer by die siklotron van die Universiteit van Kalifornië, Berkeley. Die Universiteit van Palermo wou hê dat die element panormium gedoop word, maar daar is toe uiteindelik besluit om die element tegnesium te noem aangesien dit die eerste kunsmatig vervaardigde element was.
In 1952 het die sterrekundige Paul Merril in Kalifornië die spektraalafdruk van tegnesium in die lig van S-tipe rooi-reuse waargeneem. Hierdie massiewe sterre naby aan die einde van hulle lewensiklus was ryk in die element met sy kort lewensduur, wat beteken dat kernreaksies in die sterre dit moes vervaardig het. Hierdie waarneming is gebruik om die toe onbevestigde teorie dat sterre die plek is waar swaar elemente vervaardig word, te versterk. Meer onlangs het dit ook as bewys gedien dat elemente gevorm word deur die neutronvangs in die s-proses.
Sedert die ontdekking daarvan was daar baie pogings om die element in natuurlike aardse bronne op te spoor. In 1962 is tegnesium-99 in klein hoeveelhede (ongeveer 0.2 ng/kg) geïsoleer en geïdentifiseer in pikblende uit die Belgiese Kongo (hedendaagse DRK); dit ontstaan in hierdie mineraal as 'n spontane fisie-produk van uraan-238. Hierdie ontdekking is deur B.T. Kenna en P.K. Kuroda gemaak.
[wysig] Verspreiding
Aangesien tegnesium onstabiel is, kom slegs spoorhoeveelhede natuurlik in die aarde se kors voor as 'n vervalproduk van uraan. In 1999 het David Curtis (sien hierbo) beraam dat 'n kilogram uraan minder as 1 nanogram (1×10-9 g) tegnesium bevat.
[wysig] Vervaardiging
In teenstelling met sy uiters beperkte natuurlike voorkoms, word massahoeveelhede tegnesium-99 elke jaar vanuit uitgeputte kernbrandstofstawe herwin. Die fisie van 'n gram uraan-235 in kernreaktore lewer 27�mg Tc-99, wat aan tegnesium 'n splitsingsrendement van 6.1% gee.
Daar is na raming tot en met 1994 ongeveer 49�000 TBq (78 metrieke ton) tegnesium in kernreaktore vervaardig. Slegs 'n klein hoeveelheid hiervan word kommersieel benut. Tegnesium is vanaf 2005 aan houers van 'n ORNL-permit teen 'n prys van $83/g beskikbaar (verpakkingskostes uitgesluit).
Die produksieproses van tegnesium-99 vanuit uitgeputte kernstawe is 'n omslagtige proses. Tydens die herverwerking van die kernbrandstof, kom dit in die uitvloeisel voor, wat hoogs radio-aktief is. Wanneer dit vir 'n paar jaar laat staan word, val die radio-aktiwiteit tot so 'n mate dat die onttrekking van die langlewende isotope, wat tegnesium-99 insluit, lewensvatbaar word.
Die metastabiele (waar die kern in 'n opgewekte toestand verkeer) isotoop Tc-99m word as 'n byproduk van die splitsing van uraan in kernreaktore vervaardig. Molibdeen (Mo) wat 'n groot hoeveelheid Tc-99m, moederisotoop Mo-99 bevat, word vanuit die reaktor se radio-aktiewe afval onttrek en aan hospitale verkoop. Molibdeen-99 het 'n halfleeftyd van 67 ure, dus word die kort leeftyd tegnesium-99m (halfleeftyd: 6 ure), wat 'n vervalproduk is, voortdurend geproduseer. Hospitale onttrek dan die tegnesium uit die oplossing deur van 'n tegnesium-99m opwekker ("tegnesium koei") gebruik te maak.
Ander tegnesium isotope word nie in noemenswaardige hoeveelhede deur splitsing vervaardig nie; indien hulle benodig word, word hulle vervaardig deur die neutronbestraling van moederisotope (byvoorbeeld, Tc-97 word gemaak deur die neutronbestraling van Ru-96).
[wysig] Deel van radio-aktiewe afval
Aangesien tegnesium-99 'n hoofproduk is van kernfisie van beide uraan-235 en plutonium-239, is dit teenwoordig in radio-aktiewe afval van fisie reaktore en word vervaardig wanneer 'n fisie-bom ontplof. Die hoeveelheid kunsmatig vervaardigde tegnesium in die omgewing oortref die natuurlike bronne tot 'n groot mate. Dit is die gevolg van die atmosferiese kerntoetse asook die wegdoen en prosessering van hoë-vlak radio-aktiewe afval. Vanweë sy hoë splitsingsrendement en relatief hoë halfleeftyd, maak tegnesium-99 'n groot deel van kernafval uit. Die verval daarvan, gemeet in becquerel per hoeveelheid uitgeputte brandstof, is nog hoog tot ongeveer 104 tot 106 jaar na die skep van die kernafval.
Na raming is ongeveer 160 TBq (ongeveer 250 kg) tegnesium-99 in die omgewing vrygestel tydens atmosferiese kerntoetse tot en met 1994. Die hoeveelheid tegnesium-99 vanaf kernreaktore wat tot en met 1986 in die omgewing vrygestel is word geraam op ongeveer 1000 Tbq (ongeveer 1600 kg), primêr as gevolg van die herprossesering van kernbrandstof; die meeste hiervan het in die see beland. Die herprosesseringsmetodes het in die afgelope paar jare verbeter en is uitvloeisels heelwat verminder, maar in 2005 word daar steeds deur die Sellafield aanleg uitvloeisel in die Ierse see gestort. Tussen 1995-1999 is soveel as 550 Tbq (ongeveer 900 kg) vrygestel en sedert 2000 word die jaarlikse hoeveelheid deur regulasies beperk tot 90 Tbq (ongeveer 140 kg).
As gevolg van die herprosessering van kernafval, is tegnesium op verskeie plekke reeds in die see gestort en bevat sommige seekosse klein, maar meetbare hoeveelhede. Kreef uit Wes-Cumbria bevat byvoorbeeld klein hoeveelhede tegnesium.
Die lang halfleeftyd van tegnesium-99 maak die langtermyn stoor van hoëvlak radio-aktiewe afval 'n groot kopseer. Tans word dit in geologies stabiele rotsformasies gestoor. Die primêre gevaar wat hierdie metode inhou is dat die afval met grondwater in kontak kan kom, waar die radio-aktiewe afval dan na die omgewing kan uitloog. Dit is om hierdie rede dat die omgewingschemie van tegnesium 'n aktiewe navorsingsveld is. 'n Alternatiewe verwyderingsmetode, transmutasie, werk goed met tegnesium-99.
[wysig] Isotope
Tegnesium is een van twee elemente in die eerste 83 wa geen stabiele isotope het nie (die ander een is promethium. Die mees stabiele radio-isotoop is Tc-98 met 'n halfleeftyd van 4.2 miljoen jaar, Tc-97 (halfleeftyd:2.6 miljoen jaar) en Tc-99 (halfleeftyd:211 100 jaar).
Twee en twintig ander radio-isotope met atoommassas wat wissel van 87.933 ame (Tc-88) tot en met 112.931 ame (Tc-113) is al geëien. Die meeste hiervan het halfleeftye van minder as 'n uur; met uitsondering van Tc-93 (2.75 uur), Tc-94 (293 minute), Tc-95 (20 uur) en Tc-96 (4.28 dae).
Tegnesium het ook verskeie meta-toestande. Tc-97m is die mees stabiele, met 'n halfleeftyd van 90.1 dae (0.097 MeV). Dit word gevolg deur Tc-95m (halfleeftyd: 61 dae, 0.038 MeV) en Tc-99m (halfleeftyd: 6.01 uur, 0.143 MeV). Tc-99m straal slegs gammastrale uit en verval na Tc-99.
Vir isotope ligter as die mees stabiele isotoop, Tc-98, is die primêre vervalmodus die van elektronvangs, met molibdeen as produk. Met die swaarder isotope, is beta-emissie, met die produksie van rutenium die hoofmodus, met die uitsondering van Tc-100 wat deur beide beta-emissie en elektronvangs verval.
Tegnesium-99 is die mees geredelik beskikbare isotoop aangesien dit 'n hoofproduk is van die splitsing van uraan-235. Een gram Tc-99 veroorsaak 6.2×108 disintegrasies 'n sekonde (d.w.s. 0.62 GBq/g).
[wysig] Stabiliteit van Tegnesium isotope
Tegnesium en promethium is merkwaardig onder die ligte elemente in die sin dat hulle geen stabiele isotope het nie. Die rede daarvoor is egter ietwat kompleks.
[wysig] Voorsorgmaatreëls
Alle isotope van tegnesium is radio-aktief maar die element en sy verbindings is uiters skaars in die natuur. Tegnesium speel geen belangrike biologiese rol nie en word normaalweg nie in die menslike liggaam aangetref nie.
Tegnesium word in groot hoeveelhede deur kernsplitsing vervaardig en versprei meer geredelik as enige ander radio-isotope. Ten spyte daarvan dat dit belangrik is om die toksisiteit daarvan op mens en dier te verstaan, bestaan daar bittermin inligting. Dit wil voorkom asof die toksisiteit laag is.
Wanneer daarmee in die laboratorium gewerk word, moet alle isotope van tegnesium met sorg hanteer word. Die mees algemene isotoop, tegnesium-99, is 'n swak beta-emitter; hierdie straling word deur mure en glas afgeskerm. Sagte X-strale word uitgestraal wanneer hierdie beta-partikels gestop word, maar as die liggaam verder as 30 cm daarvan weggehou word behoort dit nie 'n probleem te veroorsaak nie. Die primêre gevaar wanneer daar met tegnesium gewerk word is die inaseming van die stof; sodanige radio-aktiewe kontaminasie in die longe kan 'n beduiende kankerrisiko inhou. Vir die meeste werk is versigtige hantering in 'n dampkas voldoende; 'n handskoenkas word nie benodig nie.
[wysig] Verwysings
WebElements.com – Technetium, and EnvironmentalChemistry.com – Technetium volgens die riglyne by Wikipedia's WikiProject Elements (almal besoek op 1 Desember 2002)

Summary:
Tegnesium is 'n chemiese element in die periodieke tabel met die simbool Tc en atoomgetal van 43. Die chemiese eienskappe van hierdie silwergrys, radio-aktiewe, kristallyne oorgangsmetaal lê iewers tussen renium en magnesium. Die isotoop met die kortste leeftyd, Tc-99m, word gebruik in die kerngeneeskunde om sekere soorte kankers mee te diagnoseer. Tc-99 word gebruik as 'n gammastraalvrye bron van betastrale en sy pertegnaat-ioon kan moontlik gebruik word as korrosieweerder in staal (hierdie gebruik word egter beperk vanweë tegnesium se radio-aktiwiteit).
Dmitri Mendelejev het baie van die eienskappe van element 43, wat hy ekamangaan genoem het, lank voor die ontdekking daarvan voorspel (sien Elemente deur Mendelejev voorspel). In 1937 was die isotoop Tc-97 die eerste element wat kunsmatige vervaardig word, vandaar die naam (vanuit die Grieks technètos, wat kunsmatig beteken). Die meeste tegnesium wat op aarde geproduseer word, is 'n neweproduk van die fisie van uraan-235 in kernreaktore en word onttrek vanuit die kernstawe. Geen isotoop van tegnesium het 'n halfleeftyd van langer as 4.2 miljoen jaar (Tc-98) nie, dus het die waarneming daarvan in rooi reuse in 1952 die teorie ondersteun dat sterre ook swaarder elemente kan vervaardig. Op aarde kom tegnesium slegs natuurlik in uraanerts as 'n produk van spontane fisie voor; die hoeveelhede is uiters klein, maar die teenwoordigheid is nogtans vasgestel.


[wysig] Aanbiedinge
Engeland het in September 2001 aangekondig dat die nasie van plan was om 'n alleenbod vir die aanbieding van die toernooi te loods, sonder die hulp van ander tuisunies. Beide die 1991 en Rugbywêreldbeker 1999s is oor al die tuisunies aangebied met Engeland en Wallis wat onderskeidelik die hoofgashere was. 'n Woordvoerder vir die Engelse Rugbyvoetbalunie (RFU) het verklaar: "Ons is heel gemaklik om dit op ons eie aan te bied. Ons het al die hulpbronne om 'n baie goeie taak te verrig." Frankryk het ook aansoek gedoen om die toernooi alleen aan te bied. Die tenderdokument vir die 2007-bodproses se sperdatum was 31 Oktober 2001.
 'n Mate van onsekerheid het ontstaan toe beide Engeland en Frankryk uitgenooi is om hulle planne weereens in te dien. Die Internasionale Rugbyraad (IRB) het verklaar dat beide lande aan die terms van die tenderdokumente in een bod moes voldoen, maar dat 'n tweede opsie alternatiewe idees kon aanbied. Die IRB het verklaar dat "Engeland se oorspronklike voorstel drie planne vir die aanbied van die toernooi gehad het, met 'n tradisionele, nuwe en hibriede formaat wat almal aangebied is... Die Franse bod het, terwyl dit in ander opsigte voldoen het aan die tenderdokument, nie binne een van die 'vensters' geval waarin die IRB 'n toernooi wou aanbied nie". As gevolg hiervan het die IRB beide lande aanbeveel om hulle aanbiedinge nog 'n keer in te dien, waarvan een aan die tenderdokumente moes voldoen en die ander alternatiewe skemas kon aanbied. Die IRB wou die toernooi van Oktober tot November, of Junie tot Julie hou, terwyl Frankryk se voorstel van September tot Oktober geskeduleer was. Een van Engeland se aanbiedings het die toernooi van 20 nasies (wat tesame met 'n 32-span 'Wêreldnasiesbeker' sou loop) tot 16 verminder en 'n ander het die struktuur van die kwalifiserende kompetisie verander, terwyl nog een voldoen het aan al die tenderbepalings. Tydens die aankondiging in November is Engeland en Frankryk tot 15 Januarie gegee om hulle aanbiedinge oor in te dien.
 In April 2003 is aangekondig dat Frankryk die reg verkry het om die toernooi aan te bied. Die IRB het 18-3 ten gunste van Frankryk gestem. Daar was altesaam 21 stemme by die vergadering met Engeland, Skotland, Wallis, Ierland, Frankryk, Australië, Suid-Afrika en Nieu-Seeland wat elk twee stemme gehad het en die Internasionale Amateur Rugby-federasie, Kanada, Argentinië, Japan en Italië wat elk een stem gehad het. Die toernooi is geskuif na die voorgestelde September-Oktober datums, terwyl die toernooistruktuur dieselfde gebly het. Daar is ook aangekondig dat tien Franse stede die wedstryde sou aanbied met die eindstryd by die Stade de France in Saint-Denis buite Parys. Frankryk se Eerste Minister, Jean-Pierre Raffarin, het verklaar dat "dié besluit illustreer die kwaliteit van ons land en die vermoë om groot sportgeleenthede aan te bied... Hierdie Wêreldbeker sal 'n geleentheid wees om die streke van Frankryk, waar die wonderlike sport rugby diep wortels het, te vertoon.".
[wysig] Kwalifisering
Die agt kwarteindstrydfinaliste van die Rugbywêreldbeker 2003 het almal outomaties gekwalifiseer terwyl die res van die spanne moes kwalifiseer tydens 'n reeks kompetisies wat regoor die wêreld gehou is. Tien van die twintig posisies wat in die toernooi beskikbaar was is gevul deur streekskwalifiseerders, terwyl die oorblywende twee posisies deur heruitdunning gevul is. Die kwalifiseringtoernooi is in vyf streeksgroepe verdeel: Afrika, Amerika, Asië, Europa en Oseanië. As die outomatiese klassifiseerders getel word, het meer as 90 nasies in aanmerking gekom vir kwalifisering vir die finale toernooi in Frankryk.
 In Julie 2005 is Samoa en Fidji bevestig as kwalifiseerders van Oseanië, as onderskeidelik Oseanië 1 en 2. In Julie van die volgende jaar het Argentinië as Amerikas 1 gekwalifiseer toe hulle Uruguay 26-0 in Buenos Aires verslaan het. Amerikas 2 is in Augustus gevul toe Kanada die VSA 56-7 in Newfoundland geklop het. Die VSA het egter later daarin geslaag om as Amerikas 3 te kwalifiseer nadat die span Uruguay gemaklik in twee seksies in die begin van Oktober verslaan het. In daardie maand het Italië as Europa 1 gekwalifiseer toe hulle Rusland 67-7 in Moskou geklop het om eerste plek in die land se kwalifiseringgroep te behaal; Roemenië het Spanje 43-20 in Madrid geklop en daarmee ook vir die Wêreldbeker gekwalifiseer as Europa 2.
Namibië het vir hulle derde agtereenvolgende Wêreldbeker gekwalifiseer toe die span Marokko oor twee seksies in November geklop het. In laat-2006 is aangekondig dat die IRB Colombo ontrek het as die ligging vir die finale Asiese kwalifiseringstoernooi as gevolg van veiligheidsprobleme. Japan het die enigste Asiese toekenning gewen nadat die toernooi na Hong Kong geskuif is. Georgië was 14 punte beter as Portugal oor twee seksies om die laaste Europese plek in te neem. Tonga het deur heruitdunning gekwalifiseer nadat die span Korea geklop het.
 Die finale plek in groep C het na Portugal gegaan nadat die span Uruguay gemiddeld 24-23 geklop het. Portugal, wat Uruguay vervang het, se kwalifisering was die enigste verandering in die 20-span lys van die Rugbywêreldbeker 2003. Portugal is ook die enigste geheel-en-al amateurspan wat gekwalifiseer het.
[wysig] 2007 Wêreldbeker-spanne
Elke land mag 30 spelers vir die toernooi kies. Die spanne moes teen 14 Augustus 2007 aan die Internasionale Rugbyraad voorgelê word. Nadat die span voorgelê is kan 'n beseerde speler vervang word, maar so'n speler sal nie toeglaat word om weer by die span aan te sluit nie.
[wysig] Die Wêreldbeker in Frankryk
Frankryk het die reg om die 2007-Rugbywêreldbeker aan te bied in 2003 verkry en het vervolgens aangekondig dat vier wedstryde in Wallis, by Cardiff se 74�500 Millennium Stadion, gehou sal word (twee groep B-wedstryde waarby die Walliese span betrokke is, die wedstryd tussen Fidji en Kanada, en 'n kwarteindstryd). Ierland sou wedstryde in Dublin by Lansdowne Road aangebied het, maar as gevolg van skeduleringskonflikte met die herkonstruksie van die stadion het die land besluit om nie deel te neem aan die aanbieding van die 2007-Rugbywêreldbeker nie.
 Twee groep C-wedstryde sal by Edinburgh se Murrayfield Stadion gehou word. Omstredenheid het in laat-2004 ontstaan toe mediaberigte gespekuleer het dat die Skotse Rugbyunie van die wedstryde wou verkoop. Die gerug het byna 'n jaar later weer die rondte gedoen, wat die SRU gedwing het om 'n uitspraak oor die aangeleentheid te maak. Indien Skotland sou onttrek, het Wallis belangstelling getoon in die oorname van Skotland se toegewysde wedstryde. Daar is in April 2006 bevestig dat Skotland tog die wedstryde sou aanbied. Die 2007-Rugbywêreldbeker het heelwat meer toeskouerkapasiteit as wat die geval in die 2003-Rugbywêreldbeker was: die kleinste stadion vir die 2007-toernooi het sitplek vir 33�900 toeskouers. Die Franse stadions is dieselfde as die wat vir die 1998 FIFA Sokker Wêreldbeker gebruik is. 6�000 vrywilligers gaan help om die kompetisie te organiseer. Organiseerders en vrywilligers het op 18 Maart 2007 by die Paryse Disneyland-oord vergader om die begin van die rugbyfeesvieringe te gedenk. Lede van die seëvierende Franse 2007 Ses Nasies Kampioenspan was ook teenwoordig.
 Alhoewel die 2007-Rugbywêreldbeker die eerste is wat hoofsaaklik deur Frankryk aangebied sal word, is 'n aantal wedstryde in die 1991 en 1999 toernooie, wat onderskeidelik hoofsaaklik deur Engeland en Wallis aangebied is, in Frankryk gespeel. Groep D (wat Frankryk insluit) is oral in Frankryk gehou, insluitend in Béziers, Bayonne, Grenoble, Toulouse, Brive en Agen. Parc des Princes en Stadium Lille-Metropole het ook elkeen 'n kwarteindwedstryd aangebied. Op soortgelyke wyse is groep C-wedstryde in 1999 oral in Frankryk gehou in Béziers, Bordeaux en Toulouse. 'n Tweede-rondte-wedstryd is gehou by Stade Félix Bollaert en 'n kwarteindstryd is by die Stade de France gehou, beide 2007-stadions.
[wysig] Kaartjies en Borgskappe
Kaartjies vir die Rugbywêreldbeker word in drie fases verdeel. Die eerste-fase-kaartjies is in November 2005 vrygestel toe lede van die Europese rugbygemeenskap (bv. amptenare, spelers, ens.) die geleentheid gebied is om verskeie kaartjiepakkette aan te skaf. Na die oopstel van die tweede fase van die kaartjieskema is meer as 100�000 kaartjies binne tien uere verkoop. In die begin van 2006 is daar aangekondig dat daar reeds 800�000 van die 2,4 miljoen kaartjies verkoop is en op 6 September 2006 is die eenmiljoenste kaartjie verkoop. Die oorblywende kaartjies is tydens die derde fase in November 2006 vrygestel: dié kaartjies was inividuele kaartjies en kaartjies na die kwarteindstryd wat gelei het tot 'ongekende aanvraag'.
In Junie 2007 is daar aangekondig dat van die 2,4 miljoen kaartjies wat te koop aangebied is, 2 miljoen reeds verkoop is.
 Die Wêreldwye Vennote van die toernooi is Société Générale, GMF, Électricité de France, Peugeot, Visa en SNCF, en die amptelike borge sluit in Heineken, Vediorbis, Capgemini, Orange, Toshiba en Emirates. Gilbert sal die rugbyballe vir die toernooi verskaf en die Gilbert Synergie wedstrydbal sal deurgans in die toernooi gebruik word. Dit sit Gilbert se betrokkenheid by Rugbywêreldbeker voort nadat die maatskappy die Barbarian- (1995), Revolution- (1999) en Xact-balle (2003) vir vorige toernooie verskaf het. Saam met Gilbert is die amptelike verskaffers Adidas, Coca-Cola en Clifford Chance.
[wysig] Wedstrydamptenare
'n Paneel van 12 skeidsregters en 13 lynregters sal vir die groepstadium gebruik word. Vir die uitklopstadium sal die 12 skeidsregters as skeidsregters, lynregters en televisiewedstrydamptenare optree.
[wysig] Formaat
Die toernooi word oor 44 dae tussen 20 verskillende nasies, oor 48 wedstryde gespeel. Dit begin op 7 September by die Stade de France met 'n wedstryd tussen die gasheer, Frankryk, en Argentinië. Die toernooi eindig by dieselfde stadion op 20 Oktober met die eindstryd wat sal bepaal wie die Webb Ellis-beker in 2007 wen.
[wysig] Groepstadium
Die 20 nasies wat vir die 2007-Rugbywêreldbeker gekwalifiseer word, is in vier groepe verdeel. Die groepe word verdeel van groep A tot groep D en elke groep bestaan uit vyf spanne. Elke groep het een semifinalis en een kwarteindfinalis (outomatiese kwalifiseerders) van die 2003 toernooi, met die ander drie plekke wat deur die kwalifiseringstelsel gevul is. Elke nasie speel een keer teen elke ander span in hulle groep: elke nasie sal dus vier wedstryde in die groepstadium speel.
 Klassifikasie binne elke groep is gegrond op die volgende puntestelsel:
Bonus punte wat bydra tot spanne se kumulatiewe wedstryd-puntetelling word toegeken in elkeen van die volgende omstandighede (een wedstrydpunt vir elke geval):
 Aan die einde van die groepstadium word spanne gerangskik van die eerste na die vyfde posisie, gegrond op kumulatiewe wedstrydpunte, met die twee top spanne wat na die kwarteindstryd deurdring. As twee of meer spanne ewe veel punte behaal, word 'n kriteriastelsel van gebruik om te bepaal watter span 'n hoër rang het. Die kriteriastelsel berus op 'n gedetailleerde analise van die wedstryde waaraan die spanne deelgeneem het. As geen uitslag met die stelsel bereik kan word nie word die span wat die hoër rang op die amptelike ranglys van die IRB het (soos gepubliseer op 1 Oktober 2007) die hoër rang toegeken.
[wysig] Uitklopstadium
Van die begin van dié stadium af neem die toernooi 'n uitklopformaat aan wat uit agt wedstryde bestaan: vier kwarteindstryd wedstryde, twee halfeindstryd wedstryde, 'n derde-plek-wedstryd en die eindstryd.
 Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring na die uitklopstadium deur. groepwenners speel teen naaswenners in ander groepe in die kwarteindstrydwedstryde, byvoorbeeld: die wenner van groep A speel teen die naaswenner van groep B en die wenner van groep B speel teen die naaswenner van groep A.
 Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met 'n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar na tagtig minute van gewone spel 'n gelykopuitslag is, word daar verder gespeel om te bepaal wie die wenner is. Aanvanklik word daar twee periodes van ekstra tyd gespeel, 10 minute in elke rigting: as daar dan steeds geen wenner is nie word daar vir tien minute gespeel in 'n uitklop-formaat, waar die eerste span wat daarin slaag om punte te behaal, wen. As daar steeds nie 'n wenner is na 110 minute nie word die wenner bepaal deur 'n stelskopkompetisie.
[wysig] 2007-effek op 2011-kwalifisering
Anders as tydens die 2003 Rugbywêreldbeker sal die top drie spanne in elke groep outomaties vir die 2011 Rugbywêreldbeker in Nieu-Seeland kwalifiseer: voorheen het slegs die agt kwarteindfinalsite outomaties vir die volgende toernooi gekwalifiseer. Die vier semifinaliste, as daar aangeneem word dat die volgende gasheer Nieu-Seeland een is, sal gekeur word vir die 2011-toernooi.

Summary:
Die Rugbywêreldbeker 2007 is die sesde Rugbywêreldbeker, die wêreldkampioenskap wat sedert 1987 elke vier jaar gehou word. Frankryk het van 7 September tot 20 Oktober 2007 as gasheer van die toernooi opgetree. Frankryk se bod om die toernooi aan te bied is in 2003 bo Engeland s'n verkies.
 Ses-en-tagtig nasies het deelgeneem aan die streekskwalifiserende rondtes wat in 2004 begin het. Die agt kwarteindfinaliste van die Rugbywêreldbeker 2003 het outomaties gekwalifiseer. Twaalf ander lande het by hulle aansluit vir die groepstadium van die kompetisie. Portugal was die enigste debutantnasie by die 2007-Wêreldbeker.
 Twintig nasies het oor 44 dae in 48 wedstryde speel. Twee-en-veertig wedstryde is in tien stede in Frankryk gespeel, vier in Cardiff, Wallis, en twee in Edinburgh, Skotland.
 Die 2007-kampioenskap het begin met 'n wedstryd tussen die gasheer Frankryk en Argentinië op 7 September by die Stade de France in Saint-Denis buite Parys. Die Argentyne het verras deur die gasheer te klop, 'n prestasie wat hulle later sou herhaal toe hulle die bronsmedalje gewen het deur Frankryk op 19 Oktober vir 'n tweede keer te klop. Op 20 Oktober 2007 is die eindstryd ook by die Stade de France-stadion gespeel. Suid-Afrika se Springbokke het Engeland met 15 punte teen 6 verslaan wat die land sy tweede Rugbywêreldbeker-titel besorg het. Die telling waarin geen drieë gedruk is nie, is behaal met vier strafskoppe deur Percy Montgomery en een deur Francois Steyn, teenoor die twee van Engeland se Jonny Wilkinson.


[wysig] Geskiedenis
Daar word geglo dat Brasilië vir ten minste 10 000 jaar lank deur semi-nomadiese stamme bevolk was voordat die eerste Portugese ontdekkingsreisigers onder leiding van Pedro Álvares Cabral in 1500 daar voet aan wal gesit het.
Admiraal Cabral se vloot het in Maart 1500 die hawe van Lissabon verlaat en was met dertien skepe en 'n bemanning van 1�500 die grootste wat tot dusver na die Suid-Atlantiese gebiede gestuur is. Die Portugese was van plan om hulle handelsbelange in Indië met swaar gewapende skepe teen Arabiese mededingers en plaaslike heersers te beskerm. Die ontdekking van Brasilië was min of meer 'n toeval: op 2 April 1500 het Cabral se manne naby die huidige Porto Seguro vir die eerste keer land raakgesien. Op 22 April 1500 het die Portugese voet aan wal gesit en op vreedsame Indiane afgekom, maar daar was klaarblyklik geen rykdomme in hierdie land nie. Op 3 Mei het Cabral weer seile gespan om Indië betyds te bereik.
Brasilië was aanvanklik van min belang vir Portugal, maar sou nogtans tot sy grootste en belangrikste kolonie ontwikkel.
Oor die loop van drie eeue is dit deur die Portugese hervestig en is die houtbronne eers ontgin en later ook landboubedrywighede in die vorm van suikerriet en koffiebone gevestig en is goud ook daar ontgin. Die kolonie se mannekrag het aanvanklik bestaan uit slawe vanuit die oorspronklike boorlinge en ná 1550, hoofsaaklik vanuit Afrika.
Tussen 1630 en 1654 is die gebied rondom Recife in die noordooste oorgeneem deur die Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande en het die kolonie as Nieu-Holland bekend gestaan. Die verskillende Nederlandse goewerneurs van die kolonie het probeer om soveel moontlik immigrante na die gebied te lok, met gematigde sukses. Uiteindelik word die Nederlanders, wat nie deur die moederland bygestaan kon word nie vanweë die Eerste Anglo-Nederlandse oorlog, in 1654 verdryf deur die Portugese wat die gebied weer by hulle kolonie gevoeg het.
In 1808 het koningin Maria I van Portugal en haar seun, die toekomstige João VI van Portugal, op die vlug geslaan vir die leërs van Napoleon en hulself in Rio de Janeiro in Brasilië hervestig tesame met die res van die koninklike familie, die adel en die regering.
Al het die koninklike familie in 1821 na Portugal teruggekeer, is daar intussen handelsroetes na die Verenigde Koninkryk gevestig, aangesien hulle van die Europese hawes afgesny is deur Napoleon se magte. Brasilië se status is ook verhoog na dié van 'n verenigde koninkryk onder die Portugese kroon. Na João VI van Portugal se vertrek het die oorblywende koninklike regering in Rio de Janeiro stappe geneem om die Koninkryk van Brasilië te ontbind en sy status weer na kroonkolonie te verlaag. Dit het gelei tot 'n reeks kleinskaalse konflikte wat bekend staan as die Brasiliaanse Onafhanklikheidsoorlog. Op 7 September 1822 het kroonprins Pedro I van Brasilië (later Pedro IV van Portugal) onafhanklikheid verklaar en die onafhanklike Koninkryk van Brasilië tot stand gebring. 'n Verdrag wat die koninkryk se onafhanklikheid erken is op 29 Augustus 1825 met Brittanje en Portugal onderteken.
Aangesien die kroon steeds in die hande van die Huis van Braganza was, het die onafhanklikheid meer 'n verdeling van die Portugese ryk in twee dele verteenwoordig en verskil dit ietwat met van die ander onafhanklikheidsbewegings wat elders in die Amerikas voorgekom het.
Die Brasiliaanse Ryk was teoreties 'n demokrasie volgens die Britse styl, al het die magsverdeling tussen die keiser en die parlement meer ooreenkomste met die destydse Oostenrykse ryk gehad. Slawerny is in 1888 afgeskaf deur die "Goue Wet" wat deur Prinses Isabel uitgevaardig is. 'n Grootskaalse immigrasie uit Europa het daarna die basis geskep vir verdere nywerheidsontwikkeling. Pedro I is opgevolg deur sy seun Pedro II — wat op sy oudag vasgevang is in 'n politiese stryd tussen die weermag en die kabinet, 'n krisis wat ontstaan het as gevolg van die Paraguay Oorlog. Om 'n burgeroorlog tussen die weermag en die vloot te voorkom het Pedro II op die 15de November 1889 van sy troon afstand gedoen toe 'n federale republiek tot stand gebring is deur Veldmaarskalk Deodora da Fonseca.
In die laat 19de en vroeë 20ste eeue, het Brasilië meer as 5 miljoen Europese, Arabiese en Japannese immigrante gelok. Die tydperk het dan ook die verdere nywerheidsontwikkeling en verder kolonialisasie van die binneland teweeg gebring. Brasiliaanse demokrasie is drie keer omvergegooi en deur diktatorskappe vervang tussen 1930–1934 en 1937–1945 onder bewind van Getúlio Vargas en tussen 1964–1985 onder opeenvolgende generaals wat deur die militêre bewind aangestel is met die hulp van die VSA.
[wysig] Republiekwording en die tydperk van die wêreldoorloë
Die eerste Brasiliaanse republiek met 'n federatiewe grondwet (24 Februarie 1891), die Verenigde State van Brasilië (Portugees: República dos Estados Unidos do Brasil) is deur maarskalk Manuel Deodoro da Fonseca geproklameer, met die Verenigde State van Amerika as sy model. Die republikeinse regerings het die vinnige ontwikkeling van die Brasiliaanse ekonomie bevorder, en grenskonflikte met die buurstate is op 'n vreedsame manier besleg.
Die groot internasionale aanvraag na koffie, een van Brasilië se hoofsaaklike uitvoerprodukte, het aanvanklik die ekonomiese welvaart van die land verseker en die landbou het hom veral op hierdie gewas toegespits. Weens sterk mededinging van Asiatiese produsente het die plaaslike rubberbedryf egter al in 1914 in 'n ernstige krisis beleef, wat die hele ekonomie geraak het. Tydens die Eerste Wêreldoorlog was Brasilië sedert 1917 amptelik 'n lid van die geallieerde koalisie teen Duitsland, maar het egter geen aktiewe rol by die oorlogshandelinge gespeel nie.
Die aanvraag na koffie het ná die einde van die oorlog skerp gedaal en die politieke stabiliteit is deur revolusies in die deelstate Sāo Paulo en Rio Grande do Sul bedreig. Tydens die twintigerjare het groot dele van die bevolking daarvoor gepleit om 'n einde aan die oligargiese regeringstelsel te maak.
Met die tweede krisis van die koffiebedryf in 1930 het die bevolking onder die leiding van Getúlio Vargas, die sogenaamde "Vader van die Armes", in opstand teen die regering gekom en Vargas het die amp van presidentskap oorgeneem. In die eerste maande van sy regering het die Brasiliaanse ekonomie begin herstel. In 1937 is Vargas tot lewenslange president en "welwillende diktator" uitgeroep.
Nadat die VSA druk op hom geplaas het, het Vargas in 1942 oorlog teen Duitsland en sy geallieerdes verklaar. 'n Afdeling van sowat 25�000 Brasiliaanse soldate is na Italië gestuur en het onder meer aan die Slag van Monte Cassino deelgeneem. Ná die oorlog is Vargas deur die Brasiliaanse weermag as president ontslaan.
[wysig] Die tydperk ná 1945
Net vyf jaar later is Vargas deur die Brasiliaanse volk vir 'n tweede ampstermyn gekies. Hy het 'n duidelik Sosialistiese beleid gevolg, maar nadat die Verenigde State en regsgesinde politieke kringe steeds meer druk op hom geplaas het om te bedank, het hy in 1954 selfmoord gepleeg. Sy opvolger Juscelino Kubitschek het saam met die Partido Trabalhista Brasileiro (PTB) daarin geslaag om buitelandse beleggers na die land te lok en in die laat vyftigerjare het die Brasiliaanse ekonomie weer vinniger begin groei. President Kubitschek se ambisieuse projek om 'n nuwe hoofstad Brasilia in die sentrum van die land te stig, het die staatsfinansies erg verswak. Jânio da Silva Quadros het die presidentsverkiesing in 1960 gewen en 'n beleid van politieke onafhanklikheid (veral teenoor die VSA) en volhoubare staatsfinansies gevolg. Maar slegs enkele maande nadat hy die ampseed afgelê het, het hy in 1961 ten gunste van sy vise-president Joāo Goulart afgedank.
Met die onbloedige revolusie van 1964 wat deur 'n aantal goewerneurs in die deelstate gesteun is, is 'n einde aan die presidentskap van die links-liberale Goulart gemaak en 'n militêre bewind het die mag oorgeneem. Brasilië het tot een van die gewildste bestemmings vir internasionale beleggings ontwikkel en 'n groot aantal multinasionale maatskappye het hulle in die land gevestig.
Sedert 1985 word Brasilië internasionaal as 'n demokrasie, en spesifiek 'n presidensiële demokrasie, erken. Die status is in 1993 deur 'n volkstemming bevestig, toe die kiesers gevra is om te kies tussen 'n presidensiële demokrasie of 'n parlementêre stelsel: kiesers het ook toe besluit om nie die land se grondwetlike monargie te herstel nie.
[wysig] Regering en politiek
[wysig] Staatsvorm
Die hoofstad van Brasilië is Brasilia. Volgens die grondwet wat in 1988 bekragtig is, is Brasilië 'n federale presidensiële verteenwoordigende demokratiese republiek, waar die President, wat vir 'n ampstermyn van vier jaar regstreeks deur die volk verkies word, beide die staatshoof en regeringshoof is en ook die kabinet saamstel. Sedert 1998 mag die president, wat oor verreikende uitvoerende bevoegdhede beskik, vir 'n tweede ampstermyn herverkies word.
Die Unie se uitvoerende gesag word deur die regering uitgeoefen met die president as hoof. Wetgewende gesag berus by die Nasionale Kongres (Congresso Nacional), wat in twee kamers verdeel word. Die 513 afgevaardigdes van die Kamer van Afgevaardigdes van Brasilië (Câmara dos Deputados) word elke vier jaar verkies in 'n stelsel van proporsionele verteenwoordiging deur state. Die lede van die Federale Senaat (Senado Federal) word volgens 'n meerderheidsstelsel vir 'n agt-jaar tydperk verkies. Die gewone wetgewende proses vereis deelname van die uitvoerende gesag, wat die reg het om nuwe wetgewing te veto.
Nadat die grondwet aanvanklik 'n oorgangsklousule behels het, is in 1993 'n referendum oor Brasilië se staats- (monargie of republiek) en sy regeringsvorm (presidensiële of parlementêre stelsel) gehou. Die kiesers het hulle met 'n algehele meerderheid vir 'n republikeinse staatsvorm (87 persent) en 'n presidensiële regeringstelsel (69 persent) uitgespreek.
Die administratiewe strukture van die staat is 'n federasie; Brasilië het egter die munisipaliteite as outonome politiese eenhede ingesluit wat die federasie drieledig maak en die Unie, die State en die munisipaliteite insluit. Die regstelsel is gebaseer op Romeinse Reg.
[wysig] Politieke ontwikkeling
Brasilië was tussen 1964 en 1985 onder militêre bewind. In hierdie periode het veral indigene Brasilianers slagoffers van menseregvergrype geword, terwyl die ekonomiese ontwikkeling deur 'n reeks grootskaalse en ekologies onsensitiewe prestige-projekte gekenmerk was - waaronder die grootpad Transamazônica, die waterkragsentrale Itaipú, die kernkragsentrale in Angra dos Reis en talle snelweë. Die ekonomiese gevolge was 'n reuse-skuldlas (Brasilië se buitelandse skulde was die hoogste van alle lande) en sukkelende staatsondernemings.
Alhoewel die land se demokrasie op 'n veelpartystelsel berus, beskik Brasiliaanse partye nie oor ideologies gebaseerde programme nie - 'n gebrek wat van hulle swak regerende partye maak. Gewoonlik moet hulle ná verkiesings koalisieregerings vorm wat neig om onstabiel en kortstondig te wees. Wetsontwerpe vereis dus onderhandelinge met ander partye.
Die groot aantal kleiner partye, wat in die Brasiliaanse parlement verteenwoordig is, lei net soos korrupsie tot 'n onstabiele politieke situasie en belemmer daarnaas die administrasie van die land. In die verkiesings van 2006 het altesaam twintig partye setels in die parlement verower, waarby die vyf grootste partye twee derdes van alle afgevaardigdes op hulle verenig.
[wysig] Administratiewe verdeling
Brasilië is 'n federasie wat bestaan uit 26 state en 1 federale distrik, wat 'n totaal van 27 Federale Eenhede gee.
Die Brasiliaanse state geniet 'n beduidende onafhanklikheid ten opsigte van hul regering, wetgewing, openbare veiligheid en belasting. Die regering van 'n staat word bestuur deur 'n Goewerneur wat met 'n meerderheidstem verkies word en het ook sy eie wetgewende liggaam.
Elke staat word verdeel in munisipaliteite wat op hul beurt hulle eie wetgewende rade het met 'n burgemeester, wat outonoom en hiërargies onafhanklik is van beide die Federale en Staatsregerings. 'n Munisipaliteit kan ander dorpe buiten die munisipale setels insluit wat nie 'n aparte regering het nie.
Die Regsbank word bestuur vanaf die staat- en federale vlakke binne distrikte wat comarcas genoem word. Een comarca kan verskeie munisipaliteite insluit.
Sien ook: Vlae van state van Brasilië
[wysig] Geografie
Brasilië word gekenmerk deur die uitgebreide laagliggende Amasone-reënwoud in die noorde en 'n meer oop terrein bestaande uit heuwels en lae berge na die suide — tuiste van die meeste mense in Brasilië en ook die plek waar die landbou hoofsaaklik plaasvind. Langs die Atlantiese kus is daar ook verskeie bergreekse wat hoogtes van soveel as 2 900 meter bo seespieël bereik. Die hoogste piek is die Pico da Neblina wat 3 014 meter bo seespieël in die Guyaneese hooglande uitstyg. Die hoof riviere sluit die Amasone, die grootste rivier in die wêreld in terme van vloeiende watervolume en die tweede langste in die wêreld; die Paraná en sy hoofvertakking, die Iguaçu-rivier, waar die indrukwekkende Iguaçu-valle gevind kan word; die Rio Negro-, São Francisco-, Xingu-, Madeira- en die Tajapós-riviere.
Brasilië is hoofsaaklik in die trope geleë en daarom toon die klimaat baie min seisoenale veranderinge. In die suidelikste deel van Brasilië kry 'n mens 'n subtropiese gematigde klimaat, wat nou en dan selfs ryp en sneeu in die hoër dele kan ervaar. Neerslag is oorvloedig in die vogtige Amasonekom, maar daar word ook droër dele aangetref, veral in die noordooste van die land.
'n Aantal eilande in die Atlantiese Oseaan is ook deel van Brasilië:
Die Brasiliaanse vasteland word oor die algemeen geografies in 5 kenmerkende streke verdeel: die Noordelike streek, die Noordoostelike streek, die Sentraalwestelike streek, die Suidoostelike streek en die Suidelike streek.
[wysig] Demografie
Brasilië word deur 'n uiters onegalige bevolkingsverspreiding gekenmerk, wat sy oorsake in die geografie en historiese ontwikkeling van die land het. Die digbevolkte kusgebiede van Noordoos- en Suidoos-Brasilië kontrasteer met die binneland, waar die bevolkingsdigtheid skerp afneem. Groot dele van die Amasonebekken is onbewoon. Die geweste Middel-Weste en Noorde, wat naastenby twee derdes van die Brasiliaanse oppervlak verteenwoordig, het minder inwoners as die metropolitaanse gebied van Sāo Paulo.
Brasilië het 'n gemengde bevolking, wat sedert die vroeë 19de eeu onder meer danksy die immigrasie uit Europa en Asië sterk gegroei het. 'n Groot deel van die blanke inwoners, wat sowat die helfte van die Brasiliaanse bevolking verteenwoordig, is nasate van Portugese immigrante. Ander belangrike groepe wat hulle in die land gevestig het, is Italianers, Spanjaarde, Duitsers, Oos-Europeërs en Japannese.
Die aandeel van die swart bevolking, oorwegend nasate van slawe wat in die tydperk tussen die 16de en 19de eeu uit Afrika ingevoer is, is veral in die noord-ooste van Brasilië baie hoog. Meer as drie miljoen swartes uit Angola, Nigerië, Benin, Togo, Ghana, Ivoorkus en Sāo Tomé e Príncipe is deur slawehandelaars na Brasilië gebring, voordat die slawehandel in 1850 verbied is. Baie swartes het met die Portugese setlaars vermeng, sodat daar nou ook 'n groot kleurlingbevolking is.
Die inheemse Indiane is in die loop van die geskiedenis byna uitgeroei. Omtrent 1500 was daar sowat agt miljoen Indiane in Brasilië. Baie van hulle het ook aan ingevoerde siektes beswyk of het met ander etniese groepe vermeng. Tans is daar na ramings sowat 300�000 Indiane.
[wysig] Tale
Brasilië is die enigste Portugeessprekende land in Suid-Amerika. Die plaaslike variant van die Portugese taal, wat dikwels Brasileiro genoem word, het sy eie karakter ontwikkel en verskil van Europese Portugees ten opsigte van sy uitspraak en - in 'n mindere mate - sy woordeskat, spelling en grammatika. Brasileiro is die enigste ampstaal en word deur sowat 97 persent van die bevolking as moedertaal gepraat.
Net 0,1 persent van die bevolking praat nog een van die sowat 180 tradisionele Indiaanse tale, waarvan Guaranì, Tupi en Gês die belangrikstes is. Die twee laasgenoemdes word veral in die Amazonasgebied gebesig, waar die Europese invloed beperk gebly het. In die kusgebiede het die Indiaanse tale byna heeltemal verdwyn, alhoewel Guaraní in die koloniale tydperk hier 'n groter rol gespeel het.
Belangrike minderheidstale sluit ook immigrantetale soos Duits, Italiaans, Spaans en Japannees in.
[wysig] Religie
In 2000 was 73,6 persent van die bevolking Rooms-Katoliek, 15,4 persent Protestant en 7,4 persent ongebonde. Vanweë die sendingwerk van veral Amerikaanse evangeliese groeperings neem die aantal Protestante vinnig toe. Die persentasie Rooms-Katolieke Brasilianers was in 1960 nog 93 persent en het tussen 1980 en 2007 van 89 tot 64 persent afgeneem. Die regering se betrekkinge met die Rooms-Katolieke bly veral weens die aborsie-vraagstuk gespanne nadat president Lula vir 'n liberalisering van Brasilië se aborsiewette gepleit het.
Daar is ook minderhede van Boeddhiste, Bahaí, Moslems en Jode. Inheemse Indiaanse en Afro-Brasiliaanse religies soos Candomblé en Umbanda speel 'n belangrike rol. Die omgewing van die hoofstad Brasilia is die sentrum van 'n aantal esoteriese bewegings.
[wysig] Etniese samestelling
53,7 persent van die bevolking is nasate van Portugese, Italiaanse, Duitse en ander Europese immigrante; 38,5 persent is van gemengde afkoms; 6,2 persent is swartes en 1,2 persent van ander afkoms (waaronder 0,6 persent Asiate). Volgens die sensus van 2000 was daar 734�131 Indiane van sowat 200 verskillende volke.
[wysig] Ekonomie
Brasilië het met sy groot en goed ontwikkelde landbou-, mynbou-, vervaardiging- en diensverskaffingsektore en sy groot arbeidsmag die grootste BBP van al die Latyns-Amerikaanse lande en is die kernekonomie van Mercosur, die Suid-Amerikaanse Doeane-unie. Met 'n bruto binnelandse produk (BBP) van 1�400 miljard VSA-$ was Brasilië in 2007 die tiende grootste ekonomie ter wêreld. Die BBP per capita het in dieselfde jaar 7�600 VSA-$ beloop. Die dienstesektor het met 64 persent die belangrikste bydrae tot die BBP gelewer, terwyl die nywerheidsektor sowat 30 en die landbousektor 6 persent bygedra het. Volgens die Internasionale Monetêre Fonds en die Wêreldbank, het Brasilië die negende grootste ekonomie in die wêreld ten opsigte van koopkragpariteit en die elfste grootste ten opsigte van handelsvolumes. Brasilië het sy middelklas ekonomie gediversifiseer met 'n wyd uiteenlopende ontwikkelingsvlakke. Die meeste groot industrieë is gevestig in die Suide en die Suidooste. Die Noordooste is die armste streek van Brasilië, maar nuwe beleggings begin daarheen vloei.
Die land het die afgelope jare sy teenwoordigheid in wêreldmarkte verbreed. Hoofuitvoerprodukte sluit vliegtuie, koffie, voertuie, sojabone, ystererts, lemoensap, staal, tekstiele, skoene en elektriese toerusting in. Brasilië het daarnaas ook voordeel uit die prysverhogings vir natuurlike hulpbronne getrek en was danksy die stewige handelsoorskot in staat om sy buitelandse skuldlas te verminder. Die monetêre beleid, wat op stabiliteit gemik is, het inflasiesyfers aansienlik verlaag.
Die BBP het in 2007 met 5,4 persent gegroei en die regering het vroeg in 2007 'n program van stapel gestuur wat die ekonomiese groei verder sal aanwakker, die sogenaamde PAC - Programa de Aceleração do Crescimento. Tot in 2010 word beleggings ter waarde van meer as 500 miljard reais (naastenby 200 miljard €) in veral infrastruktuurprojekte beplan. Staatsbeheerde en privaatondernemings sal die grootste bedrae belê, terwyl die staatssektor 68 miljard reais sal bydra.
Brasilië het die gevorderdste nywerheidsektor in Latyns-Amerika. Die nywerheidsektor maak ongeveer 'n derde van die BBP uit en sluit 'n wye verskeidenheid nywerhede in wat wissel van motorvoertuie, staal en petrochemikalieë tot rekenaars, vliegtuie en verbruiksgoedere. Brasilië was in 2001 die sesde belangrikste produsent van koelkaste (3,4 miljoen eenhede), die sewende belangrikste produsent van televisietoestelle (5,5 miljoen eenhede) en die elfde belangrikste produsent van motors (1,5 miljoen eenhede) ter wêreld.
Met die verhoogde stabiliteit van die Plano Real, het Brasiliaanse en multinasionale ondernemings hul beleggings in nuwe toerusting en tegnologie drasties verhoog. 'n Groot hoeveelheid van hierdie beleggings is afkomstig vanaf Noord-Amerikaanse ondernemings. Brasilië het ook 'n diverse en gesofistikeerde diensteverskaffingssektor. Tydens die 1990's het die bankwese soveel as 16% tot die BBP bygedra. Ten spyte van die feit dat die finansiële dienstesektor 'n groot opknappingsproses ondergaan, verskaf dit 'n wye reeks dienste en lok dit verskeie nuwe spelers in die mark. Die effektebeurse van São Paulo en Rio de Janeiro is ook in die proses van konsolidasie.
Alhoewel Brasilië se ekonomie progressief is en baie belangrik vir die streek is, is die probleme wat met korrupsie, armoede en ongeletterdheid gepaard gaan, steeds groot struikelblokke vir verdere ontwikkeling.
[wysig] Huidige verwikkelinge
Na vele dekades van hoë inflasie en verskeie pogings om dit te beheer, het Brasilië in Julie 1994 'n ekonomiese stabiliseringsprogram onderneem, die Real Plan, tydens die administrasie van Itamar Franco. Die inflasiekoers wat byna 5 000% bereik het aan die einde van 1993, het skerp gedaal en in 1998 'n laagtepunt van 2.5% bereik. Die bekragtiging van die Fiskale Verantwoordelikheidswet in 2000 het die fiskale dissipline van die plaaslike en federale regerings verbeter al was dit ten koste van broodnodige belegging in infrastruktuur en verbetering van maatskaplike dienste. Tydens die bewind van Fernando Henrique Cardoso (1995-2002), het die regering pogings aangewend om die staatsgedomineerde ekonomie om te skakel na 'n meer markgedrewe een. Die Kongres het verskeie wysigings tot wetgewing goedgekeur om die ekonomie meer toeganklik te maak vir verhoogde deelname deur die privaatsektor en die betrokkenheid van buitelandse beleggers aan te moedig. Teen die einde van 2003, het Brasilië se privatiseringsprogram, wat die verkoop van staal-, elektrisiteits- en telekommunikasiefirmas ingesluit het, meer as $90 biljoen ingevorder.
In Januarie 1999 het die Brasiliaanse Sentrale Bank aangekondig dat die Real nie meer teen 'n vaste koers teen die V.S.A dollar sou verhandel nie; 'n stap wat 'n grootskaalse devaluasie van die Brasiliaanse geldeenheid meegebring het. Die ekonomie het in 2000 met 4,4% gegroei en 1,3% in 2001. In 2002 het gerugte dat die presidensiële kandidaat wat as die gunsteling beskou was om te wen, Luis Inácio Lula da Silva, nie Brasilië se skuld sou eerbiedig nie, gelei tot 'n vertouenskrisis wat veroorsaak het dat die ekonomie begin agteruitgaan het. Na hy egter verkies is, het Lula sy voorganger se ekonomiese beleid bly volg. In 2003 het President Lula streng maatreëls gevolg en inflasie beheer en surplusse op die lopende rekening nagestreef om sodoende Brasilië se skuldverpligtinge na te kom.
Na 'n toename van 0,5% in die BBP in 2003 het Brasilië 'n sterk groei van 4,9% in 2004 getoon wat ietwat afgeneem het tot 2.3% in 2005; internasionale ekonomiese groei en gevolglike verhogings van uitvoere het bygedra tot hierdie prestasie.
[wysig] Kwelvrae
Die ekonomie staar steeds ernstige uitdagings in die gesig en belangrike hervormings moet nog geïmplementeer word. Ernstige probleme met betrekking tot swak infrastruktuur, inkomsteverdeling, lae kwaliteit openbare dienste, korrupsie, sosiale konflikte en regeringsburokrasie dreig om ekonomiese groei te kniehalter. Die interne openbare skuldlas het 'n hoogtepunt bereik en openbare uitgawes is ook verhoog. Belastings verteenwoordig reeds 'n noemenswaardige deel van die nasionale inkomste en is 'n swaar las vir alle sosiale klasse en verlaag die geleenthede vir belegging. Verder word entrepreneurskap in die wiele gery deur hoë lisensiekostes en komplekse goedkeuringsprosesse. Die huidige ekonomiese groei is laer as dié van vergelykbare Latyns-Amerikaanse lande, asook dié van Sjina en Indië. Brasilië het elf posisies op die Wêreld Ekonomiese Forum se ranglys vir Groei Mededingendheidsindeks gesak tussen 2003 tot 2005.
Brasilië se landbousektor trek voordeel uit die stygende wêreldmarkpryse vir onder meer vleis en soja en die land het tot een van die grootste uitvoerders van landbouprodukte ter wêreld ontwikkel. Die uitbreiding van veeteelt en sojaverbouing het egter rampsalige gevolge vir die Brasiliaanse reënwoud. Volgens amptelike statistieke is tussen Augustus 2003 en Augustus 2004 meer as 26�000 vierkante kilometer se tropiese woud afgekap om plek te maak vir sojavelde.
Die probleem van grootskaalse ontbossing, wat bydra tot die heersende koers van globale verhitting, het gedurende die presidentskap Luis Inácio Lula da Silva nog vererger. Volgens natuurbewaringsorganisasies beloop die jaarlikse verlies aan bosgebiede as gevolg van kap-en-brand-praktyke, houtontginning, sojaverbouing, veeteelt en padbou nou jaarliks byna 30�000 vierkante kilometer.
[wysig] Geldeenheid
Brasilië se huidige geldeenheid is die Brasiliaanse Real (meervoud: Reais, simbool: R$). Daar is banknote ter waarde van R$1 (wat geleidelik ten gunste van muntstukke uitgefaseer word), R$2, R$5, R$10, R$20, R$50 en R$100. Vanweë die hoë inflasiekoerse van die verlede word tans net beelde van Brasiliaanse diere op die banknote gebruik - die vroeëre hiperinflasie en gereelde vervanging van banknote het daartoe gelei dat afbeeldings van bekende persoonlikhede uit die Brasiliaanse geskiedenis as minder geskik geag is, aangesien die snel wisselende ontwerpe nie meer as 'n verering sou kon beskou word nie.
Real-muntstukke in verskillende groottes en kleure word ter waarde van 1, 5, 10, 25 en 50 Centavos en 1 Real geslaan.
As gevolg van die hoë inflasiekoerse gedurende die 1980's en vroeë 1990's was die land gedwing om sy geldeenheid verskeie kere te verander. Tot in 1986 was die Brasiliaanse Cruzeiro in gebruik; in hierdie jaar is drie nulle volgens 'n ekonomiese hervormingsplan geskrap en 'n nuwe geldeenheid, die Cruzado, ingevoer. Enkele jare later is nog eens drie nulle geskrap by die invoering van nog 'n nuwe geldeenheid, die Cruzado Novo ("Nuwe Cruzado"). In 1990 is die Cruzado Novo met die herinvoering van die Cruzeiro uitgefaseer, maar as gevolg van die heersende hiperinflasie is ook by hierdie geldeenheid in 1993 weereens drie nulle geskrap om die Cruzeiro Real in te voer.
Met 'n nuwe monetêre beleid is die huidige geldeenheid Real in 1994 ingevoer. Die jaarlikse inflasiekoerse het sedertdien duidelik afwaarts gebeur, en Brasilianers het nou aan 'n stabiele geldeenheid gewoond geraak. Op 22 Maart 2009 was 1 Brasiliaanse Real se waarde gelyk aan R4,22.
[wysig] Sosiale vraagstukke
Ten spyte daarvan dat Brasilië 'n groot land is wat ryk is aan natuurlike hulpbronne en 'n baie groot ekonomie, het Brasilië meer as 22 miljoen mense wat in uiterste armoede leef. Die syfer is baie hoër as diegene wat in relatiewe armoede leef ook by die syfer ingesluit word. Hierdie is 'n kritiese kwessie en word deels toegeskryf aan die land se ekonomiese wanverdeling, een van die hoogste in die wêreld volgens die Gini-koëffisiëntindeks. Armoede in Brasilië is die sigbaarste in die verskeie favelas, 'n groot aantal krotbuurte in die land se metropolitaanse gebiede en ook in die afgeleë landelike gebiede waar daar bitter min ekonomiese en sosiale vooruitgang plaasvind. Die Noordoostelike streek het kroniese probleme vanweë die semi-woestynklimaat in die binneland en die periodieke droogtes beïnvloed miljoene mense .
Die mees onlangse pogings om hierdie probleme aan te pak word tans uitgevoer deur president Luiz Inácio Lula da Silva, wat 'n program genaamd Fome Zero voorgestel het om hongersnood uit te wis en het 'n begroting saamgestel vir handjievol programme vir die verspreiding van welvaart, daar is egter baie bespreking en kritiek oor die doeltreffendheid van die stappe.
In die afgelope 12 jaar is Brasilië se belastingkoerse geleidelik opgestoot van rondom 28% van die land se BBP tot meer as 37% . Ten spyte hiervan was daar onvoldoende (en in sommige gevalle geen) verbetering in openbare dienste wat deur federale of die meeste staats- en munisipale regerings verskaf word nie .
Ongeveer 16 miljoen mense in Brasilië word amptelik as ongeletterd beskou .
[wysig] Misdaad
In die afgelope paar dekades het misdaad dwarsoor Brasilië handuit geruk. Brasiliaanse moordsyfers is vier keer hoër as dié in die V.S.A en die meeste misdaad bly onopgelos. Misdaad op straat verteenwoordig 'n groot kopseer vir plaaslike inwoners, veral in die aande waar rooftogte op die plattelandse paaie algemeen is. In Rio de Janeiro word die misdaadsituasie as krities beskou. Skietgevegte in die krotbuurte tussen die polisiemagte en kriminele of tussen kriminele bendes gebeur dikwels en neem dikwels die afmetings van guerilla-oorloë aan. Die munisipale regering het geen beheer in die krotbuurte nie, wat dikwels deur dwelmhandelaars regeer word. Ontvoerings kom ook algemeen in Brasiliaanse stede voor en die land het een van die hoogste ontvoeringsyfers wêreldwyd.
Op 20 Augustus 2007 het president Luiz Inácio Lula da Silva 'n nuwe regeringsprogram aangekondig wat op doeltreffende misdaadbestryding gemik is. Die Brasiliaanse regering sal volgens Lula oor 'n tydperk van vyf jaar sowat 6,7 miljard R$ (24,8 miljard ZAR) bestee vir die oprigting van 160 nuwe gevangenisse, die verbetering van polisiemanne en -vroue se werksomstandighede en sosiale maatreëls. Die program behels die indiensneming van meer polisiepersoneel, 'n verbeterde opleiding, maar ook die bestryding van armoede in die krotbuurte van Brasiliaanse metropole wat die ergste onder misdaad ly. Dit is die eerste keer dat Brasilië probeer om misdaad ook met sosiale maatreëls onder beheer te kry.

Summary:
Brasilië, amptelik die Federale Republiek van Brasilië, is die grootste land en ook die land met die grootste bevolking in Suid-Amerika. Dit is verder ook die vyfde grootste land in die wêreld ten opsigte van bevolking en grondgebied. Die land strek oor die uitgestrekte gebied vanaf sentraal Suid-Amerika en die Atlantiese Oseaan. Die land strek die verste oos van al die lande in die Amerikas en grens aan Uruguay, Argentinië, Paraguay, Bolivië, Peru, Kolombië, Venezuela, Guyana, Suriname en die Franse département van Frans-Guyana. Brasilië grens inderwaarheid aan bykans elke Suid-Amerikaanse land buiten Ecuador en Chili.
Daar word geglo dat die land se naam sy oorsprong het vanuit pau-brasil, 'n boomsoort wat hoog op prys gestel is deur die vroeë koloniste. Ander reken egter die naam vind sy oorsprong in 'n mitiese eiland wat in die Middeleeuse Europa bekend was. Brasilië bevat uitgebreide landbougebiede en reënwoude. Met sy baie natuurlike hulpbronne en groot arbeidsmark is die land Suid-Amerika se leidende ekonomiese moondheid.
Omdat dit 'n kolonie van Portugal was, is Portugees die amptelike taal van Brasilië. Brasilië het die wêreld se tweede grootste Christen-bevolking na die Verenigde State (151 miljoen) en ook die wêreld se grootste Rooms-Katolieke bevolking, 'n sterk geskiedkundige band wat nagelaat is deur die Rooms-Katolieke Portugese koloniste.


[wysig] Geografie
Die Skotse vasteland bestaan uit drie landskapsvorme: Die Skotse Hoogland in die noorde, die Sentraal-Skotse vlaktes en die heuwelagtige Southern Uplands in die suide. Die Hoogland is 'n bergagtige streek met die Great Glen as sentrale vallei. Die hoogste bergspitse van die Verenigde Koninkryk maak deel uit van die Skotse Hoogland, soos byvoorbeeld die Ben Nevis naby Fort William, wat met 1�344 meter die hoogste piek in die land is.
Die vlaktes van Sentraal-Skotland vorm die digbevolkte hartland met die stad Glasgow in die weste en die hoofstad Edinburg in die ooste. Die vlaktes is ook die nywerheidsentrum van Skotland.
Die heuwelland van die Southern Uplands strek oor 'n afstand van naastenby 200 kilometer van Stranraer aan die Ierse See tot by Oos-Lothian en die Noordsee. Hierdie streek speel 'n kleiner rol as toeristebestemming, maar is nogtans 'n mooi berggebied met talle bergspitse soos die Merrick in Galloway met 'n hoogte van 843 meter. Hy bied 'n pragtige uitsig oor die noordelike Hoogland, die plato van Noord-Ierland in die weste en die Engelse Lake District (Meer-distrik), die Pennines-bergreeks en die eiland Man in die suide.
Daar is meer as 790 eilande langs die Skotse kus, met die Shetland-, Orkney- en Hebride-eilande as die drie belangrikste eilandgroepe. 'n Groot aantal eilande lê ook in die riviermondings Firth of Clyde en Firth of Forth. Sint-Kilda is die mees afgeleë van die bewoonde eilande en lê meer as 160 kilometer van die vasteland af.
[wysig] Klimaat
Skotland staan bekend vir sy nat en koel, maar matige klimaat, wat veral deur die oseaan beïnvloed word. Die land trek ongeag sy subarktiese ligging voordeel uit die warme Golfstroom en het baie warme temperature in vergelyking met ander Europese gebiede, wat op dieselfde breedtegraad lê soos byvoorbeeld die omgewing van die Noorse hoofstad Oslo.
Die weer is dikwels onvoorspelbaar, en temperature is ondanks die matige Golfstroom-invloed laer as in die res van die Verenigde Koninkryk. Die gemiddelde maksimale temperatuur in die winter is 6 °C, terwyl die hoogste gemiddelde temperature in die somer tot sowat 18 °C styg. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur op die berg Ben Nevis is vriespunt.
Wes-Skotland is danksy die oseaniese strome gewoonlik warmer as die ooste, wat deur die kouer temperature van die Noordsee beïnvloed word. Tiree op die Hebride-eilande word as die sonnigste plek in die land beskou; dit het in 1975 300 sonskyndae gehad.
Die gemiddelde jaarlikse reënval varieer in die verskillende streke; die westelike hoogland is die natste gebied met meer as 3�000 millimeter reën per jaar, terwyl die reënval in die vlaktes meesal tot minder as 800 millimeter beperk bly. Hoër geleë gebiede word in die winter deur koue en sneeuval gekenmerk. Die dorp Braemar het sowat 59 sneeudae per jaar, terwyl die kusgebiede sneeuval gewoonlik op minder as tien dae per jaar het.
[wysig] Geskiedenis
[wysig] Vroeë geskiedenis
Die eerste groep van jagters en versamelaars het hulle sowat 11�000 jaar gelede in Skotland gevestig, nadat die yslaag van die laaste ystydperk begin terugwyk het. Die eerste permanente huise is sowat 9�500 jaar gelede opgerig, en die eerste noemenswaardige dorpe het sowat 6�000 jaar gelede ontstaan.
Die geskiedskrywing van Skotland het in die Romeinse tydperk begin, toe die Romeine Engeland en Wallis verower en as die provinsie Britannia by hulle ryk ingelyf het. 'n Gedeelte van Suid-Skotland het 'n tyd lank onder Romeinse invloed gekom, tog het die Romeine die noorde van Skotland, wat as Caledonia bekend gestaan het, nooit verower nie. Caledonia was destyds die tuisland van die Pikte, terwyl die Gaeliese stamme van Dál Riata, wat oorspronklik vanaf Noord-Ierland na Skotland gekom het, Argyll bewoon het.
Ná die einde van die Romeinse heerskappy in Brittanje het Skotland uit vier koninkryke bestaan: Dál Riada in die noorde; die Ryk van die Pikte, wat noord van die Firth of Forth gelê het; Strathclyde, die ryk van die Britoniese Kelte; en Bernicia, die ryk teen die Tweedmonding, wat deur die Germaanse Angele bewoon is.
[wysig] Die Wikings in Skotland
In die laat 8de eeu het die Wiking-aanvalle op die Keltiese klooster Iona die beginpunt van die Skandinawiese magsuitbreiding na Skotland gevorm, en binne enkele jare het Nordiese setlaars tot 'n beduidende magsfaktor in die politieke lewe ontwikkel. Die noordelike eilandgroepe van Orkney en Shetland is selfs tot by die middel van die 15de eeu deur Skandinawiese bewoners oorheers.
Die eerste Wiking-aanval op die klooster Iona in 795 was net die begin van 'n reeks aanvalle wat tot by die jaar 825 voortgeduur het. Veral die noordelike eilandgroepe Orkney en Shetland het 'n teiken vir die Wikings geword, en ook die Pikte aan die Skotse Noordseekus, wat 'n vryheidsstryd teen die Skotte uit die weste gevoer het, is deur Wiking-aanvalle tot so 'n mate verswak dat hulle uiteindelik 'n nederlaag gely en in 841 met die Skotse ryk verenig het.
Orkney en Shetland is omstreeks 800 by die Noorse magsgebied ingelyf, en binne 'n dekade het ook vastelandse gebiede tot by Caithness en Sutherland in die suide en tot by die Hebride-eilande in die weste in die Noorse magsfeer beland. Die Nore het hulle ná die inlywing van die Pikteryk by Skotland veral op magskonsolidasie in die verowerde gebiede gekonsentreer, maar nogtans verskeie kere regstreeks by die Skotse politiek ingemeng. Die Nordiese koning Olaf van Dublin het in 860 oorlog in Sentraal-Skotland gevoer, en die Skotse Wikings het tot by die 10de eeu verskeie kere rooftogte in die suide uitgevoer om skatte en slawe as 'n buit weg te voer. Afhangende van die politieke situasie het Noorse of Nordies-Ierse krygers daarnaas militêre steun aan óf die Skotse monarge óf hul teenstanders verleen.
Onder die heerskappy van Malcolm I van Skotland (943-954) het 'n Nordies-Ierse leër in die naam van die Skotse koning teen die Saksers geveg en 'n nederlaag gely. Kenneth II (971-995) het 'n Deense inval in die ooste van die land afgeweer. Sy nasaat Malcolm II (1005-1034) het sy dogter met graaf Sigurd die Dikke van Orkney laat trou om die noordelike grens van Skotland te beskerm. Alhoewel Skotse en Nordiese adellikes onder mekaar vir die oorheersing van die Skotse hoogland en die eilande gebaklei het, was die verhouding tussen Skotte en Nore in hierdie periode deur 'n vreedsame naasbestaan gekenmerk.
[wysig] Kwynende Nordiese invloed
Toe Sigurd die Dikke in die Slag van Clontarf gesneuwel het, is sy landbesit onder sy Noord-Skotse nakomelinge verdeel om sodoende die politieke alliansie tussen die graafskap Orkney en Skotland te bevestig. 'n Ooreenkoms tussen die grawe van Orkney en die mormaer (graaf) Macbeth van Moray het daartoe gelei dat Macbeth danksy die Nordiese steun die Skotse troon kon bestyg.
Die heerskappy van Malcolm III Canmore (1058-1093) was 'n periode van politieke stabiliteit, en as gevolg van die kwynende militêre en ekonomiese magsbasis van Orkney en die verswakkende bande met Noorweë het die Wikings 'n al hoe kleiner rol in die politiek van Skotland gespeel.
In 1263 het die Noorse koning Haakon IV 'n duur, maar onsuksesvolle strafekspedisie teen die Skotte gelei. Sy verpletterende nederlaag in die Slag naby Largs het die einde van die Nordiese invloed in Skotland bestempel. Haakon is op pad terug na Noorweë op Orkney oorlede, en die Noorse Kroon het vanweë sy finansiële moeilikhede besluit om die Skotse eilande prys te gee. Die Hebride-eilande is in 1266 aan die Skotse koning verkoop. Orkney en Shetland het nog tot by die jaar 1460 'n Noorse besitting gebly, maar in politieke en ekonomiese opsig geen noemenswaardige rol meer gespeel nie sodat die Skotse beleid nou op die Engelse bure in die suide begin konsentgreer het.
[wysig] Die Koninkryk van Skotland
Volgens die tradisionele oorlewering het die geskiedenis van die Koninkryk van Skotland 'n aanvang geneem met Kenneth I van Skotland, wat in 843 koning van die Pikte en Skotte geword het. Die Koninkryk van Skotland het in die volgende meer of min na sy huidige grense uitgebrei. Terwyl die ryk goeie en nou betrekkinge met die heersers van Engeland gehandhaaf het, is die binnelandse politiek deur 'n hewige magstryd binne die heersende dinastie oorskadu.
Met die Normandiese verowering van Engeland in 1066 het Skotland geleidelik begin wegbeweeg van sy Gaelies-Keltiese kultuur. Koning Malcolm III het getrou met Margaret, die suster van Edgar Ætheling, 'n Angel-Saksiese adellike wat aanspraak op die Engelse troon gemaak het. Margaret het veral die invloed van die Keltiese kerk verminder.
Met die troonbestyging van haar jongste seun David I is die feodale stelsel in Skotland ingevoer en die immigrasie van setlaars uit die Nederlande bevorder. Hierdie beleid was veral daarop gemik om die handelsbande met die vasteland van Europa en Skandinawië te versterk. In die laat 13de eeu het baie Normandiese en Anglo-Normandiese gesinne landgoedere in Skotland ontvang. In hierdie tydperk het ook die Skotse parlement vir die eerste keer vergader.
Ná die dood van die Jonkvrou van Noorweë, die laaste afstammeling en erfgenaam van Alexander III van Skotland, het die Skotse adel Edward I van Engeland om bemiddeling tussen die verskillende troonpretendente gevra. Die Engelse heerser het nogtans liewer geprobeer om 'n marionetmonargie onder sy invloed te vestig.
Die Skotte het weerstand teen die Engelse planne gebied en onder die leiding van Sir William Wallace en Andrew de Moray eers John Balliol en later Robert Bruce as moontlike troonopvolger ondersteun. Bruce is op 25 Maart 1306 as die nuwe Skotse koning Robert I bekroon en het op 23 en 24 Junie 1314 in die Slag van Bannockburn 'n beslissende oorwinning oor die Engelse behaal.
Die oorlogshandelinge het egter ná sy dood tydens die Tweede Skotse Onafhanklikheidsoorlog (1332-1357) weer opgevlam met Edward Balliol se vergeefse poging om Bruce se erfgename met Engelse steun van die troon te verdryf. Die politieke situasie in Skotland het met die opkoms van die Stewart-dinastie in die sewentigerjare van die 14de eeu begin stabiliseer.
Teen die einde van die Middeleeue was Skotland in kulturele opsig verdeel in die oorwegend Skotstalige vlaktes en die Gaeliessprekende hoogland. Die vlaktes was histories nouer ingeskakel by die hoofstroom van die Europese kultuur as die hoogland, wat veral deur sy clan-stelsel gekenmerk is. Die magtige clans het die hoogland tot by die Wet van Vereniging in 1707 oorheers.
In 1603 het die Skotse koning Jakob VI die erfgenaam van die Engelse troon geword en ook as koning Jakob I van Engeland geregeer. Met die uitsondering van die tydperk van die Protektoraat het Skotland 'n selfstandige staat gebly, tog was daar geskille oor die bestuur van die kerk. Ná die Glorieryke Rewolusie en die val van die Rooms-Katolieke Jakob VII het Skotland vir 'n tyd lank gedreig om 'n ander Protestantse monarg uit Engeland te kies. Die Engelse het op hulle beurt met 'n handelsboikot en die sluiting van die grens gedreig, maar uiteindelik het die parlemente van Skotland en Engeland die gemeenskaplike Wet oor die Vereniging aanvaar, waardeur die Koninkryk van Groot-Brittanje geskep is.
Twee Jakobiete-opstande in die weste van Skotland het in 1715 en 1745 nie daarin geslaag om die Huis Hanover van die Britse troon te verdryf nie.
[wysig] Die moderne tydperk
Skotland het in die tydperk van die Skotse verligting en die Industriële Rewolusie tot een van die intellektuele, handel- en nywerheidsentrums van Europa ontwikkel. Veral ná die Tweede Wêreldoorlog het die land gebuk gegaan onder die proses van de-industrialisering. Die land het desondanks in die afgelope dekades 'n soort kulturele en ekonomiese hergeboorte beleef, wat gedeeltelik te danke was aan die inkomste uit die olie- en gasontginning in die Noordsee, die vinnige groei van die elektroniese bedryf en die finansiële sektor en die skepping van die Skotse Parlement volgens die Skotland-wet van 1998.
[wysig] Ekonomie
Die Skotse ekonomie is stewig verweef met dié van Europa en ander gebiede van die Westerse wêreld en sterk uitvoergerig. Dit is in wese 'n markekonomie, alhoewel daar tot 'n beperkte mate staatlike inmenging in die ekonomiese gebeure is.
Ná die nywerheidsomwenteling het die Skotse ekonomie hom op die swaar nywerhede begin toespits, met skeepsbou, steenkoolmynbou en staalvervaardiging as die belangrikste bedrywighede. Aangesien Skotland deel uitgemaak het van die Britse Ryk, het sy uitvoergoedere maklike toegang tot die wêreldmark gevind.
Met die verskuiwing na hoë-tegnologie en dienste het die swaar nywerhede se belangrikheid in die laat 20ste eeu steeds meer afgeneem. Die tagtigerjare was gekenmerk deur 'n ekonomiese opswaai in die sogenaamde Silicon Glen-korridor tussen Glasgow en Edinburg, en 'n groot aantal tegnologiese ondernemings het hulle in Skotland gevestig. Ook die ontdekking van olievelde langs Skotland se Noordseekus het die hervorming van die plaaslike ekonomie aansienlik bevorder.
Edinburg het tot Skotland se belangrikste en Europa se sesde grootste finansiële sentrum ontwikkel. Die stad huisves die hoofkwartiere van die Koninklike Bank van Skotland (Royal Bank of Scotland, die tweede grootste bank in Europa), HBOS (die eienaars van die Koninklike Bank van Skotland) en Standard Life.
Glasgow is Skotland se grootste seehawe en die vierde belangrikste nywerheidsentrum in die Verenigde Koninkryk. Die stad lewer meer as sestig persent van Skotland se uitvoere van nywerheidsprodukte op. Alhoewel sy omvang verminder het, is skeepsbou nog steeds een van die beduidendste plaaslike nywerhede. Glasgow beskik daarnaas oor Skotland se mees uitgestrekte en ekonomies belangrikste sakesentrum. Dit is een van Europa se twintig vernaamste finansiële sentrums en huisves die hoofkwartiere van baie belangrike Britse maatskappye.
Aberdeen, wat soms ook die olie-hoofstad van Europa genoem word, dien as die sentrum van die olienywerheid. Tekstiele, chemiese produkte, distillerye, brouerye, toerisme en vissery is eweneens belangrike bronne van inkomste.
Skotland se uitvoere het in 2003 sowat £18,7 miljard (R231,7 miljard) beloop, waarvan sewentig persent of £13,1 miljard (R162,3 miljard) nywerheidsprodukte. Die belangrikste Skotse uitvoergoedere is whisky, elektroniese toerusting en finansiële dienste, met die Verenigde State, Duitsland en Frankryk as die belangrikste bestemmings.
Die bruto binnelandse produk van Skotland (BBP) het in die jaar 2002 £74 miljard (R917 miljard) of £14�651 (R181�558) per capita beloop.
Slegs sowat 'n kwart van Skotland se oppervlakte is landbougebiede, met graan en groentes as die hoofgewasse. Skaapteelt is egter steeds 'n belangrike bedryf in gebiede soos die Skotse Hoogland en die eilandgroepe wat minder geskik is vir akkerbou. Die meeste landgoedere word deur 'n relatief klein aantal mense beheer (350 mense besit meer as die helfte van die land). Die Skotse Parlement het in 2003 'n wetsontwerp, die Wet oor Landhervorming (Land Reform Act), goedgekeur, wat die aankoop van land vir plaaslike gemeenskappe en boere op huurboerderye moontlik maak, selfs in gevalle waar die eienaars onwillig sou wees om te verkoop.
[wysig] Bevolking en tale
Skotland se 5,1 miljoen inwoners is meestal van Keltiese, Angel-Saksiese en Skandinawiese afkoms. In die laaste jare het ook 'n groter aantal immigrante uit Oos-Europa hulle in Skotland gevestig, waaronder sowat 20�000 Pole.
Alhoewel die oorgrote meerderheid Skotte Skotse Standaardengels praat, is byna een derde van die bevolking ook een van die inheemse tale Skots en Gaelies magtig.
Skots-Gaelies (Gaelies: Gàidhlig) word nog deur sowat een persent van die Skotte gepraat, meestal naas Engels. Volgens die sensus van 1971 was daar net 477 mense eentalig Gaelies. Die Gaeliese taalgebied, die Gàidhealtachd, beslaan veral die noord-westelike hooglandgebiede en die eilande langs die weskus. Gaelies staan onder meer sterk op die Hebrides, in die distrikte Ardnamurchan, Wester Ross en West Sutherland aan die weskus en in klein gemeenskappe in Perthshire (Gaelies: Peairt), Invernessshire (Inbhirnis), Sutherland (Cataibh), Ross en Cromarty (Ros is Cromba), Argyll (Earra-Ghaidheal), Nairn (Narunn) en Bute (Boid). Die taal word as 'n streektaal erken.
Skots, 'n Germaanse taal wat nou verwant is aan Engels, word deur sowat dertig persent van die bevolking gepraat. Die taal was oorspronklik 'n Angel-Saksiese dialek en het ook 'n literêre tradisie, nogtans het belangstelling in Skots eers in die afgelope jare weer duidelik toegeneem. Skots word net soos Gaelies as 'n streektaal erken.

Summary:
Skotland (Engels: Scotland, Skots-Gaelies: Alba [ˈaləpə], Latyns-Kelties: Caledonia) is 'n deelstaat in die noordweste van Europa en vorm een van die vier deelstate van die Verenigde Koninkryk. Die hoofstad, Edinburg (Engels: Edinburgh), is een van die belangrikste finansiële sentrums in Europa.
Skotland beslaan met 78�772 vierkante kilometer sowat een derde van Groot-Brittanje se oppervlakte en grens aan Engeland in die suide. Die grenslyn loop oor 'n afstand van 96 kilometer tussen die Tweedrivier aan die ooskus en die Solway Firth in die weste. In die ooste word Skotland deur die Noordsee begrens, in die noorde en weste deur die Atlantiese Oseaan, en in die suidweste deur die Noordelike Kanaal en die Ierse See. Die eiland Ierland lê sowat 30 kilometer van Skotland se mees suidwestelike landtong af.
Naas die vastelandse gebied is daar meer as 790 eilande. Skotland beskik oor die grootste reserwes van ru-olie in die Noordelike Atlantiese Oseaan en die Noordsee.
Die Koninkryk van Skotland het tot 1 Mei 1707 as 'n onafhanklike staat bestaan en het daarna volgens die Wet van Vereniging (Acts of Union) met die Koninkryk van Engeland saamgesmelt om die Koninkryk van Groot-Brittanje te vorm.