[ത രുത്തുക] കര്‍ത്തൃത്തവു ക ലവു
വ ദ വ്യ സന ണ് ഇത ന്റ രചയ ത വ് എന്ന ണ് വ ശ്വസ ക്കപ്പ ടുന്നത്. ച ല പണ്ഡ തന്മ രുട അഭ പ്ര യത്ത ല് 3800 വര്‍ഷ മുന്‍പ ണ് വ്യ സന് ജ വ ച്ച രുന്നത്. പക്ഷ വ ദക ലത്ത നുശ ഷ ഏത ണ്ട് ക്ര .വ. 950 ല ണ് വ്യ സന്റ ജനന എന്ന് ഹസ്ത ന പുരത്ത ല് നടത്ത യ ഉല്‍ഖനനങ്ങള് സൂച പ്പ ക്കുന്നു.
തന്റ മക്കളുട യു അവരുട മക്കളുട യു അവരുട മക്കളുട യു ബന്ധുക്കളുട യു സ്വത്തുക്കളുട യു കഥയ ല് കവ മനുഷ്യകഥ ക ണുകയു വ്യ സന് പറഞ്ഞുക ടുക്കുന്നതനുസര ച്ച് ശ്ര ഗണപത അതു എഴുത സൂക്ഷ ക്കുകയു ച യ്തു എന്ന ണ് ഐത ഹ്യ . അദ്ദ ഹ ഒര സമയ രചയ ത വു , കഥ പ ത്രവു , സ ക്ഷ യുമ യ .
ആധുന ക ചര ത്രക രന്മ രുട അഭ പ്ര യ പ്രക ര മഹ ഭ രതത്ത ന്റ കര്‍ത്ത വ് ഒര ള ക ന് വഴ യ ല്ല. പല നൂറ്റ ണ്ടുകള ല് പലരുട യു പ്രത ഭ പ്രവര്‍ത്തനത്ത ല് ന ന്ന് ഉരുത്ത ര ഞ്ഞ് വന്ന ഒരു അസ ധ രണ ഗ്രന്ഥമ ണ് മഹ ഭ രത എന്ന ണ് അവരുട അഭ പ്ര യ . കൃത യുട ആദ്യരൂപ ജയ എന്ന യ രുന്നു അറ യപ്പ ട്ട രുന്നത് എന്ന് ആദ പര്‍വ്വത്ത ല് തന്ന പറഞ്ഞ ര ക്കുന്നു. അത് 8000 ഗ്രന്ഥങ്ങള്(ശ്ല കങ്ങള്) ഉള്ളത യ രുന്നത്ര . പ ന്ന ടത് 24000 ഗ്രന്ഥങ്ങളുള്ള ഭ രതസ ഹ ത എന്ന രൂപ പ്ര പ ച്ചു. അത ല് ന ന്ന ണ് ഇന്നുള്ള മഹ ഭ രത വളര്‍ന്നതു ഈ രൂപ പ്ര പ ച്ചതു . എന്ത യ ലു ഭ രതയുദ്ധ ഒരു ചര ത്രസ ഭവ ആണ ന്ന് മ ക്കചര ത്രക രന്മ രു സമ്മത ക്കുന്നു. ആദ പര്‍വ്വത്ത ല് കുരുപ ണ്ഡവ സ നകള് കല ദ്വ പര യുഗങ്ങളുട ഇടയ ല് സ്യമന്തപചകത്ത ല് വച്ച് യുദ്ധ ച യ്തു എന്ന ണ് പറയുന്നത്. ക്ര സ്തുവ നു മുമ്പ് 3102 ആണ് അത ന്ന ണ് ചര ത്രക രന്മ രുട പക്ഷ .
ഭ രതകഥയുട ആദ്യരൂപ എന്ന ണ് ഉണ്ട യത ന്ന് വ്യക്തമല്ല. അശ്വല യന്റ ഗൃഹസൂത്രത്ത ലു , ശ ഖ യന്റ ശ്ര തസൂത്രത്ത ലു മഹ ഭ രത ഭ രത മുതല യ വ ക്കുകള് പ്രയ ഗ ച്ച ര ക്കുന്നു. പ ണ ന യത്ത ല കട്ട വസുദ വന്, അര്‍ജ്ജുനന് മുതല യവര പര മര്‍ശ ച്ച ര ക്കുന്നു. ബുദ്ധമതത്ത ന്റ ഉദയക ല ത ട്ട് മഹ ഭ രത ന ലന ല്‍ക്കുന്നു. ക്ര സ്തുവ നു മുമ്പ് അഞ്ഞൂറുമുതല് ഇന്നു വര അത ന് വല യ മ റ്റമ ന്നു സ ഭവ ച്ച ട്ട ല്ല എന്ന ണ് ചര ത്രക രന്മ ര് പറയുന്നത്. പര ശരപുത്രന യ വ്യ സന മ ത ത്ത ര യ രണ്യകത്ത ല് പര മര്‍ശ ച്ച ര ക്കുന്നു.ബുദ്ധന് പൂര്‍വ്വജന്മത്ത ല് 'കല്‍ഹദ്വ പ യന' എന്ന പ രുണ്ട യ രുന്നു എന്ന വ ശ്വ സ സ്മരണ യ ആണ്. വ്യ സന്റ മറ്റ രു ന മ 'കൃഷ്ണദ്വ പ യനന്' എന്ന യ രുന്നല്ല .
പലത ള വുകള യു അവല ബ ക്കുമ്പ ള് മഹ ഭ രത ബുദ്ധനു മുന്‍പ് തന്ന പ്രച രത്ത ല രുന്ന രുന്നു എന്നു കരുതണ . അക്ക ലത്ത് അത് ഒരു കൃത യുട രൂപ പ്ര പ ച്ച എന്നത് വ്യക്തമല്ല. ഏറ്റവു കുറഞ്ഞത് ക്ര സ്തുവ നു മുമ്പ് ന നൂറ നു മുന്നൂറ നു ഇടയ ല ങ്ക ലു മഹ ഭ രത പുസ്തകരൂപ പ്ര പ ച്ചു എന്നു മ ത്ര മനസ്സ ല ക്ക .
വ ദക ലത്ത ഒരു പ്രധ ന ഋഷ കുടു ബഅ ഗമ യ വസ ഷ്ഠമഹര്‍ഷ യുട പുത്രന യ പര ശരന് ഒരു മുക്കുവ സ്ത്ര യ ലുണ്ട യ മകന ണ് വ്യ സന് എന്ന ദ്വ പ യനന്. അമ്മയ പ ല തന്ന കറുത്ത ന റമ യത ന ല് കൃഷ്ണ ദ്വ പ യനന് എന്ന പ രു ഉണ്ട യ രുന്നു. ച റുപ്പത്ത ല തന്ന സന്ന്യ സ സ്വ കര ച്ച അദ്ദ ഹ ശ്ര ശുകന് എന്ന മകന് ജന്മവു നല്‍ക യ ട്ടുണ്ട്. ദ്വ പ യനന് യ വ്വനക ലത്ത് തന്ന അവശ ഷ ച്ച രുന്ന വ ദമന്ത്രങ്ങള് എല്ല ശ ഖര ച്ച് അവക്ക് രൂപവു ഉച്ച രണര ത യു സ്ഥ പ ച്ചു. ആര ത യ ല ണ് അവ ഇന്നു അറ യപ്പ ടുന്നത്. ഇന്ത്യയുട സ സ്ക രത്ത ന് ആധ രവു ഒരു യുഗഗ്രന്ഥവു അദ്ദ ഹ നല്‍ക . ജനങ്ങള് അദ്ദ ഹത്ത ആദരപൂര്വ്വ വ ദവ്യ സന് എന്ന് വ ള ച്ചു തുടങ്ങ .
വ്യ സന് ന മ ശ രണ്യത്ത ല കുരുക്ഷ ത്രത്ത നടുത്ത വല യ ഒരു ആരണ്യ സര്‍വ്വകല ശ ല തന്ന നടത്തയ രുന്നു എന്ന് കരുതപ്പ ടുന്നു. അദ്ദ ഹത്ത ന്റ പുത്രന യ ശുകമഹര്‍ഷ യുട പ്രഗല്ഭന യ ശ ഷ്യന ണ് ശുക്ലയജുര്‍വ ദകര്‍ത്ത വ യ യ ജ്ഞവല്‍ക്യന്. .
ചര ത്രക രന്മ രുട അഭ പ്ര യത്ത ല് മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങള ലൂട യ ണ് മഹ ഭ രത ഇന്നുക ണുന്ന രൂപത്ത ല ത്ത യത്.അത ല ആദ്യഘട്ട മൂലകൃത യുട രചനയ ല് ന ന്നുതുടങ്ങുന്നു.രണ്ട് കുലങ്ങള് - കുരുവ ശജരു പ ണ്ഡവരു - തമ്മ ലുള്ള കലഹമ ണ് ഇത വൃത്ത .വളര ക്ക ല ഇവർ തമ്മ ല് വഴക്ക ടുകയു അവസ ന ഒരു ജനതയ യ മ റുകയു ച യ്തു.ഈ ഐക്യത്ത പറ്റ യജുര്‍വ ദത്ത ല് വ വരണമുള്ളത ന ല് ബ .സ 10ആ നൂറ്റ ണ്ട നുമുന്‍പ ണ് എന്ന് ചര ത്ര പറയുന്നു.ആദ്യക ലങ്ങള ല് ഗ നരൂപത്ത ല ണ് ഈ കഥ പ്രചര ക്കപ്പ ട്ടത്.ശ ഷ വന്നവര് കഥയ ഗ്രന്ഥരൂപത്ത ല ക്ക .ഇത ണ് മഹ ഭ രതത്ത ന്റ ജയ എന്ന ആദ്യരൂപ .പ ണ്ഡവരുട ജയ എന്നത വ ഈ ഗ്രന്ഥത്ത നു ഇത്തരമ രു പ രുവര ന് ക രണ . ബ .സ 5ആ നൂറ്റ ണ്ട ല് രച ക്കപ്പ ട്ട ഗ്രന്ഥമ യ അശ്വല യനഗൃഹ്യസൂത്രത്ത ല് ഭ രത എന്ന രു കൃത യ പര മർശ ച്ചുക ണുന്നു.മൂലകൃത യ ൽ ബ്രഹ്മ വ ന ണ് ഈശ്വരസങ്കല്പ . യുദ്ധഗ നങ്ങള ല്ല പ ല്‍ക്ക ലത്ത് ക്ര ഡ കര ച്ച് വ്യ സന് ഗ്രന്ഥ രച ച്ചു എന്നത ന ല് തന്ന എഴുത്തുസമ്പ്രദ യ കണ്ടുപ ട ക്കപ്പ ട്ടത നുശ ഷമ വണ ഇത് എന്ന് അനുമ ന ക്ക .
[ത രുത്തുക] ഉള്ളടക്കത്ത ന്റ പ്രത്യ കതകള്
മഹ ഭ രതത്ത ല ശ്ല കങ്ങള് പ ശ്ച ത്യ ഇത ഹ സങ്ങള യ ഹ മറ ന്റ ഇല യഡ ല യു ഒഡ സ യ ല യു ആക ശ്ല കങ്ങളുട എട്ട രട്ട വരു . മഹ ഭ രതത്ത ല് ലക്ഷ ശ്ല കങ്ങളുണ്ട ന്ന ണ് പ്രസ ദ്ധ യ ങ്ക ലു , ഉത്തര ഹ പ ഠത്ത ല് 82136 ഉ ദക്ഷ ണ ഹ പ ഠത്ത ല് 95586 ഉ ശ്ല ക വ തമ ക ണുന്നുള്ളൂ. എങ്ക ല് തന്ന യു അത ന്റ വല പ്പ ഏവര യു അത ശയ പ്പ ക്കുന്നു. അതുക ണ്ടു തന്ന യ ണ് മഹ ഭ രത ഹ മ ലയത്ത ടു സമുദ്രത്ത ടു ഉപമ ക്കപ്പ ടുന്നത്.
പത ന ട്ടു പര്‍വ്വങ്ങള യ ണ് മഹ ഭ രത വ ഭജ ക്കപ്പ ട്ട ര ക്കുന്നത്. ആദ പര്‍വ്വ , സഭ പര്‍വ്വ , വനപര്‍വ്വ , വ ര ടപര്‍വ്വ , ഉദ്യ ഗപര്‍വ്വ , ഭ ഷ്മപര്‍വ്വ , ദ്ര ണപര്‍വ്വ , കര്‍ണ്ണപര്‍വ്വ , ശല്യപര്‍വ്വ , സ പ്ത കപര്‍വ്വ , സ്ത്ര പര്‍വ്വ , ശ ന്ത പര്‍വ്വ , അനുശ സനപര്‍വ്വ , അശ്വമ ധപര്‍വ്വ , ആശ്രമവ സ കപര്‍വ്വ , മ സലപര്‍വ്വ , മഹ പ്ര സ്ഥ ന ക പര്‍വ്വ , സ്വര്‍ഗ്ഗ ര ഹണപര്‍വ്വ എന്ന വയ ണവ. ഹര വ ശ എന്ന ഖ ലപര്‍വ്വ കൂട ച ര്‍ത്ത ല് ലക്ഷ ശ്ല ക എന്ന കണക്ക് ത കയുകയു ച യ്യു . ഓര പര്‍വ്വത്ത നു ഉപവ ഭ ഗങ്ങളുണ്ട് അവക്കു പര്‍വ്വ എന്നു തന്ന ആണ് പറയുന്നത്, ഉപപര്‍വ്വത്ത വ ണ്ടു അദ്ധ്യ യ ആയ ത ര ച്ച ര ക്കുന്നു. വ ഭജ ക്കപ്പ ട ത്ത പര്‍വ്വങ്ങളു ക ണ , പര്‍വ്വസ ഗ്രഹത്ത ല് ഓര പര്‍വ്വത്ത ല യു ഭ ഗവ ഭ ഗങ്ങളുട പ രു , അത ല കഥ സൂചനയു , പദസ ഖ്യയു ക ടുത്ത ര ക്കുന്നു. ഇന്ത്യയ ല് ഓര സ്ഥലത്തുന ന്നു ലഭ ച്ച പുസ്തകങ്ങള് അനുസര ച്ച് ശ്ല കങ്ങളുട എണ്ണത്ത ലു മറ്റു ച റ യ ച റ യ വ്യത്യ സങ്ങള് കണ്ടു വരുന്നു.
[ത രുത്തുക] പ്രധ ന കഥ
മഹ ഭ രത ഭരതവ ശത്ത ന്റ കഥയ ണ്. മഹ ഭ രതത്ത ന്റ ആദ പരവത്ത ല് ദുഷ്യന്ത മഹ ര ജ വ ന്റ യു ഭ ര്യ ശകുന്തളയുട യു കഥ വ വര ക്കുന്നു. അവരുട പുത്രന യ സര്‍വദമനന് പ ന്ന ടു ഭരതന് എന്നറ യപ്പ ടുന്നു. ഭരതന് ആസ തുഹ മ ലയ അടക്ക വ ഴുന്നു. ഭരതന്റ സ മ്ര ജ്യ ഭ രതവര്‍ഷ എന്നറ യപ്പ ടുന്നു. ഭരതചക്രവര്‍ത്ത യുട വ ശത്ത ല് പ റന്നവര് ഭ രതര് എന്നറ യപ്പ ടുന്നു. ഭരതവ ശത്ത ന്റ കഥയു ഭ രതവര്‍ഷത്ത ന്റ ചര ത്രവുമ കുന്നു മഹ ഭ രത .
മഹ ഭ രത കഥയുട നട്ട ല്ല് ക രവപ ണ്ഡവ വ ര ആണ്. അതുക ണ്ടു തന്ന കഥ പ ണ്ഡുവ ന്റ യു ധൃതര ഷ്ട്രരുട യു ജനനത്ത ല് തുടങ്ങുന്നു. ഭ മന് ദുര്യ ധനന വധ ക്കുന്ന ടത്ത ണ് പ്രധ ന കഥയുട അവസ ന . പ്രധ ന കഥ ഒരു നൂറ്റ ണ്ട ന ഉള്‍ക്ക ള്ളുന്നു. മുഴുവന് കഥയു കൂട കണക്ക ല ടുക്കുകയ ണ ങ്ക ല് അതു നൂറ്റ ണ്ടുകളുട കഥയ കു . ക രവപ ണ്ഡവരുട പ്രപ ത മഹന യ വ്യ സന് രചയ ത വു സ്വയ ഒരു കഥ പ ത്രവുമ ണ്.
[ത രുത്തുക] കഥ ഗ ത്ര
ആഖ്യ ന പ ഖ്യ നങ്ങളുട യു തത്ത്വവ ച രങ്ങളുട യു , വ ദ കവു , പ ര ണ കവു ആയ കഥകളുട യു ന ട ട കഥകളുട യു ഒരു മഹ സഞ്ചയ ആണ് മഹ ഭ രത . പ്രസക്തങ്ങള യ പ്രസ ഗങ്ങളു , മറ്റ ങ്ങു ക ണ ത്ത വര്‍ണ്ണനകളു മഹ ഭ രതത്ത ല് അങ്ങ ളമ ങ്ങ ള ക ണ .
[ത രുത്തുക] വ ദ ക കഥകള്
ആഖ്യ നഗ ത്രത്ത ല പ്രധ നഘടക വ ദ കസ്വഭ വങ്ങളുള്ള പ്ര ച നകഥകള ണ്. വ ദപ രമ്പര്യത്ത ല് ന ന്നു , ബ്ര ഹ്മണ സ സ്ക രത്ത ല് ന ന്നു ഉയ ര്‍ക്ക ണ്ടത വണ അവ. പ ത വ്രത്യമ ഹത്മ്യത്ത വ ഴ്ത്തുന്ന സത്യവത യുട കഥയു , സത്യമ ഹ ത്മ്യത്ത അട സ്ഥ നമ ക്ക യ ര ക്കുന്ന ഹര ശ്ചന്ദ്രന്റ കഥയു അക്കൂട്ടത്ത ല് പ ടുന്നു.
[ത രുത്തുക] ജന്തുസ ര പദ ശകഥകള്
ആകര്‍ഷണ യമ യ മറ്റ രു ഘടകമ ണ് ജന്തുസ ര പദ ശകഥകള്, വ വ ധ ജന്തുക്കള് കഥ പ ത്രങ്ങള് ആകുന്ന ഈ കഥകള് ന ത , ധര്‍മ്മ മുതല യവയുട ഗഹനതയ സ ധ രണക്ക രനു മനസ്സ ല കത്തക്ക വ ധത്ത ല് ലള തമ യ ച ത്ര കര ക്കുന്നു. ഇവയ ലധ കവു സ വ ദരൂപത്ത ല ണ് രച ക്കപ്പ ട്ട ട്ടുള്ളത്.
[ത രുത്തുക] ശ സനകള്
ഏത രു തലത്ത ലുള്ള വ്യക്ത കളു സമൂഹത്ത ന യ ച ലതു ച യ്യ ണ്ടതുണ്ട ന്ന് ഊന്ന യുറപ്പ ക്കുന്ന ന യമങ്ങള ണ് ശ സനകള് എന്നറ യപ്പ ടുന്നത്. മ ക്ഷപ്ര പ്ത ക്കുള്ള വഴ യു ശ സനകള ല് ക ണ . ശ ന്ത പര്‍വ്വത്ത ന്റ തുടക്ക തന്ന ര ജന ത യ സ ബന്ധ ക്കുന്ന ര ജധര്‍മ്മ നുശ സനത്ത ല ണ്. മ ക്ഷധര്‍മ്മ നുശ സന , ആപര്‍ദ്ധമ നശ സന തുടങ്ങ യ ശ സനകളു ശ ന്ത പര്‍വ്വത്ത ല് ക ണ . ശ ന്ത പര്‍വ്വത്ത നു പുറമ അനുശ സനപര്‍വ്വത്ത ലു ശ സനകള ക ണ ന് കഴ യു .
[ത രുത്തുക] ധര്‍മ്മശ സ്ത്രതത്വങ്ങള്
മഹ ഭ രതത്ത ല ത ത്വ ക ചര്‍ച്ചകള് എത്രയ ന്നു പറയ ന വ ല്ല, അനുശ സനപര്‍വ്വത്ത ല് വ ശദ കര ക്കുന്നത് പ്രധ നമ യു ധര്‍മ്മശ സ്ത്രങ്ങള ലടങ്ങ യ തത്ത്വങ്ങള് മ ത്രമ ണ് മഹ ഭ രതത്ത ല് പ്രധ നമ യു ന ല് തത്ത്വ പദ ശ ഗ്രന്ഥങ്ങള ണുള്ളത്
എന്ന വയ ണവ. മറ്റു തത്ത്വച ന്തകളധ കവു ഭ ഷ്മ പദ ശരൂപത്ത ല വ ദുര പദ ശരൂപത്ത ല ആണു ക ണുക. ഭഗവദ്ഗ ത മഹ ഭ രതത്ത ല് ആദ്യക ലത്ത് ഇല്ല യ രുന്നു. പ ന്ന ട ണത് എഴുത ച്ച ര്ക്കപ്പ ട്ടത്.
[ത രുത്തുക] ച ന്ത പരതയു കല പരതയു
ആയ രക്കണക്ക ന് വര്‍ഷങ്ങള യ വ ദതുല്യമ യ ന ലന ല്‍ക്കുന്ന മഹ ഭ രതത്ത ഭ രത യര്‍ക്ക് ബഹുമ നത്ത ട അല്ല ത ക ണ ന് കഴ യ ല്ല. ഭ രത യസ സ്ക ര ച റ യച റ യ മ റ്റങ്ങള ടു കൂട യ ണ ങ്ക ലു പുര തനക ല മുതല്‍ക്ക പ്രച രത്ത ല ര ക്കുന്ന ദക്ഷ ണ പൂര്‍വ്വ ഷ്യന് ര ജ്യങ്ങള ലു അങ്ങന തന്ന . പ ശ്ച ത്യ ന രൂപകര്‍ക്ക് ഒര ക്കലു തന്ന മഹ ഭ രതത്ത ന്റ ഗഹനത മനസ്സ ല ക്ക ന് സ ധ ച്ച ട്ട ല്ല എന്ന ണ് ഇവ ടങ്ങള ല ചര ത്രക രന്മ രുട അഭ പ്ര യ .[അവല ബ ആവശ്യമ ണ്] പ തുവ പ രസ്ത്യകൃത കള കൂടുതല് മനസ്സ ല ക്ക ന് ശ്രമ ക്കുന്ന പ്രശസ്ത പ ശ്ച ത്യന രൂപകന യ വ ന്റര്‍ന റ്റ്‌സ് മഹ ഭ രതത്ത സ ഹ ത്യരക്ഷസ് എന്ന ണ് വ ള ച്ചത്. എങ്ക ലു "ഈ ക നനത്ത ന്റ അട ത്തട്ട ല് ന ന്ന് സത്യവു യഥ ര്‍ത്ഥവുമ യ ഒരു കവ ത വളര്‍ന്നു വരുന്നുണ്ട്" എന്നു അദ്ദ ഹ പറഞ്ഞ രുന്നു.[അവല ബ ആവശ്യമ ണ്]
അനശ്വരങ്ങള യ കവ ത ഭ ഗങ്ങളുട യു , അഗ ധമ യ ജ്ഞ നത്ത ന്റ യു സ ഭ ര മഹ ഭ രതത്ത ഏറ്റവു മന ഹരമ യ കൃത യ ക്കുന്നത്ര . രചയ ത വ് തന്ന സ്വന്ത കൃത യ അത്ഭുതകര എന്ന ണ് വ ശ ഷ പ്പ ച്ചത്. സൂക്ഷ്മ ര്‍ത്ഥത്തത്ത ല് രച ക്കപ്പ ട്ടതു , ന ന ശ സ്ത്രതത്വപൂര്‍ണ്ണവു , സ സ്ക രസ ന്ദ്രവു ആയ കൃത വ ദ പന ഷത് സമ നമ ണ ന്ന് കവ അഭ മ ന ക്കുന്നു.
മഹ ഭ രതത്ത ല് ന ന്ന് ആറ്റ ക്കുറുക്ക എടുക്കുവ ന് കഴ യുന്ന രസ ശ ന്തമ ണ്. തന്റ കുട്ട ക്ക ലത്തു തുടങ്ങ യ വ രത്ത ന്റ അശ ന്ത യ ല് ന ന്നു കവ ആഗ്രഹ ക്കുന്നത് മ ചനമ ണ്. മ ചനത്ത ന്റ സ്ഥ യ ആയ ഭ വമ ണ് ശ ന്ത . മഹ ഭ രതത്ത പ ലുള്ള ഒരു സ ഹ ത്യസമുച്ചയ അത ന്റ സ സ്ക രവ ജ ത്യത്ത ല് അട സ്ഥ നപ്പ ട്ട ര ക്കുന്നു. ഭഗവദ്ഗ ത പ ലുള്ള ഭ ഗങ്ങള കട്ട കഥ ഘടനയ ട ത്തു ഒറ്റക്കു അത മന ഹരങ്ങള ണ്. ഉപന ഷത്തുകള ലു ബ ദ്ധജ തക കഥകള ലു പ ന്ന ട് ബ ബ ള ലു ക ണുന്ന ഗഹനതയ ല ള ത്യത്ത ല് ഉറപ്പ ച്ചുന ര്‍ത്തുന്ന ര ത യ ണ് മഹ ഭ രതത്ത ലു ക ണ വുന്നത്. അവയ ല് ഉള്ളതുപ ല തന്ന മഹ ഭ രതത്ത ല യു ഏറ്റവു ഉജ്ജ്വലമ യ ച ന്ത "തന ക്ക് പ്രത കൂലമ യത് മറ്റുള്ളവര ട് ച യ്യരുത്"എന്ന ണത്ര .
[ത രുത്തുക] മഹ ഭ രത എന്ന ന മ
മഹത്തു ഭ രവത്തു ആയതുക ണ്ട ണ് മഹ ഭ രത എന്ന ന മ ലഭ ച്ചത ന്ന വ ദ ലള തമ ങ്ക ലു യുക്ത സഹമല്ല. ഭരതവ ശത്ത ല് പ റന്നവര കുറ ച്ചുള്ള ഗ്രന്ഥമ യത ന ല് ഭ രത എന്നു മഹത്ത യ ഭ രതഗ്രന്ഥ മഹ ഭ രത എന്നു ആയ ന്ന ണ് ഒരു കൂട്ടര് പറയുന്നത്. ഭരതന്മ രുട ജ വ തകഥയ ണ ത ന്ന് ഭ രതത്ത ല് തന്ന പറയുകയു ച യ്യുന്നു. മഹത്ത യ ഭ രതയുദ്ധത്ത ക്കുറ ച്ചുള്ള കൃത യ ക മഹ ഭ രത . മഹ ഭ രത ഖ്യ ന എന്നു മഹ ഭ രതത്ത ല് തന്ന വ ശ ഷ പ്പ ച്ച ര ക്കുന്നു. മഹ ഭ രത ഖ്യ ന എന്നതു ചുരുങ്ങ യു മഹ ഭ രത എന്നു വര . ഭരതന്മ രുട ജ വ തകഥ മഹ ഭ രത എന്ന വ ദത്ത ട ണ് ഏറ യപങ്ക് പണ്ഡ തരു കൂറുപുലര്‍ത്തുന്നത്. "ഭരത ന മഹജ്ജന്മ മഹ ഭ രതമുച്യത " എന്നു മഹ ഭ രതത്ത ല് തന്ന പറഞ്ഞ ട്ടുമുണ്ടല്ല .
[ത രുത്തുക] അഞ്ച വ ദ
മഹ ഭ രതത്ത അഞ്ച വ ദമ യ വ്യവഹര ക്ക റുണ്ട്. (ഭ രത പഞ്ചമ വ ദ ). ഭ രതമ കുമഞ്ച വ ദത്ത പഠ പ്പ ച്ച്എന്ന് തുഞ്ചത്ത് എഴുത്തച്ഛനു പ്രസ്ത വ ച്ച ട്ടുണ്ട് (മഹ ഭ രത ). പുര ണ ത ഹ സങ്ങള ല വ ലപ്പ ട്ട സമ്പത്ത യ ഈ ഗ്രന്ഥത്ത ല് ധര്‍മ ധര്‍മള കുറ ച്ചുള്ള വ ശ ഷ്ട പദ ശങ്ങള് അടങ്ങ യ ര ക്കുന്നു. ഇത ന അഞ്ച വ ദമ യ കരുതുന്നത നു ക രണവു അത വ . ഭ രത മ ത്രമ ണ് അഞ്ച വ ദ എന്നു , അതല്ല പുര ണ ത ഹ സങ്ങള് മുഴുവനുമ ണ് അഞ്ച വ ദമ ന്നു , ഇത ഹ സങ്ങള് മ ത്രമ അഞ്ച വ ദമ കൂ എന്നു വ വ ധ ഭ പ്ര യങ്ങള് ന ലവ ലുണ്ട്.
[ത രുത്തുക] പുനര ഖ്യ നങ്ങളു വ വര്‍ത്തനങ്ങളു
മൂലകൃത യ യ വ്യ സമഹ ഭ രതത്ത ന് പ ന്ന ട് പല പുനര ഖ്യ നങ്ങളു വ വർത്തനങ്ങളു ഉണ്ട യ ട്ടുണ്ട്. കന്നടയ ല പമ്പഭ രത ആദ്യത്ത വ വർത്തനമ യ കണക്ക ക്കുന്നു. മലയ ളത്ത ല് കണ്ണശ്ശഭ രത , ഭ രതമ ല, ഭ രത പ ട്ട്, ഭ രതഗ ഥ, ഭ ഷ ഭ രത ചമ്പു തുടങ്ങ യവയു പ ന്ന ട് തുഞ്ചത്ത ഴുത്തച്ഛന്റ മഹ ഭ രത ക ള പ്പ ട്ടു പ്രത്യക്ഷപ്പ ട്ടു. ഓര ആഖ്യ നത്ത ലു വ്യത്യസ്തതലങ്ങള ല് ത ളങ്ങ ൻ കഴ വുള്ള മഹ ഭ രതത്ത ന്റ അകക്ക മ്പ് അത നു ശ ഷവു പ ട്ടുകൾ, ചമ്പു, തുള്ളല്, ആട്ടക്കഥ, മഹ ക വ്യ , ഖണ്ഡക വ്യ , കവ ത, ന വല്, ന ടക എന്ന ങ്ങന പല രൂപത്ത ലു ഭ വത്ത ലു മുഴുവന യ ഭ ഗ കമ യ രൂപ ക ണ്ട ട്ടുണ്ട്.
[ത രുത്തുക] ക ടുങ്ങല്ലുര് കുഞ്ഞ ക്കുട്ടന് തമ്പുര ന്റ ഭ ഷ ഭ രത
വ്യ സവ രച തമ യ മഹ ഭ രതത്ത ന്റ പദ നുപദ വ വര്‍ത്തന .
[ത രുത്തുക] തുഞ്ചന്റ മഹ ഭ രത ക ള പ്പ ട്ട്
പ്രധ നമ യു വ്യ സഭ രതത്ത യു ഉപ ത്ബലകമ യ കണ്ണശ്ശഭ രത , ഭ രതമ ല, കൃഷ്ണഗ ഥ തുടങ്ങ യ മറ്റു ക വ്യങ്ങള യു ഉപജ വ ച്ച് തുഞ്ചത്തു ര മ നുജന് എഴുത്തച്ഛന് രച ച്ച മഹ ഭ രത ക ള പ്പ ട്ട് ആണ് മലയ ളത്ത ല ഏറ്റവു പ്രച രത്ത ലുള്ള ഭ രത ഖ്യ ന . ക ള പ്പ ട്ടുകള ല് പ്രച രവു പനയ ലപ്പകര്‍പ്പുകളു അച്ചട പ്രത കളു കൂടുതല് കണ്ട ട്ടുള്ളത് ര മ യണത്ത ന ണ ങ്ക ലു ആദ്യമ യ മുദ്രണ ച യ്തത് മഹ ഭ രത ക ള പ്പ ട്ട ണ്. ചതുര ഗപട്ടണ ക ളഹസ്ത യപ്പ മുതല യ രുട മകന് അരുണ ചലമുതല യ ര് വ ദ്യ വ ല സ അച്ചുകൂടത്ത ല് ന ന്നു 1862-ല് 'ശ്ര മഹ ഭ രത പ ട്ട്' ആദ്യമ യ സമ്പൂര്‍ണ്ണമ യ പ്രക ശന ച യ്തു. ഏഴുവര്‍ഷ കൂട കഴ ഞ്ഞ് 1869-ല ണ് ര മ യണ ക ള പ്പ ട്ട് ആദ്യമ യ അച്ചട ക്കപ്പ ടുന്നത്.
(ഇത നുമുര്‍പു തന്ന 1851-ലു ('പ ഠ ര ഭ - പ ഠ 41' - തലശ്ശ ര - കര്‍ണ്ണപര്‍വ്വ 13 ഈരട കള്) 1860-ലു (ഹ ര്‍മന് ഗുണ്ടര്‍ട്ട് - പ ഠമ ല)) ഭ രത ക ള പ്പ ട്ട ന്റ വളര ച റ യ ഖണ്ഡങ്ങള് അച്ചട ക്കപ്പ ട്ട ട്ടുണ്ട്.)
പ ല്‍ക്ക ലത്ത് അച്ചട അഭൂതപൂര്‍വമ യ പ്രച ര ന ട യപ്പ ള് ക ള പ്പ ട്ടു ഭ രതത്ത നു എണ്ണമറ്റ പ്രത കളുണ്ട യ . സ മ ന്യജനത്ത ന് സുലഭമ യ എന്ന മ ച്ചത്ത ട പ്പ പക്ഷ ഈ അച്ചട പ്പ രുപ്പ മൂല ധ ര ള പ ഠഭ ദങ്ങളു ഉണ്ട യ .
ത രൂരുള്ള തുഞ്ചന് സ്മ രകഗവ ഷണക ന്ദ്രത്ത നുവ ണ്ട ക ഴ ക്ക ട് സര്‍വകല ശ ല മലയ ള വ ഭ ഗത്ത ല പ്ര ഫ. (ഡ .) പ .എ .വ ജയപ്പന് സ ശ ധ തസ സ്കരണ ച യ്ത് തൃശൂര് കറന്റ് ബുക്സ് പ്രസ ദ്ധ കര ച്ച ശുദ്ധപ ഠമ ണ് മഹ ഭ രത ക ള പ്പ ട്ട ന്റ ഏറ്റവു ഒടുവ ലത്ത തലമുറയ ല് പ ട്ട അച്ചട പ്രത . വളര യധ ക അദ്ധ്വ ന ച യ്ത് ഭ ഷയ്ക്കുവ ണ്ട ഈ മഹദ്‌കൃത ക ള പ്പ ട്ട ന്റ യഥ മൂല തന്ന യ യ ശ സ്ത്ര യമ യ തയ്യ റ ക്കുന്നത ന് 22 ത ള യ ലഗ്രന്ധങ്ങള യു ഒട്ടനവധ ഇതരഭ രതപ ഠങ്ങള യു അവല ബ ച്ച ട്ടുണ്ട്.
[ത രുത്തുക] ഉപസ ഹ ര
വചനമഹ മയ ലു , ആശയ സമ്പുഷ്ടതയ ലു , വര്‍ണ്ണനയ ലു ഇത്രയ റ മുന്ന റ യ മറ്റ രു കൃത യ ല്ല. "ദ്ര ണര് സ ന പത യ കുമ്പ ള് നടന്ന ര ത്ര യുദ്ധത്ത ന്റ വര്‍ണ്ണനപ ല യഥ ര്‍ഥവു , ഭയ നകവു , മനസ്സ ന ഇളക്ക മറ ക്കുന്നതുമ യ എന്ത ങ്ക ലുമുണ്ട ങ്ക ല് അത് ഗ ന്ധ ര വ ല പ മ ത്രമ ണ്" എന്ന ണ് കുട്ട കൃഷ്ണമ ര ര് ഭ രതപര്യടനത്ത ല് അഭ പ്ര യപ്പ ട്ടത്. ഇത്രപഴക്കമുള്ള ഒരു കൃത ഹൃദയ ധ പത്യ പുലര്‍ത്തുന്നത ന് മറ്റുദ ഹരണങ്ങള ല്ല, ആദ്യത്ത വ ശചര ത്രവു , കുടു ബകഥയു , ആത്മകഥയു ഇതത്ര . ഒര സമയ അത് ക വ്യവു , ഇത ഹ സവു , ന ട ട കഥയു , വ ശപുര ണവു , വ ദവു എല്ല്ല മ ണ്. ധര്‍മ്മശ സ്ത്രവു , മ ക്ഷശ സ്ത്രവു , സ്മൃത യു അത ല് ഉള്‍ക്ക ണ്ട ര ക്കുന്നു. അതുക ണ്ട ണത്ര വ്യ സന് തന്ന "മഹ ഭ രതത്ത ല ല്ല ത്തത് ഒന്ന ലു ഇല്ല, മഹ ഭ രത അല്ല ത്തതു ഒന്നുമല്ല" എന്നു പറഞ്ഞ ര ക്കുന്നത്.

Summary: ല കത്ത ല ഏറ്റവു ബൃഹത്ത യ ഇത ഹ സ കൃത കള ല് ഒന്ന ണ് മഹ ഭ രത . ( ഇ ഗ്ല ഷ ല്: The Mahābhārata ദ വന ഗ ര യ ല്:मह भ रतं). മഹ ഭ രതത്ത ന്റ മറ്റ രു പ ര് ജയ എന്ന ണ്. ഭ രത യ വ ശ്വ സമനുസര ച്ച് ആക യുള്ള രണ്ട് ഇത ഹ സങ്ങള ല് ഒന്ന ണ് ഇത്. മറ്റ ന്ന് ര മ യണ ആണ്. മഹ ഭ രത ഇത ഹ സവു ര മ യണ ആഖ്യ നവു എന്ന രു വ ര്‍ത ര വു വ ദക ലത്ത് ന ലന ന്ന രുന്നു. വ ദങ്ങള് ന ഷ ധ ക്കപ്പ ട്ട സ ധ രണ ജനങ്ങള്‍ക്ക് സമര്‍പ്പ ക്കപ്പ ട്ട ക വ്യശ ഖയ ണ് ഇത ഹ സങ്ങള് എന്ന ശങ്കര ച ര്യരുട അഭ പ്ര യത്ത പ ന്തുടര്‍ന്ന് മഹ ഭ രതത്ത പഞ്ചമവ ദ എന്നു വ ള ക്കുന്നു. വ ദ വ്യ സന ണ് ഇത ന്റ രചയ ത വ് എന്ന ണ് വ ശ്വസ ക്കപ്പ ടുന്നത്. എന്ന ല് ഇന്ന് ക ണുന്ന ര ത യ ല് ഇത് എത്ത ച്ച ര്‍ന്നത് വളര ക ലങ്ങള യുള്ള കൂട്ട ച്ച ര്‍ക്കലുകള ലൂട യ ണ്. മഹ ഭ രത ആദ പര്വ്വത്ത ല് പറയുന്നത് 8800 പദ്യങ്ങള് മ ത്രമുള്ള ഗ്രന്ഥമ യ രുന്നു എന്ന ണ് എങ്ക ലു പ ന്ന ട് അത് 24,000 ശ്ല കങ്ങളു അത നുശ ഷ ഒന്ന ക ല് ലക്ഷ ശ്ല കങ്ങളു ഉള്ള ഗ്രന്ഥമ യ വളര്ന്നു എന്നു ക ണ . ഗുപ്തക ലത്ത ണ് ഒരു പക്ഷ മഹ ഭ രത അത ന്റ പരമ വധ വല പ്പത്ത ല് എത്ത യത്.


[ത രുത്തുക] ചര ത്ര
1960-ല ഡ ല്‍ഹ മ സ്റ്റര് പ്ല ന ല യ രുന്നു ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര എന്ന ആശയ വന്നത്. പ ന്ന ട് ഇത ന് വ ണ്ട യുള്ള ന യമന ര്‍മ ണ 1978 ല മ ട്ര റ യ ല് ന യമത്ത ല് (Metro Railways (Construction of Works) Act) ക ണ്ടുവന്നു. പക്ഷ , മ ട്ര റ യ ല്‍വ യുട ന ര്‍മ ണ തുടങ്ങ യത് വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കുശ ഷ ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര റ യ ല് ക ര്‍പ്പറ ഷന് ല മ റ്റഡ് (ഡ .എ .ആര്.സ ) രൂപപ്പ ട്ടത നുശ ഷ 1995 മ ര്‍ച്ച് 5-ന് ആയ രുന്നു. കല്‍ക്കട്ട മ ട്ര യുട ന ര്‍മ ണത്ത ല് ഉണ്ട യ ക ലത മസവു സ മ്പത്ത ക-സ ങ്ക ത കപ്രശ്നങ്ങളു കണക്ക ല ടുത്ത് ഡ .എ .ആര്.സ ക്ക് ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര യുട പൂര്‍ണ്ണ അധ ക ര നല്‍ക യ രുന്നു .
ശര യ യ പണ കള് തുടങ്ങ യത് 1998 ഒക്ട ബര് 1-ന ണ്. ത വണ്ട കള്‍ക്ക് സ്റ്റ ന്‍ഡ ര്‍ഡ് ഗ ജ് പ ളങ്ങള് പണ യുക എന്നത യ രുന്നു ഡ .എ .ആര്.സ യുട തുടക്കത്ത ലുള്ള ത രുമ ന . പക്ഷ , ക ന്ദ്ര റ യ ല്‍വ മന്ത്ര ലയത്ത ന്റ ന ര്‍ബന്ധ മൂല പ ന്ന ട് ബ്ര ഡ് ഗ ജ് ആക്ക . ഈ ത രുമ ന തുടക്കത്ത ല് അല്പ ക ലത മസത്ത ന് ക രണമ യ ങ്ക ലു പ ന്ന ടുള്ള ന ര്‍മ ണ സുഗമമ യ ന ങ്ങ .
ഒന്ന ഘട്ടത്ത ല , ആദ്യപ ത 2002 ഡ സ ബര് 24-ന് തുറന്നു. 2005 ഡ സ ബറ ല് ഒന്ന ഘട്ട പൂര്‍ത്ത യ യ . ആസൂത്രണ ച യ്ത രുന്നത ലു മൂന്ന് വര്‍ഷ മുമ്പുതന്ന വകയ രുത്ത യ രുന്ന വരവുച ലവ ല് ഒന്ന ഘട്ടത്ത ന്‍റ പണ പൂര്‍ത്ത കര ക്ക ന് ഡ .എ .ആര്.സ ക്ക് കഴ ഞ്ഞു.
ഡ .എ .ആര്.സ യുട അക്ക ലത്ത ച യര്‍മ ന യ രുന്ന ഇ. ശ്ര ധരന പ്രമുഖ വ ര്‍ത്ത ച നല യ സ .എന്.എന്. ഐ.ബ .എന് “ഇന്ത്യന് ഓഫ് ദ ഇയര് 2007“ ആയ ത രഞ്ഞ ടുക്കുകയു ച യ്തു.
[ത രുത്തുക] ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര യുട പ തകള്
ഒന്ന ഘട്ടത്ത ല് 65.11 ക .മ . ന ളത്ത ല ണ് പണ പൂര്‍ത്ത യ യത്. ഇത ല് 13.01 ക .മ . ഭൂഗര്‍ഭപ തയ ണ്. ഇത ന മ ട്ര ക റ ഡ ര് എന്നു , ബ ക്ക 52.10 ക .മ ഉപര തല/ഉയര്‍ന്ന റ യ ല്‍വ റ യ ല് ക റ ഡ ര് എന്നു വ ള ക്കുന്നു.
രണ്ട ഘട്ടത്ത ല മ ത്ത പ ത 128 ക . മ . ന ളവു 79 സ്റ്റ ഷനുകളു അടങ്ങുന്നത ണ്. ഇത ന്റ ന ര്‍മ്മ ണ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള് ഇപ്പ ള് നടക്കുകയ ണ്. ഇത ന്റ ആദ്യ ഭ ഗ 2008 ജൂണ ല് തുറന്നു. ശ ഷ ച്ച ഭ ഗ 2010-ഓട പണ ത ര്‍ക്കുവ ന ണ് ഡ .എ .ആര്.സ പദ്ധത യ ട്ട ര യ്ക്കുന്നത്.
മൂന്ന ഘട്ടത്ത ല് 112 ക .മ . ന ളത്ത ലുള്ള പ തയു ന ല ഘട്ടത്ത ല് 108.5 ക . മ പ തയുമ ണ് ആസൂത്രണ ച യ്ത ര ക്കുന്നത്. ഇത് യഥ ക്രമ 2015 ലു 2020-ലു പൂര്‍ത്ത യ ക്ക ന ണ് ഡ .എ .ആര്.സ യുട ത രുമ ന . ന ല ഘട്ട പൂര്‍ത്ത കര ക്കുന്നത ട 413.8 ക . മ ന ള ക വര ക്കുന്ന ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര ലണ്ടന് മ ട്ര യുട 408 ക . മ . എന്നത ന മറ കടക്കു . . പര പൂര്‍ണ്ണ വ കസനത്ത ന യ ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര സമ പസ്ഥലങ്ങള ല ക്കു പ തകള് ന ര്‍മ്മ ക്കുന്നുണ്ട്. മൂന്ന ഘട്ടത്ത ലു ന ല ഘട്ടത്ത ലു ഡ ല്‍ഹ യുട വടക്ക് ഭ ഗമ യ നര ല, കുണ്ട്‌ല , സ ന പത്, വടക്ക് പട ഞ്ഞ റ് ഭ ഗമ യ ഗ്ര റ്റര് ന യ്ഡ എന്ന വ ടങ്ങള ല ക്കു പ ത വ കസ ക്കുന്നുണ്ട്.
[ത രുത്തുക] ഇപ്പ ഴത്ത പ തകള്
2009 നവമ്പര് വര യുള്ള പ തകളുട വ വരങ്ങള്:
ആക ന ള = 89.8�ക .മ
[ത രുത്തുക] രണ്ട ഘട്ടത്ത ല പ തകള്
രണ്ട ഘട്ടത്ത ല പ തകള്, ഇപ്പ ള് ന ര്‍മ ണ നടക്കുകയു , അല്ല ങ്ക ല് പകുത കഴ ഞ്ഞ അവസ്ഥയ ലുമ ണ്. 2010-ഓട ഇത ന്‍റ പണ ത ര്‍ക്ക ന ണ് ഡ .എ .ആര്.സ യുട ത രുമ ന . 2007 ഡ സ ബര് വര രണ്ട ഘട്ടത്ത ന്റ 16% പണ കള് ത ര്‍ന്നു. .
ആക പ തയുട ന ള = 127 ക .മ
[ത രുത്തുക] മൂന്ന ഘട്ടത്ത ല പ തകള്
2015-ഓട യ ണ് ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര യുട മൂന്ന ഘട്ട പൂര്‍ത്ത യ കുക. ത ഴ പറയുന്ന പ തകളുട ന ര്‍മ്മ ണ ഈ ഘട്ടത്ത ല് ആസൂത്രണ ച യ്ത ര ക്കുന്നു.
ആക ദൂര = 112 ക .മ
[ത രുത്തുക] ന ല ഘട്ടത്ത ല പ തകള്
2020ഓട ന ല ഘട്ട പൂര്‍ത്ത യ കു . ത ഴ പറയുന്ന പ തകള് ഈ ഘട്ടത്ത ല് ആസൂത്രണ ച യ്ത ര ക്കുന്നു.
ആക പ തയുട ന ള = 108.5 ക . മ
എല്ല ഘട്ടത്ത ലു കൂട പ തകളുട ന ള = 413 ക . മ
ഒന്ന ഘട്ട മുതല് ന ല ഘട്ട വര യുള്ള പ തകള് കൂട ത ഇത ന്റ കൂട യുള്ള പ തകള് സമ പക ലത്ത് തന്ന പ്രഖ്യ പ ക്ക ന ര ക്കുന്നു. അതു പ ല തന്ന ഡ ല്‍ഹ യുട അടുത്ത നഗരമ യ ഗ സ യ ബ ദ ല ക്കു ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര ന ട്ടുവ ന് ഗ സ യ ബ ദ് അത റ റ്റ പദ്ധത യ ടുന്നുണ്ട്.
[ത രുത്തുക] പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്
ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര യുട ഓര ത വണ്ട യ ലു ന ലു ക ച്ചുകള് വ തമ ണുള്ളത്. ഓര ത വണ്ട യ ലു 240 പ ര്‍ക്ക് ഇരുന്നു 400 പ ര്‍ക്ക് ന ന്നു ഒര സമയ യ ത്ര ച യ്യ . ഓര ത വണ്ട യു എല്ല പ തകള ലു ത രക്കുള്ള സമയങ്ങള ല് 4 മ ന റ്റ് ഇടവ ട്ടു ത രക്ക് ഏറ്റവു കുറഞ്ഞ സമയത്ത് 12 മ ന റ്റു വര ഇടവ ട്ടു 6:00 മണ ക്കു 23:00 മണ ക്കു ഇടയ ല് പ്രവര്‍ത്ത ക്കുന്നു . എല്ല ട്ര യ നുകള ലു നല്ല വ യുസഞ്ച രവു ക്രമ കരണവു ച യ്ത ട്ടുള്ളവയ ണ്. ക ച്ച നകത്ത ഊഷ്മ വ് ഏകദ ശ 29�°C-ല് ക്രമ കര ച്ച ര ക്കുന്നു
[ത രുത്തുക] സുരക്ഷ സ വ ധ നങ്ങള്
എല്ല സ്റ്റ ഷനുകളു 1200 ലധ ക ക്ല സ്‌ഡ് സര്‍ക്യൂട്ട് ക്യ മറയ ല് ന ര ക്ഷ ക്കപ്പ ട്ടുക ണ്ട ര ക്കുന്നു. പ്രത്യ ക സുരക്ഷ പര ശ ലന ലഭ ച്ച മ ട്ര പ ല സ് എല്ല സ്റ്റ ഷനുകള ലു സുരക്ഷയു ന യമപര പ ലനവു ഉറപ്പു വരുത്തുന്നു. ത വണ്ട യു പ്ല റ്റ്ഫ മു തമ്മ ല് കുറഞ്ഞ വ ടവ് മ ത്രമുള്ളത ന ല് യ ത്രക്ക ര്‍ക്ക് സ കര്യപ്രദമ യ വണ്ട യ ല് കയറ യ റങ്ങുന്നത ന് സ ധ ക്കുന്നു. എല്ല ത വണ്ട കളുട ക ച്ച ലു യ ത്രക്ക രു ഡ്ര വറുമ യ സ സ ര ക്കുന്നത ന് ഇന്റര്‍ക സ വ ധ ന ഏര്‍പ്പ ടുത്ത യ ട്ടുണ്ട്.
ഭക്ഷണ കഴ ക്കുക, ച്യൂയ ങ്‌ഗ , പ ന് മസ ല തുടങ്ങ യവ ചവക്കുക, മദ്യപ ന , പുകവല എന്ന വ ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര യ ല് അനുവദന യമല്ല. ഇതു എല്ല സ്റ്റ ഷനുകളു ത വണ്ട ക ച്ചുകളു വൃത്ത യ യ സൂക്ഷ ക്ക ന് സഹ യ ക്കുന്നു.
യന്ത്രവല്‍കരമ യ അറ യ പ്പുകള് എല്ല ക ച്ചുകള ലു ഹ ന്ദ , ഇ ഗ്ല ഷ് ഭ ഷകള ല് സജ്ജമ ക്ക യ ട്ടുണ്ട്. ഇത് യ ത്രക്ക ര്‍ക്ക് സ്റ്റ ഷനുകള കുറ ച്ചു , ത വണ്ട യ ല മറ്റ് സ വ ധ നങ്ങള കുറ ച്ചുമുള്ള അറ വ് പ്രദ ന ച യ്യുന്നു. മ ക്ക സ്റ്റ ഷനുകള ലു എ.ട .എ ., ഭക്ഷണശ ലകള്, ക ഫ ഷ പ്പുകള് മുതല യ സ കര്യങ്ങളുമുണ്ട്.
[ത രുത്തുക] വരവു ആദ യവു
ല കത്ത ല തന്ന മ ട്ര റ യ ല് സ വ ധ നങ്ങള ല് ല ഭത്ത ല് പ്രവര്‍ത്ത ക്കുന്ന ഒന്ന ണ് ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര റ യ ല്‍വ . 2008 സ മ്പത്ത ക വര്‍ഷത്ത ല് ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര യുട വരവ $ 10 ക ട ആണ്. ഇത ല് ന കുത യ തര ല ഭ $39.8 ലക്ഷ ആണ്.
[ത രുത്തുക] അപകടങ്ങള്
ത രക്ക റ യ ഡ ല്‍ഹ നഗരഹൃദയത്ത ലൂട നടത്തുള്ള പണ കള്‍ക്ക ടയ ല് ഡ .എ .ആ‍ര്.സ . പരമ വധ സുരക്ഷക ര്യങ്ങള് വളര ശക്തമ ക്ക യ ട്ടുണ്ട ങ്ക ലു മ ട്ര യുട പണ കള്‍ക്ക ടയ ല് അപകടങ്ങളു സ ഭവ ച്ച ട്ടുണ്ട്.
[ത രുത്തുക] 2008 ല്
2008, ഒക്ട ബര് 19-ന് ഒരു പണ നടക്കുന്ന ക ഴക്കന് ഡ ല്‍ഹ യ ല് ലക്ഷ്മ നഗറ നടുത്ത് മ ല്‍പ്പ ല പ ക്കുന്നത ന ടയ ല് പ ക്കുന്ന സ വ ധ ന (girder launcher) അടക്ക ക ണ്‍ക്ര റ്റ്ഫലക ത ഴ സഞ്ചര ച്ചുക ണ്ട രുന്ന വ ഹനങ്ങള്‍ക്കു മ ല വ ണ് രണ്ടു പ ര് മര ക്കുകയുണ്ട യ . 400 ടണ് ഉള്ള ഒരു ക ണ്‍ക്ര റ്റ്ഫലക ഉയര്‍ത്തുന്നത ന ടയ ല ണ് ഇത് സ ഭവ ച്ചത്. ഇത് ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര യുട 11 വര്‍ഷത്ത ന ര്‍മ്മ ണ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ക്ക ടയ ല് സ ഭവ ച്ച അപകടമ ണ്. . മറ്റ് പല ച റ യ അപകടങ്ങളു സ ഭവ ച്ചുണ്ട ങ്ക ലു പ തുജനങ്ങള ബ ധ ച്ച ഈ അപകടത്ത നു ശ ഷ ഡ .എ .ആര്.സ സുരക്ഷസ വ ധ ന ന ര്‍മ്മ ണപ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ക്ക ടയ ല് ശക്തമ ക്കുകയു അപകടങ്ങള ല്‍പ്പ ട്ടവര്‍ക്ക് ധനസഹ യ നല്‍കുകയു ച യ്തു .
[ത രുത്തുക] 2009 ല്
ജൂല 12, 2009 ല് ഈസ്റ്റ് ഓഫ് ക ല ശ നടുത്ത് സമറൂദ്‌പൂര് എന്ന സ്ഥലത്ത് പണ നടക്കുന്നത ന ടയ ല് പണ തുക ണ്ട രുന്ന റ യ ല് പ ല തകര്‍ന്നു വ ഴുകയു അത നട യ ല്‍പ്പ ട്ട് 6 പ ര് മര ക്കുകയു 15 പ ര്‍ക്ക് പര ക്ക ല്‍ക്കുകയു ച യ്തു. റ യ ല് മ ല്‍പ്പ ല ഉയരത്ത ല് സ്ഥ പ ക്ക ന് ഉപയ ഗ ക്കുന്ന ഗ്ര ഡര് ല ഞ്ചറ ന്റ ബ ലന്‍സ് ത റ്റുകയു അത ന്റ പ ല്ലറ ന്റ തകര്‍ച്ചയു ച യ്തത ണ് ഈ അപകടത്ത ന് പ്രധ ന ക രണ . ഇത് സ ണ്ട്രല് സ ക്രട്ടറ യ റ്റ് - ബദര്‍പൂര് ക റ ഡ റ ല് പണ നടക്കുന്ന 66 മത് പ ല്ലറ ല ണ് സ ഭവ ച്ചത്. അപകടത്ത ന്റ ധ ര്‍മ ക ഉത്തരവ ദ ത്വ ഏറ്റ ടുത്ത് ഡ .എ .ആര്.സ ച യര്‍മ ന് ഇ. ശ്ര ധരന് ര ജ പ്രഖ്യ പ ച്ചുവ ങ്ക ലു അദ്ദ ഹത്ത ന്റ ര ജ സ്വ കര ക്ക ന് ഡല്‍ഹ മുഖ്യമന്ത്ര ഷ ല ദ ക്ഷ ത് തയ്യ റ യ ല്ല.
ജൂല 13 ന് അപകട സ്ഥലത്ത് തകര്‍ന്ന പ ലത്ത ന്റ അവശ ഷ്ഠങ്ങള് ന ക്കുന്നത ന ടയ ല് ക്ര യ ന് തകര്‍ന്ന് വ ണ്ടു അപകട സ ഭവ ക്കുകയു ആറ് പ ര്‍ക്ക് പര ക്ക ല്‍ക്കുകയു ച യ്തു .
[ത രുത്തുക] ട ക്കറ്റ് സ വ ധ നങ്ങള്
ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര യ ല് യ ത്ര ച യ്യുന്നത ന് ട ക്കറ്റ ന യ ആര്.എഫ്.ഐ.ഡ (MRTS RFID) എന്ന ട ക്കണ് സ വ ധ നവു , സ്മ ര്‍ട് ക ര്‍ഡ് സ വ ധ നവുമ ണ് ഉപയ ഗ ച്ച ര ക്കുന്നത്.
[ത രുത്തുക] ത വണ്ട ക ച്ചുകള്
ആദ്യ ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര യുട ക ച്ചുകള് ന ര്‍മ്മ ച്ച രുന്നത് റ ട്ട (ROTEM)എന്ന കമ്പന യു മ റ്റ്‌സുബ ഷ ക ര്‍പ്പറ ഷനു ച ര്‍ന്ന യ രുന്നു. ഇപ്പ ള് ഇത് ന ര്‍മ്മ ക്കുന്നത് ഭ രത് എര്‍ത്ത് മൂവ ര്‍സ് ല മ റ്റഡ്(Bharat Earth Movers Limited) എന്ന കമ്പന യ ണ്. ത വണ്ട കള് ബ്ര ഡ് ഗ ജ ല ണ് (1676 mm) ഓടുന്നത്. മ യ് 2009 ഓട , ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര ക്ക് മൂന്ന് ല നുകള ല യ 70 ട്ര യ നുകള് ഉണ്ട്. ഫ സ്- II ല 400 ലധ ക ക ച്ചുകള് ന ര്‍മ്മ ക്കുന്നത നുള്ള $590 മ ല്ല്യണ് ക ണ്‍ട്ര ക്ട് ബ ബ ര്‍ഡ യര് എന്ന കമ്പന ക്ക ണ് ലഭ ച്ചത്. പക്ഷ , ആദ്യത്ത ക ച്ചുകള് ജര്‍മ്മന , സ്വ ഡന് എന്ന വടങ്ങള ലു പ ന്ന ടുള്ള ക ച്ചുകള് ഇവരുട ഇന്ത്യയ ലുള്ള ഫ ക്ടറ യ ല ണ് ന ര്‍മ്മ ക്കുന്നത്.
[ത രുത്തുക] മറ്റു സ വ ധ നങ്ങള്
[ത രുത്തുക] വ ദ്യുത സ വ ധ ന
എല്ല ത വണ്ട കളു ഓടുന്നത് 25 kV AC യ ല ണ്.
[ത രുത്തുക] ന യന്ത്രണ അടയ ള സ വ ധ നങ്ങള്
ഭൂഗര്‍ഭപ തകള ല് എല്ല ത വണ്ട കള്‍ക്കു ക ന്ദ്ര കൃതമ യ ന യന്ത്രണ സ വ ധ ന ഏര്‍പ്പ ടുത്ത യ ട്ടുണ്ട്. ഇത ല് ക ന്ദ്ര കൃത സ്വയ പ്ര ര ത ത വണ്ട ന യന്ത്രണ സ വ ധ ന ( Centralized Automatic Train Control) (CATC), ക ന്ദ്ര കൃത സ്വയ പ്ര ര ത ത വണ്ട പ്രവര്‍ത്തന സ വ ധ ന (comprising Automatic Train Operation) (ATO), സ്വയ പ്ര ര ത ത വണ്ട സുരക്ഷ സ വ ധ ന (Automatic Train Protection) (ATP), സ്വയ പ്ര ര ത ത വണ്ട ന യന്ത്രണ അടയ ള സ വ ധ ന (Automatic Train Signaling) (ATS) എന്ന വ ഉള്‍പ്പ ടുന്നു.
ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര പ തയുട മൂന്ന പ തയുട ന യന്ത്രണത്ത ന് സ മ ന്‍സ് ട്ര ന്‍സ്പ ട്ട ഷന് സ സ്റ്റ (Siemens Transportation Systems) എന്ന സ വ ധ ന ഏര്‍പ്പ ടുത്ത യ ര ക്കുന്നു.
[ത രുത്തുക] പര സ്ഥ ത സ രക്ഷണ സ വ ധ നങ്ങള്
ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര യുട ന ല പ തയ ലുള്ള എല്ല സ്റ്റ ഷനുകള ലു പര സ്ഥ ത സ രക്ഷണത്ത ന്റ ഭ ഗമ യ മഴവ ള്ള പുനരുപയ ഗ ക്ക നുള്ള സ വ ധ ന ഏര്‍പ്പ ടുത്ത യ ട്ടുണ്ട്. . എല്ല സ്റ്റ ഷനുകളു പ്രത്യ ക പര സ്ഥ ത ക്കനുസര ച്ച് രൂപ കല്പന ച യ്ത ട്ടുണ്ട്.

Summary:
ഇന്ത്യയുട തലസ്ഥ ന നഗര യ യ ഡ ല്‍ഹ യ ല് സ്ഥ പ തമ യ അത വ ഗ ത വണ്ട ഗത ഗത മ ര്‍ഗ്ഗമ ണ് ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര റ യ ല്‍വ (ഹ ന്ദ : द ल्ल मेट्र ) എന്നറ യപ്പ ടുന്ന ദ ല്ല യ ല അത വ ഗ ത വണ്ട ഗത ഗത മ ര്‍ഗ്ഗ അഥവ ഡ ല്‍ഹ മ സ് റ പ്പ ഡ് ട്ര ന്‍സ റ്റ് സ സ്റ്റ (Delhi Mass Rapid Transit System / MRTS). ഇത ന്റ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള് നടത്ത വരുന്നത് 'ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര റ യ ല് ക ര്‍പ്പറ ഷന് ല മ റ്റഡ്' (DMRC) എന്ന സ്ഥ പനമ ണ്
2002 ഡ സ ബര് 24 ന ണ് ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര ആര ഭ ച്ചത്. ഇത് ഇന്ത്യയ ല രണ്ട മത്ത ഭൂഗര്‍ഭ റ യ ല്‍വ ഗത ഗത മ ര്‍ഗ്ഗമ ണ്. ഇന്ത്യയ ല ആദ്യത്ത ഭൂഗര്‍ഭ റ യ ല്‍വ ഗത ഗതമ യ കല്‍ക്കട്ട മ ട്ര യ ക്ക ളു ഭൂമ ക്കട യ ലൂട യു ഉപര തലത്ത ലൂട യു , ഉയര്‍ത്ത യ പ ളങ്ങള ലൂട യു ഗത ഗത സ വ ധ ന ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര യ്ക്കുണ്ട് . ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര യുട ത വണ്ട കള് മണ ക്കൂറ ല് 50 ക .മ . മുതല് 80 ക .മ . വര വ ഗതയ ല് സഞ്ചര ക്കുന്നു. ഓര സ്റ്റ ഷനുകള ലു ശര ശര 20 സ ക്കന്റ് മ ത്രമ ന ര്‍ത്തുകയുള്ളു. 2008 വര ഡ ല്‍ഹ മ ട്ര റ യ ല്‍വ ക്ക് 68 ക .മ . ന ളത്ത ല് പ ളങ്ങളു അവക്ക ടയ ല് 62 സ്റ്റ ഷനുകളു (13 ഭുഗര്‍ഭ സ്റ്റ ഷനുകള്, 48 ഉയര്‍ന്ന സ്റ്റ ഷനുകള്, 1 ഉപര തല സ്റ്റ ഷന്), 3 വ്യത്യസ്ത പ തകളു ന ലവ ലുണ്ട്.


[ത രുത്തുക] രൂപകല്‌പന
പത കയ ല് ഉപയ ഗ ക്ക ണ്ട ന റങ്ങളുട വ ശദവ വര ത ഴ ഉള്ള പട്ട കയ ല് ക ണുന്നത ണ്.
[ത രുത്തുക] പ്രത ക ത്മകത
ഇന്ത്യയ ല ര ഷ്ട്ര യ സ ഘടനയ യ ഇന്ത്യന് ന ഷണല് ക ണ്‍ഗ്രസ് സ്വ തന്ത്യത്ത നു മുന്‍പ് 1921-ല് ചുവപ്പു , പച്ചയു , വ ള്ളയു ച ര്‍ന്ന ഒരു പത ക അത ന്റ ഔദ്യ ഗ കപത കയ യ അ ഗ കര ച്ച രുന്നു. ഈ പത കയ ല ചുവപ്പ് ഹ ന്ദവതയ യു , പച്ച ഇസ്ല മ ന യ യു , വ ള്ള മറ്റ് ച റ യ ന്യൂനപക്ഷമതവ ഭ ഗങ്ങള യ യു ആണ് പ്രത ന ധ ന ച യ്ത രുന്നത്. ഐര്‍ല ന്റ ന്റ ദ ശ യപത കയ ല തു പ ല വ ള്ള രണ്ട് പ്രധ ന മതവ ഭ ഗങ്ങള് തമ്മ ലുള്ള സമ ധ ന ന ലന ര്‍ത്തുന്നത നു വ ണ്ട യ ണ് ന ല ക ള്ളുന്നത് എന്ന വ റ ഒരു വ ദവു ഉണ്ട യ രുന്നു. 1931-ല് ഇന്ത്യന് ന ഷണല് ക ണ്‍ഗ്രസ് കുങ്കുമ , പച്ച, വ ള്ള എന്ന ന റങ്ങള് അടങ്ങ യ മദ്ധ്യഭ ഗത്ത വ ള്ള ന ടയ ല് ഒരു ചര്‍ക്ക ആല ഖന ച യ്ത ആയ മറ്റ രു പത ക അത ന്റ ഔദ്യ ഗ കപത കയ യ അ ഗ കര ച്ചു. ഈ പത കയ്ക്ക് ന ര ത്ത യുള്ള പത കയ പ ല മതങ്ങളുമ യ ബന്ധപ്പ ട്ട പ്രത രൂപ ത്മകത്വ ഒന്നു കല്‌പ ച്ച രുന്ന ല്ല.
1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-നു ഇന്ത്യ സ്വതന്ത്രയ കുന്നത നു കുറച്ചു ന ള് മുന്‍പ് ഭരണഘടന സമ ത യുട ഒരു പ്രത്യ ക സമ ളന ച ര്‍ന്ന് ഇന്ത്യന് ന ഷണല് ക ണ്‍ഗ്രസ ന്റ പത ക എല്ല ര ഷ്ട്ര യസ ഘടനകള്‍ക്കു മതവ ഭ ഗങ്ങള്‍ക്കു സമ്മതമ യ ച ല മ റ്റങ്ങള ട കൂട സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുട ദ ശ യപത ക ആക്ക ന് ത രുമ ന ച്ചു. ഏറ്റവു പ്രധ നപ്പ ട്ട മ റ്റ മദ്ധ്യത്ത ലുണ്ട യ രുന്ന ചര്‍ക്കയ്ക്ക് പകര അശ കചക്ര വ ച്ചു എന്നത ണ്. മുന്‍പുണ്ട യ രുന്ന പത കയ ല ന റങ്ങള്‍ക്ക് വ വ ധ മതവ ഭ ഗങ്ങളുമ യ ബന്ധ കല്‌പ ച്ച രുന്നത ന ല്, പ ന്ന ട് ഇന്ത്യയുട ആദ്യത്ത ഉപര ഷ്ട്രപത യ യ സര്‍വ പ്പള്ള ര ധ കൃഷ്ണന്, ഇന്ത്യയുട പുത യ പത കയ്ക്ക് മതവ ഭ ഗങ്ങളുമ യ ബന്ധ ഇല്ല എന്നു പത കയ ല വ വ ധ പ്രത രൂപങ്ങള ത ഴ ക ണുന്ന വ ധ ന ര്‍വച ക്കുകയു ച യ്തു.
കുങ്കുമ പര ശുദ്ധ യ യു ആത്മ യതയ യു , വ ള്ള സമ ധ നത്തയ യു സത്യത്ത യു , പച്ച സമൃദ്ധ യ യു ഫലഭൂവ ഷ്ട തയ യു , ചക്ര ന ത യ യു ആണ് സൂച പ്പ ക്കുന്നത് എന്ന് അന ദ്യ ഗ കമ യ മറ്റ രു വ്യ ഖ്യ നവു ഉണ്ട്. പത കയ ലുള്ള വ വ ധ ന റങ്ങള് ഇന്ത്യയ ല മതങ്ങളുട ന ന ത്വമ ണ് സൂച പ്പ ക്കുന്നത ന്നു കുങ്കുമ ഹ ന്ദവതയ യു , പച്ച ഇസ്ല മ ന യു , വ ള്ള ജ നമത , സ ഖ് മത , ക്ര സ്തുമത എന്ന വയ യു സൂച പ്പ ക്കുന്നു എന്നു വ റ രു വ്യ ഖ്യ നവുമുണ്ട്.
[ത രുത്തുക] ചര ത്ര
ബ്ര ട്ട ഷ് ഭരണത്ത ല് ന ന്നുള്ള മ ചന ലക്ഷ്യമ ട്ടുക ണ്ടു് ഇന്ത്യന് സ്വ തന്ത്ര്യ സമര പ്രസ്ഥ ന , ഇരുപത നൂറ്റ ണ്ട ന്റ തുടക്കത്ത ല് ശക്തമ യ അട ത്തറ പ ക യപ്പ ള്, ജനങ്ങളുട സ്വ തന്ത്ര ഭ വ ഞ്ഛയ്ക്കു് ഊര്‍ജ്ജ പകര ന് ഒരു ദ ശ യ പത ക ത കച്ചു ആവശ്യമ യ വന്നു. 1904-ല്, സ്വ മ വ വ ക നന്ദന്റ ശ ഷ്യയ യ സ സ്റ്റര് ന വ ദ ത എന്ന ഐറ ഷ് വന തയ ണു ഭ രതത്ത നു ആദ്യമ യ ഒരു ദ ശ യ പത ക സമ്മ ന ച്ചതു്.ഈ പത ക പ ന്ന ടു് സ സ്റ്റര് ന വ ദ തയുട പത ക എന്നറ യപ്പ ട്ടുപ ന്നു. വ ള്ളത്ത മരയ ട പ്പ വജ്രച ഹ്നവു (thunderbolt) ആല ഖന ച യ്ത ട്ടുള്ള ചുവന്ന സമചതുരപ്പത കയുട ഉള്ള ല് മഞ്ഞന റമ യ രുന്നു. മ തൃഭൂമ യ്ക്കു വന്ദന എന്നര്‍ത്ഥ വരുന്ന 'ബന്ദ മ തര ' എന്ന ബ ഗ ള പദ ര ഖപ്പ ടുത്ത യ ട്ടുണ്ട യ രുന്ന പത കയ ല അരുണവര്‍ണ്ണ സ്വ തന്ത്ര്യസമരത്ത യു പ തവര്‍ണ്ണ വ ജയത്ത യു വ ള്ളത്ത മര പര ശുദ്ധ യ യുമ യ രുന്നു പ്രത ന ധ കര ച്ച രുന്നതു്.
ബ ഗ ള് വ ഭജനത്ത ന ത ര 07-08-1906 നു് കല്‍ക്കത്തയ ല പ ഴ്സ ബഗ ന് ചത്വരത്ത ല് നടന്ന പ്രത ഷ ധപ്രകടനത്ത ല് സച ന്ദ്രപ്രസ ദ് ബ സ ണ് ആദ്യമ യ ഒരു ത്ര വര്‍ണ്ണ പത ക ന വര്‍ത്ത യതു്. ആ പത കയ ണു് കല്‍ക്കട്ട പത ക എന്നറ യപ്പ ടുന്നതു്. മുകള ല് ന ന്നു ത ഴ യ്ക്കു യഥ ക്രമ ഓറഞ്ചു്, മഞ്ഞ, പച്ച ന റങ്ങള ല് തുല്യവ ത യുള്ള മൂന്നു ത രശ്ച നഖണ്ഡങ്ങള് ച ര്‍ന്ന ഒന്ന യ രുന്നു അതു്. ഏറ്റവു ത ഴയുള്ള ഖണ്ഡത്ത ല് സൂര്യന്റ ച ത്രത്ത ട പ്പ ചന്ദ്രക്കലയു , നടുവ ല് ദ വന ഗര ല പ യ ല് 'വന്ദ മ തര ' എന്നു ഏറ്റവു മുകള് ഭ ഗത്ത ഖണ്ഡത്ത ല് പ ത വ ടര്‍ന്ന എട്ടു ത മരപ്പൂക്കളു ആല ഖന ച യ്ത ട്ടുണ്ട യ രുന്നു.
1907 ഓഗസ്റ്റ് 22-ന് ബ ക ജ ക മ മറ്റ രു ത്ര വര്‍ണ്ണ പത ക ജര്‍മ്മന യ ല സ്റ്ററ്റ്ഗര്‍ട്ട ല് ചുരുള്‍വ ടര്‍ത്ത . മ ല്‍ഭ ഗ ഇസ്ല മ ന പ്രത ന ധ ന ച യ്യുന്ന പച്ചയു നടുവ ല് ഹ ന്ദവതയ യു ബുദ്ധമതത്ത യു പ്രത ന ധ ന ച യ്യുന്ന ക വ യു ഏറ്റവു ത ഴ ചുവപ്പു ന റങ്ങളുള്ള പത കയ യ രുന്നു അതു്. ബ്ര ട്ട ഷ് ഇന്ത്യയുട എട്ടു പ്രവശ്യകള പ്രത ന ധ ന ച യ്തുക ണ്ടു്, പച്ചപ്പട്ടയ ല് എട്ടു ത മരകള് ഒരു വര യ ല് ആല ഖന ച യ്ത ആ പത കയുട മദ്ധ്യഭ ഗത്ത് 'വന്ദ മ തര ' എന്നു് ദ വന ഗര ല പ യ ല് ര ഖപ്പ ടുത്ത യ ട്ടുണ്ട യ രുന്നു. ത ഴത്ത ഖണ്ഡത്ത ല് ക ട മരത്ത ന ടടുത്തുള്ള ഭ ഗത്ത യ ചന്ദ്രക്കലയു അഗ്രഭ ഗത്ത യ സൂര്യന്റ ച ത്രവു ആല ഖന ച യ്ത ട്ടുണ്ട്. ഭ ക ജ ക മ, സവര്‍ക്കര്, ശ്യ ജ കൃഷ്ണ എന്ന വര് സ യുക്തമ യ രൂപകല്പന ച യ്തത ണ പത ക . ഒന്ന ല ക മഹ യുദ്ധ പ ട്ട പ്പുറപ്പ ട്ടത നു ശ ഷ , ഇത് ബര്‍ല ന് സമ ത യ ല ഇന്ത്യന് വ പ്ലവക ര കള് തങ്ങളുട പത കയ യ ഉപയ ഗ ച്ച രുന്നത ന ല് ബര്‍ല ന് കമ്മ റ്റ പത ക എന്ന യ രുന്നു ഇത് അറ യപ്പ ട്ട രുന്നതു്. ഇതുതന്ന യ യ രുന്നു ഒന്ന ല കമഹ യുദ്ധക്ക ലത്തു മ സപ്പ ട്ട മ യയ ലു സജ വമ യ ഉപയ ഗ ച്ചുപ ന്നതു്. ചുരുങ്ങ യ ക ലത്ത യ്ക്ക ണ ങ്ക ലു ഐക്യന ടുകള ല് ഖദര് പ ര്‍ട്ട പത കയു ഇന്ത്യയുട പ്രത കമ യ ഉപയ ഗ ച്ച രുന്നു.
ബ ലഗ ഗ ധരത ലകു ആന ബസന്റു ച ര്‍ന്നു് 1917-ല് രൂപ നല്ക യ സ്വയ ഭരണപ്രസ്ഥ നത്ത നു വ ണ്ട സ്വ കര ച്ചതു് ചുവപ്പു പച്ചയു ഇടകലര്‍ന്നു അഞ്ച് തുല്യഖണ്ഡങ്ങളുള്ള ഒരു പത കയ യ രുന്നു. അത ന്റ ഇടതുവശത്തു ഏറ്റവു മ ല യ യ യൂണ യന് ജ ക്കു സ്ഥ ന പ ട ച്ചു. ആ പ്രസ്ഥ ന ക വര ക്ക ന് ശ്രമ ച്ച ന യന്ത്രണ ധ ക രപദവ യ അതു സൂച പ്പ ക്കുന്നു. ഏഴു വ ള്ള നക്ഷത്രങ്ങള്, ഹ ന്ദുക്കള് പര പ വനമ യ കരുതുന്ന സപ്തര്‍ഷ ത രസമൂഹത്ത ന്റ (the constellation Ursa Major) മ തൃകയ ല് ക്രമ കര ച്ച രുന്ന പത കയുട മുകള്‍ഭ ഗത്തു് വ ള്ളന റത്ത ല് ഒരു ചന്ദ്രക്കലയു നക്ഷത്രവു ഉണ്ട യ രുന്നു. യൂണ യന് ജ ക്ക ന്റ സ ന്ന ദ്ധ്യവു അത ന ടുള്ള വ രക്ത യു ക ണ്ട വ ഈ പത ക ഇന്ത്യന് ജനതത യ്ക്ക ടയ ല് അത്ര അ ഗ ക ര ക ട്ട ത പ യതു്.
1916-ന്റ ആര ഭഘട്ടത്ത ല് ആന്ധ്ര പ്രദ ശ ല മച്ചല പട്ടണത്ത ല് ന ന്നുള്ള പ ഗല വ ങ്കയ്യ എന്ന വ്യക്ത സര്‍വ്വസമ്മതമ യ ഒരു പത ക ന ര്‍മ്മ ക്ക നുള്ള ശ്രമ തുടങ്ങ . അദ്ദ ഹത്ത ന്റ പര ശ്രമങ്ങള് ഉമര് സ ബ ന , എസ്.പ . ബ മന്‍ജ എന്ന വരുട ശ്രദ്ധയ ല്‍പ്പ ടുകയു അവര് ഇന്ത്യന് ദ ശ യപത ക ദ ത്യ ഒന്ന ച്ചു ഏറ്റ ടുക്കുകയു ച യ്തു. വ ങ്കയ്യ, മഹ ത്മ ഗ ന്ധ യുട അ ഗ ക രത്ത ന യ പത ക സമര്‍പ്പ ക്കുകയു , "ഇന്ത്യയുട മൂര്‍ത്ത മദ്ഭ വത്ത ന്റ യു അവളുട ദു:സ്ഥ ത യ ല് ന ന്നുള്ള മ ചനത്ത ന്റ യു പ്രത ന ധ ന എന്ന ന ലയ ല്" ചര്‍ക്ക കൂട പത കയ ല് ഉള്‍പ്പ ടുത്തണമ ന്നു ഗ ന്ധ ജ ന ര്‍ദ്ദ ശ ക്കുകയു ച യ്തു. ഇന്ത്യയുട സ മ്പത്ത കനവ ത്ഥ നത്ത ന്റ പ വനമ യ പ്രത കമ യ ചര്‍ക്ക എന്ന ലള തമ യ നൂല്‍നൂല്‍ക്കല് യന്ത്ര മ റ ക്കഴ ഞ്ഞ രുന്നു. അങ്ങന , ചുവപ്പു പച്ചയു പശ്ച ത്തലമ ക്ക ചര്‍ക്ക കൂട ഉള്‍പ്പ ടുത്ത മറ്റ രു പത കയു പ ഗല വ ങ്കയ്യ മുന്ന ട്ടു വ ച്ചു. എന്ന രുന്ന ലു ആ പത ക ഭ രതത്ത ന്റ എല്ല മതങ്ങള യു പ്രത ന ധ ന ച യ്യുന്നതല്ല ന്നുള്ള അഭ പ്ര യമ യ രുന്നു ഗ ന്ധ ജ ക്ക്.
മഹ ത്മ ഗ ന്ധ യുട ആശങ്ക മ ന ച്ചുക ണ്ടു് മറ്റ രു പത കയു രൂപകല്പന ച യ്യുകയുണ്ട യ . ന്യൂനപക്ഷ മതവ ഭ ഗങ്ങള പ്രത ന ധ കര ച്ചു് മുകള ല് വ ള്ള, ഇസ്ല മ ന പ്രത ന ധ കര ച്ചു് നടുവ ല് പച്ച, ഹ ന്ദവതയ പ്രത ന ധ കര ക്ക ന് ത ഴ ചുവപ്പു് എന്ന ങ്ങന യ യ രുന്നു പത കയ ല ന റവ ന്യ സ . ചര്‍ക്ക മൂന്നു ഖണ്ഡങ്ങള ലു വരത്തക വ ധ ഉള്‍പ്പ ടുത്ത യ രുന്നു. ബ്ര ട്ട ഷ് സ മ്ര ജ്യത്ത ന ത ര യുള്ള മറ്റ രു പ്രധ ന സ്വ തന്ത്ര്യസമരത്ത ന്റ പ്രത കമ യ ഐറ ഷ് പത കയ ടു സ ദൃശ്യമുള്ള ര ത യ ല ണു സമ ന്തരഖണ്ഡങ്ങള് പത കയ ലുള്ളതു്. അഹമ്മദ ബ ദ ല്‍നടന്ന ക ണ്‍ഗ്രസ് പ ര്‍ട്ട സമ്മ ളനത്ത ല യ രുന്നു ആദ്യമ യ ഈ പത ക ന വര്‍ത്ത യതു്. ഇന്ത്യന് ന ഷണല് ക ണ്‍ഗ്രസ്സ ന്റ ഔദ്യ ക ക പത കയ യ സ്വ കര ച്ച ല്ല ങ്ക ലു സ്വ തന്ത്ര്യസമരത്ത ല് ഇതു വ്യ പകമ യ ഉപയ ഗ ക്കപ്പ ടുകയുണ്ട യ .
എങ്ക ലു പത കയുട സ മുദ യ ക വ്യ ഖ്യ നത്ത ല് പലരു തൃപ്തരല്ല യ രുന്നു. 1924-ല് കല്‍ക്കട്ടയ ല് നടന്ന അഖ ല ന്ത്യ സ സ്കൃത ക ണ്‍ഗ്രസ്സ ല് ഹ ന്ദവ പ്രത കങ്ങള യ ക വ ന റവു വ ഷ്ണുവ ന്റ ആയുധമ യ ‘ഗദയു ’ ഉള്‍പ്പ ടുത്തണമ ന്ന ആവശ്യ ഉയര്‍ന്നു. പ ന്ന ടു് അത വര്‍ഷ തന്ന , "ആത്മത്യ ഗത്ത ന്റ ഓജസ് ഉള്‍ക്ക ള്ളുന്നതു ഹ ന്ദു സന്യ സ മ രുട യു യ ഗ കളുട യു എന്ന പ ല മുസ്ല ഫക്ക റുകള യു ഒരുപ ല പ്രത ന ധ കര ക്ക നുതകുന്നതുമ യ മണ്‍ചുവപ്പു ന റ "(geru (an earthy-red colour)) ഉപയ ഗ ക്കണമ ന്നു ന ര്‍ദ്ദ ശമുണ്ട യ . സ ഖുക ര കട്ട , ഒന്നുക ല് തങ്ങളുട പ്രത കമ യ മഞ്ഞന റ കൂട പത കയ ല് ഉള്‍പ്പ ടുത്തുകയ മതപരമ യ പ്രത ക ത്മകത മ ത്തമ യു ഉപ ക്ഷ ക്കുകയ ച യ്യണമ ന്ന ആവശ്യവുമ യ മുന്ന ട്ടുവന്നു.
ഈ സ ഭവവ ക സങ്ങളുട വ ള ച്ചത്ത ല ണു്, പ്രശ്നപര ഹ രത്ത ന യ 1931 ഏപ്ര ല് 2-ന് ക ണ്‍ഗ്രസ് പ്രവര്‍ത്തകസമ ത , ഒരു ഏഴ ഗ പത ക സമ ത യ ന യ ഗ ച്ചു. "സ മുദ യ ക ട സ്ഥ നത്ത ല് ന ര്‍വ്വച ക്കപ ട്ട ട്ടുള്ള പത കയ ല മൂന്നു ന റങ്ങള ടു വ യ ജ പ്പു" ര ഖപ്പ ടുത്ത ക്ക ണ്ടു അവതര പ്പ ച്ച പ്രമ യ സമ ത അ ഗ കര ച്ചു. ഈ സ വ ദങ്ങളുട ഫലമ യ കുങ്കുമന റത്ത ന്റ പശ്ച ത്തലത്ത ല്, മുകള ല് ക ട മരത്ത ടടുത്തുള്ള ഭ ഗത്ത യ ചര്‍ക്ക അല ഖന ച യ്ത, ഒരു പത കയ യ രുന്നു പത ക സമ ത ന ര്‍ദ്ദ ശ ച്ചതു്. ഒരു സ മുദ യ ക ശയ മ ത്ര ഉയര്‍ത്ത ക്ക ട്ടുന്നു എന്ന ധ രണ ഉളവ ക്കുന്ന ഈ പത ക ക ണ്‍ഗ്രസ്സ നു സ്വ ക ര്യമ യ രുന്ന ല്ല.
പ ന്ന ട് 1931-ല് കറ ച്ച യ ല് കൂട യ ക ണ്‍ഗ്രസ് സമ ത പത കയുട ക ര്യത്ത ല് ഒരു അന്ത മ ത രുമ ന ക ക്ക ണ്ടു. പ ഗല വ ങ്കയ്യ രൂപകല്പന ച യ്ത ത്ര വര്‍ണ്ണ പത കയ യ രുന്നു അന്നു സ്വ കര ച്ചതു്. മൂന്നു സമ ന്തര ഖണ്ഡങ്ങള ല യ മുകള ല്‍ന ന്നു യഥ ക്രമ കുങ്കുമ,ശുഭ്ര,ഹര ത വര്‍ണ്ണങ്ങളു നടുവ ല് ചര്‍ക്കയു അടങ്ങ യ ഈ പത ക സമ ത അ ഗ കര ച്ചു. കുങ്കുമ ധ രതയുട യു വ ള്ള സത്യത്ത ന്റ യു ശ ന്ത യുട യു പച്ച വ ശ്വ സത്ത ന്റ യു ഐശ്വര്യത്ത ന്റ യു പ്രത കങ്ങള ണ ന്നു വ്യഖ്യ നമുണ്ട യ . ചര്‍ക്ക ഭ രതത്ത ന്റ സ മ്പത്ത ക നവ ത്ഥ നത്ത ന്റ യു ജനങ്ങളുട കഠ ന ദ്ധ്വ നത്ത ന്റ യു പ്രത കമ യ .
അത സമയ ഇന്ത്യന് ന ഷനല് ആര്‍മ ഈ പത കയ ല് ച ല്ലറ മ റ്റങ്ങള് വരുത്ത ഉപയ ഗ ച്ചു പ ന്നു. ചര്‍ക്കയ്ക്കു പകര ച ട വ ഴുന്ന കടുവയു 'ആസ ദ് ഹ ന്ദ്' എന്നുമ യ രുന്നു ഐ.എന്.എ. പത കയ ല് ആല ഖന ച യ്ത രുന്നതു്. ഗ ന്ധ ജ യുട അക്രമര ഹ ത്യത്ത നു വ പര തമ യുള്ള സുഭ സ് ചന്ദ്ര ബ സ ന്റ സ യുധസമരര ത ഇത ല് വ ള വ കുന്നുണ്ട്. ഔദ്യ ഗ കരൂപത്ത ലല്ല ങ്ക ലു ഈ പത ക ഇന്ത്യന് മണ്ണ ല് ഉയര്‍ന്ന ട്ടുമുണ്ടു്. മണ പ്പൂര ല് സുഭ സ് ചന്ദ്രബ സ് തന്ന യ യ രുന്നു ഇതു ഉയര്‍ത്ത യതു .
1947 ആഗസ്റ്റ ല് ഇന്ത്യക്കു സ്വതന്ത്ര്യ ക ട്ടുന്നത നു കുറച്ചു ന ള് മുന്പു തന്ന സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുട ദ ശ യപത കയ പ്പറ്റ ചര്‍ച്ച ച യ്യ ന് ഒരു ന യമന ര്‍മ്മണസഭ രൂപവത്കര ക്കുകയുണ്ട യ . അവര് ര ജ ന്ദ്രപ്രസ ദ് അധ്യക്ഷനു അബ്ദുള് കല ആസ ദ്, ക .എ .പണ ക്കര്, സര ജ ന ന യ ഡു, സ . ര ജഗ പ ല ച ര , ക .എ . മുന്ഷ , ബ .ആര്. അ ബ ദ്കര് എന്ന വര് അ ഗങ്ങള യു ഒരു പ്രത്യ ക സമ ത രൂപവത്കര ച്ചു. 1947 ജൂണ് 23-ന് രൂപവത്കര ച്ച ആ പത ക സമ ത പ്രശ്ന ചര്‍ച്ച ച യ്യുകയു മൂന്ന ഴ്ചയ്ക്കു ശ ഷ , 1947 ജൂല 14-നു ഒരു ത രുമ നത്ത ല ത്തുകയു ച യ്തു. എല്ല കക്ഷ കള്‍ക്കു സമുദ യങ്ങള്‍ക്കു സ്വ ക ര്യമ യ ര ത യ ല് ച ല സമുച തമ യ മ റ്റങ്ങള് വരുത്ത ഇന്ത്യന് ന ഷണല് ക ണ്‍ഗ്രസ്സ ന്റ പത ക ഇന്ത്യയുട ദ ശ യപത കയ യ സ്വ കര ക്ക മ ന്നു അവര് ത രുമ ന ച്ചു. യ ത രു തരത്ത ലുള്ള സ മുദ യ കബ ബങ്ങളു പത കയ ല് അന്തര്‍ല നമ യ ര ക്ക ല്ല എന്നു ത രുമ ന ക്കുകയുണ്ട യ . സ രന ഥ ല അശ കസ്ത ഭത്ത ല ധര്‍മ്മചക്ര ചര്‍ക്കയുട സ്ഥ നത്തു ഉപയ ഗ ച്ചു ക ണ്ട് ദ ശ യപത കയ്ക്കു അന്ത മരൂപ ക വന്നു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഈ പത ക സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുട ദ ശ യപത കയ യ ആദ്യമ യ ഉയര്‍ന്നു.
[ത രുത്തുക] ന ര്‍മ്മ ണ പ്രക്ര യ
1950-ല് ഭ രത ഒരു റ പ്പബ്ല ക് ആയത നു ശ ഷ , ഇന്ത്യന് ന ലവ ര ക ര്യ ലയ (ബ്യൂറ ഓഫ് ഇന്ത്യന് സ്റ്റ ന്റ ഡ്സ് അഥവ ബ .ഐ.എസ്) 1951-ല് ച ല പ്രത്യ ക മ ര്‍ഗ്ഗന ര്‍ദ്ദ ശങ്ങള് ആദ്യമ യ ക ണ്ടുവന്നു. 1964-ല്, ഇവ ഇന്ത്യയ ല് അ ഗ കര ക്കപ്പ ട്ട ട്ടുള്ള മ ട്ര ക് സ വ ധ നത്ത നു അനുരൂപമ യ പുന:പര ശ ധന നടത്ത . ഈ മ ര്‍ഗ്ഗന ര്‍ദ്ദ ശങ്ങള്‍ക്കു് 1968 ഓഗസ്റ്റ് 17 നു വ ണ്ടു ഭ ദഗത വരുത്തുകയു ച യ്തു. അളവുകള്, ച യത്ത ന്റ ന റ , ന റങ്ങളുട മൂല്യ , ത വ്രത, ഇഴയ ണ്ണ , ചണനൂല് തുടങ്ങ പത കയുട ന ര്‍മ്മ ണത്ത നുതകുന്ന എല്ല അവശ്യഘടകങ്ങള ക്കുറ ച്ചു ഈ പ്രത്യ കമ ര്‍ഗ്ഗന ര്‍ദ്ദ ശങ്ങള ല് പ്രത പ ദ ക്കുന്നുണ്ട്. ഈ മ ര്‍ഗ്ഗന ര്‍ദ്ദ ശങ്ങള് അങ്ങ യറ്റ കര്‍ക്കശമ ണു്. പത കയുട ന ര്‍മ്മ ണത്ത ല് വരുത്തുന്ന ഏതു പ ഴവു പ ഴയ തടവ രണ്ടു കൂട യ ലഭ ക്ക വുന്ന ഗുരുതരമ യ കുറ്റകൃത്യമ യ കണക്ക ക്കപ്പ ടുന്നു.
ഖ ദ യ ക ത്തറ ത്തുണ യ മ ത്രമ പത കന ര്‍മ്മ ണത്ത നു് ഉപയ ഗ ക്ക വൂ. ഖ ദ യ്ക്കുള്ള അസ സ്കൃത വസ്തുക്കള് പരുത്ത , പട്ട്, കമ്പ ള എന്ന വയ ല് ഒതുങ്ങുന്നു. രണ്ടു തരത്ത ലുള്ള ഖദര് ഉപയ ഗ ക്കുന്നത ല്, ആദ്യത്ത തു്, പത ക ന ര്‍മ്മ ക്ക നുപയ ഗ ക്കുന്ന ഖ ദ ക്ക ട യു രണ്ട മത്ത തു് പത കയ ക ട മരത്ത ടു് ബന്ധ പ്പ ക്കുന്ന മഞ്ഞകലര്‍ന്ന ച ര ന റത്ത ലുള്ള ഖ ദ കട്ട ശ്ശ ലയുമ ണു്. ഒരു ന യ്ത്ത ല് മൂന്നു ഇഴകളുപയ ഗ ക്കുന്ന സവ ശ ഷര ത യ ല ണു് ഖ ദ കട്ട ത്തുണ ന യ്യുന്നതു്. ഒരു ന യ്ത ല് രണ്ട ഴകളുള്ള പരമ്പര ഗതര ത യ ല് ന ന്നു വ്യത്യസ്തമ ണു് ഇതു്. ഈ ര ത യ ലുള്ള ന യ്ത്തു് അപൂര്‍വ്വമ ണു്. ഇന്ത്യയ ല്‍ത്തന്ന ഇത നു കഴ യുന്ന ന യ്ത്തുക ര് ഒരു ഡസന ല റ വര ല്ല. ഒരു ചതുരശ്ര സ ന്റ മ റ്ററ ല് കൃത്യമ യു 150 ഇഴകളു ഒരു തുന്നല ല് ന ലു് ഇഴകളു ഒരു ചതുരശ്ര അട ക്കു കൃത്യ 205 ഗ്ര ഭ രവു വ ണമ ന്നു് ഈ മ ര്‍ഗ്ഗര ഖ അനുശ സ ക്കുന്നു.
ഉത്തരകര്‍ണ്ണ ടകത്ത ല ധ ര്‍വ ഡ്, ബഗല്‍ക ട്ട് എന്ന ജ ല്ലകള ല രണ്ടു ക ത്തറ ശ ലകള ല് ന യ്തുകഴ ഞ്ഞ ഖ ദ ലഭ്യമ ണു്. ഇന്ത്യയ ല ഒര യ രു അ ഗ കൃത പത ക ന ര്‍മ്മ ണശ ല ഹുബ്ല ആസ്ഥ നമ യ ണു് പ്രവര്‍ത്ത ക്കുന്നതു്. ഖ ദ വ കസന ഗ്ര മ ണ വ്യവസ യ ക ര്യ ന്വ ഷണസമ ത (Khadi Development and Village Industries Commission (KVIC)), ആണു് ഇന്ത്യയ ല് പത കന ര്‍മ്മ ണശ ലകള്‍ക്കുള്ള അനുമത അനുവദ ച്ചുക ടുക്കുന്നതു്. മ ര്‍ഗ്ഗര ഖകള് ല ഘ ക്കുന്ന ശ ലകളുട അ ഗ ക ര റദ്ദ ക്കുന്നത നുള്ള അധ ക ര ബ .ഐ.എസ്.-ല് ന ക്ഷ പ്തമ ണു്.
ഒര ക്കല് ഖ ദ ന യ്തു കഴ ഞ്ഞ ല് അതു ബ .ഐ.എസ് പര ശ ധനയ്ക്കു വ ധ യമ ക്കു . വളര കര്‍ശനമ യ പര ശ ധനകള്‍ക്കു ശ ഷ അതു് അ ഗ കര ക്കപ്പ ട്ട ല് ന ര്‍മ്മ ണശ ലയ ല ക്കു ത ര ച്ചയയ്ക്കു . അവ ട അതു ശ്വ ത കര ച്ചു്, യഥ വ ധ ച യ ക ടുക്കുന്നു. നടുവ ല് അശ കചക്ര പ ള മുദ്രണ (screen printng) ച യ്യുകയ അച്ചുപയ ഗ ച്ചു പത ക്കുകയ തുന്ന ച്ച ര്‍ക്കുകയ ച യ്യുന്നു. അശ കചക്ര അനുരൂപമ യ ര ക്ക നു രണ്ടു വശത്തുന ന്നു പൂര്‍ണ്ണമ യു ദൃശ്യമ യ ര ക്ക നു പ്രത്യ ക ശ്രദ്ധ ച ലുത്ത ണ്ടതുണ്ടു്. പത കയ ല് ഉപയ ഗ ച്ച ട്ടുള്ള ന റങ്ങള്‍ക്കു് ബ .ഐ.എസ ന്റ അന്ത മ ഗ ക ര ക ട്ട ക്കഴ ഞ്ഞ ല് അതു വ ല്‍ക്ക ന കു .
ഓര വര്‍ഷവു 40 ദശലക്ഷ പത കകള് ഇന്ത്യയ ല് വ റ്റുപ കുന്നുണ്ട്. മഹ ര ഷ്ട്രയുട ഭരണസ ര ക ന്ദ്രമ യ 'മന്ത്ര ലയ' മന്ദ രത്ത ന്റ മുകള ല് മഹ ര ഷ്ട്ര സര്‍ക്ക ര് ഉപയ ഗ ച്ച ര ക്കുന്ന പത കയ ണു് ഇന്ത്യയ ല ഏറ്റവു വല യ പത ക.
[ത രുത്തുക] പത ക ഉപയ ഗ ക്കുവ നുള്ള ശര യ യ ക ഴ്‌വഴക്കങ്ങള്
2002 ആണ്ട നു മുന്‍പു വര ഇന്ത്യയ ല പ തുജനങ്ങള്‍ക്ക് ച ല ന ശ്ച ത ദ ശ യ അവധ കള്‍ക്ക ഴ ക ദ ശ യപത ക പ്രദര്‍ശ പ്പ ക്കുന്നത നു വ ലക്കുണ്ട യ രുന്നു. സര്‍ക്ക ര് ആപ്പ സുകള ലു സര്‍ക്ക ര ല യു ന ത ന്യ യവ്യവസ്ഥയ ല യു ച ല ഉയര്‍ന്ന പദവ കള ലുള്ളവര്‍ക്കു മ ത്രമ എല്ല സമയത്തു പത ക പ്രദര്‍ശ പ്പ ക്ക ന് അനുവ ദമുണ്ട യ രുന്നുള്ളൂ. എന്ന ല് നവ ന് ജ ണ്ട ല് എന്ന ഒരു വ്യവസ യ ഇത ന ത ര ദ ല്ല ഹ ക്ക ട ത യ ല് ഒരു പ തുത ല്‍പ്പര്യഹര്‍ജ സമര്‍പ്പ ച്ചു. അത നു ശ ഷ ജ ണ്ട ല് തന്റ ഓഫ സ നു മുകള ല് ഇന്ത്യന് പത ക പ്രദര്‍ശ പ്പ ക്കുകയു ച യ്തു. ഇതു ദ ശ യപത ക ന യമത്ത ന് എത ര യത ന ല് ഈ പത ക കണ്ടുക ട്ടപ്പ ടുകയു അദ്ദ ഹത്ത ന ട് ന യമനടപട കള്‍ക്കു വ ധ യന ക ന് ആവശ്യപ്പ ടുകയു ച യ്തു. ദ ശ യപത കയ അത നുച തമ യ ര ത യ ല് പ്രദര്‍ശ പ്പ ക്കുന്നത് ഒരു ഇന്ത്യന് പ രന് എന്ന ന ലയ്ക്ക് തന അവക ശമ ണ ന്നു അത് തന ക്കു ര ജ്യത്ത ന ടുള്ള സ്ന ഹ പ്രകട പ്പ ക്കനുള്ള ഒരു മ ര്‍ഗ്ഗമ ണ ന്നു ജ ണ്ട ല് വ ദ ച്ചു. പ ന്ന ട് ഈ ക സ് സുപ്ര ക ടത യ ല യ്ക്ക് മ റ്റപ്പ ട്ടപ്പ ള് ക ടത ഇന്ത്യന് സര്‍ക്ക റ ന ട് ഇത ക്കുറ ച്ചു പഠ ക്ക ന യ ഒരു കമ്മ റ്റ രൂപവത്കര ക്ക ന് ആവശ്യപ്പ ട്ടു. ഇത ന്റ യ ല്ല ഫലമ യ 2002 ജനുവര 26-ന് ക ന്ദ്ര മന്ത്ര സഭ ഇന്ത്യയ ല പ തുജനങ്ങള്‍ക്ക് ദ ശ യപത കയ അത ന്റ അന്തസ്സ നു ബഹുമ ന്യതയ്ക്കു ക ട്ട തട്ട ത്ത വ ധ പ്രദര്‍ശ പ്പ ക്ക ന് അനുമത ക ടുക്കുന്ന ന യമന ര്‍മ്മ ണ നടത്ത .
ദ ശ യപത ക ന യമ മന്ത്ര സഭ പ സ ക്ക യ ഒന്നല്ല ങ്ക ലു അത ലനുശ സ ക്കുന ക ഴ്‌വഴക്കങ്ങള് പത കയുട അന്തസ്സു ന ലന ര്‍ത്ത ന് പര പ ല ക്കപ്പ ട ണ്ടത ണ ന്നു . ദ ശ യപത ക പ്രദര്‍ശ പ്പ ക്ക നുള്ള അവക ശ ആത്യന്ത കമ യ ഒന്നല്ല മറ ച്ചു അര്‍ഹ ക്കപ്പ ട്ടവര്‍ക്കുള്ള അവക ശമ ണ ന്നു അതു ഭരണഘടന ആര്‍ട്ട ക്ക ള് 51A യ ട് ച ര്‍ത്തു വ യ ക്കപ്പ ട ണ്ട ഒന്ന ണ ന്നു , ഇന്ത്യന് സര്‍ക്ക ര് v. നവ ന് ജ ണ്ട ല് ക സ ന്റ വ ധ ന്യ യത്ത ല് അനുശ സ ക്കുന്നു.
[ത രുത്തുക] ദ ശ യപത കയ്ക്കുള്ള ബഹുമ ന
ഭ രത യ ന യമ ഗ ശ യപത കയുട ബഹുമ ന്യതയു വ ശ്വസ്തതയു അന്തസ്സു ക ത്തു സൂക്ഷ ക്ക ന് അനുശ സ ക്കുന്നു. ച ഹ്നങ്ങളുട യു പ രുകളുട യു അനുച ത ഉപയ ഗ തടയുന്ന ന യമത്ത നു പകരമ യ 2002-ല് ഉണ്ട ക്ക യ 'ഇന്ത്യന് പത ക ന യമ ' ദ ശ യപത കയുട പ്രദര്‍ശനത്ത യു ഉപയ ഗത്ത യു ന യന്ത്ര ക്കുന്നു. ഔദ്യ ഗ ക ന യമ അനുശ സ ക്കുന്നത ന്ത ന്ന ല് ദ ശ യപത ക ഭൂമ യ ജലമ സ്പര്‍ശ ക്കരുത ത്തത കുന്നു. അതുപ ല തന്ന പത ക, മ ശവ ര യ യ , വ ദ യ്ക്കു മുന്‍പ ല് തൂക്കുന്നത യ , പ്രത മകള യ ഫലകങ്ങള യ മൂലക്കല്ലുകള യ മൂടുന്നത ന യ ഉപയ ഗ യ്ക്ക ന് പ ട ല്ല ത്തത കുന്നു. 2005 വര ദ ശ യപത ക ആടയ ഭരങ്ങളുട ഭ ഗമ യ യൂണ ഫ മുകളുട ഭ ഗമ യ ഉപയ ഗ യ്ക്ക ന് കഴ യുമ യ രുന്ന ല്ല. എന്ന ല് 2005-ല് പ സ ക്ക യ ഒരു ഭരണഘടന ഭ ദഗത ഇത നു മ റ്റ വരുത്ത . എന്ന രുന്ന ലു അരയ്ക്കു ത ഴ യ്ക്കുള്ള വസ്ത്രങ്ങളുട ഭ ഗമ യ അട വസ്ത്രമ യ ഉപയ ഗ യ്ക്കുന്നതു തലയ ണയുറയ ല ക തൂവ ലകള ല ദ ശ യപത ക തുന്ന ച ര്‍ക്കുന്നതു അതു വ ലക്കുന്നു.
[ത രുത്തുക] പത ക ക ക ര്യ ച യ്യ ണ്ട വ ധ
ദ ശ യപത ക ക ക ര്യ ച യ്യുമ്പ ഴു പ്രദര്‍ശ പ്പ ക്കുമ്പ ളു പരമ്പര ഗതമ യ ശ്രദ്ധ ച്ചുപ രുന്ന ച ല ന യമങ്ങള് ഉണ്ട്. പത ക തുറസ്സ യ സ്ഥലത്ത ണ ങ്ക ല് ക ല വസ്ഥ എന്തുതന്ന ആയ രുന്ന ലു പുലര്‍ന്നത നു ശ ഷ ഉയര്‍ത്ത ണ്ടതു അസ്തമയത്ത നു മുന്‍പ് ത ഴ്ത്ത ണ്ടതുമ കുന്നു. ച ല പ്രത്യ ക സ ഹചര്യങ്ങള ല് മ ത്ര പ തുമന്ദ രങ്ങള്‍ക്കുമുകള ല് ര ത്ര യു പത ക പ്രദര്‍ശ പ്പ ക്ക വുന്നത ണ്. തലക ഴ യ ര ത യ ല് പത കയ അത ന്റ ച ത്രമ തന്ന പ്രദര്‍ശ പ്പ ക്കരുത ത്തത കുന്നു. പ രമ്പര്യ ച ട്ടകളുനുസര ച്ച് കുത്തന വ ച്ച ര ക്കുന്ന പത ക 90 ഡ ഗ്ര ത ര യ്ക്കുവ ന മ ല് ക ഴ് ത ര ച്ചു ക ണ ക്കുവ ന പ ട ല്ല ത്തത കുന്നു. പത ക "വ യ ക്കുന്ന" (ക ണുന്ന)ത് ഒരു പുസ്തക വ യ ക്കുന്നതുപ ല ഇടതുന ന്ന് വലത്ത ട്ടു മുകള ല് ന ന്ന് ത ഴ ട്ടുമ യതുക ണ്ട ണ് ഇത്. അഴുക്കുപുരണ്ടത ക റ പ്പറ ഞ്ഞത ആയ ര ത യ ല് പത ക പ്രദര്‍ശ പ്പ ക്കുന്നതു അത ന അവഹ ള ക്കുന്നത നു സമമ ണ്. പത ക ന യമമനുസര ച്ച് പത കയ ന്നപ ല തന്ന ക ട മരവു , ക ട യുയര്‍ത്ത നുപയ ഗ ക്കുന്ന ചരടു നല്ലര ത യ ല് ഉപയ ഗയ ഗ്യമ ക്ക വ ക്ക ണ്ടത ണ്.
[ത രുത്തുക] ശര യ യ പ്രദര്‍ശനര ത
ദ ശ യപത കയുട ശര യ യ പ്രദര്‍ശനര ത യ പറ്റ പറയുന്ന ന യമ അനുശ സ ക്കുന്നത് ഒരു വ ദ യ ല് രണ്ടു പത കകള് ഒര സമയ ത രശ്ച നമ യു , മുഴുവന് വ ടര്‍ത്ത യു പ്രദര്‍ശ പ്പ ക്കുമ്പ ള് അവ രണ്ട ന്റ യു ക ട മരത്ത ന ടു ച ര്‍ന്നവശങ്ങള് പരസ്പര അഭ മുഖമ യു കുങ്കുമവര്‍ണ്ണ മുകള ല യു ഇര യ്ക്കണമ ന്ന ണ്. ച റ യ തണ്ടുകള ല് ക ട്ട യ ര യ്ക്കുന്ന ക ട കള ണ ങ്ക ല് അവ രണ്ടു പരസ്പര ക ണുകള് ഉണ്ട ക്കത്തക്കവ ധ ചുമര ല് ഉറപ്പ ച്ച ര യ്ക്കണ . പത കകള് ഭ ഗ യ യ ര ത യ ല് വ ടര്‍ത്ത യ ട്ട ര യ്ക്കുകയു വ ണ . ദ ശ യപത ക മ ശകള്‍ക്ക , വ യ ക്ക നുള്ള പ ഠങ്ങള്‍ക്ക , വ ദ കള്‍ക്ക അത ക ട്ട ടങ്ങള്‍ക്കുതന്ന യ മൂടുപടമ യ ഉപയ ഗ ക്കുവ ന , ക വര കള ല് ന ന്നു തൂക്ക യ ടുവ ന പ ട ല്ല ത്തത കുന്നു.
[ത രുത്തുക] മറ്റു ദ ശ യപത കകള്‍ക്ക പ്പ .
ഇന്ത്യയുട പത ക മറ്റു ര ജ്യങ്ങളുട ദ ശ യപത കകള ട പ്പ ഉയര്‍ത്ത യ ര യ്ക്കുമ്പ ള് ശ്രദ്ധ ക്ക ണ്ടത യ പല സ ഗത കളു ഉണ്ട്. പ്ര ധ ന്യമുള്ള ര ത യ ല് മ ത്രമ അതു പ്രദര്‍ശ പ്പ ക്ക വൂ എന്നത ണ് അത ല ന്ന്. മറ്റു ര ജ്യങ്ങളുട പത കകള് ഇ ഗ്ല ഷ് അക്ഷരമ ല ക്രമത്ത ല് ഉയര്‍ത്ത യ ര യ്ക്കുമ്പ ള് ഇന്ത്യയുട പത ക ന രയുട വലത്ത യറ്റത്ത് (ക ണുന്നവര്‍ക്ക് ഇടത്ത അറ്റത്ത്) ആയ ര യ്ക്കണ . ഓര ര ജ്യങ്ങളുട യു പത കകള് പ്രത്യ ക ക ലുകള ല യ ര യ്ക്കണ . ഒന്ന നുമുകള ല് മറ്റ ന്നു വരത്തക്ക വ ധ രണ്ടു ര ജ്യങ്ങളുട പത കകള് ക്രമ കര യ്ക്ക ന് പ ടുള്ളതല്ല. പത കകളുട വല പ്പ ഏത ണ്ട് ഒരുപ ല യ യ ര യ്ക്കണ . ഇന്ത്യയുട പത കയ ലു വല യത യ മറ്റ ന്ന് പ്രദര്‍ശ പ്പ ക്ക ന് പ ടുള്ളതല്ല.
പലപ്പ ഴു തുടക്കത്ത ലു ഒടുക്കത്ത ലു ഇന്ത്യയുട പത ക പ്രദശ പ്പ ക്ക റുണ്ട്. പത കകള് ഒരു വൃത്തത്ത ല് പ്രദര്‍ശ പ്പ യ്ക്കുമ്പ ള് ഇന്ത്യയുട ദ ശ യപത ക വൃത്തത്ത ന്റ തുടക്കത്ത യു ഘട ക രദ ശയ ല് അടുത്തുവരുന്നത് അക്ഷരമ ല ക്രമത്ത ല് ആദ്യത്ത തു ആയ ര ക്കണ . ഇന്ത്യയുട പത ക ആദ്യ ഉയര്‍ത്തുകയു അവസ ന ത ഴ്ത്തുകയു വ ണ .
ഒന്ന നു കുറുക മറ്റ ന്ന യ രണ്ടു പത കകള് വ ച്ച ര യ്ക്കുമ്പ ള് ഇന്ത്യയുട പത ക മുകള ല യു ക ണുന്നവരുട ഇടതു വശത്ത യ്ക്കു വ ച്ച ര യ്ക്കണ . എന്ന ല് ഐക്യര ഷ്ട്രസഭയുട ക ട യ്ക്ക പ്പ വ ച്ച ര യ്ക്കുമ്പ ള് ഇന്ത്യയുട പത ക ഏതു വശത്ത യ്ക്കയ ര ന്ന ലു കുഴപ്പമ ല്ല. എന്ന ലു പ തുവ യ ക ഴ്‌വഴക്ക പത ക വലത്ത യറ്റത്ത്, അത ന്റ മുഖമ യ ര യ്ക്കുന്ന ദ ശയ ല യ്ക്ക് സൂചകവുമ യ വ യ്ക്കുന്നത ണ്.
[ത രുത്തുക] ദ ശ യപത കകളല്ല ത്തവയ്‌ക്ക പ്പ
വ്യ പ ര/വ്യവസ യ സ്ഥ പനങ്ങളുട പത കയ ട പ്പമ പരസ്യങ്ങള ട പ്പമ ഇന്ത്യയുട ദ ശ യപത ക പ്രദശ പ്പ യ്ക്കുമ്പ ള് ശ്രദ്ധ യ്ക്ക ണ്ട ക ര്യങ്ങള് ഇവയ ണ്. പത കകള് പ്രത്യ ക ക ലുകള ല യ ര ക്കണ ഉയര്‍ത്ത ണ്ടത്. ഇന്ത്യയുട പത ക നടുവ ല അല്ല ങ്ക ല് ക ണുന്നയ ളുട ഇടത്ത അറ്റത്ത ആയ ര ക്കണ . ഇന്ത്യയുട പത കയുട വ ത മറ്റുള്ളവയ ലു അധ കമ യ ര ക്കണ . ഇന്ത്യയുട പത കയുട ക ല് മറ്റുള്ളവയുട ത ന് ഒരു ചുവടു മുന്‍പ ല യ ര യ്ക്കണ . എല്ല പത കകളു ഒര ന രയ ല ണ ങ്ക ല് ഇന്ത്യയുട പത ക മറ്റുള്ളവയ ല് ന ന്ന് ഉയര്‍ന്നു ന ല്‍ക്കണ . ഘ ഷയ ത്രകള ലു മറ്റു പത ക പ്രദര്‍ശ പ്പ ക്കുമ്പ ള് അത് വഹ ക്കുന്നവര് ഏറ്റവു മുന്‍പ ല യ നടക്ക ണ്ടത ണ്. എന്ന ല് ഒന്ന ലധ ക പത കകള് വഹ യ്ക്കുന്നവര് ഒരു ന രയ യ നടക്കുമ്പ ള് ഇന്ത്യയുട പത ക വഹ ക്കുന്നയ ള് ന രയുട വലത്ത യറ്റത്ത് നടക്ക ണ്ടത ണ്.
[ത രുത്തുക] ദ ശ യപത ക സദസ്സുകള ല് ഉപയ ഗ ക്കുമ്പ ള്
ഏതു തരത്ത ലുള്ള പ തുയ ഗമ യ ലു സമ്മ ളനമ യ ലു , അവ ട ദ ശ യപത ക പ്രദര്‍ശ്ശ പ്പ ക്ക നുദ്ദ ശ ക്കുന്ന ങ്ക ല്, അതു നടക്കുന്ന ഹ ള ല് വ ദ യുട വലതുവശത്ത യ ,അത യതു സദസ്സ ന്റ ഇടതുവശത്തു വ ണ പ്രദര്‍ശ്ശ പ്പ ക്ക ണ്ടതു്.ക രണ വലതുഭ ഗ അധ ക രത്ത ന്റ ത ന്ന ണു സങ്കല്പ . അതുക ണ്ട് വ ദ യ ല് പ്ര സ ഗ കന്റ ത ട്ടടുത്ത ണ ങ്ക ല് അദ്ദ ഹത്ത ന്റ വലതുവശത്തു , ഹ ള ല് വ റ എവ ട യ ങ്ക ലുമ ണ ങ്ക ല്, സദസ്യരുട വലതുഭ ഗത്തുമ ണു് പത ക പ്രദര്‍ശ്ശ പ്പ ക്ക ണ്ടത്.
കുങ്കുമപ്പട്ട മുകള ല് വരത്തക്ക വ ധ , കഴ യുന്നതു എല്ല വര്‍ണ്ണങ്ങളു അശ കചക്രവു ക ണത്തക്കവണ്ണ ദ ശ യപത ക പ്രദര്‍ശ്ശ പ്പ ക്കണ .വ ദ ക്കു പ ന്ന ല ചുവര ല് ല ബമ യ പത ക തൂക്ക യ ടുകയ ണ ങ്ക ല്,അതു പ ട പ്പ ച്ച ചരടു് മുകള്‍ഭ ഗത്ത യു , കുങ്കുമപ്പട്ട ന ര ക്ഷകനു അഭ മുഖമ കുമ്പ ള്, ഇടതുവശത്തു വരുന്ന വ ധത്ത ലുമ കണ .
[ത രുത്തുക] പര ഡുകളു ചടങ്ങുകളു
പര ഡുകള ല ഘ ഷയ ത്രയ ല മറ്റു ക ട കള ട പ്പമ ദ ശ യപത ക ക ണ്ടുപ ക ണ്ട വരുമ്പ ള്, അത ന്റ സ്ഥ ന ഏറ്റവു വലതുവശത്ത ഒറ്റയ്ക്കു ഏറ്റവു മുന്ന ല് മദ്ധ്യഭ ഗത്ത ആയ ര ക്കണ . പ്രത മ, സ്മ രക , ശ ല ഫലക തുടങ്ങ യവയുട അന വരണച്ചടങ്ങുകള ല്, ഉത്കൃഷ്ടവു വ്യത ര ക്തവുമ യ ഒരു പങ്കു് ദ ശ യപത കയ്ക്കു വഹ ക്ക ന വുമ ങ്ക ലു , ഒര ക്കലു അവയുട ആവരണമ യ പത ക ഉപയ ഗ ക്ക ന് പ ട ല്ല. ദ ശ യപത കയ ടുള്ള ആദരസൂചകമ യ അത ന ചര ച്ചു ത രശ്ച നമ ക്കുകയ തറയ ല് മുട്ട ക്കുകയ ച യ്യ ന്('ഡ പ്പ ങ്') പ ടുള്ളതല്ല. സ ന ക പത കകളു മറ്റു സ ഘടനകളുട യു സ്ഥ പനങ്ങളുട യു പത കകളു ബഹുമ നസൂചകമ യ 'ഡ പ്' ച യ്യ വുന്നത ണു്.
ചടങ്ങുകള ല് ദ ശ യപത ക ഉയര്‍ത്തുകയ ത ഴ്ത്തുകയ ച യ്യുമ്പ ഴു പര ഡുകള ല് പത ക കടന്നു പ കുമ്പ ഴു അവ ട സന്ന ഹ തര യ ര ക്കുന്നവര ല്ല എഴുന്ന റ്റ് പത കയ്ക്കഭ മുഖമ യ 'അറ്റന്‍ഷന 'ല് ന ല്‍ക്ക ണ്ടത ണു്. യൂണ ഫ മ ല് ഉള്ളവര് യഥ ച തമ യ അഭ വ ദ്യമമര്‍പ്പ ക്കണ . ഒരു ഔദ്യ ഗ ക ധ ക ര അഭ വ ദ്യ ച യ്യുന്നതു ശ ര സ്തമ ല്ല ത യ യ ര ക്കു . പത ക വന്ദന കഴ ഞ്ഞ ല് ദ ശ യഗ ന ല പനവു നടത്തണമ ന്നുണ്ടു്.
[ത രുത്തുക] വ ഹനങ്ങള ല പ്രദര്‍ശന
വ ഹനങ്ങള ല് ദ ശ യപത ക ഉപയ ഗ ക്ക നുള്ള വ ശ ഷ്ട വക ശ ര ഷ്ട്രപത , ഉപര ഷ്ട്രപത , പ്രധ നമന്ത്ര , ഗവര്‍ണ്ണര്‍മ ര്, ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവര്‍ണ്ണര്‍മ ര്, മുഖ്യമന്ത്ര മ ര്, ക ബ നറ്റ് മന്ത്ര മ ര്, ഇന്ത്യന് പ ര്‍ലമന്റ ല യു സ സ്ഥ നന യമസഭകള ല യു ജൂന യര് ക ബ നറ്റ് അ ഗങ്ങള്, ല കസഭയ ല യു സ സ്ഥ ന ന യമസഭകള ല യു സഭ ദ്ധ്യക്ഷര്, ര ജ്യസഭ ച യര്‍മ ന്, ന യമന ര്‍മ്മ ണ സമ ത ച യര്‍മ ന്, സുപ്ര ക ടത യ ല യു ഹ ക്ക ടത യ ല യു ജഡ്ജ മ ര്, കര-ന വ ക-വ്യ മ സ നകള ല ഉന്നത ഉദ്യ ഗസ്ഥര്, തുടങ്ങ ചുരുക്ക ച ലര്‍ക്കു മ ത്രമ യുള്ളൂ.
ആവശ്യമ ന്നു കണ്ട ല് മ ല്പ്പറഞ്ഞവര്‍ക്ക ക്ക ഔദ്യ ക ക വ ഹനങ്ങള ല് ദ ശ യപത ക യുക്തമ യ ഉപയ ഗ ക്ക വുന്നത ണു്. ക റ ന്റ മുന്‍ഭ ഗത്ത മൂട ക്കു പുറത്തു മദ്ധ്യത്ത ല യ മുന്‍ഭ ഗത്തു വലതുവശത്ത യ ദണ്ഡ ല് പ ട പ്പ ച്ചു പത ക ബലമ യ ന ട്ടണ . ഏത ങ്ക ലു അന്യര ജ്യത്തുന ന്നുള്ള വ ശ ഷ്ടവ്യക്ത സര്‍ക്ക ര്‍ക റ ല് യ ത്ര ച യ്യുകയ ണ ങ്ക ല്, ത്ര വര്‍ണ്ണപത ക വലതുവശത്തു ആ ര ജ്യത്ത ന്റ പത ക ഇടതു വശത്തു പ റണ .
ര ഷ്ട്രപത യ ഉപര ഷ്ട്രപത യ പ്രധ നമന്ത്ര യ വ ദ ശര ജ്യങ്ങള ല് സന്ദര്‍ശനത്ത നു പ കുമ്പ ള്, അവര് പ കുന്ന വ മ നത്ത ല് ദ ശ യപത ക ഉപയ ഗ ക്കണ . ഒപ്പ , ആ ര ജ്യത്ത ന്റ പത കയ ണു സ ധ രണ ഉപയ ഗ ക്ക ണ്ടത ങ്ക ലു , യ ത്ര മധ്യ വ റ ഏത ങ്ക ലു ര ജ്യങ്ങള ല് വ മ നമ റങ്ങുകയ ണ ങ്ക ല് ഔദ ര്യത്ത നുള്ള നന്ദ യു കടപ്പ ടു പ്രകട പ്പ ക്ക ന് അത ത ടങ്ങള ല ദ ശ യപത കയ യ ര ക്കണ പകര ഉപയ ഗ ക്ക ണ്ടതു്. ഭ രതത്ത നുള്ള ല ണ ങ്ക ല്, ര ഷ്ട്രപത യുട സന്ദര്‍ശനങ്ങള ല് ര ഷ്ട്രപത കയറുന്ന അല്ല ങ്ക ല് ഇറങ്ങുന്ന ഭ ഗത്തു ദ ശ യപത ക പ്രദര്‍ശ പ്പ ക്കണ . ര ഷ്ട്രപത ര ജ്യത്ത നകത്തു പ്രത്യ ക ത വണ്ട യ ത്ര ച യ്യുമ്പ ള്, ഡ്ര വറുട ക ബ ന ല് ന ന്നു ത വണ്ട പുറപ്പ ടുന്ന പ്ല റ്റ്ഫ മ ന്റ വശ അഭ മുഖ കര ച്ചു പത ക പ റണ . ത വണ്ട ന ര്‍ത്ത യ ട്ട ര ക്കുമ്പ ഴു , ഏത ങ്ക ലു സ്റ്റ ഷന ല് തങ്ങ ന യ എത്തുമ്പ ഴു മ ത്രമ ദ ശ യ പത ക ഉപയ ഗ ക്കവൂ.
[ത രുത്തുക] പത ക ഉയര്‍ത്തല്
ര ഷ്ട്രപത യുട പ്രത്യ ക ഉത്തരവുപ്രക ര ദ ശ യ ദു ഖ ചരണ വ ളകള ല്,ത്ര വര്‍ണ്ണ പത ക പകുത ത ഴ്ത്ത ക്ക ട്ട വുന്നത ണ്.ഈ സമയത്ത് എന്നുവര ഈ സ്ഥ ത തുടരണമ ന്നു ര ഷ്ട്രപത തന്റ ഉത്തരവ ല് സൂച പ്പ ക്ക റുണ്ട്. പകുത ത ഴ്ത്ത ക്ക ട്ടുന്ന വ ളയ ലു ച ല ആച ര മര്യ ദകള് പ ല യ്ക്ക ണ്ടതുണ്ട്; ആദ്യ പത ക മുഴുവന യ ഉയര്‍ത്തുന്നു, അത നു ശ ഷ മ ത്രമ സ വധ ന ത ഴ യ്ക്ക റക്ക പകുത യ ല ത്ത ച്ച് ക ട്ട റുള്ളൂ. പകുത ത ഴ്ത്ത ക്ക ട്ട യ അവസ്ഥയ ല്‍ന ന്നു പത ക പൂര്‍ണ്ണമ യു ഉയര്‍ത്ത യത നു ശ ഷ മ ത്രമ പത ക ത ഴ യ റക്ക വൂ.
ര ഷ്ട്രപത , ഉപര ഷ്ട്രപത , പ്രധ നമന്ത്ര തുടങ്ങ യവരുട ന ര്യ ണത്ത ല് അനുശ ച ച്ചുള്ള ഔദ്യ ഗ ക ദു ഖ ചരണവ ളയ ല് ഭ രതമ ട്ടുക്ക് ത്ര വര്‍ണ്ണപത ക പകുത ത ഴ്ത്ത ക്ക ട്ട റുണ്ട്. ല ക്‌സഭ സ്പ ക്കര്,സുപ്ര ക ടത ച ഫ് ജസ്റ്റ സ് തുടങ്ങ യവര് മര ച്ച ല് ദ ല്ല യ ല് മുഴുവനു ; ക ന്ദ്രമന്ത്ര മ രുട ന ര്യ ണത്ത ല് ദ ല്ല യ ലു , ഓര സ സ്ഥ നങ്ങളുട യു തലസ്ഥ നത്തു ദ ശ യപത ക പകുത ത ഴ്ത്ത ക്ക ട്ട റുണ്ട്. ഏത ങ്ക ലു സ സ്ഥ നത്ത ഗവര്‍ണ്ണറ മുഖ്യമന്ത്ര യ മര ച്ച ല് അത ത് സ സ്ഥ നങ്ങള ല് ദ ശ യ പത ക ത ഴ്ത്ത ക്ക ട്ട റുണ്ട്.
ഉച്ചയ്ക്ക് ശ ഷമ ണ് മരണവ വര ലഭ യ്ക്കുന്നത ങ്ക ല് ത ട്ടടുത്ത ദ വസ പത ക പകുത ത ഴ്ത്ത ക്ക ട്ട വുന്നത ണ്. ആ ദ വസ പുലരുന്നത നു മുന്‍പ് ശവസ സ്ക ര നടന്ന ട്ട ല്ല ങ്ക ല് മ ത്രമ ഇതു ച യ്യ ന വൂ. സ സ്ക രസ്ഥലത്ത്, സ സ്ക രസമയത്ത് ആവശ്യമ ങ്ക ല് പത ക ത ഴ്ത്ത ക്ക ട്ട വുന്നത ണ്.
ഗണതന്ത്ര ദ ന (Republic Day), ഗ ന്ധ ജയന്ത , സ്വ തന്ത്ര്യദ ന , ദ ശ യവ ര (ഏപ്ര ല് 6 മുതല് 13 വര ) തുടങ്ങ യ ദ ശ യ ഘ ഷവ ളകള ല് ദു ഖ ചരണ വന്ന ല് പത ക ഉയര്‍ത്തുന്നത ന് പ്രത്യ ക ന ര്‍ദ്ദ ശങ്ങള് പ ല ക്ക ണ്ടതുണ്ട്. മൃതശര ര ദര്‍ശനത്ത നു വച്ച ര യ്ക്കുന്ന ക ട്ട ടത്ത ന്റ മുകള ല് മ ത്രമ ഇത്തര സന്ദര്‍ഭങ്ങള ല് ദ ശ യ പത ക പകുത ത ഴ്ത്ത പ്രദര്‍ശ പ്പ ക്ക വൂ. മൃതശര ര ക ട്ട ടത്ത ല് ന ന്നു മ റ്റ യത ന് ശ ഷ ത്ര വര്‍ണ്ണ പത ക പൂര്‍ണ്ണമ യു ഉയര്‍ത്ത പ്രദര്‍ശ പ്പ ക്ക ണ്ടത ണ്.
സ ന കരുട മരണ നന്തര ചടങ്ങുകള ല് അവര ടുള്ള ആദരസൂചകമ യ ശവപ്പ ട്ട യുട മുകള ല യ ദ ശ യപത ക വ ര ച്ച ട റുണ്ട്. ഇങ്ങന പ്രദര്ശ പ്പ യ്ക്കുന്ന ദ ശ യപത ക മൃതദ ഹത്ത ന്റ കൂട മറവുച യ്യ ന ച തയ ല് ദഹ പ്പ യ്ക്ക ന പ ട ല്ല.
[ത രുത്തുക] ന ര്‍മ ര്‍ജ്ജന
ത ര്‍ത്തു ഉപയ ഗ ക്ക ന ക ത്ത വ ധ മ ശമ യ ല് പത കയ അത ന്റ അന്തസ്സ നു യ ജ ച്ച വ ധ ന ര്‍മ്മ ര്‍ജ്ജന ച യ്യണ . കത്ത ച്ചു കളയുകയ മണ്ണ ല് മറവു ച യ്യുകയ ആയ ര ക്കു അഭ ക മ്യ .
[ത രുത്തുക] സമ ന പത കകള്
ഇന്ത്യന് ദ ശ യപത കയുമ യ സ മ്യമുള്ള ഒന്ന ല റ പത കകളുണ്ട്. ആഫ്ര ക്കന് ര ജ്യമ യ ന ജറ ന്റ തു ത രച്ഛ നമ യ മൂവര്‍ണ്ണ പത കയ ണ്. മുകള ല് ഓറഞ്ച് മധ്യത്ത ല് വ ള്ള ത ഴ പച്ച എന്ന ങ്ങന യ ണ് ഈ പത കയുട യു ന റവ ന്യ സ . മധ്യത്ത ല് ഒരു വൃത്തവമുണ്ട്. ഓറഞ്ച്, വ ള്ള, പച്ച ന റങ്ങള് ല ബമ യ വ ന്യസ ച്ച ര ക്കുന്ന ഐവറ ക സ്റ്റ്, അയര്‍ലണ്ട് എന്ന ര ജ്യങ്ങളുട ദ ശ യപത കള്‍ക്കു ഇന്ത്യന് പത കയുമ യ സ മ്യമുണ്ട്. അമ ര ക്കയ ല ഫ്ല റ ഡ സ സ്ഥ നത്ത മയ മ നഗരത്ത ന്റ ഔദ്യ ഗ ക പത കയുമ യ ണ് ഏറ്റവു സ ദൃശ്യമുള്ളത് .

Summary:
ഇന്ത്യക്ക് സ്വ തന്ത്ര്യ ലഭ ക്കുന്നത നു മുന്‍പ് ഇന്ത്യന് ന ഷണല് ക ണ്‍ഗ്രസ് ഉപയ ഗ ച്ച രുന്ന പത കയ ല് വ വ ധ പര ണ മങ്ങള് വരുത്ത യത നു ശ ഷ സ്വ തന്ത്ര്യത്ത ട ഉപയ ഗ ക്കപ്പ ട്ടു തുടങ്ങ യത ണ് ത്ര വര്‍ണ്ണപത ക എന്നു അറ യപ്പ ടുന്ന ഇന്ത്യയുട ദ ശ യ പത ക. (Indian National Flag) 1947 ജൂല 22-ന് കൂട യ ഭരണഘടന സമ ത യുട പ്രത്യ ക സമ്മ ളനമ ണ് ഇന്ത്യയുട ദ ശ യ പത ക ഇന്നുള്ള രൂപത്ത ല് അ ഗ കര ച്ചത്. സ്വയ ഭരണ ഇന്ത്യയുട ദ ശ യപത കയ യ 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15 മുതല് 1950 ജനുവര 26 വര യു , അത നുശ ഷ സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുട യു ദ ശ യ പത കയ യ ഈ പത ക മ റ . ഇന്ത്യയ ല് ഈ പത ക ത്ര വര്‍ണ്ണ പത ക എന്ന പ ര ല ണ് മ ക്കവ റു അറ യപ്പ ടുന്നത്.
ഈ പത കയ ല് ത രശ്ച നമ യ മുകള ല് ക സര (കടു ക വ ), നടുക്ക് വ ള്ളയു , ത ഴ പച്ചയു ന റങ്ങള ണ് ഉള്ളത്. മദ്ധ്യത്ത ല യ ന വ കന ല ന റമുള്ള 24 ആരങ്ങള് ഉള്ള അശ ക ചക്രവു ആല ഖന ച യ്യപ്പ ട്ട ര ക്കുന്നു. വ ള്ള ന ടയുട വ ത യുട മുക്ക ല് ഭ ഗമ ണ് അശ കചക്രത്ത ന്റ വ്യ സ . പത കയുട വ ത യുട യു ന ളത്ത ന്റ യു അനുപ ത 2:3 ആണ്. ഈ പത ക ഇന്ത്യന് കരസ നയുട യുദ്ധപത കയു കൂട യ ണ്. ഇന്ത്യന് കരസ നയുട ദ വസ നയുള്ള സ ന വ ന്യ സത്ത നു ഈ പത ക ഉപയ ഗ ക്കുന്നു.
ഇന്ത്യയുട ദ ശ യ പത ക രൂപകല്‌പന ച യ്തത് പ ഗല വ ങ്കയ്യ ആണ് . പത ക ഖ ദ ക ണ്ട് മ ത്രമ ന ര്‍മ്മ ക്ക വൂ എന്ന് പത കയുട ഔദ്യ ഗ ക ന യമങ്ങള് അനുശ സ ക്കുന്നു. പത കയുട പ്രദര്‍ശനവു ഉപയ ഗവു ഇന്ത്യന് പത ക ന യമ ഉപയ ഗ ച്ച് കര്‍ശനമ യ നടപ്പ ക്കപ്പ ടുന്നു.


[sunting] Maklumat umum
Astro memulakan siarannya pada 1996 menggunakan satelit MEASAT-1 yang hanya menawarkan 22 saluran televisyen dan 8 saluran radio. Kini, Astro menawarkan lebih 80 saluran televisyen, 17 saluran radio, dan 4 saluran Pay-Per-View (PPV) di samping perkhidmatan interaktif. Astro juga menawarkan keenam-enam saluran terestrial tempatan (RTM1, RTM2, TV3, NTV7, TV9 dan 8TV) dan juga menyediakan pilihan saluran televisyen antarabangsa kepada penonton. Syarikat subsidiari Astro, MEASAT Broadcast Network Systems, mempunyai lesen eksklusif selama 20 tahun untuk penyiaran satelit terus-ke-rumah di Malaysia.
Astro turut memiliki saluran beritanya, Astro News, yang pada mulanya memaparkan saluran Al-Jazeera dalam Bahasa Arab dan terjemahan langsung ke Bahasa Melayu pada masa tertentu. Saluran tersebut juga memaparkan program khas yang disediakan oleh Astro, seperti temuduga dengan personaliti terkemuka.
Sehingga Februari 2007, Astro News diuruskan di bawah kelolaan Bernama, yang lazimnya memperuntukkan masa 12 minit bagi program berita umum, berita sukan, dan berita hiburan. Astro telah mewujudkan Bloomberg TV Malaysia (lihat Astro Ria). Berita itu diterjemahkan dan dialih ke bahasa Mandarin (Astro AEC), bahasa Melayu (Astro RIA), dan bahasa Tamil (Astro Vaanavil). Pada Februari 2007, BERNAMA memperuntukkan ½ jam penerbitan penuh bagi pasukan berita Astro.
Pihak pengurusan Astro sebelum ini pernah mengumumkan akan menawarkan 50 saluran baru selepas pelancaran satelit MEASAT-3. Walau bagaimanapun, disebabkan berlaku masalah berkenaan satelit itu maka tarikh pelancaran sepatutnya pertengahan tahun 2005 ditunda ke 12 Disember 2006.
Bermula Mei 2007, Astro menambahkan 9 saluran televisyen yang baru. Saluran itu terdiri daripada Saluran Jia Yu, Discovery Science, Discovery Real Time, Discovery Home & Health, E! Entertainment, Astro Vellithirai, Sun Music, Eurosport, dan The Golf Channel. Saluran Jia Yu, Discovery Science, dan Discovery Real Time telah mula ditambah ke rancangan Astro pada 26 April 2007. Saluran lain muncul di kaca televisyen bermula 1 Mei 2007. Sembilan saluran itu boleh didapati secara percuma sehingga 31 Ogos 2007. Selepas itu, saluran-saluran berkenaan telah dialih ke pakej masing-masing yang berkenaan. Pada 15 Jun 2007, dua saluran lain memulakan siaran mereka di Astro, iaitu The History Channel dan Crime & Investigation Network.
Pada Jun 2007, Astro menawarkan Astro On-Demand, saluran baru yang menawarkan drama TVB dari Hong Kong melalui 7 saluran. Bermula 1 Julai 2007, Astro On-Demand Preview diperkenalkan dan menunjukkan drama-drama dan saluran-saluran Astro On-Demand kepada pelanggan Astro. Bermula 1 Julai 2007, semua drama yang disiarkan melalui saluran 910-917, (kini dialihkan ke saluran 931-938) adalah percuma. Selepas bulan Julai 2007, harga bagi setiap episod drama diperkenalkan dengan caj RM0.99 dikenakan bagi pelanggan pakej Dynasty manakala caj RM1.49 setiap episod dikenakan bagi pelanggan yang tiada pakej Dynasty. Kini, jumlah saluran perkhidmatan Astro On-Demand ialah 31 saluran.
Mulai 6 September 2007, Astro melancarkan saluran berita 24 jam berbahasa Melayu di Malaysia iaitu Astro Awani. Pada 13 Oktober 2007, 7 saluran baru diperkenalkan iaitu Astro Oasis, KBS World, Asian Food Channel, Astro Hua Hee Dai, Astro Xiao Tai Yang, Makkal TV dan Chutti TV. BERNAMA TV, saluran berita Malaysia 24 jam sehari dilancarkan di saluran 502 Astro pada 28 Februari 2008.
Astro telah dikenakan larangan oleh Kementerian Tenaga, Komunikasi dan Multimedia untuk menambah jumlah salurannya jika Astro tidak berpindah ke bawah Akta Komunikasi dan Multimedia 1998. Astro asalnya ditubuhkan di bawah Akta Telekomunikasi 1950 dan Akta Penyiaran 1988, namun kedua-dua akta itu telah dimansuhkan oleh akta baru itu pada 1998. Astro juga digesa meningkatkan mutu perkhidmatannya berkaitan dengan gangguan siaran ketika cuaca buruk, ketidakseriusan pihak Astro untuk melayan aduan pelanggannya juga tiadanya tindakan serta merta atau tindakan selanjutnya dari Astro jika gangguan teknikal penerimaan siaran berlaku serta bayaran RM10-RM50 untuk kerja-kerja pembaikan penerimaan siaran atau alat penerima siaran yang tidak logik dan sepatutnya; dan jumlah bayaran yang dikenakan terhadap pakej-pakej yang ditawarkan dengan kadar yang tinggi serta tidak munasabah. Astro kini diberi tempoh sehingga Disember 2008 untuk berpindah ke Akta Komunikasi dan Multimedia, dan menangani dan memperbaiki segala isu-isu berbangkit dengan sewajarnya.
Pada Disember 2009, Astro menjadi penyiar pertama yang memperkenalkan HDTV kepada penduduk Malaysia, melalui perkhidmatan B.yond dengan set dekoder serba baru serta saluran-saluran Astro Supersport HD, HBO HD, National Geographic Channel HD dan History HD pada 18 Disember, disusuli ESPN HD pada Januari 2010.
[sunting] Astro Mobile TV
Astro dengan kerjasama Maxis menawarkan perkhidmatan saluran televisyen secara mobile melalui Astro Mobile TV. Saluran ini menawarkan lebih 20 saluran yang dapat ditonton menerusi telefon bimbit 2.5G dan 3G. Saluran tersebut ialah Astro Ria Mobile, Astro Prima Mobile, Astro Oasis Mobile, Astro Aruna Mobile, Astro Ceria Mobile, Astro Hitz.TV Mobile, Astro AEC, Astro Vaanavil, Disney Channel @Play, Animax Mobile, Cartoon Network, MTV2GO, History Channel, Discovery Mobile, Asian Food Channel, Bloomberg News, CNN, Eurosportnews, FTV, WOW TV, Bollywood Express, Jia Yu Entertainment dan Jia Yu News.
[sunting] Maklumat teknikal & perkhidmatan
Isyarat siaran Astro yang bersifat DVB-S dan dimampatkan dengan menggunakan piawai MPEG-2, dalam televisyen definisi biasa dan nisbah aspek imej 4:3, serta televisyen definisi tinggi 16:9. Isyarat itu juga dikodkan dan disulitkan sebelum siaran.
[sunting] Alat penerima/penyahkod
Setelah dilancarkan, Astro memperkenalkan tiga-generasi bagi alat penerima dan penyahkod.
[sunting] Perakam video digital
Astro MAX merupakan penyahkod baru yang mampu merakam sesuatu rancangan di Astro selama 60 jam dengan kapasiti rakaman sehingga 80GB, dan menjadi perakam video digital yang pertama di Malaysia. Penonton boleh merakam sesuatu rancangan sambil menonton rancangan kegemaran di saluran lain dan boleh menonton kembali rakaman yang telah dibuat sebelum ini.
Pada tahun 2008, Astro MAX telah habis dan tamat.
[sunting] Pakej langganan
Perkhidmatan Astro menggunakan model pakej langganan harga dan biasanya digunakan oleh sistem perkhidmatan televisyen berbayar yang lain yang mana saluran-saluran televisyen dikumpulkan ke dalam pakej tertentu (sama ada pakej asas atau premium) yang perlu dibayar oleh pelanggan secara bulanan.
Mulai 15 November 2007, yang mana Astro telah melakukan perubahan pakej dan bayaran. Family Package ialah pakej yang paling murah ditawarkan, tawarannya ialah RM37.95 (tidak termasuk semua pakej mini, Sports Packages & Super Packages). Pelanggan akan dikenakan bayaran yang akan dinikmati oleh pelanggan Astro Family Package yang menawarkan 30 saluran, termasuk enam perkhidmatan saluran televisyen terestrial percuma, saluran terbitan sendiri dan banyak perkhidmatan saluran antarabangsa. Semua pelanggan juga menerima kadar bayaran yang berbeza, mengikut pakej yang dilanggani.
Pakej asas (juga dikenali sebagai mini packages) dibahagikan kepada empat kumpulan iaitu Variety (saluran hiburan, MTV dan E!), Learning (Pendidikan dan dokumentari termasuk saluran Discovery Channel), Fun (saluran kartun seperti Nickelodeon), dan News. Pakej sukan, yang mana pada mulanya mini package, kini ditawarkan berasingan.
Pakej premium (dikenali sebagai Super Packages) termasuk pakej Movie dan Dynasty (saluran berbahasa Cina). Pakej tersebut menawarkan kadar bayaran tertinggi berbanding pakej yang lain.
Mulai 15 November 2007, empat pakej baru termasuk pakej Plus, akan dilancarkan oleh Astro. Empat pakej baru termasuk Metro Package (seperti Discovery Home & Health dan BBC Entertainment), Maharaja Package (saluran berbahasa Tamil), Gold Package (saluran berbahasa Cina), dan pakej New Emperor. Pakej New Emperor mirip dengan pakej Dynasty, perbezaan hanya ialah beberapa saluran yang terdapat pada pakej Dynasty tidak terdapat pada pakej New Emperor. Setiap pelanggan tidak boleh memilih kedua-dua pakej iaitu Gold Package dan New Emperor Package sekaligus.
Astro pernah mengendali khidmat permain interaktif untuk para pelanggannya yang bernama Astro @Play (Playjam), tetapi telah memansuhkannya mulai 1 Mei 2009 kerana kurang sambutan.
[sunting] Saluran yang ditawarkan
[sunting] Majalah AstroView
ASTRO melancarkan majalah bulanan AstroView dalam tiga bahasa iaitu Melayu, Cina dan Inggeris bermula Disember 2007 untuk memenuhi keperluan pelanggannya yang semakin meningkat setiap tahun. Sebelum ini, majalah tersebut dikenali sebagai Astro Guide yang hanya mempunyai 2 edisi, iaitu edisi Dynasty dan edisi non-Dynasty.
Majalah ini mempunyai banyak informasi yang berguna kepada pelanggan Astro selain menjadi rujukan rancangan televisyen kepada mereka. Namun, intisari rancangan yang dicetak adalah selama 18 jam sehari (dari 6 pagi hingga 12 tengah malam). Selain itu, malajah ini juga mempunyai promo-promo rancangan menarik di Astro sepanjang bulan. Pelancaran AstroView dalam tiga bahasa ini adalah sejajar dengan penambahan kandungan saluran Astro yang melebihi 100 saluran televisyen.
[sunting] Pengelasan program
Seperti sediakala, Astro mempunyai dua kelas untuk membezakan siaran-siaran Astro seperti:
[sunting] Penonton
Pada Januari 2007, perkhidmatan ini mempunyai 2.015 juta pelanggan tetap Astro. Dalam kata lain, 36.5% penduduk Malaysia memiliki set televisyen perkhidmatan Astro di rumah masing-masing.
Tahun 2006, Indeks Media Nielsen menunjukkan Astro Wah Lai Toi (saluran 311) dan Astro Ria (saluran 104) mempunyai penonton tertinggi (satelit berbayar), yang ditonton 28% penontonnya ialah dewasa.
Pada tahun 2007, Astro menguasai lebih kurang 29% penonton Malaysia, di tempat kedua di belakang Media Prima yang meraih kira-kira 54% penonton. RTM milik kerajaan pula di tempat ketiga dengan 17% pasaran.
[sunting] Butang 'R'
Semasa berlakunya acara berprofil tinggi, Astro akan menambahkan butang 'R' (warna merah) interaktif pilihan dan kadangkala menambahkan saluran baru bagi acara itu untuk menyiarkan siaran khas dan eksklusif. Apabila terdapat acara sukan, misalnya, butang 'R' ini digunakan untuk memaparkan beberapa acara sukan yang berlangsung serentak dalam susunan grid. Butang 'R' ini juga digunakan untuk memberi maklumat secara interaktif seperti pengemaskinian program, berita sukan, jumlah mata perlawanan, informasi sukan, dan informasi pihak penaja. Perkhidmatan ini dapat digunakan dengan menekan butang 'R' pada alat kawalan jauh Astro yang berdaftar.
Perkhidmatan butang 'R' pertama kali digunakan pada Jun 2004 bagi menawarkan perkhidmatan interaktif untuk rancangan Akademi Fantasia, yang diadaptasikan dari rancangan negara Mexico, La Academia.
Fungsi butang 'R' yang lain untuk menyiarkan acara/sukan tertentu seperti:
[sunting] Pemilikan dan pengurusan
Operasi perkhidmatan Astro, MEASAT Broadcast Network Systems, dimiliki hak sepenuhnya oleh Astro All Asia Networks plc, sebuah syarikat konsortium rangkaian kerajaan dan syarikat swasta. Pemegang syer utama dimiliki oleh Kumpulan Usaha Tegas (42.7%) dan Khazanah Nasional Berhad (21.6%). Astro mula disenaraikan di dalam senarai Bursa Malaysia pada Oktober 2003.
[sunting] Kakitangan penting
[sunting] Operasi antarabangsa
[sunting] Brunei
Kini, perkhidmatan Astro juga boleh didapati di Brunei di bawah jenama Kristal-Astro. Dilancarkan pada Januari 2000, operasi Astro di Brunei Darussalam adalah usaha sama antara syarikat Kristal di Brunei (51.1%) dan Measat Broadcast Network Systems (48.9%). Perkhidmatan itu mengandungi 33 buah televisyen DTH dan saluran-saluran radio.
[sunting] Indonesia
Syarikat usaha sama, PT Direct Vision, yang mana Astro Nusantara akan memiliki kepentingan 20%, Astro membekalkan operasinya di Indonesia. Terdapat 48 saluran televisyen ditawarkan termasuk 5 saluran tempatan juga dijadikan sebagai antara saluran televisyen yang ditawarkan di bawah jenama Astro.
Namun pada 19 Oktober 2008, Astro All Asia Networks Plc telah menamatkan lesen penggunaan jenama "Astro" di Indonesia dengan PT Direct Vision (PT DV). Antara alasannya ialah PT DV masih gagal membuat bayaran atas perkhidmatan dan sokongan yang diberikan oleh Astro setelah lebih 2 tahun. Sehubungan dengan itu, Astro menuntut pampasan lebih kurang Rp2.5 trilion (RM900 juta) daripada syarikat tersebut.

Summary: Astro (MYX: ASTRO) merupakan penyedia perkhidmatan televisyen bersatelit dan radio berbayar pertama di Malaysia, tetapi telah berkembang ke negara Brunei dan Indonesia. Perkhidmatan ini dijalankan di bawah kelolaan All Asia Broadcast Centre (ABC) yang terletak di Bukit Jalil, Kuala Lumpur. Astro dimiliki hak sepenuhnya oleh MEASAT Broadcast Network Systems, di bawah syarikat Astro All Asia Networks plc.


[sunting] Latar Belakang
[sunting] Keluarga dan era sebelum pemerintahan
Baginda berketurunan Yunani, bukan Mesir. Dilahirkan pada awal 69 S.M., anak ke-3 daripada 6 adik beradik dan lahir di kalangan Dinasti Ptolemaik Yunani. Baginda mempunyai 2 orang kakak dan seorang adik perempuan serta dua adik lelaki. Baginda dilahirkan dan dibesarkan di bandar Iskandariah (Alexandria) iaitu bandar terbesar dan termewah ketika itu.
Keluarga Cleopatra tidak aman akibat tekanan dan konflik dari luar (Rom) dan dalam (perebutan kuasa). Semasa kecil lagi, Cleopatra telah melihat persengketaan dalam keluarganya sendiri. Ketika baginda berusia awal belasan tahun, baginda telah menyaksikan kejatuhan ayahandanya sendiri apabila ayahandanya menjadi boneka Empayar Rom akibat bebanan hutang yang terlalu tinggi tetapi masih mengharap agar Rom tidak menakluk Mesir. Keadaan itu menyebabkan Ptolemy XII diusir rakyat dari Iskandariah lalu melarikan diri ke Rom. Pada 58 S.M., ibundanya, Cleopatra V mengambil alih tampuk pemerintahan bersama anaknya, Berenice IV selama setahun sehingga ibundanya mangkat lalu Berenice IV memerintah seorang. Konflik perebutan takhta di antara Berenice IV dengan Cleopatra VI telah menyebabkan kematian. Terdapat pendapat mengatakan yang Berenice IV meracuni Cleopatra VI pada 57 S.M., tetapi pemerintahannya tak lama apabila pada tahun 55 S.M., ayahanda mereka mengambil semula takhta dan menghukum bunuh ke atas anaknya, Berenice IV. Ini menjadikan Cleopatra sebagai puteri mahkota.
Dari ayahandanya, Ptolemy XII, Cleopatra mengetahui akan kekuatan leluhurnya (datuk moyang). Leluhurnya telah melakukan penaklukan hebat hampir 3 abad yang lalu.
[sunting] Misi Leluhur
Keturunan Ptolemy telah memerintah Mesir sejak 305 S.M, apabila Ptolemy I menggelarkan dirinya Raja Mesir selepas kemangkatan Alexander yang Agung.
Sebelum kedatangan Alexander, rakyat Mesir purba di bawah kekuasaan empayar Parsi. Akibat kejatuhan Parsi di tangan Alexander, Alexander dialu-alukan di Mesir pada tahun 332 S.M. Sejak pengisytiharan Alexander sebagai "Anak Amon" di Tempat Pemujaan Amon di Siwa, kini dia sudah bergelar Firaun.
Alexander memulakan pembinaan Iskandariah tetapi meninggalkan Mesir pada 331 S.M. dan menjadikan Cleomenes dari Naukratis untuk mengambil alih. Kemudian, Ptolemy menuntut kembali di pihak Alexander. Apabila Alexander mangkat, jeneral baginda membahagikan wilayah taklukan baginda lalu Ptolemy mewarisi kerajaan Mesir. Maka, bermulalah Dinasti Ptolemaik. Oleh kerana keturunan Ptolemy yang dari Yunani tidak beberapa bergaul dengan rakyat Mesir (walaupun diglear Raja Mesir), budaya Yunani telah diperkenalkan di Mesir.
Tiga Ptolemy yang pertama telah berjaya meluaskan empayar Mesir menjangkaui lebih dari sempadan asal. Malangnya, ketika menjelang era Cleopatra, empayar itu mengecut malah empayar itu ditekan oleh kerajaan Rom yang semakin menguat dan hutang yang bertambah akibat kelalaian raja Ptolemy yang kemudiannya. Tetapi, Mesir bernasib baik kerana kebanyakan jirannya sudahpun ditakluki Mesir. Perkara ini membangkitkan semangat Cleopatra untuk kembali menaikkan kegemilangan lelehur baginda. Baginda ingin mengembalikan visi Hellenistik (gabungan Timur dan Barat).
[sunting] Pendidikan dan Pertabalan
Baginda diberikan pendidikan terkuat dan terkini menurut sukatan kurikulum termaju Yunani. Malah, baginda merupakan Ptolemy pertama yang mempelajari bahasa Mesir kerana sebelum itu, bahasa Yunani digunakan dan penterjemah diupah. Cleopatra dikatakan menguasai 9 bahasa (tidak termasuk Bahasa Latin) malah baginda juga pakar matematik dan perniagaan. Kepintaran baginda dihormati seluruh rakyat.
Pada tahun 51 S.M., Ptolemy XII mangkat. Takhta diwariskan kepada baginda yang masih berusia 18 tahun. Yang mengejutkan baginda, dia berkongsi takhta dengan adindanya, Ptolemy XIII yang masih berusia lebih kurang 10 tahun. Menurut undang-undang Mesir, Cleopatra telah dipaksa berkahwin dengan keturunannya sendiri. Baginda menerima tanpa terlalu mengendahkannya kerana baginda menerima takhta dengan cabaran yang sudah terikat bersama. Baginda mahu mengekalkan Mesir dari dijajah Rom dan berharap agar dapat menakluk semula jajahan leluhur baginda.
[sunting] Pemerintah Mutlak Mesir
[sunting] Penguasaan Takhta
Wanita Ptolemy dalam dinasti itu sebelum era Cleopatra tidak berani merampas takhta tetapi Cleoptara berhasrat untuk menguasai takhta tanpa adik lelakinya, Ptolemy XIII. Malangnya, baginda masih belum mempunyai kekuatan dari pihak luar mahupun dalam. Oleh kerana itu, baginda menerima padahnya apabila dihalau dari istana di Iskandariah oleh golongan pengikut adiknya. Walau bagaimananpun, baginda tidak berdiam diri. Baginda bersubahat dengann puak gurun dan membentuk tentera baginda sendiri.
Pada September 48 S.M., ketika Cleopatra mengumpulkan bala tentera dalam keadaan terbuang, lelaki kuat dari Rom tiba ke Pelabuhan Iskandariah untuk menuntut hutang ayahanda Cleopatra, Ptolemy XII. Bagi Cleopatra, lelaki itu amat bahaya tetapi berpotensi untuk mengalahkan adiknya.
Ketika Caesar berlabuh, rusuhan anti-Rom berlaku di pelabuhan Iskandariah. Walau bagaimanapun, Caesar bukanlah orang yang mudah ditakutkan. Dia mendiami istana diraja, menuntut hutang dan meminta perbalahan keluarga diraja untuk dihentikan. Untuk itu, Cleopatra dan adiknya diminta untuk datang menghadapnya. Demi mengelakkan diri daripada tentera adiknya, Cleopatra menyembunyikan diri di dalam permaidani dan menyeludup masuk berjumpa Caesar. Keadaan itu memukau imaginasi ramai sejak berabad-abad lamanya.
Caesar, 52 tahun, panglima yang berpengalaman, ahli potlitik yang pintar, cendekiawan dan telah berumah tangga manakala Cleopatra, 21 tahun. Mereka saling tertarik dengan serta merta dan hubungan mereka amat menakjubkan. Caesar merupakan lelaki yang sofistikated dan tidak mudah dikawal nafsu. Beliau terkenal dengan akal yang tajam seperti Cleopatra juga. Pada malam pertemuan itu, Cleopatra berbincang untuk menewaskan adiknya dan waktu yang sama mereka menjadi kekasih.
Persoalan tentang bagaimana Cleopatra memikat Julius Caesar masih ditanya. Ahli sejarah membuktikan dengan jelas bahawa anggapan filem-filem Hollywood terhadap Cleopatra adalah salah. Julius Caesar tidak tertarik kerana wajah Cleopatra yang menggoda tetapi kerana mereka mempunyai matlamat yang sama. Mungkin ia telah menguatkan lagi perhubungan di antara mereka.
Pada keesokan paginya, Julius Caesar membuat dekri (perjanjian) agar kakak dan adik memerintah Mesir dengan damai. Bagi beberapa minggu kemudian, segalanya berjalan lancar. Julius Caesar sempat berehat dan manikmati suasana Iskandariah yang aman dan ceria. Walau bagaimanapun, keamanan tidak bertahan lama apabila adik Cleopatra, Ptolemy XIII mencetuskan perang saudara yang sengit. Untuk berbulan-bulan lamanya, tentera Cleopatra dan Julius Caesar menentang dan akhirnya menang. Ptolemy XIII yang masih muda remaja itu mati lemas di sungai Nil.
Maka, sekali lagi takhta dikembalikan kepada Cleopatra. Adiknya yang lagi satu, Ptolemy XIV dijadikan suami (seperti yang disaran undang-undang) dan memerintah bersama tetapi sebenarnya baginda memerintah seorang.
[sunting] Pemergian Caesar
Julius Caesar akhirnya meninggalkan Mesir. Cleopatra pula mengandungkan anak baginda. Ujian diturunkan kepada baginda apabila Sungai Nil tidak melimpah. Bandar Iskandariah yang mewah turut mengalami kebuluran. Dengan kebijaksanaan baginda walaupun sedang sarat, baginda sanggup turun untuk membuka gudang Perbendaharaan negara dan membahagikan makanan simpanan yang sepatutnya digunakan untuk membayar hutang Rom. Baginda juga mengeluarkan edik dari papirus dan mengarahkan supaya jagung tidak dihantar ke kawasan selatan kerana akan memungkinkan harga makanan melambung. Jagung diarahkan dihantar ke Iskandariah kerana prihatin untuk memberi kepada penduduk bandar yang tiada pertanian sara diri berbanding kawasan selatan.
Akhirnya baginda mendapat seorang anak lelaki dan dipanggil Ptolemy Caesar. Penduduk Iskandariah menggelarkannya Caesarion, anak Caesar. Terdapat syiling menunjukkan Cleopatra menyusukan anaknya dalam rupa Isis menyusukan aaknya, Horus.
Kemudian, Cleopatra dijemput oleh seorang pembantu Caesar ke Rom. Cleopatra menolak selagi Caesar tidak datang menjemput sendiri. Akhirnya baginda mengalah lalu belayar ke Rom bersama anaknya untuk berjumpa Julius Caesar. Beliau menjemputnya tinggal di pinggir bandar tetapi perlakuannya itu mengejutkan penduduk Rom.
Tidak diketahui sama ada Julis Caesar mengiktiraf budak itu sebagai anaknya ataupun tidak namun rasa hormat terhadap ibunya adalah ketara. Dalam kuil suci Venus, beliau meletakkan patung Cleopatra yang sememangnya itu merupakan satu tidakan yang berani. Julius Caesar menghormati Cleopatra sebagai ratu dalam bahasa yang menyentuh hati rakyat.
Ada pendapat mengatakan bahawa Julius dan Cleopatra sedang merangka untuk menggabungkan Mesir, Rom, Eropah dan Asia di bawah kuasa pemerintahan mereka. Itu menimbulkan keraguan rakyat jika beliau membubarkan Dewan Senat. Maka, pada 15 Mac 44 S.M., kumpulan berkomplot menunjuk perasaan di Dewan Senat dan Caesar yang agung dibunuh beramai-ramai dengan tikaman pedang dan pisau.
Impian Cleopatra turut terkubur bersamanya apabila wasiat Caesar tidak mewariskan takhta kepada Cleopatra mahupun Caesarion tetapi kepada cucu saudaranya, Octavius. Cleopatra pulang dengan hati yang terluka. Beberapa minggu kemudian, adik lelakinya, Ptolemy XIV terbunuh. Baginda terpaksa memerintah bersama anaknya yang berusia 3 tahun. Tanpa sokongan orang Rom, Cleopatra kini terpaksa mempertahankan pemerintahan untuk dirinya dan anaknya. Kini, Ratu Mesir dan anak Caesar sedayanya merancang untuk menguasai dunia Mediterranean.
Untuk itu, di kuil Dendera, selatan Mesir, dalam ukiran yang sangat besar baginda membuat pernyataan yang peling berani berani kepada rakyat Mesir. Cleopatra dipaparkan sedang menyembah dewa-dewi bersama puteranya sebagai Firaun yang sudah dewasa. Di hadapan mereka, dewa Horus dan dewi Isi, ibu Horus. Pernyataan yang seperti papan iklan itu memeparkan bahawa nasib Cleopatra dan Caesarion seperti Isis dan anaknya Horus. Malah, ia menunjukkan seperti mana cara dinasti, Horus sah mewarisi bapanya Osiris yang (dalam keagamaan), begitu juga Caesarion sah mewarisi takhta Caesar.
[sunting] Cleopatra dan Antony
Di Rom, 2 kuasa telah menguasai takhta Caesar iaitu Octavius yang masih berusia 19 tahun, saudara Julius Caesar dan Marc Antony, pembantu Caesar yang paling dipercayai. Mereka membahagikan empayar jajahan Caesar dengan Octavius mengambil bahagian Barat Eropah yang agak sejuk dan Marc Antony mengambil bahagian barat Eropah yang subur berhampiran Mesir. Setelah mendapat bahagiannya, dengan segera Marc Antony mengumpulkan wang untuk bala tenteranya di jajahan baru itu. Sewaktu beliau memasuki jajahan barunya, beliau digelar Dionysus baru, iaitu dewa wain, keghairahan dan keabadian masyarakat Yunani purba.
41 SM, Cleopatra menerima sepucuk surat yang menarik minatnya iaitu Antony meminta bantuan Mesir untuk menawan Parthia (Iran kini). Walau bagaimanapun, Cleopatra membuatnya tertunggu-tunggu akan jawapannya selepas beberapa minggu. Akhirnya, baginda ingin berjumpa dengan Marc Antony di Tarsus (Tenggara Turki kini). Cleopatra mempamerkan ketibaannya sebagai satu acara meriah, di atas sebuah baj diraja dan dengan buritan keemasan dan layar berwarna ungu. Baginda pula bersandar di bawah kanopi berpakaian keemasan seperti dewi Aphrodite, dewi kecintaan Yunani.
Baginda melayan Antony dengan jamuan besar-besaran selama 4 hari dan sekali lagi penglima besar Rom terpikat. Tambahan pula, atas dasar politik dan ekonomi (kayu balak yang diperlukan dan kekuasaan yang dimiliki), ikatan mereka semakin erat. Walau bagaimanapun, Cleopatra mempunyai agendanya yang tersendiri iaitu baginda berharap yang Marc Antony boleh menggantikan tempat Caesar sebagai sekutu baginya.
Di Tarsus, pernyataan mereka bagaikan pernyataan dewa-dewi yang popular, Dewi Aphrodite dan Dewa Dionysus. Itu cara Cleopatra untuk menarik Marc Antony bersatu dan memerintah Mediterranean.
Terdapat kisah daripada Plutarch (penulis Yunani):
Tak lama kemudian, Marc Antony terpaksa pulang ke Rom apabila isteri pertamanya, Fulvia, meninggal dunia. Sepanjang pemergiannya, Cleopatra melahirkan anak kembar Antony. Walau bagaimanapun, Marc Antony berkahwin dengan adik Octavius iaitu Octavia yang berasaskan politik. Tetapi, Cleopatra merasakan seolah-olah kehilangan cengkamannya terhadap Rom.
3 tahun kemudian, Cleopatra menumpukan perhatian kepada pemerintahan Mesir. Baginda kelihatan seperti pemerintah popular dan berwibawa tetapi untuk mendapatkan kembali jajahan luas leluhurnya adalah di luar jangkaan.
Pada musim bunga 37 SM, Antony berada di Syria untuk menakluk Parthia. Beliau meminta Cleopatra bersamanya dan menghabiskan musim sejuk dengan sungguh romantik. Seperti biasa, pasangan itu mempunyai motif politik yang kuat. Cleopatra telah memberikan duit, kapal dan tentera. Sebagai balasan, baginda meminta sebahagian tanah jajahan Rom dan itulah jajahan yang pernah ditakluk leluhur baginda.
Walau bagaimanapun, Antony kalah dengan ¾ telah terkorban. Walau macam mana sekalipun, Antony satu-satunya sekutu yang ada dan boleh dipercayai ketika itu. Tetapi keadaannya tak dapat merealisasikan impian Cleopatra.
Beberapa tahun kemudian, Antony berjaya menawan Armenia. Di Mesir, upacara yang besar telah menyambut beliau. Antony berpakaian seperti Dionysus dan Cleopatra bagaikan Dewi Isis. Ketika itu, Antony mengisytiharkan bahawa Caesarion adalah anak Julius Caesar yang sah dan Antony mengeluarkan syiling baru yang mempunyai gambar Cleopatra tetapi lebih tua dan tegap yang bersifat keibuan.
[sunting] Konflik Mesir-Rom
Perkara yang telah berlaku memberi tamparan hebat buat Octavius. Beliau kini menyedari bahawa Rom telah menjadi sasaran Antony dan Cleopatra. Octavius membalasnya dengan propaganda yang dilancarkan terhadap Cleopatra. Gambaran propaganda yang dilepaskan Octavius itu telah dipercayai dan dipegang selama 2000 tahun iaitu Cleopatra sebagai seorang wanita yang mempunyai sifat penggoda, mengikut hawa nafsu, berzina dengan pesuruh dan orang gajinya dan membunuh jika tidak bersetubuh dengannya. Ternyata ia satu tentangan yang hebat buat Cleopatra.
Octavius menganggap Marc Antony telah disihir cinta. Rom menganggap bahawa rakyat Mesir tidak berakhlak kerana membiarkan mereka diperintah oleh seorang wanita. Lalu, Octavius meminta dewan senat menentang dan memerangi mereka. Ia bukan dituju kepada Marc Antony tetapi kepada Mesir dan ratunya, Cleopatra.
[sunting] Perang Actium
Cleopatra sedar yang baginda harus menakluk Rom segera. Baginda menetapkan Greece sebagai medan perang. Baginda mengumpulkan armada terbesar yang pernah dilihat sejak era Alexander yang Agung, 500 kapal perang dan 7500 tentera. Octavius mempunyai bilangan yang kecil tetapi dipimpin oleh panglima yang hebat, Agrippa.
Berlakulah kelicikan dan kejutan apabila Agrippa mengepung Antony dan Cleopatra di Teluk Actium yang menyebabkan 4 bulan terhalang.
Antony mahu memulakan tentera darat tetapi Cleopatra tidak mahu kerana baginda tidak mahu meninggalkan kapal. Pada 21 September 31 SM, armadanya keluar untuk menentang tentera Rom. Malangnya, pertempuran di Actium gagal.
Skuadran Cleopatra yang terdiri daripada 60 buah kapal melepasi pertahanan Rom dan melarikan diri dengan perbendaharaan Mesir secara selamat. Dengan segera Antony mengekorinya dan meninggalkan armadanya yang dikalahkan tentera laut Octavius. Dengan megah, Rom mengatakan bahawa Cleopatra melarikan diri namu analisis moden mencadangkan bahawa cadangan melarikan diri itu memang telah dirancang sebelumnya.
[sunting] Kemangkatan Cleopatra
Pada musim bunga 30 SM, Cleopatra mendapat tahu yang Octavius mara bersama tenteranya. Baginda bersetuju untuk turun takhta jika putera-puterinya sudi menggantikannya. Marc Antony pula menawarkan nyawanya untuk menyelamatkan Cleopatra tetapi Octavius tidak mengendahkan semua itu.
Pada mulanya, tentera Antony menentang pasukan berkuda Octavius namun dikhabarkan pada malam itu, bunyi-bunyian alat muzik dan nyanyian yang berkumandang menyeramkan seolah-olah kumpulan yang bertemasya sedang meninggalkan Bandar itu. Menurut kepercayaan orang ramai, Dionysus sedang meninggalkan Antony.
Hari yang seterusnya, Cleopatra digesa bersembunyi di makamnya. Oleh kerana terputus dari pandangan orang ramai yang sedang menyelamatkan diri akan ketibaan Rom, khabar angin mengatakan Cleopatra telah mangkat. Setelah mendengar khabar itu, Marc Antony menikam dirinya. Beliau dibawa kepada Cleopatra dan meninggal dunia dalam pangkuan Cleopatra.
Cleopatra tidak dapat menerima yang dia telah ditawan Octavius. Baginda menunjukkan kehebatannya buat kali terakhir dengan memakai pakaian Isis dan bermahkotakan lambang ketuhanan.
Tidak diketahui bagaimana baginda mangkat tetapi menurut lagenda, baginda mengambil keputusan membunuh diri setelah menyedari yang baginda gagal dalam mencapai. Baginda mangkat akibat dipatuk ular tedung yang diseludupkan ke dalam makam melalui bakul yang berisi buah ara atau buah tin. Dikatakan dua kesan patukan dijumpai di lengan dan di dada baginda. Itulah cara yang sesuai bagi Ratu Mesir. Ular tedung, haiwan suci dan teman dewi Isis serta pelindung Firaun. Patukannya dipercayai boleh mempercepatkan kealam kematian dan membawa keabadian. Dalam detik-detik terakhir kegemilangan Cleopatra, baginda mengisytiharkan takdirnya sebagai dewi.
Walau bagaimanapun, menurut detektif dan kajian pakar forensik serta jenayah moden, mereka mendapati adalah mustahil baginda boleh mati akibat racun patukan ular mengikut konsep analisa masa, kekuatan racun dan sekeliling. Mereka berpendapat yang Cleopatra mati dibunuh oleh Octavius dan memandangkan Octavius adalah orang yang kuat dan berpengaruh, Octavius mampu mengubah sejarah dan fakta ketika itu. Walau bagaimanapun, pendapat mengatakan ia masih satu penghormatan Octavius kepada Cleopatra kerana mati di tanah kelahiran dan leluhur baginda. Ini dibuktikan sejarah yang kemudiannya, apabila Octavius menakluk sesebuah jajahan, ketua atau rajanya akan di bawa ke Rom untuk dimalukan di hadapan rakyat Rom.
Walau bagaimanapun, baginda mangkat pada 12 Ogos 30 SM dan penghormatan Octavius kepada baginda lebih jelas apabila baginda disemadikan bersebelahan jasad Marc Antony.
[sunting] Waris dan Kenangan
Selepas kemangkatan Cleopatra, Octavius membunuh putera baginda, Caesarion (mungkin khuatir Caesarion akan cuba menuntut bela empayarnya dan kematian ibunya atau merampas empayar Rom kerana dia anak Caesar). Walau bagaimanapun, 3 anak yang lain hasil Cleopatra bersama Marc Antony telah dijaga Octavia iaitu isteri Antony dan adik Octavius sendiri walaupun Octavia tahu itu adalah anak suaminya yang bukan dikandungnya malahan dia tidak mempunyai anak.
Di Mesir, selama ratusan tahun selepas kemangkatan baginda, Cleopatra disanjung sebagai serikandi dan wirawati negara yang berani dan bijak. Lebih-lebih lagi telah didorong oleh kemunduran Mesir selepas dijajah Rom dan malah sehingga tidak mempunyai kepentingan lagi.
[sunting] Perwatakan, Fizikal dan Sumbangan
Terdapat dalam lagenda bahawa Cleopatra cantik dari paras rupa tetapi bukti sejarah memberikan gambaran berlainan. Ahli sejarah mengatakan:
Jika anda berada di pesta koktel, anda akan melihatnya sekali pandang dan tidak akan tertarik untuk memandang buat kali kedua.
Baginda mempunyai hidung yang mancung yang memang ciri Ptolemy. Orang mengatakan jika hidung Cleopatra pendek sedikit, dunia mungkin akan berubah seperti kesan senyuman Mona Lisa terhadap pandangan dunia. Walau bagaimanapun, rupanya mampu diatasi dengan perwatakannya. Menurut penulis Yunani, Plutarch, baginda seorang yang kuat daya penarikannya, perbualan yang mengagumkan dan suaranya mampu menggembirakan semua orang.
Baginda memiliki segala ciri-ciri sebagai seorang pemerintah tak kira sama ada seperti lelaki atau perempuan. Yang menariknya, sikap Cleopatra tidak bersikap seperti perempuan santun atau lelaki sejati tetapi sebagai seorang individu yang didorong matlamat dengan penuh disiplin.
Bagindalah satu-satunya ratu yang telah membangunkan semula negaranya, seorang ratu yang aktif dan telah menjauhkan Mesir dari Rom selama 20 tahun. Ketika penghujung zaman pemerintahan Cleopatra, baginda telah memerintah dengan begitu cekap sehingga khazanahnya telah menyebabkan kadar bunga hutang telah menurun sebanyak 2/3 apabila di bawa masuk ke Rom.
700 tahun selepas kemangkatan baginda, seorang yang warak di Mesir menggelarkan baginda Wanita yang Paling Popular dan Bijak. Itulah juga keabadian yang mungkin telah dipilih oleh baginda sendiri, abadi dan ternama dalam lipatan sejarah.

Summary:
Cleopatra Ptolemy VII (atau Cleopatra VII Thea Neotera atau Cleopatra Philopator -Кλеопатра — Januari 69 SM – 12 Ogos 30 SM) dikenali sebagai wanita paling bahaya dalam sejarah, penggoda yang telah memikat lelaki paling berkuasa di dunia, iaitu Julius Caesar dan Marcus Antonius (atau Marc Antony). Legendanya diturunkan melalui mitos-mitos, buku-buku, novel-novel malah filem-filem. Keperibadiannya yang berbeza, daya penarikan yang unik dan bercita-cita serta berwawasan jauh menjadikannya ratu berani yang hampir menakluki seluruh dunia. Kehidupannya ibarat sebuah teka-teki yang mengagumkan. Walau bagaimanapun, di sebalik mitos, terdapat satu keperibadian yang menakjubkan, iaitu baginda mengimpikan sebuah empayar dunia, ratu kepada dunia. Baginda menjadi ratu kepada sebuah negara yang hampir sama usia dengan tamadun itu sendiri. Piramid Firaun itu adalah purba baginya sepertimana purbanya Cleopatra kepada kita.
40 tahun sebelum kelahiran Nabi Isa, Cleopatra telah menggugat Empayar Rom yang sedang meningkat kuasa malah lebih mengancam daripada kuasa lain di dunia. Kerana itu, sesetengahnya mengatakan baginda bermisteri dan mengagumkan.
Untuk mengenali Cleopatra, propaganda Rom dan Yunani harus dijauhi malah bukti dari Mesir purba adalah penting. Ini disebabkan baginda dikhianati malah diboikot musuhnya, iaitu dari Yunani dan Rom. Melalui mitos yang disebarkan, Cleopatra digambarkan sebagai wanita muda yang suka berfoya-foya tetapi bukti dari Mesir menunjukkan sebaliknya.