[değiştir] İlk yılları ve ailesi
Jolie 1975 yılında Los Angeles'da Akademi Ödülü kazanmış aktör Jon Voight ile yalnızca iki filmde oynamış aktris Marcheline Bertrand'ın kızları olarak doğmuştur. Aynı zamanda Chip Taylor'un yeğeni, James Haven'ın kız kardeşi olan Jolie'nin vaftiz annesi Jacqueline Bisset ve vaftiz babası Maximilian Schell'dir. Babası Jon Voight Çek ve Alman kanı , annesi Marcheline Bertrand ise Fransız Kanadalı kanı taşır. Ama bir tarafı da Iroquois halkına mensuptur. Fakat Voight onun tam olarak Iroquois halkına mensup olmadığını iddia etmiştir.
1976 yılında Jolie'nin anne ve babası boşandı. Bunun sonrasında Jolie, sinema kariyerini yarıda bırakmak zorunda kalan annesi Marcheline Bertrand ve kardeşi James Haven ile birlikte New York eyaletindeki Palisades kentine gitti. Burada mutlu bir çocuk olan Jolie yılan ve kertenkele topladı. Jolie'nin favori yılanının adı: Harry Dean Stanton, favori kertenkelesinin adı ise Vladimir'di. Okulunda oğlanları sıkıştırıp onları bağırtana kadar öptüğü için okulu tarafından annesine şikayet edildi. Jolie çocukken annesi ile sık sık film izlerdi. Bunun, onun sinemaya ilgi duymasını sağladığını ise sonraları açıklayan Jolie sinema konusunda babasından ve amcasından (Chip Taylor) etkilenmediğini de açıkladı.
Jolie 11 yaşındayken Los Angeles'a geri döndü. Burada oyuncu olmak istediğini anladı ve Lee Strasberg Theatre Institute'na kayıt olmaya karar verdi. Bu okulda birkaç küçük yapımda göründü. Fakat buradaki 2 yılından sonra Beverly Hills High School'a gitmeye başladı. Bu okulda diğer çok zengin ailelerin çocukları arasında kendini yalnız hissetti. Aşırı ince olması ve gözlük takması sebebiyle diğer arkadaşları tarafından alaya alındı. Sonrasında ise ilk modellik deneyiminde başarısız olan Jolie'nin gururu kırıldı ve kendine zarar vermeye başladı. Jolie bu durumu CNN'e şöyle anlattı: "Bıçak biriktiriyordum ve kendimi kesip acıyı hissetmek benim için bir tür ritüel olmuştu. Bu benim için bir çeşit terapiydi, çünkü kendimi yaşıyor gibi hissediyordum."
14 yaşında okuldan atıldı ve bir cenaze kaldırıcı olmayı hayal etmeye başladı. Tüm bu süre boyunca siyah giyindi, saçını mora boyadı ve erkek arkadaşıyla yaşamaya başladı. 2 yıl sonra ilişki bittiğinde ise annesinin evinin yakınlarında bir yer kiraladı ve okuluna geri döndü. Okuldan "Ben hala punkçı bir çocuğun kalbine sahibim ve her zaman dövmeli punkçı bir çocuk olacağım" düşüncesiyle mezun olduktan sonra tiyatro çalışmalarına ağırlık veren Jolie babasının ilgisizliğinden dolayı babasından soğumaya başladı.
Jolie ile babasının arası açıldı. 2001 yılında Lara Croft: Tomb Raider filmi için babası ile yan yana gelmesine rağmen araları yine de düzelmedi. Temmuz 2001'de Voight soyadının kaldırılması ve adının Angelina Jolie olarak geçmesi için dilekçe verdi. 2002 yılının Eylül ayında ise resmi olarak soyadı değişti. Yine aynı yılın Ağustos ayında Jon Voight Access Hollywood'a kızının ruhsal problemleri olduğunu anlattı fakat Jolie "Ben ve babam konuşmuyoruz. Ona karşı hiçbir kızgınlık taşımıyorum" dedi. Jolie'nin davranabildiği kadar soğukkanlı davranamayan anne Marcheline Bertrand, kızını korudu ve şöyle söyledi: "Angelina'nın ruh sağlığıyla ilgili hiçbir bozukluk yok. Ruhsal ve fiziksel bakımdan, o muhteşem sağlıklı."
[değiştir] İlk kariyeri, 1993-1997
Jolie, 14 yaşındayken bir model olarak çalışmaya başladı. Los Angeles, New York ve Londra'da modellik yapan Jolie aynı zamanda birçok müzik videosunda görüldü. Bu videoların arasında: Meat Loaf ("Rock & Roll Dreams Come Through"), Antonello Venditti ("Alta Marea"), Lenny Kravitz ("Stand by My Woman"), ve The Lemonheads ("It's About Time") müzik videolarında yer alıyordu. 16 yaşında ise tiyatroya döndü ve ilk rolünde bir Alman fetişini canlandırdı. Bu dönemde babasından tiyatro alanında birçok şey öğrendi ve bu dönemde aralarındaki ilişki daha az gergindi. Babasının insanları nasıl izlediğini, onlarla nasıl konuştuğunu ve onlara nasıl dönüştüğünü izledi. Jolie bu dönemde babasıyla eskisi kadar kavga etmedi. Ona göre babası ve kendisi "drama kraliçeleriydi".
Jolie, kardeşinin USC School of Cinematic Arts'ta yaptığı beş filmde görüldü fakat onun profesyonel film kariyeri 1993 yılında Cyborg 2 ile başladı. Bu filmde yarı insan-yarı robot olan, rakip imalatçının merkezini iğfal etmek için tasarlanmış ve sonra kendi kendini patlatmış Casella "Cash" Reese adlı karakteri canlandırdı. Sonrasında ise bağımsız bir film olan Without Evidence adlı filmde yardımcı rolde görüldü. Iain Softley'ın yönettiği Jolie'nin ilk Hollywood filmi olan Hackers'da Kate "Acid Burn" Libby karakterini canlandırdı. Aynı zamanda bu filmde ilk kocası Jonny Lee Miller ile tanıştı.
1996 yapımı komedi filmi olan Love Is All There Is'de Gina Malacci karakterini canlandırdı. Romeo ve Juliet'in günümüz uyarlaması olan filmde Jolie, aralarında kan davası olan iki ailenin taraflarından birinin oğluna aşık olan İtalyan kızı canlandırdı. 1996'da oynadığı diğer bir film olan Mojave Moon filminde Danny Aiello annesinden hoşlanırken ona aşık olan genç Eleanor Rigby karakterini canlandırdı. Foxfire filminde ise kendilerine cinsel tacizde bulunan öğretmeni öldürüp, sonrasında ise tamamen kontrolden çıkan genç kızlardan birini canlandırdı. Jolie'nin performansı üzerine Los Angeles Times şöyle yazdı: "Hikaye Maddy tarafından anlatılmasına rağmen, asıl konu ve hikayenin katalizörü Legs'tir (Jolie)".
1997 yılında Jolie, David Duchovny ile başrollerini paylaştığı gerilim filmi olan Playing God'da oynadı. Film eleştirmenler tarafından pek iyi eleştiriler almadı. Film eleştirmeni Roger Ebert, yapım hakkında şöyle söyledi: "Angelina Jolie genellikle agresif ve sert olan bir rolde kesin bir sıcaklık buldu. O bir suçlunun kız arkadaşı olmak için çok güzel görünüyor." Sonrasında bir TV filmi olan tarihi-romantik türdeki True Women'da rol aldı. Film Janice Woods Windle'ın kitabının bir uyarlamasıydı. Jolie ayrıca aynı yıl Rolling Stones'un Anybody Seen My Baby adlı klibinde görüldü.
[değiştir] Yükselişi, 1997-2000
Jolie'nin kariyer umutları, 1997'de oynadığı Cornelia Wallace rolüyle Altın Küre aldığı ve Emmy Ödülü'ne aday gösterildiği biyografik film George Wallace'tan sonra başladı. Filmde Gary Sinise, George Wallace'i canlandırdı. Angelina ise 1972 yılında ABD Başkanlığı'na doğru koşarken vurulan George Wallace'ın ikinci eşini canlandırdı. Filmin yönetmeni John Frankenheimer, Jolie hakkında People dergisine şunları anlattı: "Dünyada her yer güzel kız dolu. Ama onlar Angelina Jolie değil. Angelina eğlenceli, dürüst, zeki, muhteşem ve olağanüstü yetenekli." Jolie dışında film de festivallerden birçok ödülle dönmüştür.
1998'de Jolie, HBO'nun Gia filminde süpermodel Gia Carangi'yi canlandırdı. Film seks dünyasını, uyuşturucuları, Gia'nın uyuşturucu bağımlılığı sonucu hayatının ve kariyerinin bir anda yok olmasını, çöküşünü ve AIDS yüzünden ölümünü gözler önüne sundu. Ardışık olarak ikinci yıl, Jolie, bu rolle Altın Küre kazandı ve Emmy'ye aday gösterildi. Ayrıca ilk SAG Ödülü'nü aldı. Reel.com sitesinden Vanessa Vance, Angelina'nın oyunculuğunu şöyle anlattı: "Jolie onu tasvir ederken soğukkanlıydı. Bölümleri doldururken tutkuyu, çaresizliği kullandı." Jolie ise filmde oynadığı Gia'yı "canlandırdığı karakterler arasında kendisine en yakın bulduğu karakter" olarak açıkladı. Lee Strasberg'in tekniklerine uygun olarak Jolie ilk filmlerinde, sahnelerin arasında karakterde kalmayı, onu yaşamaya devam ettiğini söyledi. Bunun sonucunda da Gia'yı çekerken kocası Jonny Lee Miller'a şöyle söyledi: "Ben yalnızım; Ben ölüyorum; Ben eşcinselim ve seni haftalarca göremeyeceğim."
Gia'dan sonra Jolie, New York'a taşındı ve vereceği hiçbir şey olmadığını hissederek kısa bir süre için oyunculuğu bıraktı. New York Üniversitesi'ne film yapım dersleri için üye oldu ve yazı sınıflarına katıldı. Inside the Actors Studio'da bu konu hakkında "sadece kendimi toparlamak için iyi oldu" diye açıklama yaptı."
Jolie, Gloria McNeary rolünde 1998 yapımı gangster filmi Hell's Kitchen'la sinemaya geri döndü ve sonrasında Sean Connery, Gillian Anderson, Ryan Phillippe ve Jon Stewart'ın da rol aldığı Playing by Heart'ın bir bölümünde oynadı. Film olumlu eleştiriler aldı ve Jolie birçok övgü aldı. Jolie, National Board of Review'dan Yükselen Performans Ödülünü aldı ve San Francisco Chronicle'da onun hakkında olumlu bir eleştiri yazıldı.
1999'da ikinci kocası Billy Bob Thornton ile tanıştığı, Mike Newell'in yönettiği komedi-dram Pushing Tin'de rol aldı. Filmin diğer oyuncuları ise John Cusack ve Cate Blanchett'ti. Jolie, Thornton'un baştan çıkarıcı, seksi, çılgın karısını oynadı. Film eleştirmenler tarafından karışık eleştiriler aldı. Jolie'nin karakteri özellikle eleştirildi. Washington Post şöyle yazdı: "Ölen çiçeklerin üstünden ağlayan, çok fazla turkuaz yüzük takan ve Russels geceleri evden tam anlamıyla uzakta geçirince gerçekten yalnızlaşan özgür ruhlu Mary (Angelina Jolie) kesinlikle gülünç bir karakter." Bu filmden sonra The Bone Collector'da Denzel Washington ile çalıştı. Seri katilin peşindeyken bir kaza geçirip yardıma ihtiyaç duyan Lincoln Rhyme'a (Denzel Washington) yardımcı olmakla görevlendirilmiş Amelia Donaghy adlı polisi canlandırdı. The Bone Collector filmi Jeffery Deaver'in bir kitabından uyarlanmıştı. Film 151.493.655 Amerikan doları hasılat yaptı fakat eleştirmenler tarafından olumlu eleştiriler alamadı. Detroit Free Press şöyle yazdı: "Jolie'ye bu filmde yanlış rol vermek yanlıştı."
Jolie, bir sonraki yardımcı rolünü sosyopat Lisa Rowe rolüyle Girl, Interrupted'ta canlandırdı. Girl, Interrupted filminde, akıl hastası Susanna Kaysen'ın hikâyesini anlatılıyordu. Film aynı zamanda Kaysen'in orjinal günlüklerinden bir uyarlamaydı. Winona Ryder ana karakteri oynamasına rağmen, film Jolie'nin Hollywood'daki son yükselişiyle ilgi çekti. Üçüncü Altın Küre Ödülü'nü, ikinci SAG Ödülünü ve En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Akademi Ödülü'nü aldı. Roger Ebert, Jolie'nin performansını şöyle anlattı: "Jolie güncel filmlerde büyük vahşi ruhlardan biri olarak ortaya çıkıyor, o her nasılsa öldürücü hedefi olan herhangi bir gruba bağlanmayan biri."
2000'de Jolie, Nicholas Cage'in bir araba hırsızını canlandırdığı Gone In 60 Seconds isimli filmde Cage'in karakterinin eski kız arkadaşı Sarah "Sway" Wayland rolüyle yer aldı. Bu filmdeki rolü küçüktü. Jolie daha sonra Lisa Rowe rolünün ağırlığından sonra bu filmin kendisini rahatlattığını ve bu filmden sonra büyük paralar kazandığını açıkladı. Film dünya çapında 237 milyon Amerikan doları kazandı.
[değiştir] Uluslararası başarı, 2001-günümüz
Oyunculuk yeteneğine çok iyi bir gözle bakılmasına karşın, Jolie'nin filmleri geniş bir kitleye ulaşamıyordu; ama Lara Croft: Tomb Raider (2001) Jolie'yi uluslararası bir süperstar yaptı. Popüler Tomb Raider video oyununun uyarlamasında Jolie, Lara Croft rolü için; Britanya aksanı, yoga, savaş sanatları terbiyesi ve araba yarışını öğrenmesi gerekti. Ama film genel olarak kötü eleştiriler aldı. Slant Magazine, filmi şöyle yorumladı: "Angelina Jolie, Lara Croft'u oynamak için doğmuş ama yönetmen Simon West onun yolculuğunu bir Frogger oyununa dönüştürdü." Tüm dünyada $274.703.340 hasılat yapan Lara Croft: Tomb Raider her şeye rağmen uluslararası bir başarıydı ve Jolie'yi dünyaya bir aksiyon starı olarak tanıttı.
Jolie sonra, mizahla gerilimi buluşturan Original Sin (2001) filminde Julia Russell'ı oynadı. Bu filmde başrolü Antonio Banderas'la paylaşmıştı. Film, Cornell Woolrich'in Waltz into Darkness adlı romanından uyarlandı ve Michael Cristofer tarafından yönetildi. Film tüm dünyada 35.402.320 Amerikan doları hasılat yaptı. Film eleştirmenler açısından büyük kritik bir başarısızlıktı. 2002 yılında, Life or Something Like It'te, bir hafta içinde öleceği söylenen ve bunun sonucunda hayatın anlamını aramaya başlamış hırslı TV muhabiri Lanie Kerrigan'ı oynadı. Film, yetersiz olduğu yönünde eleştiriler alsa da, Jolie'nin performansı olumlu eleştiriler aldı. CNN'den Paul Clinton: "Jolie rolünde muhteşemdi. Filmin ortasında bazı saçma olay örgüleri olmasına rağmen, bu Akademi Ödülü kazanan oyuncu fazlasıyla kendine doğru yolculuğunu inanılır bir biçimde oynuyor."
Jolie, 2003'te Lara Croft Tomb Raider: The Cradle of Life'ta yeniden Lara Croft'u oynadı.
Bu sefer Çin'in ünlü suç şebekelerinden birinin yöneticiliğini üstlenen Chen Lo ölümcül bir belayı, Pandora'nın Kutusu'nu açmaya çalışır ve dünyayı kurtarabilecek tek insan Lara Croft'tur. Bu yapım, önceki film kadar finansal başarı elde edememişken, uluslararası alanda 156.505.388 Amerikan doları kazandı. Sonraki yıl Jolie, Afrika'daki yardım işçileriyle ilgili Beyond Borders'ta rol aldı. Film, Jolie'nin gerçek yaşamının yardımsever kişiliğini yansıtmasına rağmen; eleştirel ve finansal olarak başarısız oldu. Los Angeles Times'ta film hakkında şu sözlere yer verildi: "Jolie, Girl, Interrupted'ta Oscar kazandığı rolde yaptığı gibi, rollere elektrik ve güvenilirlik verebilir. O kabul edilmiş çizgi filmler de yapabilir Lara Croft gibi. Ama melez karakter belirsizliği, kötü yazılmış gerçek olmayan uçan istilacı, kan-ve-bağırsak dünyası, onu tamamen mahveder."
2004'te, Ethan Hawke ile birlikte Taking Lives'ta rol aldı. Filmde Montrealli bir FBI ajanı olan Illeana Scott karakterini canlandırdı. Film karışık eleştiriler aldı. The Hollywood Reporter şöyle yazdı: "Angelina Jolie daha önce çoktan yaptığı hissini veren bir rol oynuyor. Ama o heyecan ve çekiciliğin yanlış anlaşılamaz bir enerjisini ekliyor." Daha sonra, DreamWorks filmi Shark Tale'de melekbalığı Lola adlı animasyon karakterine sesini verdi ve Kerry Conran'nın bilim-kurgu, macera filmi Sky Captain And The World Of Tomorrow'nda kısa bir rolde yer aldı. Ayrıca 2004'de, Oliver Stone'un Büyük İskender'in hayatını anlatan biyografik filmi Alexander'da Olympias'ı oynadı. Bu film ABD sınırları içerisinde yalnızca 34.297.191 Amerikan doları kazanarak başarısızlığa uğradı fakat uluslararası alanda büyük bir başarı yakalayarak, ABD dışında 133.001.001 Amerikan doları kazandı. Oliver Stone, filmin ABD içindeki başarısızlığını, İskender'in biseksüelliğine ve medyanın ve halkın buna yorumuna bağlamıştır."
Aksiyon - komedi türündeki Mr. & Mrs. Smith, Jolie'nin 2005'te oynadığı tek filmdir. Film, Doug Liman tarafından yönetildi. Film birbirine rakip iki organizasyona tetikçi olarak çalıştıklarını anlayan, sıkılmış evli bir çifti anlatıyordu. Jolie, Brad Pitt'in filmdeki karakterinin eşi olan Jane Smith'i oynadı. Film birçok eleştiri aldı ama genellikle iki başrol oyuncusunun arasındaki kimya dolayısı ile övgüler aldı. The Star Tribune'nde film hakkında şöyle yazıldı: "Hikaye gelişigüzel ilerlerken, film toplu halde yaşayan cazibe ile, enerji ve yıldızların enerjisi ile geçiniyor." Film tüm dünyada 478,207,520 Amerikan doları kazanarak büyük bir başarı sağladı ve 2005 yılının en çok izlenen filmlerinden biri oldu.
Daha sonra 2006'da Robert De Niro'nun The Good Shepherd filminde rol aldı. Film Matt Damon tarafından canlandırılmış Edward Wilson karakterinin gözünden CIA'nin ilk yıllarını anlatıyordu. Jolie yardımcı rolde Wilson'ın ihmal edilmiş karısı Margaret Russels'ı oynadı.
2007 yılında Jolie, yönettiği ilk film olan A Place in Time adlı belgeseli çekti. Film bir haftada dünya çevresinde 27 yerde yaşanan hayatı göstermektedir. Belgesel, Tribeca Film Festivali'nde gösterildi. Film ABD'nin en büyük eğitim sendikası olan National Education Association'a dağıtılma ve çoğunlukla liselerde gösterilme amacıyla tasarlandı. Yine aynı yıl Jolie, Mariane Pearl rolüyle Michael Winterbottom'ın belgesel türündeki drama filmi A Mighty Heart'ta rol aldı. Film, Pakistan'da Wall Street Journal'ın muhabiri Daniel Pearl'ün kaçırılışı ve cinayetini konu ediyordu. Film, Mariane Pearl'ün anılarından oluşan A Mighty Heart adlı kitaptan uyarlandı. Yapımın prömiyeri Cannes Film Festivali'nde yapıldı. The Hollywood Reporter, Jolie'nin performansını "dengeli ve dokunaklı" olarak tanımladı ve şöyle devam etti: "Saygıyla ve farklı bir aksanda sıkı bir kavramayla oynadı." Bu filmle Jolie dördüncü Altın Küre Ödülü adaylığını ve üçüncü SAG adaylığını kazandı. Jolie aynı zamanda Robert Zemeckis'in Beowulf (2007) filminde Grendel'ın annesini canlandırdı. Jolie'nin filmdeki görüntüsü gerçek olmayıp, motion capture tekniğiyle yaratıldı.
2008'de, James McAvoy ve Morgan Freeman'la beraber aksiyon türündeki Wanted'ta oynadı. Wanted, Mark Millar'ın aynı isimli çizgi romanından uyarlanmıştı. Film olumlu eleştiriler aldı ve dünya çapında başarılı olup 341.433.252 Amerikan doları hasılat yaptı. Filmin yönetmeni, 2011'de gösterime girmesi planlanan ikinci filmde Angelina Jolie'nin karakterinin de döneceğini duyurdu. Ayrıca Kung Fu Panda adlı animasyon filmde Master Tigress karakterine sesini verdi. 632 milyon Amerikan doları kazanan film Angelina'nın şu ana kadarki en büyük hasılatı sağlayan filmi oldu. Aynı yıl, Clint Eastwood'un yönettiği ve prömiyerini Cannes Film Festivali'nde yapan Changeling'te Christine Collins rolüyle başrol oynadı. Film çocuğunu kaybeden, aylar sonra polisin getirdiği çocuğun onun oğlu olmadığını anlayan ve gerçek oğlunu aramaya koyulan anne Christine Collins'ı anlatıyordu. Gerçek bir olaydan uyarlanan bu filmle Jolie, ikinci Akademi Ödülü adaylığını, ilk BAFTA Ödülü adaylığını, beşinci Altın Küre ve dördüncü Sinema Oyuncuları Derneği Ödülü adaylığını elde etti. Clint Eastwood, film sonrası basın konferanslarında Jolie için şu şekilde bir açıklama yaptı: "Ona muhteşem yüzü engel oluyor. Bence onun yüzü gezegendeki en güzel yüz. İnsanlar bazen onun yeteneğini göremiyorlar. O tüm bu dergilerin kapağında ve bu yüzden bunun altında ne kadar muhteşem bir aktrist olduğunu gözden kaçırmak kolay."
Jolie'nin rol aldığı, 2010'da gösterime girecek olan Salt'ın çekimlerini tamamlandı. Film şu anda yapım sonrası aşamasında bulunuyor. Angelina Jolie, Evelyn Salt rolündeyken, Naomi Watts'ın kocası Liev Schreiber de Winter isimli karakterini canlandırdı.
[değiştir] İlişkileri
Jolie, ilk evliliğini 28 Mart 1996'da Jonny Lee Miller ile gerçekleştirdi. Jolie düğününde siyah, deri bir pantolon ve üstüne de eşinin adını kendi kanıyla yazdığı beyaz bir tişört giydi." Evlilik seremonisine yalnızca Jolie'nin annesi ve Miller'ın en yakın arkadaşı katıldı. Evlilik üç yılın sonunda sona erdi ve Jolie 1999'da boşandı. Boşandıktan sonra Jolie eski eşi hakkında şöyle konuştu: "Jonny ile ilgili yalnızca mutlu anılarım var. Biz hâlâ iyi arkadaşız."
Jolie, 1999'da Pushing Tin filmini yaparken aktör Billy Bob Thornton ile tanıştı ve onunla evlendi. Medyada büyük ilgi çeken bir çift oldular. Birbirleri hakkındaki sözleri genellikle vahşi ve şehvetliydi. Seks hayatları hakkında konuşuyorlardı, birbirlerinin kanlarını boyunlarında birer kolyede taşıyorlardı. Jolie kocasının kanını niye boynunda taşıdığı sorulduğunda The Boston Globe'a şöyle cevap verdi: "Bazı insanlar büyük bir mücevherin çok güzel olduğunu düşünüyor. Ama bana göre kocamın kanı dünyadaki en güzel şey." Jolie ilişkileri devam ederken Billy Bob Thornton hakkındaki düşüncelerini şöyle belirtmişti: "Eğer onla beraber olmaysaydım bu dünyada çok şey yapabileceğimi düşünmüyorum. O, bana kendimi bir kadın gibi hissettiriyor." Fakat Jolie'nin bu evliliği de uzun sürmedi ve Jolie 2003'te Billy Bob Thornton'dan boşandı. Thornton ilişkilerinin "Angelina dünyayı kurtarmak isterken kendisinin televizyon izlemeyi tercih etmesi yüzünden bittiğini" beyan etti. Thornton, yine aynı röportajda, Jolie'nin işi için farklı yerlere gittiğinde kendisinin televizyonda Teletubbies gibi çocuk programları ve spor müsabakalarını izlediğini açıkladı. Thornton'ın Jolie'yi aldattığı iddialarına ise: "Onu hiçbir zaman aldatmadım. Harika bir ilişkimiz vardı. Birlikte olduğumuz süre boyunca birbirimize aşıktık. Sadece hayat görüşümüz farklıydı" yanıtını verdi.
Jolie röportajlarında biseksüel olduğunu açıklamaktan korkmadı. Foxfire filminden rol arkadaşı Jenny Shimizu ile cinselliği de kapsayan bir ilişkileri olduğunu da söyledi. Jolie, Jenny Shimizu hakkında şöyle konuştu: "Eğer kocamla evlenmeseydim muhtemelen Jenny ile evlenirdim. Onu gördüğüm ilk saniyede aşık oldum." Jolie, biseksüelliğiyle ilgili olarak, bir keresinde kendini "bir kadın hayranıyla yatmaktan en çok hoşlanacak ünlü" olarak tanımladı."
2004 yılında Mr. & Mrs. Smith adlı filmin setinde Brad Pitt ile tanıştı. Beraber olduklarına dair dedikodular gün geçtikçe artmasına rağmen o sırada Jennifer Aniston ile evli olan Brad Pitt de yalnız olduğunu söyleyen Angelina Jolie de ilişkiyi yalanladılar. Fakat Nisan 2005'te ilk kez bu iddialar bir resimle gösterildi. Bunun sonrasında Brad Pitt eşinden ayrıldı ve Angelina Jolie ile beraber olmaya başladı. Dünyanın en ilgi çeken çiftine medya "Brangelina" adını taktı. Sonrasında ise birbirlerine sette aşık olduklarını itiraf ettiler.
[değiştir] Çocukları
Jolie ilk çocuğu Maddox'u 7 aylıkken 10 Mart 2002'de evlat edindi. Maddox, 5 Ağustos 2001'de Kamboçya'da doğdu. Maddox, Battambang'da bir yerel yetimhanede kalıyordu. Jolie, Tomb Raider filmi ve UNHCR alan çalışması için Kamboçya'yı ziyaret ettikten sonra 2001 yılında onu evlat edinmek için başvuruda bulunmaya karar verdi. İkinci kocası Billy Bob Thornton'dan boşandıktan sonra onu evlat edindi. Jolie'nin diğer çocukları gibi o da basının hatırı-sayılır bir ilgisini aldı ve düzenli olarak medyada göründü. Jolie Harper's Bazaar'a Maddox'u şöyle anlattı: "Ben kadere inanan biri değilim. Ama Maddox'u gördüğüm an içime çok garip bir his doğdu. O an, onun annesi olacağımı biliyordum."
Jolie, ikinci çocuğu olan Zahara Marley'i altı aylıkken Etiyopya'dan 6 Haziran 2005'te evlat edindi. Zahara Marley 8 Ocak 2005'te doğdu. Annesi tarafından konulan asıl ismi Yemsrach'dı. Ama yasal ismi olan Tena Adam adı kendisine bir yetimhanede konuldu. Jolie, Zahara'yı Addis Ababa'da bulunan Wide Horizons For Children adlı yetimhaneden evlat edindi. ABD'ye döndükten hemen sonra Zahara susuzluk ve beslenme bozukluğu sebebiyle hastaneye yatırıldı. 2007'de medya, Zahara'nın biyolojik annesi Mentewabe Dawit'ı ortaya çıkardı. Mentewabe Dawit hâlâ yaşıyordu ve kızını geri istiyordu. Fakat kızını alamadı.
Jolie, Zahara'yı evlatlık alma kararını Brad Pitt ile beraber verdiğini belirtti. 16 Ocak 2006'da ise Kaliforniya'da bir mahkemede alınan kararla Angelina Jolie'nin çocuklarının ismi resmî olarak "Jolie-Pitt" şeklinde değişti. Jolie, ilk biyolojik çocuğu olan Shiloh-Nouvel'i 27 Mayıs 2006'da Namibya'da sezaryenle doğurdu. Pitt, Shiloh'un Namibya pasaportu alacağını açıkladı. Angelina Jolie, Shiloh'un resimlerinin satılmasını, paparazzilerin çekmesine tercih etti. Resimlere People dergisi yaklaşık 4.1 milyon Amerikan doları para verirken, Hello! dergisi 3.5 milyon Amerikan doları verdi. Tüm bu paralar Jolie-Pitt'in adı açıklanmayan yardım kuruluşuna verildi. New York'ta bulunan Madame Tussauds, 2 aylık Shiloh'un balmumu heykelini yaptı. Bu heykel Madame Tussauds'da yapılan ve bulunan ilk bebek heykeliydi.
Jolie, 15 Mart 2007'de Vietnam'dan 3 yaşındaki Pax Thien'i evlat edindi. Pax Thien, 29 Kasım 2003'te doğdu. Yerel bir hastaneye terk edilmiş Pax'ın asıl ismi Pham Quang Sang'dı. Jolie, Pax Thien'i Ho Şi Min Kenti içerisinde olan Tam Binh yetimhanesinden evlat edindi. Angelina Jolie, Pax Thien'in ilk isminin Pax'ın annesi tarafından, ölmeden önce önerildiğini belirtti.
Jolie, 2008 yılında Fransa'da Nice kentinde ikizlerini doğurdu. Bir kız ve bir erkek doğuran Jolie, kız olana Vivienne Marcheline ismini, erkek olana ise Knox Léon ismini verdi. Çocukların ilk resimleri People ve Hello! dergilerine 14 milyon dolar karşılığında satıldı. Bu para şu ana kadar bir ünlü resmi için ödenmiş en büyük miktardır. Jolie ve Pitt bu parayı Jolie/Pitt Yardım Kuruluşuna verdi.
[değiştir] Medyada Angelina Jolie
Jolie, yedi yaşındayken, babasının başrolünü ve yardımcı yazarlığını üstlendiği Lookin' to Get Out adlı filmde ilk kez görüldü. Sonrasında, babası Jon Voight ile 1986 ve 1988 yıllarında Akademi Ödülleri'nde yer aldı. Ama Jolie kendi kariyerine başladığında Voight soyadını kullanmamaya karar verdi. Çünkü, kendi kariyerini babasının desteği olmadan, kendi kurmak istedi. Konuşmalarında asla utangaç olmayan Jolie, ilk yıllarında halk arasında "vahşi kız" olarak tanınmaktan da rahatsızlık duymadı. 1999 yılında ikinci Altın Küre ödülünü aldıktan sonra, gece elbisesiyle, ödül sonrasında partinin verildiği Beverly Hilton Hoteli'nin havuzuna atladı ve şöyle bağırdı: "Bana göre komik olan şey, herkesin havuza atlamaması." Sonrasında ise bu durumu Playboy'a şöyle anlattı: "Salondaki insanlar özgür ve vahşi sanılıyor fakat onlar o kadar uysal ve dikkatli ki." Jolie, 2000 yılında Akademi Ödülleri Ödül Töreni'nde, Akademi Ödülü'nü aldıktan sonraki konuşmasında babasına "Muhteşem bir aktörsün, fakat muhteşem bir baba değilsin" dedi ve sonrasında annesine ve kardeşi James Haven'e duyduğu sevgiyi anlattı. Tören sonrasında kardeşi ile dudaktan dudağa öpüştüğü resim medyayı uzun süre meşgul etti ve haklarında dedikodular çıktı. Fakat Jolie ve Haven aralarında bir şey olmadığını, anne-babaları boşandıktan sonra aralarında ilişkinin çok güçlendiğini anlattılar. Jolie dedikoduların hakkında şöyle konuştu: "İnsanların bunu böyle bir şekilde düşünebileceğini asla düşünmemiştim."
Tanıtımcı ya da bir ajans kullanmayan Jolie, röportajlarında aşk ve seks hayatından, sado-mazoşist zevkleri olduğundan ve biseksüelliğinden bahsetti. Jolie ile ilgili en çok ilgi çeken şeylerden birisi de dudakları oldu. Dudakları her zaman medyanın ilgisini toplayan Jolie "Batı'da güzelliğin güncel altın standardı" olarak anıldı. Aktör Billy Bob Thornton ile olan ilişkisi, konuşmaları ve UNHCR'da İyi Niyet Elçisi olması gibi, küresel problemlerle ilgilenen bir insana dönüşmesi de çok yazıldı. 2004 yılından beri pilotluk dersleri alan Jolie'nin özel bir lisansı da bulunmaktadır. Aynı zamanda kendine ait, özel Cirrus SR22 model uçağı var.
Medya bir süre Jolie'nin Budist olduğunu iddia etti. Fakat, Jolie Budist olmadığını, yalnızca Budizm öğrenmeye çalıştığını söyledi. Çünkü, oğlu Maddox'un topraklarında bu dinin hakim olduğunu ve oğlunun kültürünün öğrenmeye çalıştığını söyledi. Şu ana kadar Tanrı'ya inanıp inanmadığıyla ilgili bir açıklama yapmadı.
2005'in başlarından itibaren Brad Pitt ile olan ilişkisi medyada en çok yazılan ünlü hikayelerinden biri oldu. Pitt ile ilişkilerine "Brangelina" deniliyor. Jolie ve Pitt, ilk çocuklarının doğumunda medyanın ilgisinden uzaklaşmak için Namibya'ya gitti. Onlar Namibya'da iken basın Shiloh'u "İsa'dan beri en çok beklenen bebek" olarak tanımladı.
İki yıl sonra ise Angelina Jolie'nin ikinci hamileliği tekrar medyanın bir numaralı konusu oldu. Jolie, Nice'de doğumunu gerçekleştirmek için, gazeteciler ve fotoğrafçılar dışarıda beklerken 2 hafta geçirdi. Q Score'un 2000 yılında Jolie, Oscar kazandıktan sonra yaptığı anketin sonucunda, ankete yanıt veren insanların yalnızca�%31'i Angelina'yı kendilerine yakın buldu. 2006 yılında yapılan aynı ankete göre ise Amerikanların�%81'i Angelina'yı kendilerine yakın hissetti. Yine 2006 yılında ACNielsen tarafından, 42 uluslararası alanda, Pitt ile birlikte ürünler ve markalar için en favori ünlü seçildi. Jolie, 2006 ve 2008 yılında Dünyanın en etkili 100 ismini belirleyen Time 100 listesine girdi. Jolie; People, Maxim, FHM, Esquire, Vanity Fair, Stuff gibi dergileri de kapsayan birçok dergide dünyanın en güzel kadını, en seksi kadını seçildi ve defalarca ilk beşe girdi. Son olarak, Forbes dergisi tarafından dünyanın en güçlü kadını seçildi. Jolie, aynı listede 2008'de üçüncü, 2007'de ise on dördüncüydü. Dünyanın en güçlü kadını olan Jolie, son olarak Forbes dergisi tarafından Hollywood'un en çok kazanan oyuncusu seçildi.
[değiştir] Hayırsever çalışmaları
Jolie'nin kişisel olarak bilinçli hale gelmesi Kamboçya'da Tomb Raider filmini çekerken oldu. Sonra, uluslararası tehlikeler hakkında daha fazla bilgi almak için UNHCR ile çalışmaya başladı. İlerleyen aylarda koşulları daha iyi görebilmek için mülteci kamplarını ziyaret etti. 2001 yılının şubat ayında, ilk tarla çalışmasını Sierra Leone alanına ve Tanzanya'ya gerçekleştirdi. Jolie, Tanzanya'dan döndüğünde hala şokta olduğunu söyledi. Sonraki gelen aylarda ise iki buluşma için Kamboçya'ya geri döndü. Jolie, UNHCR'a Pakistan için 1 milyon Amerikan doları bağışladı ve sonrasında oradaki Afgan mültecilerle buluşmak için Pakistan'a gitti. Görevleriyle ilgili madde manevi her şeye asılan 27 Ağustos 2001'de Jolie'ye Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komisyonu İyi Niyet Elçisi ünvanı verildi.
Jolie, tüm dünyada 20 ülkeden fazla yerde alan (savaş alanı, mültecilerin alanı vs.) çalışmalarında bulundu ve mültecilerle buluştu. Jolie'ye bir keresinde neyi başarmayı umduğu sorulduğunda şöyle yanıt verdi: "Bu insanların durumunun haberdar olunması. Bence onlar yaşadıkları için tebrik edilmeli, küçümsenmemeli." Jolie, 2002 yılında Tham Hin adlı mülteci kampını Tayland'da ziyaret etti. Sonrasında, Kamboçyalı mültecilerle buluşmak için Ekvador'a gitti. Ardından Kosova'daki UNHCR tesislerine gitti ve Sudan'dan gelen mültecilerle Kenya'da Kakuma mülteci kampında buluştu. Ayrıca, Namibya'da Beyond Borders filminin çekimlerindeyken Angolalı mültecilerle de buluştu.
Jolie, 6 günlük bir görev için, 2003 yılında Tanzanya'ya gitti. Orada, Kongolu mültecilerle buluşan Jolie, sonrasında Sri Lanka'ya uzun bir yolculuğa çıktı. Jolie Rusya'ya ve Kuzey Kafkasya'ya dörder günlük görevler için de gitti. Beyond Borders filmini çekerken aynı zamanda Notes from My Travels (Yolculuklarımdan Notlar) adlı bir kitap yayımladı. Kitap onun ilk yolculukları (2001-2002) sırasında tuttuğu notlardan oluşuyordu. Kitabın geliri UNHCR'a bağışlandı. Aralık 2003'te özel bir ikamet için Ürdün'de olan Jolie, Ürdün'ün doğu çöllerindeki Iraklı mültecilerle görüşmek istedi. Bunun dışında Sudanlı mültecilerle buluşmak için Mısır'a gitti.
Jolie, ABD sınırları içerisindeki ilk yolculuğunu Arizona'ya 2004 yılında gerçekleştirdi. Orada, üç tesis ve güneybatı anahtar programda alıkoyulan sığınak arayıcılarını ve ankada eşlik edilmeyen çocuklar için açılan bir tesisi ziyaret etti. 2004 yılının Haziran ayında, Çad'a uçtu. Batı Sudan'ın Darfur bölgesinde savaşmaktan kaçmış olan mülteciler için yerleri ve kampları sınırlamak için bir ziyaret gerçekleştirdi. Dört ay sonra ise bölgeye döndü ve bu sefer Batı Darfur'a doğru gitti. Ayrıca 2004 yılında Tayland'da Afgan mültecilerle buluştu ve Noel tatilleri esnasında Lübnan'a özel bir ziyarete giderken, Beyrut'ta UNHCR'in bölgesel ofisini, bazı genç mültecileri ve onlara ek olarak Lübnan'ın başkentindeki kanser hastalarını ziyaret etti."
2005 yılında, Jolie, içinde Afgan mültecilerinde bulunduğu Pakistan kamplarını ziyaret etti. Ayrıca, Pakistan'ın başkanı Pervez Müşerref ve Pakistan'ın başbakanı Shaukat Aziz ile buluştu. Sonra, kasım ayında, şükran hafta-sonu esnasında, Pitt ile beraber 2005 Kaşmir depreminin etkisini görmek için Pakistan'a döndü. 2006 yılında Jolie ve Pitt, Haiti'ye uçtular. Orada Yele Haiti tarafından desteklenen bir okulu ve Haiti'de doğmuş hip hop müzisyeni Wyclef Jean tarafından kurulan bir yardım kuruluşunu ziyaret etti. Jolie, Hindistan'da A Mighty Heart'ı çekerken, Afgan ve Birmanyalı mültecilerle Yeni Delhi'de buluştu. 2006 yılının Yılbaşı gününü ise Kolomiyalı mültecilerle hediyeleri dağıttığı San José, Kosta Rika'da geçirdi.
2007'de, Jolie bir-iki günlük görevde Darfur'dan gelen mülteciler için kötüleşen güvenlik durumunu değerlendirmek için Çad'a döndü. Bunun sonucu olarak Jolie ve Pitt, Çad ve Darfur'daki üç yardım kuruluşuna 1 milyon dolar bağışladı. Bu esnada Jolie, Suriye'ye ilk ziyaretini gerçekleştirdi ve iki kez Irak'a gitti. Irak'ta Irak'lı mültecilerle, Amerikan askerleriyle ve çok uluslu olan orduyla buluştu. Son olarak Jolie, 2009 yılında Irak'a üçüncü ziyaretini gerçekleştirdi. Irak'ta halkla buluşup onlara destek olmaya çalıştı ve Amerikan askerleriyle buluştu.
Zaman içerisinde Jolie bu sorunları politik alanda duyurmaya başladı. Daha önce 4 kez katıldığı Dünya Mülteci Günü'ne 2009 yılında Washington'da katılan Jolie, 2005 ve 2006 yılında Dünya Ekonomik Forumu'unda davetli konuşmacıydı. Jolie, ayrıca insanların sorunlarını anlatmak amacıyla kongre üyeleriyle Washington'da lobi yapmaya başladı. 2003'ten beri Jolie kongre üyeleriyle en az 20 kez buluştu.
[değiştir] Dövmeleri
Angelina Jolie'nin ilişkilerinin ve filmlerinin yanı sıra dövmeleri de her zaman ilgi çekti. Şu an Jolie'nin vücudunda bilinen 12 dövmesi var. Kolunda Arapça harflerle "strength of will" (irade kuvveti) yazan dövmesi var. Yine kolunda, Winston Churchill'inn ünlü konuşmasını yaptığı tarihi temsil eden "V" ve "MCMXL" dövmesi ve gerisinde ise "XIII" dövmesi var.
Karnının aşağı kısımlarında, kasıklarının yukarısında, Latince harflerle "Quod me nutrit, me destruit" (Beni öldüren şey beni güçlendiriyor) yazan bir dövmesi var. Sırtında, sol üst köşede, oğlu Maddox'un geldiği yerin alfabesiyle kötü şanstan korunmak için bir dua bulunuyor. Sol kolunda, Tennessee Williams tarafından söylenmiş, "A prayer for the wild at heart kept in cages" (Vahşi yürekli olup da kafeslerde tutulanlar için bir dua) dövmesi bulunuyor. Sırtında, boynunun olduğu hizada, "haklarını bil" anlamına gelen "know your rights" dövmesi ve sol kolunda çocuklarının doğdukları yerlerin coğrafi koordinatlarını gösteren bir dövme bulunuyor. Sırtının altları, kalçasının yukarısında ise büyük bir kaplan dövmesi var. Bunların dışında daha birçok dövmesi olan Jolie, yıllar içerisinde birçok dövmeyi yaptırdıktan sonra da sildirdi. Ejderha ve Billy Bob dövmesinin üstüne çocuklarının doğduğu yerlerin coğrafi koordinatları gösteren dövmeyi yaptırdı. Jolie sol kolundaki Billy Bob dövmesi hakkında "Asla vücuduma bir erkeğin ismini dövme yaptırmayacağım" dedi. Çince'de ölüm anlamına gelen, "死" şeklindeki dövmenin üzerine ise kötü şanstan korunmak için yapılan duayla kapattırdı.
Belinin altlarında sildirdiği bir pencere dövmesini programcı James Lipton'un "neden pencere?" sorusu üzerine şöyle anlattı: "Her zaman kendimi içeride hissediyordum, ruhum kapana kısılmış gibiydi ve içimde hep dışarıya bakma arzusu vardı. Her zaman dışarıda olmak istiyordum. Setlerde, molalarda pencereden bakar, dalar giderdim. Bu dövmeyi sildirdim. Çünkü artık olmak istediğim yerde, dışarıdayım." Sol kolunda, anlamını yalnızca Billy Bob ve Angelina'nın bildiği bir dövme de Arap harfleriyle yazılan "irade kuvveti" (العزيمة) anlamına gelen dövmeyle kapatıldı. M harfini ön kolunda dövmeleyen Jolie sonrasında bu dövmeyi de sildirdi. Sağ kolunda Japonca cesaret anlamına gelen dövmesini de yıllar içinde sildirdi.

Summary:
Angelina Jolie (d. 4 Haziran 1975, Los Angeles, ABD) doğum ismi Angelina Jolie Voight olan, Amerikalı sinema oyuncusu ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komisyonu (UNHCR) İyi Niyet Elçisi. Üç Altın Küre, iki Sinema Oyuncuları Derneği Ödülü ve bir de Akademi Ödülü aldı. Tüm dünyada hayırsever çalışmalarıyla da tanınan Jolie, dünyanın en güzel kadınlarından biri kabul edilmiştir.
İlk kez 1982'de babasının oynadığı Lookin' to Get Out (1982) filminde görülen Jolie'nin oyunculuk kariyeri düşük bütçeli bir film olan Cyborg 2 (1993) ile başladı. İlk başrolünü Hackers (1995) filmi ile aldı. Önemli övgüler alan biyogrofik filmler olan George Wallace (1997) ve Gia'da (1998) başrolde oynadı ve Girl, Interrupted'daki (1999) performansı ile En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu dalında Akademi Ödülü aldı. Lara Croft: Tomb Raider (2001) filmi ile büyük başarı sağlayarak dünyaca ünlü tanınmış bir oyuncu haline geldi. Sonrasında ise Hollywood'un en çok tanınan ve en çok kazanan oyuncularından oldu. Şimdiye kadarki en büyük ticari kazancını aksiyon-komedi türünde olan Mr. & Mrs. Smith (2005) ve animasyon türündeki Kung Fu Panda (2008) ile sağladı.
Jonny Lee Miller ve Billy Bob Thornton'dan boşanan Jolie, şu an aktör Brad Pitt ile yaşıyor. Tüm dünyada basının büyük ilgisini çeken bir ilişkiye sahip olan Jolie ve Pitt; Maddox, Pax ve Zahara olmak üzere üç evlatlık, Shiloh, Knox ve Vivienne Marcheline olmak üzere üç biyolojik çocuğa sahiptir.


[değiştir] İlk yılları
Teksas'ın Houston adlı kasabasında doğdu. İç mimar olan Susan Coleen Duff ile işletmeci Bob Erhard Duff'ın ikinci kızıdır. Anne Susan Duff, Hilary'ye, ablası Haylie Duff gibi küçük yaşlarda oyunculuk dersleri aldırmaya başladı. Bu derslerin ardından, iki kardeş çeşitli küçük, bölgesel tiyatro projelerinde yer aldı. Hilary altı, ablası Haylie Duff sekiz yaşındayken bu ikili San Antonio'da Fındıkkıran Balesi'nde rol aldı. Ardından profesyonel oyunculuk fikri ikisine de çekici gelmeye başladı ve sonunda anneleri ile Kaliforniya'nın yolunu tuttular. Bob Erhard Duff, işlerini Kaliforniya'dan organize edemeyeceğini düşünerek Houston'da kalmayı tercih etti. . Duff kardeşler burada da hemen fark edildi ve birkaç sene içinde bazı televizyon dizilerinde boy göstermeye başladılar.
[değiştir] Televizyon kariyeri
[değiştir] İlk rolleri
Hilary Duff'ın ilk rolleri küçük rollerdi. İlk olarak, Hallmark adlı şirketin, True Women adlı mini dizisinde rol aldı. Ayrıca, yönetmen ve senarist Willard Caroll'ın Playing by Heart adlı filminde oynadı. Başrol olarak ilk yapımı ise genç cadı Wendy rolünü canlandırdığı Casper Meets Wendy filmi oldu. Bunun devamında yine Casper filmlerinde yer aldı. Bu filmler Casper ve Casper: A Spirited Beginning'dir.
Daha sonra Duff, bir televizyon dizisi olan The Soul Collector'de yardımcı bir rol ile izleyenlerin karşısına çıktı. Film, bir Kathleen Kane romanından uyarlanmıştı ve başroldeki Bruce Greenwood, kocası yeni ölmüş, çiftçilik yapan bir kadına (Melissa Gilbert) melek olarak yardım ediyordu. Bu filmin yayınlandığı yıl Hilary Duff, "Bir Televizyon Filmindeki En iyi Yardımcı Genç Kadın Oyuncu" ödülüne layık görüldü. 2000 yılında NBC'de yayınlanan Daddio adlı dizide oynadı. Dizinin başrolünde oynayan Michael Chiklis: ”Hilary'yi ilk bölümde oynarken gördüğümde yanımdakilere döndüm ve bu kız ileride çok iyi bir film yıldızı olacak dedim. Çünkü bu yaşta bile tecrübeli bir oyuncu kadar rahat." diyerek genç kızın ne kadar parlak bir geleceği olacağını söylemiştir. Gossip Girl dizisinin 3. sezonuna katılan Duff Olivia Burke karakterini taşıyor.Geçtiğimiz günlerde Duff'ın olay yaratan sahnesiyle karşılaşıldı. “1 Gece, 2 Tecrübe, 3’lü Sevişme” sloganıyla yer alan üçlü seks sahnesinin yayınlanmaması için Cw televizyonuna uyarıda bulundu. Ancak tüm tepkilere rağmen, bu sahne dizinin önceki gün yayınlanan bölümünde ekrana taşındı.
[değiştir] Lizzie McGuire
Daddio'nun yayından kalkmasından önce Hillary'nin dizi kadrosundan çıkarılması genç oyuncuyu çok etkiledi ve bu olay onu film kariyerine devam etme konusunda karamsarlığa ve isteksizliğe itti. Gelen teklifleri değerlendirmek istemese de menajeri ve annesinin teşvikleri sonucunda, Lizzie McGuire adlı bir aile-komedi dizisinde başrol oyuncusu olarak yer aldı.
Bu dizide Hilary, beceriksiz ve sıradan, genç kızlığa adım atmakta olan bir ortaokul öğrencisini canlandırıyordu. Dizideki diğer oyuncular Adam Lamberg,Lalaine, Jake Thomas, Clayton Snyder, Ashlie Brillault, Robert Carradine, ve Hallie Todd gibi isimlerdir. Lizzie McGuire, ilk kez 12 Haziran 2001'de Disney Kanalı'nda yayınlandı ve her bölümde yaklaşık 2-3 milyon seyirciye ulaşmayı başardı. Bu yüksek izlenme oranları, Duff'ın kariyerinin önemli bir noktasını oluşturdu; çünkü 5-12 yaşları arasında olan birçok çocuk onu idolü olarak benimsemişti; bu da Hilary'yi çok sevindiriyordu. Bütün bunlar sinema yapımcılarının gözünden kaçmadı ve 65 bölümlük bir devam kontratı daha yapılmasına karar verildi. Fakat sonra bununla ilgili bir film yapmanın daha iyi olacağı düşünülüp; Lizzie McGuire:The Movie (İtalya'da Aşk) adlı film çekildi.(bkz.Lizzie McGuire (film)).
[değiştir] Diğer projeleri
Duff, bazı televizyon yapımlarında da küçük roller ile yer aldı. 2000 yılında konuk oyuncu olarak katıldığı Chicago Hope adlı dizinin bir bölümünde hasta bir çocuğu canlandırdı. 2003'de George Lopez adlı dizinin bir bölümünde makyaj malzemeleri satan bir karakteri canlandırdı. Ardından 2005'te dizideki karakterlerden birinin şair bir arkadaşı rolüyle dizide konuk oyuncu olarak yer aldı. Kardeşi ile beraber 2003 ylılında Amerikan Dreams adlı dizinin bir bölümünde yine konuk oyuncu olarak yer aldı. 2005 yılında Joan of Arcadia adlı dizide ana karakterin sınıf arkadaşı rolü ile izleyenlerin karşısına çıktı. Most Wanted turnesinin Mexico konserindeki bir performansı ile Rebelde adlı bir dizide de yer aldı. 2007 yılında da The Andy Milonakis Show adlı komedi dizisinin üçüncü sezonunun bir bölümünde oynadı.
[değiştir] Film kariyeri
Duff, 2002 yılında Human Nature adlı filmde rol aldı. Film, Cannes ve Sundance film festivallerinde gösterildi ve eleştirmenlerden iyi not aldı. Film Charlie Kaufman tarafından yazılmıştı ve yönetmeni Michel Gondry idi. Duff bu filmde, başrolde yer alan ve bir hümanisti canlandıran Patricia Arquette'in gençlik yıllarını oynadı.
2002 yılında Christy Carlson Romano ve Gary Cole'un oynadığı Cadet Kelly adlı filmde yer aldı. Bu film de sadece televizyon için yapılmıştı ve Disney kanalında yayınlandı.
Duff'ın uzun metrajlı bir filmdeki ilk büyük rolü, Agent Cody Banks filmiyle oldu. Film, 2003'te yayınlandı ve başrolünde Frankie Muniz bulunuyordu. Hilary Duff bu filmde iyi bir performans göstermiş ancak devam filminde yer almamıştır.
2003 yılının sonlarına doğru, başrolünü Steve Martin ve Bonnie Hunt'ın üstlendiği Cheaper by the Dozen adlı aile filminde, oniki çocuklu bir ailenin bir çocuğu rolüyle yer aldı. Bir devam filmi çekilse de, film hem eleştirmenler tarafından ağır biçimde eleştirildi, hem de hasılat açısından bekleneni veremedi.
2004 yılında Duff, Charles Perrault'un bir masalı olan Külkedisi'nin modern versiyonu Bir Külkedisi Masalı adlı filmde başrol oynadı. Film dünya çapında yaklaşık 75 milyon dolarlık hasılat yaptı. . Sonraki yıl ilk kez dram türünde bir filmde başrol oynadı. Raise Your Voice, hakkındaki yorumlarda Duff'ın önceki rollerinden daha ağır bir rolle izleyicinin karşısına çıktığı belirtildi. Ardından Las Vegas Weekly adlı dergi, filmi çok ağır bir biçimde eleştirdi. Dergide, Duff'ın kötü oyunculuğu, kötü şarkıcılığı, kötü bir senaryo ve yönetmenle birleşince ortaya gerçekten zaman kaybı niteliğinde bir film ortaya çıkmış şeklinde cümleler yer almıştır. Raise Your Voice adlı filmde Duff'ın şarkıcılığı daha ön plandaydı. Bu sefer ise sesinin bilgisayar ile oynanarak düzeltildiği iddia edildi ve filmdeki performansı, Hilary'e ilk Altın Ahududu adaylığını getirdi. (Altın Ahududu, yılın en kötülerine verilen bir ödüldür.) Film dünya çapında 13.573.284 $ hasılat yaparak Hilary Duff'ın en az başarı kazanan filmi oldu.
2005'te Hilary Duff, The Perfect Man adlı filmde kocasından yeni boşanmış, New York'a taşınıp bunalımlı bir biçimde aşkı arayan bir kadının, büyük kızını canlandırdı. Filmin fragmanları, eleştirmenler tarafından çok olumsuz karşılanmıştı, nitekim film, yapımcılarını box ofis listelerinde tam bir hayal kırıklığına uğrattı. Zaten filmin hasılatı da bu düş kırıklığını yansıtmaktaydı. Filmin yalnızca yaklaşık 19 milyon dolar hasılatı vardı. O yıl Duff, Altın Ahududu ödülüne tekrar aday gösterildi. Hilary Duff, Madonna'nın sahibi olduğu Maverick isimli film yapım şirketi ile bir film daha çekti. Yönetmeni Martha Coolidge olan bu film, öteki filmlerden biraz daha farklıydı. Çünkü, Hilary başrolü bu kez ablası Hailey Duff ile paylaşıyordu. Filmin konusu ise çok zengin olan iki kız kardeşin hayatı idi. Bu film de ona 24 Haziran 2007'de yapılmış olan Altın Ahududu ödüllerinde 2 adaylık kazandırdı. Duff kardeşler, 2008'de vizyona girecek olan olan animasyon türündeki Foodfight! adlı filmin seslendirmesini yaptılar.
[değiştir] Müzik kariyeri
[değiştir] 2003: Santa Claus Lane
Duff, ilk olarak Brooke McClymont’un bir şarkısı olan I Can't Wait'i tekrar düzenledi ve bu Lizzie McGuire'in film müzikleri albümünde yerini aldı. İlk albümü Santa Claus Lane (2002), Noel şarkılarından oluşuyordu. Bu albümde ona Christina Milian, Lil’Romeo ve ablası Haylie Duff gibi isimler eşlik etti. Ardından çıkardığı Tell Me a Story (About the Night Before) adlı single'ı billboard listelerinde en üst sıralarda kendine yer bulmasını sağladı. Sonucunda da RIAA altın sertifikasını aldı. . Bunlardan başka, The Santa Clause 2 isimli filmin müziklerinin bulunduğu albümde bir çok şarkıyı seslendirdi. Yine Lizzie McGuire filminin film müziği albümünden Why Not adlı şarkı Avustralya müzik listelerinde haftalarca üst sıralarda yer aldı.
[değiştir] 2003: Metamorphosis
Duff'ın ikinci stüdyo albümü Metamorphosis, ABD'de ve Kanada da çok tutuldu ve sadece bu iki ülkede 3.7 milyon adet sattı. Bu rakamla ABD'de 2004'ün en çok satan albümleri arasına girdi. Albümün ilk çıkan single'ı So Yesterday oldu ve çıkmasıyla birlikte hemen bir çok ülkedeki müzik listelerinde zirveye yerleşti. MTV sürekli bu şarkının klibini yayınladı. Ardından çıkan ikinci single Come Clean de ilk şarkının başarısını tekrarladı. . Aynı şekilde listelerde üst sıralarda yer aldı. Üçüncü single Little Voice beklenen etkiyi gösteremedi; kısacası önceki iki parça gibi bir başarı yakalayamadı.
Bunlardan sonra Hilary Duff, 2003 yılının sonlarında ilk konser turnesi olan Metamorphosis turnesine çıktı. Bunu Most Wanted turnesiyle devam ettirdi. Bu turnelerde yer alan konserlerin bütün biletlerinin önceden satılmış olması dikkat çekti. Çünkü Britney Spears ve Christina Aguilera gibi müzik dünyasının ünlü isimlerinin konserlerinde bile o yıl tüm biletler satılmamıştı. 2004 yılında Duff, Dünya Müzik Ödülleri'nin "En iyi Kadın Şarkıcı" kategorisinde ödül aldı. Ayrıca yine 2004'te "Çocukların En Sevdiği Kadın Şarkıcı" ödülüne de layık görüldü.
2004 yılınının ortalarında ablası Hailey Duff ile iki düet yaptı. Bunlar, The Siamese Cat Song ve Circle of Life adlı şarkılardı. Ablası ile yaptığı işler bunlar ile sınırlı kalmadı ve kendisinin başrolünü oynadığı "Bir Külkedisi Masalı" filminin film müziklerine de iki şarkıyla katkıda bulundular. Bu iki şarkı Our Lips Are Sealed ve The Go-Gos'dur. Our Lips Are Sealed, klibiyle MTV'de sık sık yayınlansa da ABD'deki billboard listelerinde tam bir hayal kırıklığı yarattı. İlk yüz şarkı içerisinde bile kendine yer bulamadı.
[değiştir] 2004: Hilary Duff
Hilary Duff, kendi ismini taşıyan albümünü 2004 yılının Eylül ayında, hatta kendisinin onyedinci doğum gününde çıkardı. Bu albümde kendi şarkı sözlerine de yer verdi. Duff, bu albümün Metamorphosis albümüne göre daha sert bir albüm olduğunu belirtti. Bu albüm ABD'de ikinci sıraya, Kanada'da ise zirveye kadar yükseldi. Albüm, ABD'de iki senede 1.5 milyon sattı. Albümden çıkan ilk single Fly ABD'de popüler bir video olmasına karşın listelerde iyi yerlere gelemedi. Aynı şekilde Avustralya listelerinde de ancak ilk 50'ye girebildi. Bunun nedeni de albümün dinleyiciler tarafından "Metamorphosis" kadar başarılı bulunmamasıydı. Bunun üzerine Duff, Most Wanted turnesine 9 ay kadar daha devam etti.
[değiştir] 2005: Most Wanted
Hilary Duff'ın dördüncü albümü "Most Wanted" (2005), önceki albümlerden seçilen dört şarkıdan, remikslerden ve Muse, The Killers gibi grupların şarkılarından esinlenip oluşturulan dört yeni şarkıdan oluşmaktadır. Duff, ısrarla bu albümün en iyiler albümü olmadığını, yeni bir ürün olduğunu söylemiştir. Albümün yapımında Good Charlotte grubundan Joel Madden ve kardeşi Benji Madden yer almıştır. Albümün en önemli single'ı Wake Up, ABD'de billboard listelerinde üst sıralarda kendisine yer buldu.
Aynı şekilde şarkının klibi de MTV'de çok sık yayınlandı. Kısa sürede albüm, Billboard 200 albüm listesinde zirveye yerleşti. Bundan sonra, albümden ikinci bir single olan Beat of My Heart adlı şarkı çıktı. Fakat bu, ilk şarkının başarısını yakalayamadı. . 2006 Mart itibariyle, Most Wanted albümü, ABD'de 1.3 milyon sattı. Duff,kendisinin başrol oynadığı ve Madonna'nın yapımcılığını yaptığı "Material Girls" adlı filmin film müziklerine de katkı da bulundu.
[değiştir] 2007: Dignity
Hilary Duff'ın Dignity adlı albümünün önce 2007 Şubat'ında çıkacağı açıklandı. Fakat daha sonra, kendisinin oynadığı "War,Inc." filminin kontratına bağlı olduğu için albüm çıkış tarihi 2007 yılının Nisan ayına ertelendi. Bununla beraber bu albümün ilk single'ı Play with Fire 2006 yılının Ağustos ayında ABD'deki radyolarda çalınmaya başlandı.
Dignity albümünde Duff, Kara DioGuardi ve Kanadalı yapımcı ve söz yazarı Rhett Lawrence gibi isimlerle çalıştı. Hilary Duff, çıkacak olan albümünü şu sözleri ile nitelendiriyor: "Tam olarak ne yaptığımızı nasıl açıklarım bilmiyorum ama bu albümün öncekilerden daha farklı, daha eğlenceli ve hareketli olduğunu söyleyebilirim. Tüm bunlar benim için de yeni şeyler ve bundan büyük keyif alıyorum." Ayrıca bu albümün pop ve rock müzik türünden daha çok elektronik tarzda olduğunu da sözlerine ekliyor. Bu albümünden çıkan ikinci single With Love oldu. İlk defa KIIS-FM'de Ryan Seacrest'in programında yayınlandı. Albümde bulunan diğer şarkılar; Play with Fire, Gypsy Woman, Happy, Where's Your Dignity?, Stranger, Danger'dır. Albümün yapımcı şirketi bu albümden en az beş single çıkarmayı düşünmektedir. Bu albümde Duff'ın çalıştığı diğer yapımcılar Richard Vission, Manny Marroquin, Tim&Bob gibi kişilerdir.
Albümden çıkan ilk single Play with Fire çok etkili bir dans parçası değildi. Nitekim Amerika Birleşik Devletleri'ndeki müzik listelerinde başarılı olamadı. İkinci single With Love, ilk single'a göre daha başarılı oldu. .ABD Hot 100 listesinde çok iyi sıralarda kendisine yer bulmasının yanında Billboard Dance Club Play listesinde zirveye kadar yükseldi. "With Love"'ın klibi aynı zamanda Hilary Duff'a ait olan With Love... Hilary Duff adlı parfümün tanıtım reklamlarında da kullanıldı. Parçanın klibi MTV'nin TRL programının listesinde de zirveye çıktı.
Albüm, 2007 yılının Nisan ayında çıktıktan sonra, ABD ve Kanada'daki listelerde ilk beşte kendisine yer buldu. Avustralya'da listelerde ilk yirmiye Birleşik Krallık'ta ise ilk kırka girdi. Ayrıca albümün üçüncü single'ı Stranger, Hot Dance Club Play listesinde ilk üçe girdi. Türkiye'deki Billboard listesinde ise 1 numaraya kadar yükseldi.Stranger Hilary Duff için kariyerinde bir dönüş noktası olarak gösterilmektedir.Bu zamana kadar eliştirmenler tarafından 'çocuk şarkıları yapıyor' denilen Hilary Duff bu parçasıyla müzikte ne kadar iyi işler yaptığını herkese göstermiştir ve aynı zamanda Stranger şarkısı Dünya müzik listelerinde de hızla yükselmiş yükselmeye devam da etmiştir. .
[değiştir] 2008: Best Of
Best of Hilary Duff, 2008 yılının Kasım ayında çıkmıştır. Albüm 2 yeni şarkı olan Reach Out ve Holiday'in yanı sıra 7 eski şarkı ve 3 yeni remix içermektedir.
[değiştir] Diskografi
[değiştir] Albümler
1 Sadece İtalya'da çıktı. 2 Derleme Albüm.
[değiştir] Single'lar
[değiştir] İş hayatı
Tüm bu müzik ve film kariyerinin yanında Hillary Duff, değeri milyon dolarlarla ölçülen Stuff by Hilary Duff adlı bir şirketin sahibidir. Şirket kurulduğunda sadece giyim ve moda alanlarında faaliyet gösterirken, zamanla mücevherat, mobilya, parfüm gibi sektörlere de girmiştir. Şirketin ürettiği ürünler daha çok gençlere yöneliktir.
Duff ve köpeği Lola, Electronic Arts adlı firmanın oyunu olan Sims 2:Pets adlı bilgisayar oyununda yer aldı. Oyunda Duff ve köpeği diğer karakterle konuşabilen, iletişebilen karakterlerdi. Bunun için yalnızca oyunun internet sitesine girip; ilgili Hilary Duff paketinin indirilmesi yeterliydi. Bunun yapılmasıyla; Duff ve köpeği de seçilip oynanabilen bir karakter haline dönüşebiliyordu. Hayvanseverler, evcil hayvanını bir moda aksesuarı gibi kullanan Jessica Simpson, Paris Hilton gibi Hilary Duff'a da tepki göstermektedir.
[değiştir] Kişisel hayatı
Duff, 2002 yılında şarkıcı Aaron Carter ile birlikte olmaya başladı. Carter, Lizzie McGuire'in bir yılbaşı bölümü için dizi setine gelmişti ve Hilary ile burada tanıştılar. Bu birliktelik yaklaşık bir buçuk yıl sürdü. Ayrılma nedenleri ise, Carter'in Hilary'i Lindsay Lohan nedeniyle bırakmasıydı. Bu olay Hilary'nin kalbini kırdı. Carter ise açıklamalarında sadece üzgün olduğunu söyledi Bütün bu geçen olaylar iki genç şarkıcı ve oyuncunun, Duff ve Lohan'ın, birbirinden nefret etmesine; hatta düşman olmasına neden oldu. 2007 yılının Nisan ayında bu ikilinin barıştığı haberlerde yer almıştır. .
Hilary Duff, 2004-2006 yılları arasında Good Charlotte grubundan, şarkıcı Joel Madden ile beraber oldu. Bu ilişki, ilk kez Duff'ın annesi Susan Duff tarafından, 2005 yılının Haziran ayında, Seventeen adlı magazin dergisi aracılığı ile duyuruldu. Çünkü yapılan dedikodular herkesi rahatsız etmişti. "Elle" adlı magazin dergisinin Hilary Duff ile yaptığı bir röpörtajda (2006-Haziran), Hilary'e bekareti hakkında sorular sorması üzerine kendisinin bu sorulara "İlişkiye girmeyi düşünmedim değil. Bu herkesin yaptığı bir şey" gibi bir cevap vermesi o sıralar dikkatlerin genç yıldızın üzerine çekilmesi oldu. Bu olayların hemen ardından "Much Music" adlı dergiye az önceki gbi bir açıklama yapmadığını söylemesi, ilgiyi tekrar Duff'ın üzerinde topladı. Duff ve Madden 2006 yılının Kasım ayında ayrıldı. 2006 yılının sonları Hilary Duff için ilginç bir olaya sahne oldu. 3 Kasım 2006 tarihinde Duff, izlendiğini ve tehdit edildiğini ileri sürerek polise ihbarda bulundu. Polis, araştırmaları sonucunda Maksim Miakovsy adlı kişiyi yakaladı. Tutuklu suçunu itiraf etti ve ABD'ye Hilary Duff ile romantik vakit geçirmek için geldiğini söyledi. 19 Ocak 2007'de 117 gün hapis ve ardından 5 yıl gözaltı cezası aldı. 2007 Ağustos itibarıyla hala Manhattan hapishanesinde cezasını çekmektedir.
Hilary Duff'ın ,2007 Ağustos ayında Kanadalı buz hokeyi oyuncusu Mike Comrie ile fotoğrafları internette yayınlanmıştır.. 2007 yılının Eylül ayında ikilinin birlikteliği bir çok yerde onaylanmış ve hatta Comrie Duff'ın 20 yaş doğum günü için bir Mercedes cip almıştır.
Hilary Duff, bir çok hayır kurumuna üyedir. Özellikle, hayvanları koruyan bir kurum ve kimsesiz çocuklara yardım eden bir dernek bunların başını çekmektedir.
2005 yılının ağustos ayında Duff, bir basın açıklamasında ön dişlerinin konser sırasında mikrofonun çarpmasıyla kırıldığını ve kendisinin de takma dişler taktırdığını söyledi. Hayranları, internette bu dişlerin onun yüzüne çok büyük geldiğini hatta onu at gibi gösterdiğini, dişlerinin hemen orijinal boyutuna döndürülmesi gerektiğini dile getirdi. Tüm bu olanlardan sonra Duff dişlerine bir operasyon daha yaptırdı ve düzelttirdi. 2005 yılının sonlarına doğru Hilary Duff, tüm işlerinden Eylül ayı içindeki doğum gününe kadar uzak kaldı. Bu arada, üç şarkı yazdığını ve Still Most Wanted turnesine hazırlık yaptığını tatilinin ardından söyledi. Medya, Hilary Duff'ın katıldığı bir şov programında, çok kilo vermiş olarak görülmesinin ardından, yemek yeme ile ilgili bir hastalığının olduğunu iddia etse de bu iddiaları Hilary Duff hemen yalanladı ve kilo kaybetmesini işlerinin çok yoğun olmasına bağladı.
Hilary Duff, Ağustos 2006'da New Orleans'a gitti ve yoksul insanlara yemek dağıttı. 2005'te 2,5 milyon kişilik büyüklüğünde yiyeceği Katrina Kasırgası mağdurlarına bağışladı. Eylül 2006'da da With Love... Hilary Duff isimli parfümünü piyasaya sürdü.

Summary:
Hilary Erhard Duff (d. 28 Eylül 1987, Houston, Teksas), ABD'li sinema oyuncusu ve şarkıcı, ülkesi dışında da tanınan bir popüler kültür ikonu.
Hilary Duff, Lizzie McGuire adlı televizyon dizisiyle ün sağladı. Bu dizide aldığı başrol sayesinde yapımcıların dikkatini çekti ve ardından birçok filmde rol aldı. Bu filmlerin başında, Lizzie McGuire (2003), Bir Külkedisi Masalı (2004), Cheaper by the Dozen (2003) gelmektedir. Bu işlerden 2005 yılında yaklaşık 15 milyon $ kazandı.
Duff, kariyerini sinema ve televizyonla sınırlamadı ve pop müzik alanında da çalışmaya başladı. 3 adet RIAA sertifikalı platin albüm çıkardı ve bu albümler dünya çapında 13 milyondan fazla satıldı . Ayrıca, Stuff by Hilary Duff adlı bir giyim mağazası zinciri ve With Love... Hilary Duff adlı bir parfüm markası ile iş dünyasına da girdi.
Duff'ın 2008 filmleri arasında aksiyon türündeki War, Inc. ve animasyon türünde Foodfight! adlı filmler bulunmaktadır.. Son müzik albümü Dignity 2007 Nisan'ında çıkmış ve Nisan 2007 itibariyle 840 bin kopyadan fazla satarak altın RIAA sertifika almıştır.
Duff'ın 2008 yılının Kasım ayında Best of Hilary Duff adlı albümü piyasa çıkmıştır. Albüm 2 yeni şarkı ve ilk albümünden son albümüne kadar pek çok şarkı içeren derleme bir albümdür. Aynı zamanda Hilary, bu albümle birlikte ilk albümünden beri çalıştığı Hollywood Records adlı şirketinden ayrılmıştır.


[değiştir] Çözüm
[değiştir] Kanıt
Teoremin oldukça anlaşılabilir bir kanıtı bulunmaktadır. İki olay istatistiksel olarak bağımsızsa (olaylar birbirinin sonucunu etkilemiyorsa), bu iki olayın birlikte gerçekleşme olasılığı, bu olayların ayrı ayrı gerçekleşme olasılıklarının çarpımına eşittir. Örneğin, Sidney'in yağmurlu bir gün geçirme olasılığı 0.3 ve San Francisco'da o gün bir deprem olma olasılığı 0.008 ise bu iki olayın birlikte gerçekleşme olasılığı 0.3 × 0.008 = 0.0024'e eşit olacaktır.
Daktiloda 50 tuş olduğu ve yazılacak sözcüğün "maymun" olduğu varsayılsın. Tuşlara rastgele basıldığı göz önüne alınırsa, yazılan ilk harfin m olma olasılığı 1/50'dir. Benzer biçimde, ikinci harfin a olma olasılığı da 1/50'ye eşit olacaktır. Art arda yazılan harfler birbirinden bağımsız olaylar oluşturduğundan, ilk altı harfin "maymun" sözcüğünü oluşturma olasılığı
olarak hesaplanır; bu sayı 15 milyarda birden küçüktür. Aynı nedenle, yazılacak sonraki altı harfin "maymun" sözcüğünü oluşturma olasılığı da (1/50)6'ya eşit olacak ve bu böyle devam edecektir.
Yukarıdaki akıl yürütmeye göre "maymun" sözcüğünün oluşmama olasılığı ise 1 − (1/50)6'ya eşittir. Yazı denemeleri bağımsız olaylar olduğundan ilk n denemede "maymun" sözcüğünün oluşmama olasılığı
olur.
n arttıkça Xn azalmaktadır:
n sonsuza yaklaştıkça Xn sıfıra yaklaşmaktadır. Böylece, n yeterince büyük seçilerek Xn istenildiği ölçüde azaltılabilir [not 1] ve "maymun" yazma olasılığı�%100'e yaklaşır.
Aynı mantık, sonsuz sayıda maymundan en az birinin bir metni, daktiloyu neredeyse hatasız kullanan bir insanla aynı sürede yazabileceğini de gösterir. Bu durumda
eşitliğindeki Xn, ilk n maymundan hiçbirinin "maymun" sözcüğünü ilk denemede yazamama olasılığını belirtmektedir. Bu olasılık 100 milyar maymun için�%0.17'ye düşmekte ve n sonsuza gidecek şekilde arttıkça da Xn sıfıra yaklaşacak şekilde azalmaktadır.
Ne var ki, fiziksel bakımdan anlamlı sayıda maymunun fiziksel bakımdan anlamlı bir süre boyunca yazma denemesi yaptığı düşünüldüğünde, sonuç yukarıda elde edilenin tam tersidir. Maymun sayısı gözlemlenebilir evrendeki parçacık sayısına (1080) eşit olsa ve her maymun evrenin yaşının (1020 saniye) 100 katı süre boyunca saniyede 1000 harf yazabilse, elde edilen metnin kısa bir kitabın bile birebir aynısı olma olasılığı sıfıra yakındır.
[değiştir] Sonsuz dizgiler
Yukarıda açıklanan iki sonuç, sonlu bir alfabeden seçilen karakterlerin dizisi olan dizgiler bağlamında daha genel ve basit bir şekilde ifade edilebilir:
Bu çıkarımlar ikinci Borel–Cantelli önermesine dayanmaktadır. İkinci kuram için; Ek, k. dizginin belli bir metinle başlaması olayı olarak tanımlanırsa,
ve
nedeniyle, sonsuz sayıdaki Ek'nın gerçekleşme olasılığı 1'dir.
İlk kuram da buna benzer biçimde kanıtlanabilir. Rastgele dizgi, hedef metnin büyüklüğüne eşit ve birbiriyle örtüşmeyen bölmelere ayrılabilir ve Ek da k. bölmenin hedef dizgiye eşit olması olayı olarak tanımlanabilir.[not 2]
[değiştir] Olasılıklar
Noktalama imleri, boşluk ve büyük-küçük harf kullanımı göz ardı edilirse, bir maymunun Hamlet'in ilk harfini doğru yazma olasılığı 26'da 1, ilk iki harfini doğru yazma olasılığı ise 676 (26 × 26)'da 1'dir. Olasılık üstel olarak küçüldüğü için, ilk 20 harfin doğru yazılma olasılığı
Hamlet'in tümü düşünüldüğünde olasılıklar o denli azalmaktadır ki, bu değerleri sıfırdan ayırabilmek oldukça güçleşmektedir. Hamlet'in metni, yaklaşık 130.000 harften oluşmaktadır.[not 3] Dolayısıyla, bu metni ilk denemede doğru yazma olasılığı 3.4 × 10183.946'da 1'dir. Doğru metnin ortaya çıkması için gerekli ortalama harf sayısı da 3.4 × 10183.946'dır.[not 4] Noktalama imleri göz önüne alındığında bu sayı 4.4 × 10360.783'e çıkmaktadır.[not 5]
Tüm evren ezelden beri yazmakta olan maymunlarla doldurulsa bile Hamlet adlı yapıtın ortaya çıkma olasılığı 10183.800'de 1'den düşük olacaktır. Kittel ve Kroemer'ın deyişiyle "Hamlet'i yazma olasılığı, bir olayın işlemsel anlamı bağlamında, sıfırdır" ve maymunların bu işi eninde sonunda başaracaklarına ilişkin ifade "çok büyük sayılar hakkında yanlış sonuçlara varılmasına yol açmaktadır."
[değiştir] Geçmiş
[değiştir] İstatistiksel mekanik
"Daktilografik" (yazıcı) maymunları (Fransızca: singes dactylographes, Fransızca singe sözcüğü maymun ve insansıları kapsamaktadır) temel alan kuram biçimi Émile Borel'in 1913 yılında yazdığı "Mécanique Statistique et Irréversibilité" (İstatistiksel mekanik ve tersinmezlik) adlı makalesi ve 1914'te yayımlanan "Le Hasard" adlı kitabında yer almaktadır. Burada kullanılan "maymunlar" gerçek varlıkları temsil etmekten çok büyük bir rastgele harf dizisi oluşturabilmek için kullanılan imgesel bir yöntemi belirtmektedir. Borel'e göre, bir milyon maymunun günde on saat boyunca yazı yazması durumunda bile dünyanın en varsıl kütüphanesinde bulunan kitapların birebir kopyalanması neredeyse olanaksızdır.
Arthur Eddington, The Nature of the Physical World (1928) adlı kitabında Borel'i şöyle desteklemiştir:
Bu yorumlar çok büyük olmasına karşın sonlu sayıdaki maymunun önemli bir iş üretmesinin inanılmaz derecede düşük olasılığının belirli fiziksel olayların gerçekleşme olasılıklarıyla karşılaştırılmasını gündeme taşımaktadır. Maymunların başarılı denemesinden daha az olası fiziksel olayların uygulamada olanaksız olduğu kesinlikle söylenebilir.
[değiştir] Temeller ve "Eksiksiz Kütüphane"
Arjantinli yazar Jorge Luis Borges 1939 yılında yazdığı "The Total Library" (Eksiksiz kütüphane) adlı makalesinde sonsuz maymun kavramını Aristoteles'in Metafizik adlı yapıtıyla temellendirmektedir. Dünyanın atomların rastgele konumlanmalarından doğduğunu düşünen Lefkippos'un görüşlerini genişleten Aristoteles, atomların homojen olduklarını ve oluşturdukları birleşimin yalnızca biçim, konum ve sıralamaya bağlı değiştiğini vurgulamaktadır. Yunan filozof bu durumu De Generatione et Corruptione (Oluş ve Bozuluş Üzerine) adlı yapıtında trajedi ile komedinin de aynı atomlardan, yani harflerden oluşması ile karşılaştırmıştır. Cicero'nun üç yüzyıl sonra yayımladığı De natura deorum (Tanrıların Doğası) bu atomcu görüşe karşı çıkmaktadır:
Borges bu görüşü Blaise Pascal ve Jonathan Swift'te de izlemiş ve yaşadığı dönemde kullanılan ifade biçiminin değiştiğini gözlemlemiştir. 1939 artık egemen deyim "tümü daktiloya sahip yarım düzine maymunun British Museum'daki tüm kitapları birkaç sonsuzluk zaman diliminde yazabilecekleriydi." (Borges, "bir ölümsüz maymunun bu iş için yeterli olacağını" eklemiştir) Bunun ardından Borges böyle bir girişimin sonuna kadar gerşekleştirilmesi durumunda meydana getirilebilecek "Eksiksiz Kütüphane"nin içeriğini düşlemeye başlamıştır:
Borges'nin Eksiksiz Kütüphane kavramı yazarın 1941 tarihli çok okunan "Babil Kütüphanesi" adlı öyküsünün ana hatlarını oluşturmaktadır. Öykü, birbirine bağlı altıgen bölmelerden oluşan ve alfabenin tüm harfleri ile bazı noktalama imlerinin birlikte oluşturduğu kümeden elde edilebilecek tüm yapıtları içeren dev bir kütüphaneyi konu almaktadır.
[değiştir] Uygulamalar ve eleştiriler
[değiştir] Evrim
Eddington'ın rakibi James Jeans 1931 yılında yayımlanan Gizemli Evren adlı kitabında maymun öyküsünü büyük bir olasılıkla Thomas Henry Huxley'i kastederek bir "Huxley"ye atfetmiştir. Bu atfın yanlışlığı açıktır. Günümüzde de zaman zaman dile getirilen görüş, 30 Haziran 1860 tarihinde Oxford'da Britanya Bilimsel İlerleme Kurumu tarafından düzenlenen bir toplantıda Huxley'in Oxford Anglikan Piskoposu ile Charles Darwin'in Türlerin Kökeni adlı yapıtı üzerinde yaptığı tartışmada teoremi örneklendirdiği savıdır. Ne var ki, herhangi bir sağlam temele dayanmayan bu görüş 1860 yılında daktilonun henüz ortaya çıkmamış olduğu da göz önüne alındığında geçersiz kılınmaktadır. Maymunların türlü nedenlerle önemli konulardan olduğu ortamda Huxley-Wilberforce tartışması insansılara ilişkin konuşmalara da tanıklık etmiştir. Piskopos, Huxley'e büyükanne ya da büyükbabasının insansılardan gelip gelmediğini sormuş ve Huxley, piskopos gibi ikiyüzlü birinin soyundan gelmektense bir insansıdan gelmiş olmayı yeğleyeceğini söylemiştir.
Başlangıçtaki karışıklığa karşın maymun ve daktilo görüşleri günümüzde evrim üzerinde yapılan tartışmalarda aynı biçimde ifade edilmektedir. Örneğin, bir Hıristiyan apolojist olarak öne çıkan Doug Powell, bir maymunun Hamlet'i şans eseri yazmış olsa bile bu yapıtı üretmiş olamayacağını, bunun nedeninin ise maymunun iletişim niyetine sahip olmaması olduğunu öne sürmüştür. Düşünürün kastettiği, doğal yasaların da DNA bünyesinde saklanan bilgiyi üretemeyeceğiydi. Daha yaygın biçimde seslendirilen görüş ise Aziz John F. MacArthur'un bir amibi tenyaya dönüştürmek için gerekli mutasyonların oluşma olasılığının bir maymunun Hamlet'in monoloğunu yazma olasılığı kadar düşük olduğuna ilişkin savıdır. Dolayısıyla yaşamın evrimleşmeme olasılık oranının üstesinden gelmek olanaksızdır.
Evrimsel biyolog Richard Dawkins yazı yazan maymun kavramını 1986'da yayımlanan Kör Saatçi adlı kitabında kullanmış ve doğal seçilimin gelişigüzel mutasyonlarla biyolojik karmaşıklık oluşturma yeteneğini göstermiştir. Dawkins kendi ürettiği gelincik programını kullanarak Hamlet metninde geçen METHINKS IT IS LIKE A WEASEL ("Bence gelinciğe benziyor") hedef tümcesini oluşturmayı başarmıştır. Program, rastgele harflerden oluşan bir "ata" harf dizisi ile başlıyor, bu dizinin kopyaları oluşturuluyor, kopyalarda "mutasyonlar" yaratılarak rastgele değişiklikler yapılıyor, bu "yavru" diziler birbirleriyle "çiftleştiriliyor", meydana gelen yeni dizilerden hedef cümleye en yakın olanı seçilip bu süreç yeni bir "nesil" için tekrarlanıyordu. Bu yöntemle hedef cümleye büyük bir hızla (verilen bir örnekte, 43 "nesil" içinde) ulaşılabilmektedir. Rastgele seçimler ham bilgi üretirken seçimlerin birikimi asıl bilgiyi açığa çıkarmaktadır.
Evrim ve sınır tanımaksızın yazı yazmasına izin verilen maymun arasında kurulan benzetmedeki bir diğer hata ise maymunun karakterleri tek tek ve birbirinden bağımsız biçimde yazmasıdır. Biyolojik evrimden çok düşünce evrimine odaklanan Hugh Petrie daha karmaşık bir kuruluma gerek olduğunu savunmaktadır:
Maymunlara verilen klasik görevin olanaksız olduğunu kabul eden James W. Valentine, yazılı İngilizce ve metazoa genomu arasında kaydadeğer bir diğer benzerlik bulunduğunu bulmuştur: ikisinin de alfabe düzeyindeki bileşim sayısını azaltan kombinatoryal ve hiyerarşik yapılar içermesidir.
[değiştir] Yazın kuramı
R. G. Collingwood 1938'de sanatın şans eseri üretilemeyeceğini öne sürmüş, kendisini eleştirenleri iğneleyici bir biçimde,
Nelson Goodman, Catherine Elgin'le birlikte, karşıt görüşü benimsemiş ve Borges'nin "Don Kişot'un Yazarı Pierre Menard" adlı yapıtından örnek vererek görüşünü açıklamıştır:
Goodman bir başka yazıda "maymunun yapıtı rastgele yazmış oluşu bir şeyi değiştirmeyecektir. Metnin aynıdır, bu nedenle özgün metne ilişkin yorumlar bu kopyaya birebir uygulanabilir" diye açıklamıştır. Gérard Genette, Goodman'ın bu görüşünü reddeder, onun, kanıtlanacak görüşün baştan doğru varsayma hatasına düştüğünü belirtir.
Jorge J. E. Gracia elde edilen metinlerin birebir aynı oluşunun bir yazar sorunu oluşturduğunu düşünmektedir. Herhangi bir anlamlandırma amacı gütmeyen bir maymun Hamlet ölçeğinde bir yapıtı birebir yazabiliyorsa metinlerin yazarlara olan gereksinimi ortadan kalkacaktır. Olası çözümler, ya metni bulan ve onu Hamlet olarak tanıyanın onun yazarı olması, ya da Shakespeare'in yazar, maymunun yardımcı, bulan kişi ise metnin kullanıcısı olmasıdır. Ne var ki, bu çözümlerin bazı sorunları bulunmaktadır, metin ile bu diğer kişilerin varlıkları birbirinden bağımsızdır: maymunun yapıtı Shakespeare doğmadan önce yazmış olabilir, Shakespeare'in hiç doğmamış olabilir ya da maymunun ürettiği metin hiçbir zaman bulunmamış olabilir.
[değiştir] Rastgele sayı üretimi
Teorem, zaman ve kaynak bakımından uygulanması olanaksız olan bir düşünce deneyini konu edinse de sonlu rastgele metin üretimine yönelik çeşitli çabalara ilham vermiştir.
The New Yorker'da yer alan bir yazıya göre; Scottsdale, Arizona'dan bir araştırmacı olan Dan Oliver'ın çalıştırdığı bir bilgisayar programı bünyesindeki sanal maymun grubu 42.162.500.000 milyar milyar maymun yılı boyunca çalıştıktan sonra, 4 Ağustos 2004'de grubun bir üyesi
yazısını üretmiştir. Bu dizinin ilk 19 harfi, "Veronalı İki Adam" adlı kitapta yer almaktadır. Başka "maymun" ekipleri ise "Atina Dümeni"nden 18, "Troilus ve Cressida"dan 17, "II. Richard"dan 16 karakteri birebir yazabilmişlerdir.
"Maymun Shakespeare Simülatörü" adıyla 1 Temmuz 2003 tarihinde açılan Web sitesi, rastgele metinler üreten büyük bir maymun topluluğunu taklit eden bir Java uygulaması içermekteydi (bu site ortadan kalkmıştır ama program mevcuttur ). Uygulamanın amacı, sanal maymunların Shakespeare'in herhangi bir yapıtını ne kadar sürede yazabileceklerini ortaya çıkarmaktı. Bir örnek olarak, bu uygulamanın ilk 24 harfi IV. Henry, Bölüm 2 adlı oyunda yer alan
satırını üretmesi "2.737.850 milyon milyar milyar milyar maymun yılı" sürmüştür. Kısıtlı işlem gücü nedeniyle program, rastgele bir metin üretip bunu Shakespeare'in yapıtlarıyla karşılaştırmak yerine, bir rastgele sayı üreteci (RSÜ) yardımıyla olasıcı bir model kullanmaktadır. Simülatör bir "eşleşme" bulduğunda (yani, RSÜ belirli bir değer ya da belirli bir aralıkta yer alan herhangi bir değer ürettiğinde) eşlenen metni üretmekte ve eşleşmeyi bu yolla gerçekleştirmektedir.
İdeal bir maymunun belirli dizileri hangi sıklıkla yazması gerektiğini ele alan istatistiklere ilişkin sorular rastgele sayı üreteçleri için yapılan uygulamalı deneyleri de tetikleyebilmektedir. En basitten "oldukça karmaşığa" dek uzanan bu deneyleri, bilgisayar bilimleri profesörleri George Marsaglia ve Arif Zaman, verdikleri derslerde "çakışan m-li testler" olarak adlandırılmaktaydılar, çünkü bunlar rastgele bir dizide ardışık elemanların örtüşen m-lileri hakkındadır. Ne var ki, bunların "maymun testleri" olarak adlandırılmasının öğrencilerin konuya olan ilgilerini artırdığını farketmişlerdir. Bu araştırmacılar farklı RSÜ'ler için test sınıfları ve sonuçlarına ilişkin 1993'te bir rapor yayımlamışlardır.
[değiştir] Gerçek maymunlar
Primat davranışçıları Cheney ve Seyfarth gerçek maymunların Romeo ve Juliet adlı yapıtı yazabilmeleri için şansa gerek duyduklarını belirtmektedir. İnsansılar ve şempanzelerden farklı olarak maymunlar bir zihin kuramına sahip olmamakta ve kendi bilgi, duygu ve inançlarıyla başkalarınınkiler arasında bir ayrım yapamamaktadırlar. Bir maymun oyun yazmayı öğrense ve kurguladığı karakterlerin davranışlarını betimleyebilse bile bu karakterlerin zihinlerini ortaya koyamayacak ve ironik bir trajedi yaratamıyacaktır.
Plymouth Üniversitesi öğretim üyeleri ve öğrencilerinden oluşan bir çalışma öbeği 2003 yılında gerçek maymunların yazınsal üretimini araştırmak üzere sanat konseyinden 2000 sterlinlik bir ödenek almıştır. Araştırmacılar Devon, İngiltere'deki Paignton Hayvanat Bahçesi'nde bulunan altı sorguçlu kara şebeğin önüne bir klavye bırakmış ve sonuçları bir web sitesi üzerinde yayınlayabilmek için bir radyo bağlantısı kurmuşlardır. Takım üyelerinden Mike Phillips yapılan harcamının realite TV'den daha ucuz ve buna rağmen "heyecan verici ve sürükleyici bir izlence" olarak savunmuş,.
Maymunlar, çoğunluğu S harfinden oluşan ve yalnızca beş sayfa uzunluğunda bir üretim yapmakla kalmamış, önce baba maymun klavyeyi bir taşla ezmeiş, diğer maymunlar çiş ve kakalarını klavye üzerine yaparak onu izlemiştir. Hayvanat bahçesi fen müdürü bu deneyin "bilimsel geçerliliğinin olmadığı ve 'sonsuz maymun' teoreminin hatalı olduğunu göstermekten başka bir değeri olmadığını" belirtmiştir. Philips, sanat camiası tarafından desteklenen bu projenin temelde bir gösteri sanatı olduğunu ve bundan çok şey öğrendiklerini söylemiştir. Araştırmacı sözlerini şöyle sürdürmüştür: "Maymunlar rastgele üreteç değiller, daha karmaşıklar… Ekranla ilgilendiler ve klavyenin tuşuna bastıklarında bir şeyin değiştiğini gözlemleyebildiler. Belirli bir niyetleri var gibiydi."
[değiştir] Popüler kültür
Sonsuz maymun teoremi ve oluşturduğu imge olasılık matematiğinin popüler ve deyimsel bir ifadesi olarak kabul edilmektedir. Kavramın kamuoyunca yaygın olarak tanınmasını sağlayan temel etken, onun okul yerine popüler kültür aracılığıyla yayılmasıdır.[not 6]
Teoreme Douglas Adams'ın Otostopçunun Galaksi Rehberi adlı romanında (biraz değiştirilerek) bir şaka olarak değinilmiştir.
İlk kez 11.03.1993 tarihinde yayınlanan Amerikan çizgi dizisi Simpsonlar'ın "Last Exit to Springfield" adlı bölümünde Bay Burns şöyle konuşmaktadır: "İşte bin daktiloda yazı yazmakta olan bin maymun. Yakında şu ana dek yazılmış en iyi romanı kaleme almış olacaklar. Bakalım. (okur) 'It was the best of times, it was the "blurst" of times'! Seni aptal maymun!" Teoreme ilişkin bilgi birikiminin dayanıklı, yaygın ve popüler doğası 2001 yılında yayımlanan "Maymunlar, Daktilolar ve Ağlar: Kaza Eseri Elde Edilen Mükemmellik Kuramı Işığında İnternet" (Hoffmann & Hofmann) adlı bir makalenin girişinde belirtilmiştir. Washington Post adlı Amerikan gazetesinin 2002 tarihli bir sayısında şöyle denilmektedir: "Birçok kişi sonsuz sayıda maymunun sonsuz sayıda daktilo kullanarak sonsuz bir zaman dilimi içinde Shakespeare'in yapıtlarını elde edeceğine ilişkin ünlü teoremle eğlendi." İngiltere Sanat Konseyi tarafından desteklenen ve 2003 yılında gerçek maymunlaral gerçekleştirilen deney basından büyük ilgi görmüştür. Teorem 2007 yılında Wired dergisi tarafından sekiz klasik düşünce deneyinden biri olarak listelenmiştir.
Çizer Ruben Bolling, düşünce deneyini Tom the Dancing Bug adlı çizgi filmde bir maymuna söylettiği şu sözlerle taşlamıştır: "Hamlet'in öcünü beşinci perdeye dek nasıl geciktirebilirim?"
David Ives'ın 1987'de yazmış olduğu Basitleştirilmiş Konuşma Denemeleri adlı kısa oyun, sonsuz maymun teoremin deneyinde kullanılan üç maymun arasında geçen konuşmaları ele almaktadır. Oyun, maymunlardan birinin Hamlet'in ilk satırlarını yazarken diğer ikisinin rastgele metinler üretmesiyle sonlanır.

Summary:
Sonsuz maymun teoremi, bir daktilonun tuşlarına sonsuz bir süre boyunca gelişigüzel basan bir maymunun belirli bir metni (örneğin William Shakespeare'in tüm yapıtlarını) neredeyse kesin olarak yazabileceğini ortaya koyan matematik teoremidir.
Bu bağlamda, "neredeyse kesin" söz öbeği matematiksel bir terimdir ve "maymun" da gerçek bir maymundansa, rastgele harflerden oluşan bir diziyi sonsuza dek üreten soyut bir aygıtı ifade eder. Teorem, çok büyük ama sonlu bir sayı hayal ederek sonsuzluk hakkında akıl yürütmenin risklerine dikkat çekmektedir. Bir maymunun Shakespeare'in Hamlet'i gibi bir yapıtı tümüyle aynı biçimde yazabilme olasılığı o denli küçüktür ki, bu durumun evrenin yaşı ölçeğindeki bir sürede gerçekleşme şansı önemsizdir ama sıfır değildir.
Teoremin çok ya da sonsuz sayıda yazıcı içeren uyarlamaları olduğu gibi, hedef metnin büyüklüğü de bütün bir kütüphane ile tek bir cümle arasında değişebilmektedir. Teoremin kökleri Aristoteles'in Oluş ve Bozuluş Üzerine ve Cicero'nun De natura deorum adlı yapıtlarıyla Blaise Pascal ve Jonathan Swift'in düşüncelerine dayanmaktadır. Émile Borel ve Arthur Eddington 20. yüzyılda teoremi, istatistiksel mekaniğin gizli zaman cetvelini ortaya koymak amacıyla kullanmışlardır. Birçok Hıristiyan apolojist ve Richard Dawkins, evrim için kullanılan maymun benzetmesinin uygunluğu konusunda farklı görüşler ileri sürmüşlerdir.
Yazı yazan maymunlara olan popüler ilgi yazın, televizyon, radyo, müzik ve İnternet'teki birçok örnekte görülebilmektedir. 2003 yılında altı sorguçlu kara şebekle (Macaca nigra) bir deney gerçekleştirilmiştir ancak ortaya konan yazınsal katkı, 'S' harfinin çoğunlukta olduğu beş sayfalık bir belgedir.